ኑዛዜዎች

በ397 ዓ.ም. ገደማ የተጻፈ ሲሆን በምዕራቡ ዓለም ሥነ ጽሑፍ የመጀመሪያው እውነተኛ ግለ ታሪክ፥ እስከ ዛሬም እጅግ ጥልቅ መርማሪው ነው። አውግስጢኖስ የጻፈው በአርባ አምስት ዓመቱ ገደማ፥ ከተለወጠ ከአሥር ዓመት ገደማ በኋላ፥ በሰሜን አፍሪካ ኤጲስ ቆጶስ ከሆነም ጥቂት ዓመታት በኋላ ነው፤ የታወቀ የቤተ ክርስቲያን ሰው የራሱን ውርደት በግልጥ ሲተርክ። የራሱን ታሪክ እንደ አንድ ረጅም ጸሎት ለእግዚአብሔር መልሶ ይተርካል፤ ከሕፃንነቱ ጀምሮ በምኞትና በስሕተት በኩል ሕይወቱ ወደ ተለወጠበት በሚላን ወዳለው የአትክልት ስፍራ ራሱን ይከተላል።

አውግስጢኖስ ገጽ በገጽ በሁለተኛ መደብ ለእግዚአብሔር ይጽፋል፤ ስለዚህም ውጤቱ ታሪክ ሲነገርህ ሳይሆን ጸሎትን በድንገት እንደምትሰማ ነው። ያለፈውን በፍቅር የሚያስታውስ ሰው ማስታወሻ አይደለም፤ በእግዚአብሔር ፊት ትውስታውን የሚመረምርና ራሱን በሙሉ እንደማያውቅ የሚያገኝ ሰው ነው። ይህ ራስን መጠራጠር የመጽሐፉ ሞተር ነው፤ የራሱ ዓላማዎች ከሚመስሉት የከፉ እንደ ሆኑ ያስባል፤ ብዙም አይሳሳትም።

አውግስጢኖስን ከሕፃንነቱ ጀምሮ ይከተላል፤ በልጅነቱ እንኳ ያልፈለጋቸውን ፒሮች በመስረቁ፥ በካርቴጅ ትምህርት ቤቶች፥ ከማኒኪያውያን ጋር በዘጠኝ ዓመታት፥ ባዶ መሆኑን እያወቀ በንግግር ጥበብ ላይ በገነባው ሙያ፥ ከዕቅብት ጋር በነበረው ረጅም ግንኙነትና በሚላን ዓመታቱ በኩል፤ ይህም ሁሉ እናቱ እርሱን ተስፋ ለመቁረጥ እምቢ በማለቷ ጥላ ሥር ነው። ወደ አንድ የአትክልት ስፍራ፥ ወደ አንድ የሕፃን ድምፅና ወደ ጳውሎስ መጽሐፍ፥ ከዚያም በኦስቲያ ወደ እናቱ ሞት ይሄዳል።

በመጽሐፍ 8 አውግስጢኖስ በሚላን በአንድ የአትክልት ስፍራ በአሮጌው ሕይወቱና በእግዚአብሔር ጥሪ መካከል ተከፍሎ ወደ ቀውስ ይደርሳል። «አንሥተህ አንብብ» የሚል የሕፃን ድምፅ ይሰማል፤ የጳውሎስን መልእክቶች ይከፍታል፤ ረጅሙን ትግሉን የሚፈታውን ክፍል ያነባል። ይህ የመጽሐፉ ሁሉ ማጠፊያ ነው፤ ለሰባት መጻሕፍት የገለጸው ዕረፍት የሌለው ፈቃድ በመጨረሻ እጅ የሚሰጥበት ቅጽበት።

ሞኒካ የአውግስጢኖስ እናት ነበረች፤ ጸሎቷና እንባዋ ባሕሩን አቋርጠው በእያንዳንዱ የተሳሳተ መንገድ ይከተሉታል፤ እርሱን ተስፋ ለመቁረጥ ለረጅም ጊዜ እምቢ ማለቷም ከመጽሐፉ ጽኑ ክሮች አንዱ ነው። መጽሐፍ 9 ታሪኩን ከተለወጠ ብዙም ሳይቆይ በኦስቲያ ወደ ሞቷ ያደርሰዋል፤ ይህም በመጽሐፉ ውስጥ እጅግ ርኅሩኅ ከሆኑት ክፍሎች አንዱ ነው፤ በእናትና ለአሥርተ ዓመታት ወደ እግዚአብሔር ስትጸልይለት በነበረው ልጇ መካከል የጋራ ራእይና ጸጥ ያለ መለያየት።

ከሕይወቱ ትረካ በኋላ፥ የመጨረሻዎቹ መጻሕፍት ከትውስታ ወደ እግዚአብሔር ራሱ ይመለሳሉ። አውግስጢኖስ ስለ ትውስታ፥ ስለ ጊዜና ስለ ዘላለም፥ ስለ ዘፍጥረትም የመክፈቻ ቃላት ይጽፋል፤ በተለይም ዐሥረኛው መጽሐፍ በትውፊቱ ውስጥ በኋላ የመጡ አሳቢዎች ዘወትር የሚመልሱለትን ስለ ትውስታ ያለውን ማሰላሰል ይዟል። ታሪኩ ጥያቄ ይሆናል፤ ለሕይወቱ የመጀመሪያዎቹን ዘጠኝ መጻሕፍት፥ መለወጡ ለከፈታቸው ጥያቄዎች ደግሞ የኋለኞቹን አንብብ።

የመጀመሪያው ዓረፍተ ነገሩ ከቶ የሚሻሻል አልተገኘም፤ አውግስጢኖስ ልባችን በእግዚአብሔር እስኪያርፍ ድረስ ዕረፍት የለውም ይላል። መጽሐፉ ሁሉ የዚህ የአንዱ መስመር መዘርጋት ነው፤ በምኞት፥ በፍልስፍናና በተድላ እርካታን ያሳደደ፥ ከራሱም ይልቅ ወደ እርሱ ከቀረበው አምላክ መሸሽ ሲያቆም ብቻ ዕረፍትን ያገኘ ዕረፍት የሌለው ባለ ብዙ ተሰጥኦ ሰው ታሪክ።

የራሱን ዓላማዎች የሚጠራጠር አንባቢን ይክሳል። አውግስጢኖስ ለራሱ ምሕረት የለውም፤ ስለ ራሱ ልብ የከፋውን ያስባል፤ መጽሐፉን ሃይማኖተኛ መስሎ ከመታየት ይልቅ እውነተኛ እንዲሆን የሚያደርገውም ይኸው ነው። ከአሥራ ስድስት መቶ ዓመታት በኋላም የክርስቲያን ራስን የመመርመር መሠረታዊ ጽሑፍ ሆኖ ይኖራል፤ በመጀመሪያዎቹ መጻሕፍት ለሕይወቱ ድራማ፥ በኋለኞቹ ደግሞ ስለ ትውስታ፥ ስለ ጊዜና ስለ ምኞት ከቶ መጠየቅ ለማያቋርጡት ጥያቄዎች ይነበባል።