መጽሐፍ 12

ምዕራፍ 1

ጌታ ሆይ፥ ልቤ በቅዱስ መጽሐፍህ ቃላት ተነክቶ በዚህ በሕይወቴ ድህነት መካከል እጅግ ይደክማል። ስለዚህም የሰው ማስተዋል ድህነት ብዙ ጊዜ በቃላት የበዛ ነው፤ መመርመር ከማግኘት ይልቅ ብዙ የሚናገረው አለውና፥ መለመንም ከመቀበል ይረዝማልና፥ የሚያንኳኳውም እጃችን ከሚቀበለው እጃችን ይልቅ ብዙ ሥራ አለበትና። ተስፋውን ይዘናል፤ ማንስ ሊሽረው ይችላል? እግዚአብሔር ከእኛ ጋር ከሆነ ማን ይቃወመናል? ለምኑ፥ ይሰጣችሁማል፤ ፈልጉ፥ ታገኙማላችሁ፤ መዝጊያን አንኳኩ፥ ይከፈትላችሁማል። የሚለምነው ሁሉ ይቀበላልና፥ የሚፈልገውም ያገኛል፥ መዝጊያንም ለሚያንኳኳ ይከፈትለታል። እነዚህ የራስህ ተስፋዎች ናቸው፤ እውነት ተስፋ በሰጠ ጊዜ መታለልን የሚፈራ ማን ነው?

ምዕራፍ 2

የአንደበቴ ትሕትና ሰማይንና ምድርን አንተ እንደ ፈጠርህ ለልዕልናህ ይናዘዛል፤ ይህን የማየውን ሰማይ፥ ይህችንም የምረግጣትን ምድር፥ የተሸከምሁት ይህ ምድራዊ አካል ከእርስዋ የሆነውን፥ አንተ ፈጠርሃት። ነገር ግን አቤቱ፥ በመዝሙሩ ቃላት የምንሰማው ያ የሰማያት ሰማይ ወዴት ነው? የሰማያት ሰማይ ለእግዚአብሔር ነው፥ ምድርን ግን ለሰው ልጆች ሰጣት የሚለው? የምናየው ይህ ሁሉ ለእርሱ ምድር የሆነበት ያ የማናየው ሰማይ ወዴት ነው? ይህ አካላዊ ሙሉ ነገር በየስፍራው ሁሉ ሙሉ ስላልሆነ፥ በእነዚህ በታችኞቹ ክፍሎች ውስጥ የውበቱን ድርሻ እንዲሁ ተቀብሎአልና፤ ከእነርሱም የታችኛው ይህች ምድራችን ናት፤ ነገር ግን ለዚያ ለሰማያት ሰማይ የምድራችን ሰማይ እንኳ ምድር ብቻ ነው፤ አዎን፥ እነዚህ ሁለቱ ታላላቅ አካላት ለሰው ልጆች ሳይሆን ለእግዚአብሔር ለሆነው ለዚያ ለማይታወቀው ሰማይ ሲነጻጸሩ ምድር ቢባሉ ያለ አግባብ አይሆንም።

ምዕራፍ 3

አሁንም ይህች ምድር የማትታይና ቅርጽ የሌላት ነበረች፤ ብርሃንም ያልነበረበት የማላውቀው የጥልቅ ጥልቀት ነበረ፤ መልክ አልነበረውምና። ስለዚህ በጥልቁ ፊት ላይ ጨለማ ነበረ ተብሎ እንዲጻፍ አዘዝህ፤ ይህስ የብርሃን አለመኖር ካልሆነ ምንድር ነው? ብርሃን ቢኖር ኖሮ በሁሉ ላይ ከፍ ብሎ ከማብራት በቀር ወዴት ይሆን ነበር? ብርሃን ባልነበረበት ስፍራ የጨለማ መኖር የብርሃን አለመኖር ካልሆነ ምንድር ነው? ስለዚህ ጨለማ በላዩ ነበረ፤ ብርሃን በላዩ አልነበረምና፤ ድምፅ በሌለበት ስፍራ ጸጥታ እንዳለ። በዚያ ጸጥታ መኖሩስ በዚያ ድምፅ አለመኖሩ ካልሆነ ምንድር ነው? አቤቱ፥ ለአንተ የምትናዘዘውን ይህችን ነፍስ አንተ አላስተማርሃትምን? ጌታ ሆይ፥ ይህን ቅርጽ የሌለውን ቁስ ከማበጀትህና ከመለያየትህ በፊት ቀለምም፥ ምስልም፥ አካልም፥ መንፈስም ምንም እንዳልነበረ አላስተማርኸኝምን? ነገር ግን ፈጽሞ ምንም አልነበረም አይባልም፤ ውበት የሌለው አንድ ዓይነት ቅርጽ አልባነት ነበረና።

ምዕራፍ 4

እንግዲህ የደነዘዘ አእምሮ ላላቸው በመጠኑም ቢሆን እንዲገባቸው በተለመደ ቃል ካልሆነ በምን ሊጠራ ይገባ ነበር? ከዓለም ክፍሎች ሁሉ ወደ ፍጹም ቅርጽ አልባነት ከምድርና ከጥልቅ ይበልጥ የሚቀርብ ምን ሊገኝ ይችላል? በታችኛው ደረጃ ስለሚገኙ፥ ሁሉም ብሩሃንና አንጸባራቂዎች ከሆኑት ከሌሎቹ ከፍ ካሉት ክፍሎች ያነሰ ውበት አላቸውና። እንግዲያስ ይህን ውብ ዓለም ከእርሱ ልትሠራ ያለ ውበት የፈጠርኸው የቁስ ቅርጽ አልባነት የማትታይና ቅርጽ የሌላት ምድር በሚለው ስም ለሰዎች በተገቢ ሁኔታ እንደ ተገለጠ ለምን አላስብም?

ምዕራፍ 5

ስለዚህ አሳብ በዚህ ስም ስሜት ምን ሊያስተውል እንደሚችል ሲመረምርና ለራሱ «እንደ ሕይወት ወይም እንደ ፍትሕ ያለ የአእምሮ መልክ አይደለም፤ የአካላት ቁስ ነውና፤ የስሜት ህዋሳት ነገርም አይደለም፤ የማይታይና ቅርጽ የሌለው ስለ ሆነ በእርሱ ዘንድ የሚታይ ወይም የሚዳሰስ ነገር አልነበረምና» ሲል፥—የሰው አሳብ ለራሱ እንዲህ ሲል፥ ባለማወቅ ሊያውቀው፥ ወይም በማወቅ ሳያውቀው ለመሆን ይጥር ይሆናል።

ምዕራፍ 6

ጌታ ሆይ፥ እኔ ግን ስለዚያ ቁስ አንተ ራስህ ያስተማርኸኝን ሁሉ በአንደበቴና በብዕሬ ለአንተ ልናዘዝ ብወድ፥—ስሙን አስቀድሜ ሰምቼ ሳላስተውለው፥ ያላስተዋሉት ሰዎች ሲነግሩኝ፥ ቍጥር የሌላቸውና ልዩ ልዩ መልኮች እንዳሉት አድርጌ አሰብሁት፤ ስለዚህም ፈጽሞ አላሰብሁትም ነበር፤ አእምሮዬ ያለ ሥርዓት ርኩሳንና አስፈሪዎች «መልኮችን» ወዲያና ወዲህ ያገላብጥ ነበር፤ ቢሆንም «መልኮች» ነበሩ፤ ቅርጽ የሌለውም ብዬ ጠራሁት፤ መልክ ሁሉ ስለ ጐደለው ሳይሆን፥ ቢቀርብለት አእምሮዬ እንደ ያልተለመደና እንደሚያውክ ነገር ፊቱን የሚያዞርበት፥ የሰውም ድካም የሚታወክበት ዓይነት መልክ ስለ ነበረው ነው። አሁንም ያሰብሁት ቅርጽ የሌለው ነበረ፤ መልክ ሁሉ ተገፍፎት ሳይሆን ይበልጥ ውብ ከሆኑ መልኮች ጋር ሲነጻጸር ነው፤ እውነተኛውም ማስተዋል ፈጽሞ ቅርጽ የሌለውን ቁስ ማሰብ ብፈልግ የመልክን ቅሬታ ሁሉ ከእርሱ ፈጽሜ ልገፍፍ እንዳለብኝ አሳመነኝ፤ ነገር ግን አልቻልሁም፤ በመልክና በምንም መካከል ያለውን፥ ያልተበጀውንም ምንም ያልሆነውንም፥ ቅርጽ የሌለውን ምንም ሊባል የቀረበውን ነገር ከማሰብ ይልቅ መልክ ሁሉ የተገፈፈው ፈጽሞ እንደሌለ አድርጌ መገመት ይቀለኝ ነበርና። ስለዚህ አእምሮዬ በተበጁ አካላት ምስሎች ተሞልቶ እንደ ወደደ እየለወጣቸውና እያፈራረቃቸው ስለ ነበረ ስለዚህ ነገር ከመንፈሴ ጋር መጠየቅን ተወ፤ እኔም ወደ አካላቱ ራሳቸው ዞርሁ፤ የነበሩትን መሆን የሚያቆሙበትንና ያልነበሩትን መሆን የሚጀምሩበትን ተለዋዋጭነታቸውንም ጠለቅ ብዬ ተመለከትሁ፤ ይህም ከመልክ ወደ መልክ መሸጋገር በፍጹም ምንምነት ሳይሆን በአንድ ዓይነት ቅርጽ አልባ ሁኔታ በኩል እንደ ሆነ ጠረጠርሁ፤ ነገር ግን ይህን ልጠረጥር ብቻ ሳይሆን ላውቀው ናፈቅሁ።—እንግዲህ በዚህ ጥያቄ ውስጥ የፈታህልኝን ቋጠሮዎች ሁሉ ድምፄና ብዕሬ ለአንተ ቢናዘዙ፥ ሁሉን ለመቀበል የሚታገሥ አንባቢ ማን ነው? ቢሆንም ልቤ ሊገልጣቸው ስለማይችላቸው ነገሮች ክብርንና የምስጋና መዝሙርን ለአንተ ከመስጠት አያቋርጥም። የተለዋዋጮች ነገሮች ተለዋዋጭነት ራሱ እነዚህ ተለዋዋጭ ነገሮች የሚለወጡባቸውን መልኮች ሁሉ ለመቀበል የሚችል ነውና። ይህስ ተለዋዋጭነት ምንድር ነው? ነፍስ ነውን? አካል ነውን? ነፍስን ወይም አካልን የሚያቆም ነገር ነውን? «ምንም ያልሆነ አንድ ነገር»፥ «ያለ፥ የሌለ» ማለት ቢቻል፥ ይህ ነው እል ነበር፤ ቢሆንም እነዚህን የሚታዩትንና የተዋሐዱትን ምስሎች ለመቀበል የሚችል እንደ መሆኑ በዚያን ጊዜም በሆነ መንገድ ነበረ።

ምዕራፍ 7

ይህንስ የመሆን ደረጃ ነገሮች ሁሉ ባሉበት መጠን ከአንተ ከሆኑት ከአንተ ካልሆነ ከወዴት አገኘው? ነገር ግን አንተን ባለመምሰሉ መጠን ከአንተ ይርቃል፤ ይህ የስፍራ ርቀት አይደለምና። ስለዚህ ጌታ ሆይ፥ በአንድ ስፍራ አንድ፥ በሌላ ስፍራ ሌላ ያልሆንህ፥ ነገር ግን ያው፥ ያው፥ ያው የሆንህ፥ ቅዱስ፥ ቅዱስ፥ ቅዱስ፥ ሁሉን የምትገዛ ጌታ አምላክ ሆይ፥ ከአንተ በሆነው በመጀመሪያ፥ ከራስህ ባሕርይ በተወለደው በጥበብህ፥ አንድን ነገር ፈጠርህ፥ ያውም ከምንም። ሰማይንና ምድርን ፈጠርህና፤ ከራስህ አይደለም፤ እንዲህ ቢሆን ኖሮ አንድያ ልጅህን፥ በዚህም አንተን ደግሞ ይተካከሉ ነበርና፤ ከአንተ ያልሆነ ነገር አንተን ሊተካከል ከቶ አይገባውም ነበር። ከአንተ ሌላ ደግሞ ልትፈጥራቸው የምትችልበት ምንም አልነበረም፤ አምላክ ሆይ፥ አንድ ሥላሴ፥ ሦስትነት ያለህ አንድነት ሆይ፤ ስለዚህ ሰማይንና ምድርን ከምንም ፈጠርህ፤ ታላቁን ነገርና ታናሹን ነገር፤ ሁሉን ቻይና ቸር ነህና፥ ሁሉን መልካም ታደርግ ዘንድ፥ ታላቁን ሰማይና ጥቃቅኒቱን ምድር እንኳ። አንተ ነበርህ፥ ሰማይንና ምድርን ከእርሱ የፈጠርህበት ሌላ ምንም አልነበረም፤ ሁለት ዓይነት ነገሮችን ፈጠርህ፤ አንዱን ለአንተ የቀረበ፥ ሌላውን ለምንም የቀረበ፤ አንዱን አንተ ብቻ የምትበልጠው፥ ሌላውን ምንም የማያንሰው።

ምዕራፍ 8

ነገር ግን ያ የሰማያት ሰማይ፥ አቤቱ፥ ለራስህ ነበረ፤ ለሰው ልጆች እንዲያዩአትና እንዲዳስሱአት የሰጠሃት ምድር ግን አሁን እንደምናያትና እንደምንዳስሳት አልነበረችም። የማትታይና ቅርጽ የሌላት ነበረችና፤ ብርሃንም ያልነበረበት ጥልቅ ነበረ፤ ወይም ጨለማ በጥልቁ ላይ ነበረ፥ ማለትም በጥልቁ ውስጥ ካለው ይበልጥ። አሁን የሚታየው ይህ የውኃ ጥልቅ በጥልቀቱ እንኳ ለባሕርዩ የሚስማማ ብርሃን አለውና፤ ይህም ብርሃን በታቹ ላሉ ዓሦችና ተንቀሳቃሾች በማናቸውም መጠን የሚታወቅ ነው። ያ ጥልቅ ሁሉ ግን እስከዚያ ድረስ ፈጽሞ ቅርጽ የሌለው ስለ ነበረ ምንም ሊባል የቀረበ ነበረ፤ ቢሆንም ሊበጅ የሚችል ነገር አስቀድሞ ነበረ። ጌታ ሆይ፥ አንተ ዓለምን ቅርጽ ከሌለው ቁስ ሠርተሃልና፤ ይህንም ቁስ ከምንም ለምንም የቀረበ አድርገህ ሠራኸው፥ እኛ የሰው ልጆች የምንደነቅባቸውን እነዚያን ታላላቅ ነገሮች ከእርሱ ትሠራ ዘንድ። ይህ አካላዊ ሰማይ እጅግ ድንቅ ነውና፤ በውኃና በውኃ መካከል ስላለው ስለዚህ ጠፈር በሁለተኛው ቀን፥ ብርሃን ከተፈጠረ በኋላ፥ ይሁን አልህ፥ ሆነም። ይህን ጠፈር ሰማይ ብለህ ጠራኸው፤ ማለትም በሦስተኛው ቀን፥ ከቀናት ሁሉ በፊት ለፈጠርኸው ቅርጽ ለሌለው ቁስ የሚታይ መልክ በመስጠት ለሠራሃቸው ለዚህች ምድርና ለዚህ ባሕር ሰማይ የሆነውን። ከቀናት ሁሉ በፊት ሰማይን አስቀድመህ ሠርተህ ነበርና፤ ነገር ግን ያ የዚህ ሰማይ ሰማይ ነበረ፤ በመጀመሪያ ሰማይንና ምድርን ፈጥረህ ነበርና። ነገር ግን የሠራሃት ይህችው ምድር ቅርጽ የሌለው ቁስ ነበረች፤ የማትታይና ቅርጽ የሌላት ነበረችና፥ ጨለማም በጥልቁ ላይ ነበረ፤ ከዚህችም ከማትታየውና ቅርጽ ከሌላት ምድር፥ ከዚህ ቅርጽ አልባነት፥ ከዚህ ምንም ሊባል ከቀረበው ነገር፥ ይህ ተለዋዋጭ ዓለም የተዋቀረባቸውን ነገር ግን የማይጸናባቸውን እነዚህን ሁሉ ትሠራ ዘንድ ነበረ፤ ተለዋዋጭነቱም ዘመናት በእርሱ ውስጥ ሊታዩና ሊቈጠሩ በመቻላቸው ይገለጣል። ዘመናት የሚሠሩት በነገሮች መለዋወጥ ነውና፥ ቁሳቸው ከላይ የተጠቀሰችው የማትታየው ምድር የሆነ ምስሎች ሲለዋወጡና ሲገለባበጡ።

ምዕራፍ 9

ስለዚህ የባሪያህ አስተማሪ የሆነው መንፈስ፥ አንተ በመጀመሪያ ሰማይንና ምድርን እንደ ፈጠርህ ሲተርክ፥ ስለ ዘመናት ምንም፥ ስለ ቀናትም ምንም አይናገርም። በእውነት በመጀመሪያ የፈጠርኸው ያ የሰማያት ሰማይ የአእምሮ ፍጥረት ነውና፤ እርሱም ሥላሴ ሆይ፥ ከአንተ ጋር በምንም መንገድ እኩል ዘላለማዊ ባይሆንም ከዘላለማዊነትህ ይካፈላል፤ አንተን በማሰላሰል እጅግ በተባረከው ጣዕምም ተለዋዋጭነቱን አጥብቆ ይገታል፤ ከመጀመሪያ ፍጥረቱ ጀምሮ ምንም ሳይወድቅ ከአንተ ጋር ተጣብቆ ከዘመናት መፈራረቅ ሁሉ በላይ ተቀምጧል። አዎን፥ ይህም የማትታየውና ቅርጽ የሌላት የምድር ቅርጽ አልባነት እንኳ ከቀናት ጋር አይቈጠርም። ምስልም ሥርዓትም በሌለበት ስፍራ የሚመጣም የሚሄድም የለምና፤ ይህም በሌለበት ስፍራ ቀናት፥ የዘመናትም ክፍሎች መፈራረቅ በግልጥ የሉም።

ምዕራፍ 10

ብርሃኑ፥ እውነቱ፥ የልቤ ብርሃን ይናገረኝ እንጂ የራሴ ጨለማ አይናገረኝ። ወደዚያ ወደቅሁ፥ ጨለምሁም፤ ነገር ግን ከዚያም፥ ከዚያም እንኳ ወደድሁህ። ተሳሳትሁ፥ አስታወስሁህም። እንድመለስ ሲጠራኝ ድምፅህን ከኋላዬ ሰማሁ፤ ከሰላም ጠላቶች ሁከት የተነሣ በጭንቅ ሰማሁት። አሁንም እነሆ፥ በጭንቀትና ወደ ምንጭህ እያለከለክሁ እመለሳለሁ። ማንም አይከልክለኝ! ከዚህ እጠጣለሁ፥ እንዲሁም በሕይወት እኖራለሁ። እኔ የራሴ ሕይወት አልሁን፤ ከራሴ ክፉ ኖርሁ፥ ለራሴ ሞት ነበርሁ፤ በአንተም ዳግመኛ ሕያው እሆናለሁ። አንተ ተናገረኝ፥ አንተ አስተምረኝ። መጻሕፍትህን አምኛለሁ፥ ቃሎቻቸውም ምሥጢር የሞላባቸው ናቸው።

ምዕራፍ 11

አቤቱ፥ አንተ ዘላለማዊ እንደ ሆንህ፥ አንተ ብቻ የማትሞት እንደ ሆንህ በውስጣዊ ጆሮዬ በብርቱ ድምፅ አስቀድመህ ነግረኸኛል፤ በምስልም ሆነ በእንቅስቃሴ ልትለወጥ አትችልምና፥ ፈቃድህም በዘመናት አይለወጥም፤ የሚለዋወጥ ፈቃድ ሁሉ የማይሞት አይደለምና። ይህ በፊትህ ለእኔ ግልጥ ነው፤ እለምንሃለሁ፥ ይበልጥና ይበልጥ ግልጥ ይሁንልኝ፤ በመገለጡም በክንፎችህ ጥላ ሥር በልከኝነት ልኑር። አቤቱ፥ አንተ ራስህ ያልሆኑትን ነገር ግን ያሉትን ባሕርያትንና አካላትን ሁሉ አንተ እንደ ሠራህ፥ ከአንተ ያልሆነው የሌለው ብቻ እንደ ሆነ፥ ደግሞም ካለኸው ከአንተ ወደ ያነሰ መጠን ወዳለው የሚሄድ የፈቃድ እንቅስቃሴ ብቻ እንደ ሆነ፥ ይህ እንቅስቃሴ መተላለፍና ኃጢአት ነውና፥ የማንም ሰው ኃጢአት አንተን እንደማይጐዳ ወይም የአገዛዝህን ሥርዓት በፊትም ሆነ በኋላ እንደማያውክ በውስጣዊ ጆሮዬ በብርቱ ድምፅ ደግሞ ነግረኸኛል። ይህ በፊትህ ለእኔ ግልጥ ነው፤ እለምንሃለሁ፥ ይበልጥና ይበልጥ ግልጥ ይሁንልኝ፤ በመገለጡም በክንፎችህ ጥላ ሥር በልከኝነት ልኑር።

ደግሞም አንተ ብቻ ደስታው የሆንህለት፥ እጅግ በጸና ንጽሕና ምግቡን ከአንተ እየተቀበለ በምንም ስፍራና በምንም ጊዜ የባሕርዩን ተለዋዋጭነት የማያወጣው ያ ፍጥረት ከአንተ ጋር እኩል ዘላለማዊ እንዳልሆነ በውስጣዊ ጆሮዬ በብርቱ ድምፅ ነግረኸኛል፤ አንተም ዘወትር ከእርሱ ጋር ስላለህ፥ በፍቅሩም ሁሉ ራሱን ለአንተ ስለሚጠብቅ፥ የሚጠብቀው መጪ የሌለው፥ የሚያስታውሰውንም ወደ ኃላፊ የማያሳልፍ ስለ ሆነ፥ በምንም ለውጥ አይለወጥም፥ ወደ ምንም ዘመናትም አይበተንም። ይህ ፍጥረት ቢኖር፥ ከብፅዕናህ ጋር ስለ ተጣበቀ የተባረከ ፍጥረት ነው፤ ዘላለማዊ ነዋሪውና አብሪው በሆንኸው በአንተ የተባረከ ነው! ለእግዚአብሔር የሆነውን የሰማያት ሰማይ ወደ ሌላ በመውጣት ሳይጐድል ደስታህን የሚያሰላስል ቤትህ ከማለት ይልቅ በምን ስም ልጠራው እንደሚገባ አላገኘሁም፤ በሰማያዊ ስፍራ ያሉ የከተማህ ዜጎች በሆኑ በቅዱሳን መናፍስት የጸና የሰላም ሁኔታ እጅግ በስምምነት አንድ የሆነ አንድ ንጹሕ አእምሮ ነው፤ ከምናያቸውም ከእነዚያ ሰማያዊ ስፍራዎች እጅግ በላይ ነው።

በዚህ ነፍስ፥ ስደትዋ የረዘመና የራቀ ነፍስ፥ በዚህ ታስተውል፤ አሁን አንተን ብትጠማ፥ ዘወትር፦ አምላክሽ ወዴት ነው? ሲሉአት እንባዋ እንጀራ ቢሆንላት፥ በሕይወትዋ ዘመን ሁሉ በቤትህ ትኖር ዘንድ አንዲቱን ነገር ከአንተ ብትለምንና ብትሻ (ሕይወትዋስ ከአንተ በቀር ምንድር ነው? ቀኖችህስ ከዘላለማዊነትህ በቀር ምንድር ናቸው? አንተ ዘወትር ያው ስለ ሆንህ እንደማያልቁ ዓመታትህ?)፤ በዚህ እንግዲህ የምትችል ነፍስ አንተ ከዘመናት ሁሉ በላይ ምን ያህል ዘላለማዊ እንደ ሆንህ ታስተውል፤ በምንም ጊዜ ወደ ሩቅ አገር ያልሄደው ቤትህ ከአንተ ጋር እኩል ዘላለማዊ ባይሆንም ዘወትርና ሳያቋርጥ ከአንተ ጋር በመጣበቅ የዘመናትን ተለዋዋጭነት አይቀበልምና። ይህ በፊትህ ለእኔ ግልጥ ነው፤ እለምንሃለሁ፥ ይበልጥና ይበልጥ ግልጥ ይሁንልኝ፤ በመገለጡም በክንፎችህ ጥላ ሥር በልከኝነት ልኑር።

እነሆ፥ በእነዚህ በመጨረሻዎቹና በታችኞቹ ፍጥረታት ለውጦች ውስጥ የማላውቀው ቅርጽ አልባነት አለ፤ ማንስ ይነግረኛል? (በልቡ ባዶነት የሚደነቅና በራሱ ቅዠቶች መካከል ወዲያና ወዲህ የሚንገላታ ካልሆነ በቀር)፥ ከእንዲህ ያለ ሰው በቀር ምስል ሁሉ ቢባክንና ቢጠፋ፥ ነገሩ ከአንድ ምስል ወደ ሌላ የተለወጠበትና የተገለበጠበት ያ ቅርጽ አልባነት ብቻ ቢቀር፥ ያ የዘመናትን መፈራረቅ ሊያሳይ ይችላል ብሎ ማን ይነግረኛል? በግልጥ ሊያሳይ አይችልምና፤ ያለ እንቅስቃሴዎች ልዩነት ዘመናት የሉምና፤ ምስልም በሌለበት ልዩነት የለም።

ምዕራፍ 12

አምላኬ ሆይ፥ እነዚህን ነገሮች ከመረመርሁ በኋላ፥ አንተ በሰጠኸኝ መጠን፥ እንዳንኳኳ ባነሣሣኸኝ መጠን፥ ሳንኳኳም በከፈትህልኝ መጠን፥ በዘመን ክልል ውስጥ ያልሆኑ፥ ሁለቱም ከአንተ ጋር እኩል ዘላለማዊ ያልሆኑ ሁለት ነገሮችን እንደ ሠራህ አገኘሁ። አንዱ እንዲህ የተበጀ ነው፤ ማሰላሰሉን ሳያቋርጥ፥ የለውጥ ክፍተት ሳይኖርበት፥ ተለዋዋጭ ቢሆንም ሳይለወጥ ዘላለማዊነትህንና አለመለወጥህን ፈጽሞ ይደሰትበታል፤ ሌላው ደግሞ እንዲህ ቅርጽ የሌለው ነበረ፤ ለዘመን ይገዛ ዘንድ ከአንድ መልክ ወደ ሌላ፥ የእንቅስቃሴም ሆነ የእረፍት መልክ፥ ሊለወጥ የሚችል ነገር አልነበረውም። ነገር ግን ይህን እንዲሁ ቅርጽ የሌለው አድርገህ አልተውኸውም፤ ከቀናት ሁሉ በፊት አንተ በመጀመሪያ ሰማይንና ምድርን ፈጥረሃልና፤ እነዚህም የተናገርኋቸው ሁለቱ ነገሮች ናቸው። ምድር ግን የማትታይና ቅርጽ የሌላት ነበረች፥ ጨለማም በጥልቁ ላይ ነበረ። በእነዚህ ቃላት ቅርጽ አልባነቱ ይገለጥልናል (መልክ ሁሉ ፈጽሞ መገፈፉን ወደ ምንምነት ሳይደርሱ ማሰብ የማይችሉ አእምሮዎች በዚህ ቀስ በቀስ ይሳቡ ዘንድ)፤ ከእርሱም ሌላ ሰማይ ከሚታይና በሚገባ ከተበጀች ምድር ጋር ሊፈጠር ይቻል ነበር፤ ውኆችም በልዩ ልዩ ሁኔታ ተሰልፈው፥ በዓለምም አበጃጀት ውስጥ ያለ ሌላውም ሁሉ ያለ ቀናት እንዳልተፈጠረ ተጽፏል፤ ይህም፥ ለተወሰኑ የእንቅስቃሴና የመልክ ለውጦች የሚገዙ በመሆናቸው፥ የዘመናት ተከታታይ ለውጦች በእነርሱ ሊፈጸሙ የሚችሉ ዓይነት ባሕርይ ስላላቸው ነው።

ምዕራፍ 13

እንግዲህ አምላኬ ሆይ፥ መጽሐፍህ፦ በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ፤ ምድርም የማትታይና ቅርጽ የሌላት ነበረች፥ ጨለማም በጥልቁ ላይ ነበረ ሲል፥ በየትኛውም ቀን እንደ ፈጠርሃቸው ሳይጠቅስ ስሰማ የማስበው ይህ ነው፤ የማስበውም ይህ ነው፤ ስለ የሰማያት ሰማይ፥—አእምሮአውያኑ ሁሉን በአንድ ጊዜ፥ ከፊል ሳይሆን፥ በድንግዝግዝ ሳይሆን፥ በመስተዋት ሳይሆን፥ በሙሉ፥ በግልጥ፥ ፊት ለፊት የሚያውቁበት ስለዚያ የአእምሮ ሰማይ፤ ይህን አሁን፥ ያን ደግሞ ቆይቶ ሳይሆን፥ (እንዳልሁት) ያለ ዘመናት ተከታታይነት ሁሉን በአንድ ጊዜ የሚያውቁበት፤—ደግሞም ያለ ምንም የዘመናት ተከታታይነት ስለዚያች የማትታይና ቅርጽ ስለሌላት ምድር፤ ይህም ተከታታይነት «ይህን አሁን፥ ያን ቆይቶ» ያቀርባልና፤ መልክ በሌለበት የነገሮች ልዩነት የለምና፤—እንግዲያስ ስለ እነዚህ ሁለቱ፥ ስለ መጀመሪያው የተበጀና ስለ መጀመሪያው ቅርጽ የሌለው፥ አንዱ ሰማይ፥ ግን የሰማያት ሰማይ፥ ሌላው ምድር፥ ግን የማትታይና ቅርጽ የሌላት ምድር፤ ስለ እነዚህ ሁለቱ መጽሐፍህ ቀናትን ሳይጠቅስ፦ በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ እንዳለ አስባለሁ። ወዲያውም ስለ የትኛዋ ምድር እንደ ተናገረ አከለበትና፤ ደግሞም ጠፈር በሁለተኛው ቀን እንደ ተፈጠረና ሰማይ እንደ ተባለ በመጻፉ፥ ቀደም ብሎ ቀናትን ሳይጠቅስ ስለ የትኛው ሰማይ እንደ ተናገረ ያስረዳናል።

ምዕራፍ 14

የቃሎችህ ጥልቀት ድንቅ ነው! እነሆ፥ ገጻቸው በፊታችን ነው፥ ሕፃናትንም ይጋብዛል፤ ቢሆንም ድንቅ ጥልቀት ናቸው። አምላኬ ሆይ፥ ድንቅ ጥልቀት! ወደ ውስጡ መመልከት የሚያስፈራ ነው፤ የክብር ፍርሃትና የፍቅር መንቀጥቀጥ ነው። ጠላቶቹን እጅግ እጠላቸዋለሁ፤ ከእንግዲህ ጠላቶቹ እንዳይሆኑ በሁለት አፍ ባለው ሰይፍህ ብትገድላቸው ምነው! ለአንተ በሕይወት ይኖሩ ዘንድ ለራሳቸው ቢገደሉ እወዳለሁና። ነገር ግን እነሆ፥ የዘፍጥረትን መጽሐፍ ነቃፊዎች ሳይሆኑ አወዳሾች የሆኑ ሌሎች አሉ፤ «እነዚህን በባሪያው በሙሴ የጻፈ የእግዚአብሔር መንፈስ» ይላሉ፥ «እነዚያ ቃላት እንዲህ እንዲተረጐሙ አልፈለገም፤ አንተ እንደምትለው ሳይሆን እኛ እንደምንለው በሌላ መንገድ እንዲተረጐሙ ፈለገ።» ሁሉ የሆንህ አምላክ ሆይ፥ አንተ ራስህ ፈራጅ ሆነህ ለእነርሱ እንዲህ እመልሳለሁ።

ምዕራፍ 15

«ስለ ፈጣሪ ዘላለማዊነት፥ ባሕርዩ በዘመን በምንም መንገድ እንደማይለወጥ፥ ፈቃዱም ከባሕርዩ እንደማይለይ እውነት በውስጣዊ ጆሮዬ በብርቱ ድምፅ የሚነግረኝን ሐሰት ነው ትላላችሁን? ስለዚህ ዛሬ አንድ ነገር፥ ቆይቶ ሌላ ነገር አይፈቅድም፤ ነገር ግን አንድ ጊዜ፥ በአንድ ጊዜም፥ ዘወትርም የሚፈቅደውን ሁሉ ይፈቅዳል፤ ደጋግሞ አይደለም፥ አሁን ይህን፥ አሁን ያን አይደለም፤ አስቀድሞ ያልፈቀደውን በኋላ አይፈቅድም፥ አስቀድሞ የፈቀደውንም አይተውም፤ እንዲህ ያለ ፈቃድ ተለዋዋጭ ነውና፥ ተለዋዋጭ ነገርም ሁሉ ዘላለማዊ አይደለም፤ አምላካችን ግን ዘላለማዊ ነው። ደግሞም በውስጣዊ ጆሮዬ የሚነግረኝ ይህ ነው፤ የሚመጡት ነገሮች መጠበቅ በመጡ ጊዜ እይታ ይሆናል፤ ይህም እይታ ባለፉ ጊዜ ትዝታ ይሆናል። እንዲህ የሚለዋወጥ አሳብ ሁሉ ተለዋዋጭ ነው፤ ተለዋዋጭ ነገርም ሁሉ ዘላለማዊ አይደለም፤ አምላካችን ግን ዘላለማዊ ነው።» እነዚህን ነገሮች አስተውላለሁ፥ አገጣጥማለሁም፤ አምላኬ፥ ዘላለማዊው አምላክ፥ ማንኛውንም ፍጥረት በአዲስ ፈቃድ እንዳልሠራ፥ እውቀቱም ኃላፊ ነገርን እንደማይቀበል አገኛለሁ። «እንግዲህ እናንተ ተቃዋሚዎች ሆይ፥ ምን ትላላችሁ? እነዚህ ነገሮች ሐሰት ናቸውን?» «አይደሉም» ይላሉ፤ «እንግዲያስ ምንድር ነው? የተበጀ ባሕርይ ሁሉ ወይም መልክን ሊቀበል የሚችል ቁስ ሁሉ ፍጹም ስለ ሆነ ፍጹም ቸር ከሆነው ከእርሱ ካልሆነ አይኖርም ማለት ሐሰት ነውን?» «ይህንም አንክድም» ይላሉ። «እንግዲያስ ምንድር ነው? ከእውነተኛውና በእውነት ዘላለማዊ ከሆነው አምላክ ጋር እጅግ በንጹሕ ፍቅር የተጣበቀ፥ ከእርሱ ጋር እኩል ዘላለማዊ ባይሆንም ከእርሱ ያልተለየ፥ ወደ ዘመናት ልዩነትና መፈራረቅም ያልተበተነ፥ ነገር ግን እርሱን ብቻ በእውነተኛው ማሰላሰል የሚያርፍ አንድ ልዑል ፍጥረት እንዳለ ትክዳላችሁን?» አምላክ ሆይ፥ እንዳዘዝኸው መጠን ለሚወድህ ራስህን ትገልጣለህና፥ ትበቃዋለህምና፤ ስለዚህ ከአንተ ፈቀቅ አይልም፥ ወደ ራሱም አያዘነብልም። ይህ የእግዚአብሔር ቤት ነው፤ ከምድራዊ ጭቃ ያልሆነ፥ ከሰማያዊ አካላዊ ግዝፈትም ያልሆነ፥ ነገር ግን መንፈሳዊ፥ ለዘላለም ሳይጐድል ስለሚኖር ከዘላለማዊነትህ ተካፋይ የሆነ። ለዘላለም ዓለም አጽንተኸዋልና፥ የማያልፈውንም ሕግ ሰጥተኸዋል። ቢሆንም አምላክ ሆይ፥ ከአንተ ጋር እኩል ዘላለማዊ አይደለም፤ ያለ መጀመሪያ አይደለምና፤ ተፈጥሯልና።

ከእርሱ በፊት ዘመን ባናገኝም፥ ጥበብ ከሁሉ በፊት ተፈጥራለችና፤ አምላካችን ሆይ፥ ከአንተ፥ ከአባቱ ጋር ፈጽሞ የምትተካከልና እኩል ዘላለማዊ የሆነች፥ ሁሉም በእርስዋ የተፈጠረ፥ በእርስዋም እንደ መጀመሪያ ሰማይንና ምድርን የፈጠርህባት ያቺ ጥበብ አይደለችም፤ ነገር ግን የተፈጠረችው ጥበብ፥ ማለትም ብርሃንን በማሰላሰል ብርሃን የሆነች የአእምሮ ባሕርይ ናት። ይህች የተፈጠረች ብትሆንም ጥበብ ተብላ ትጠራለችና። ነገር ግን በሚያበራው ብርሃንና በሚበራው መካከል ያለው ልዩነት ምን ያህል ነው፥ በሚፈጥረው ጥበብና በተፈጠረው መካከል ያለውም እንዲሁ ነው፤ በሚያጸድቀው ጽድቅና በመጽደቅ በሚገኘው ጽድቅ መካከል እንዳለው። እኛም ጽድቅህ ተብለን እንጠራለንና፤ ከባሪያዎችህ አንዱ፦ እኛ በእርሱ ሆነን የእግዚአብሔር ጽድቅ እንሆን ዘንድ ብሏልና። ስለዚህ የተፈጠረች አንዲት ጥበብ ከሁሉ በፊት ስለ ተፈጠረች፥ የዚያች የንጽሕት ከተማህ፥ በላይ ያለችው፥ በነጻነት የምትኖርና በሰማያት ዘላለማዊ የሆነችው የእናታችን አስተዋይና አእምሮአዊ ልቡና (በየትኞቹ ሰማያት? አንተን በሚያመሰግኑ፥ በሰማያት ሰማይ ካልሆነ? ይህ ደግሞ ለእግዚአብሔር የሰማያት ሰማይ ነውና)፤—ከእርሱ በፊት ዘመን ባናገኝም (ከሁሉ በፊት የተፈጠረው የዘመንን ፍጥረት ደግሞ ይቀድመዋልና)፥ ቢሆንም ከእርሱ በፊት የፈጣሪ ራሱ ዘላለማዊነት አለ፤ ከእርሱም ተፈጥሮ መጀመሪያን ወሰደ፤ የዘመንን መጀመሪያ አይደለም (ዘመን ራሱ ገና አልነበረምና)፥ ነገር ግን የፍጥረቱን መጀመሪያ።

ስለዚህ አምላካችን ሆይ፥ ከአንተ ነው፥ ነገር ግን ፈጽሞ ከአንተ ሌላ ሆኖ፥ ያው አይደለም፤ ምንም እንኳ ከእርሱ በፊት ወይም በእርሱ ውስጥ እንኳ ዘመን ባናገኝም (ፊትህን ዘወትር ማየት ይገባዋልና፥ ከእርሱም ከቶ አይመለስምና፥ ስለዚህ በምንም ለውጥ አይለወጥም)፥ ቢሆንም በእርሱ ውስጥ የመለወጥ ዝንባሌ አለ፤ በዚህም ይጨልምና ይቀዘቅዝ ነበር፥ ነገር ግን በብርቱ ፍቅር ከአንተ ጋር ተጣብቆ እንደ ዘላለም ቀትር ከአንተ ያበራል፥ ይሞቃልም። እጅግ ብሩህና አስደሳች ቤት ሆይ! ውበትህን፥ የሠራህና ባለቤትህ የሆነው የጌታዬን የክብሩን ማደሪያ ስፍራ ወደድሁ። ስደቴ ወደ አንተ ትቃትት፤ የሠራህንም እለምነዋለሁ፥ እኔንም ደግሞ ሠርቶኛልና፥ በአንተ ውስጥ እኔንም ደግሞ ይውረሰኝ። እንደ ጠፋ በግ ተቅበዘበዝሁ፤ ነገር ግን የሠራህ በሆነው በእረኛዬ ትከሻ ላይ ወደ አንተ እመለስ ዘንድ ተስፋ አደርጋለሁ።

«እናንተ የምናገራችሁ ተቃዋሚዎች ሆይ፥ ሙሴ የእግዚአብሔር ቅዱስ ባሪያ እንደ ነበረ፥ መጻሕፍቱም የመንፈስ ቅዱስ ቃላት እንደ ሆኑ የምታምኑ ሆይ፥ ምን ትሉኛላችሁ? ይህ የእግዚአብሔር ቤት ከእግዚአብሔር ጋር እኩል ዘላለማዊ ባይሆንም በመጠኑ በሰማያት ዘላለማዊ አይደለምን? በእርሱ የዘመናትን ለውጥ በከንቱ ትፈልጋላችሁ፥ አታገኙምና። ዘወትር ከእግዚአብሔር ጋር መጣበቅ መልካም የሆነለት ከስፋት ሁሉና ከሚዞሩ የዘመን ክፍሎች ሁሉ በላይ ነውና።» «አዎን ነው» ይላሉ። «እንግዲያስ የምስጋናውን ድምፅ በውስጡ በሰማ ጊዜ ልቤ ለአምላኬ ጮኾ ከተናገረው ሁሉ የትኛውን ክፍል ሐሰት ነው ትላላችሁ? ቁሱ ቅርጽ የሌለው ነበረ፥ በእርሱም መልክ ስላልነበረ ሥርዓት አልነበረም የሚለውን ነውን? ነገር ግን ሥርዓት በሌለበት የዘመናት መፈራረቅ ሊኖር አይችልም፤ ቢሆንም ይህ ምንም ሊባል የቀረበ ነገር፥ ፈጽሞ ምንም ስላልነበረ፥ ያለው ሁሉ በማናቸውም መጠን ቢሆን ከእርሱ ከሆነው ከእርሱ በእርግጥ ነበረ።» «ይህንም ደግሞ» ይላሉ፥ «አንክድም።»

ምዕራፍ 16

አምላኬ ሆይ፥ እውነትህ በነፍሴ የሚያንሾካሹከውን እነዚህን ሁሉ እውነት እንደ ሆኑ ከሚቀበሉ ከእነዚህ ጋር አሁን በፊትህ ጥቂት እነጋገራለሁ። እነዚህን የሚክዱ ግን እንደ ወደዱ ይጩኹ፥ ራሳቸውንም ያደንቍሩ፤ እኔ ግን ጸጥ እንዲሉ ላሳምናቸው፥ በውስጣቸውም ለቃልህ መንገድ ልከፍት እሞክራለሁ። ነገር ግን እምቢ ቢሉና ቢገፉኝ፥ አምላኬ ሆይ፥ እለምንሃለሁ፥ ዝም አትበለኝ። በልቤ በእውነት ተናገር፤ እንዲህ የምትናገር አንተ ብቻ ነህና፤ እኔም በውጭ ትቢያን እየነፉ ወደ ገዛ ዓይኖቻቸው ሲያስነሡት እተዋቸዋለሁ፤ እኔ ራሴም ወደ እልፍኜ እገባለሁ፥ በዚያም የፍቅር መዝሙር ለአንተ እዘምራለሁ፤ በስደቴ በማይነገር መቃተት እየቃተትሁ፥ ኢየሩሳሌምንም እያሰብሁ፥ ልቤን ወደ እርስዋ ከፍ አድርጌ፥ ኢየሩሳሌም አገሬን፥ ኢየሩሳሌም እናቴን፥ በእርስዋም ላይ የምትገዛውን አንተን፥ አብሪውን፥ አባትን፥ ጠባቂን፥ ሙሽራን፥ ንጹሑንና ብርቱውን ደስታ፥ የጸናውንም ሐሤት፥ የማይነገሩትንም መልካም ነገሮች ሁሉ፥ አዎን ሁሉንም በአንድ ጊዜ፥ አንዱ ልዑልና እውነተኛ መልካም ነህና። እኔነቴን ሁሉ ከዚህ ከተበተነና ከተዘበራረቀ ሁኔታ የመንፈሴ በኵራት አስቀድሞ ወዳለበት (ስለ እነዚህ ነገሮች እርግጠኛ የሆንሁበት) ወደዚያች እጅግ ውድ እናታችን ሰላም እስክትሰበስበው ድረስ፥ ለዘላለምም እስክታስተካክለውና እስክታጸናው ድረስ፥ አምላኬ ሆይ፥ ምሕረቴ ሆይ፥ ፊቴን አልመልስም። ነገር ግን እነዚህን እውነቶች ሁሉ ሐሰት ነው የማይሉ፥ በቅዱስ ሙሴ የቀረበውን ቅዱስ መጽሐፍህን የሚያከብሩ፥ እንደ እኛም በሚከተሉት ሥልጣን ጫፍ ላይ የሚያስቀምጡት፥ ቢሆንም በአንዳች ነገር የሚቃወሙኝን እንዲህ እመልስላቸዋለሁ፤ አምላካችን ሆይ፥ በኑዛዜዎቼና በእነዚህ ሰዎች ተቃውሞ መካከል አንተ ራስህ ፍረድ።

ምዕራፍ 17

እንዲህ ይላሉና፤ «እነዚህ ነገሮች እውነት ቢሆኑም ሙሴ በመንፈስ መገለጥ፦ በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ ባለ ጊዜ እነዚህን ሁለቱን አላሰበም። በሰማይ ስም የእግዚአብሔርን ፊት ዘወትር የሚያየውን ያንን መንፈሳዊ ወይም የአእምሮ ፍጥረት አላመለከተም፤ በምድርም ስም ያንን ቅርጽ የሌለውን ቁስ አላመለከተም።» «እንግዲያስ ምንድር ነው?» «ያ የእግዚአብሔር ሰው» ይላሉ፥ «እኛ እንደምንለው አሰበ፤ በእነዚያ ቃላት ይህን ገለጠ።» «ምንድር ነው?» «በሰማይና በምድር ስም» ይላሉ፥ «በመጀመሪያ ይህን የሚታየውን ዓለም ሁሉ በጥቅሉና በአጭሩ ሊያመለክት ፈለገ፤ ከዚያም በኋላ ቀናትን በየተራ በመቍጠር መንፈስ ቅዱስ እንዲህ ሊገልጣቸው የወደዳቸውን ነገሮች ሁሉ በዝርዝር፥ እንደ ቍራጭም በቍራጭ ሊያሰልፍ። የተናገራቸው ያ ያልሠለጠነና ሥጋዊ ሕዝብ እንዲህ ያሉ ነበሩና፥ የሚታዩትን የእግዚአብሔርን ሥራዎች ብቻ ማወቅ ይገባቸዋል ብሎ አሰበ።» ቢሆንም የማትታይና ቅርጽ የሌላት ምድር በሚሉት ቃላት፥ በዚያም በጨለማው ጥልቅ (እኛ ሁላችን የምናውቃቸው እነዚህ የሚታዩ ነገሮች ሁሉ በእነዚያ «ቀናት» ውስጥ ከእርሱ እንደ ተሠሩና እንደ ተሰለፉ በኋላ የተገለጠበት) ይህ ቅርጽ የሌለው የመጀመሪያ ቁስ ያለ አግባብ ሳይሆን ሊታሰብ እንደሚችል ይስማማሉ።

ሌላው ደግሞ «ይህ የቁስ ቅርጽ አልባነትና ዝብርቅርቅነት በመጀመሪያ በሰማይና በምድር ስም የተገለጠው ስለዚህ ምክንያት ነው፤ ብዙ ጊዜ በሰማይና በምድር ስም የሚጠራው ይህ የሚታየው ዓለም፥ በእርሱም በግልጥ ከሚታዩት ባሕርያት ሁሉ ጋር፥ ከእርሱ ተፈጥሮአልና፥ ተፈጽሞአልምና» ቢል ምን ይሆናል? ደግሞም ሌላው «የማይታየውና የሚታየው ባሕርይ ሰማይና ምድር ተብሎ መጠራቱ አግባብ የሌለው አይደለም፤ ስለዚህም እግዚአብሔር በጥበቡ፥ ማለትም በመጀመሪያ፥ የሠራው ፍጥረት ሁሉ በእነዚያ በሁለቱ ቃላት ተጠቃልሎአል፤ ቢሆንም ሁሉም ከእግዚአብሔር ባሕርይ ሳይሆን ከምንም ስለ ተሠሩ (እግዚአብሔር ያለውን ስላልሆኑ፥ በሁሉም ውስጥም ተለዋዋጭ ባሕርይ ስላለ፥ እንደ ዘላለማዊው የእግዚአብሔር ቤት ቢጸኑ፥ ወይም እንደ ሰው ነፍስና ሥጋ ቢለወጡ)፤ ስለዚህ የሚታዩትና የማይታዩት ነገሮች ሁሉ የጋራ ቁስ (ገና ያልተበጀ ቢሆንም መልክን ሊቀበል የሚችል)፥ ሰማይም ምድርም (ማለትም ሲበጅ የማይታየውና የሚታየው ፍጥረት) ከእርሱ ሊፈጠሩ ያሉበት፥ ለማትታየውና ቅርጽ ለሌላት ምድርና በጥልቁ ላይ ለነበረው ጨለማ በተሰጡት በእነዚያው ስሞች ተጠራ፤ ነገር ግን በዚህ ልዩነት፤ በማትታየውና ቅርጽ በሌላት ምድር በማናቸውም መልክ ከመገለጡ በፊት ያለው አካላዊ ቁስ ይታወቃል፤ በጥልቁ ላይ ባለው ጨለማም ገደብ የሌለው ፈሳሽነቱ ከመገታቱ ወይም ከጥበብ ብርሃንን ከመቀበሉ በፊት ያለው መንፈሳዊ ቁስ ይታወቃል» ቢል ምን ይሆናል?

ደግሞም አንድ ሰው ቢወድ እንዲህ ማለት ይቀረዋል፤ «በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ የሚለውን ስናነብ፥ አስቀድመው የተፈጸሙትና የተበጁት የሚታዩና የማይታዩ ባሕርያት በሰማይና በምድር ስም አልተገለጡም፤ ነገር ግን ገና ያልተበጀው የነገሮች ጅማሬ፥ መልክንና መሠራትን ለመቀበል የተዘጋጀው ጥሬ ነገር፥ በእነዚህ ስሞች ተጠራ፤ በዚያ ውስጥ አሁን በሥርዓት ተሰልፈው ሰማይና ምድር የሚባሉት ነገሮች ሁሉ፥ አንዱ መንፈሳዊ፥ ሌላው አካላዊ ፍጥረት፥ ገና በባሕርያቸውና በመልካቸው ሳይለዩ ተደባልቀው ነበሩና።»

ምዕራፍ 18

ይህን ሁሉ ሰምቼ በሚገባ ካሰላሰልሁ በኋላ በቃል አልጣላም፤ ይህ ምንም የማይረባ የሚሰሙትንም የሚያፈርስ ነውና። ነገር ግን ሰው እንደሚገባ ቢሠራበት ሕግ ለማነጽ መልካም ነው፤ ፍጻሜው ከንጹሕ ልብና ከበጎ ሕሊና ግብዝነትም ከሌለበት እምነት የሚወጣ ፍቅር ነውና። መምህራችንም ሕጉንም ሁሉ ነቢያትንም በየትኞቹ በሁለቱ ትእዛዛት እንደ ሰቀለ በሚገባ ያውቅ ነበር። አምላኬ ሆይ፥ በስውር የዓይኖቼ ብርሃን ሆይ፥ እነዚህን በቅንዓት ስመሰክር፥ በእነዚህ ቃላት ሥር የተለያዩ ነገሮች ሊታወቁ ሲችሉ፥ ሁሉም ግን እውነት ሲሆኑ፥ — እላለሁ፥ ሌላው ሰው ጸሐፊው እንዲህ አስቧል ብሎ ከሚያስበው የተለየ ባስብ ምን ይጎዳኛል? እኛ አንባቢዎች ሁላችን በእውነት የምናነበውን ሰው አሳብ ለመከተልና ለማስተዋል እንጥራለን፤ እውነትን እንደሚናገርም ስለምናምን፥ እኛ ራሳችን ሐሰት እንደ ሆነ የምናውቀውን ወይም የምናስበውን አንዳች ተናግሯል ብለን ለማሰብ አንደፍርም። እንግዲህ እያንዳንዱ ሰው በቅዱሳት መጻሕፍት ውስጥ ጸሐፊው ያስተዋለውን ያንኑ ለማስተዋል ሲጥር፥ የእውነት ተናጋሪ አእምሮዎች ሁሉ ብርሃን የሆንህ አንተ እውነት እንደ ሆነ የምታሳየውን ቢያስተውል፥ የሚያነበው ሰው ይህን ባያስተውልም እንኳ፥ እርሱ ደግሞ ይህን እውነት ባይሆንም አንድ እውነትን አስተውሏልና ምን ጉዳት አለበት?

ምዕራፍ 19

ጌታ ሆይ፥ ሰማይንና ምድርን እንደ ፈጠርህ እውነት ነውና፤ መጀመሪያውም ሁሉን የምትፈጥርበት ጥበብህ እንደ ሆነ ደግሞ እውነት ነው፤ ደግሞም ይህ የሚታየው ዓለም የተሠሩትንና የተፈጠሩትን ባሕርያት ሁሉ በአጭሩ የሚያጠቃልሉትን ሰማይንና ምድርን እንደ ታላቅ ክፍሉ መያዙ እውነት ነው። ደግሞም የሚለወጥ ማንኛውም ነገር መልክን የሚቀበልበትን ወይም የሚለወጥበትን ወይም የሚዞርበትን አንድ ዓይነት መልክ አልባነት እንድናስተውል ያደርገናል፤ ይህም እውነት ነው። ለመለወጥ የሚችል ቢሆንም ፈጽሞ እንዳይለወጥ ከማይለወጠው መልክ ጋር እንዲሁ የሚጣበቅ ለዘመናት እንደማይገዛ እውነት ነው። ምንም ከማለት የማይርቀው ያ መልክ አልባነት ለዘመናት መፈራረቅ ሊገዛ እንደማይችል እውነት ነው። አንድ ነገር የተሠራበት በአንድ ዓይነት የአነጋገር ዘይቤ ከእርሱ በተሠራው ነገር ስም ሊጠራ እንደሚችል እውነት ነው፤ ስለዚህም ሰማይና ምድር የተሠሩበት ያ መልክ አልባነት ሰማይና ምድር ሊባል ይችል ነበር። መልክ ካላቸው ነገሮች መካከል ከምድርና ከጥልቁ ይልቅ መልክ ወደ ማጣት የቀረበ አንዳች እንደሌለ እውነት ነው። የተፈጠረውና መልክ የያዘው ነገር ሁሉ ብቻ ሳይሆን ሊፈጠርና መልክ ሊይዝ የሚችለው ማንኛውም ነገር ደግሞ፥ ሁሉ ከአንተ የሆነ አንተ እንደ ሠራኸው እውነት ነው። መልክ ከሌለው ነገር መልክ የያዘ ማንኛውም ነገር መልክ ከመያዙ በፊት መልክ አልባ እንደ ነበረ እውነት ነው።

ምዕራፍ 20

ውስጣዊ ዓይናቸው እንዲህ ያሉትን ነገሮች እንዲያይ ያስቻልሃቸው፥ ባሪያህ ሙሴም በእውነት መንፈስ እንደ ተናገረ ሳይናወጡ የሚያምኑ ሰዎች ከማይጠራጠሩባቸው ከእነዚህ እውነቶች፥ — ከእነዚህ ሁሉ እንግዲህ፥ በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ የሚለው አንዱን ይወስዳል፤ ይኸውም «ከእርሱ ጋር አብሮ ዘላለማዊ በሆነው በቃሉ እግዚአብሔር በአእምሮ የሚታወቀውንና በስሜት የሚታወቀውን፥ ወይም መንፈሳዊውንና ግዙፉን ፍጥረት ሠራ» ማለት ነው። በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ የሚለው ሌላው ደግሞ ሌላውን ይወስዳል፤ ይኸውም «ከእርሱ ጋር አብሮ ዘላለማዊ በሆነው በቃሉ እግዚአብሔር የዚህን ግዙፍ ዓለም ሙሉ አካል፥ በውስጡ ከያዛቸው ከሚታዩትና ከሚታወቁት ፍጥረታት ሁሉ ጋር ሠራ» ማለት ነው። በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ የሚለው ሌላው ደግሞ ሌላውን ይወስዳል፤ ይኸውም «ከእርሱ ጋር አብሮ ዘላለማዊ በሆነው በቃሉ እግዚአብሔር የመንፈሳውያንንና የግዙፋን ፍጥረታትን መልክ አልባ ጥሬ ነገር ሠራ» ማለት ነው። በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ የሚለው ሌላው ደግሞ ሌላውን ይወስዳል፤ ይኸውም «ከእርሱ ጋር አብሮ ዘላለማዊ በሆነው በቃሉ እግዚአብሔር ሰማይና ምድር ገና ተደባልቀው የተኙበትን የግዙፉን ፍጥረት መልክ አልባ ጥሬ ነገር ፈጠረ፤ እርሱም አሁን ተለይቶና መልክ ይዞ ዛሬ በዚህ ዓለም አካል ውስጥ እናየዋለን» ማለት ነው። በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ የሚለው ሌላው ደግሞ ሌላውን ይወስዳል፤ ይኸውም «በመፍጠርና በመሥራት መጀመሪያ ላይ እግዚአብሔር ሰማይንም ምድርንም ተደባልቀው በራሱ የያዘውን ያን መልክ አልባ ጥሬ ነገር ሠራ፤ ከእርሱም መልክ ይዘው በውስጣቸው ካለው ሁሉ ጋር አሁን ቆመው ይታያሉ» ማለት ነው።

ምዕራፍ 21

ስለሚከተሉት ቃላት ማስተዋል ደግሞ፥ ከእነዚያ እውነቶች ሁሉ፥ ነገር ግን ምድርም የማትታይና መልክ የሌላት ነበረች፥ ጨለማም በጥልቁ ላይ ነበረ የሚለው አንዱን ለራሱ ይመርጣል፤ ይኸውም «እግዚአብሔር የሠራው ያ ግዙፍ ነገር ገና ያለ ሥርዓትና ያለ ብርሃን የግዙፋን ነገሮች መልክ አልባ ጥሬ ነገር ነበረ» ማለት ነው። ምድርም የማትታይና መልክ የሌላት ነበረች፥ ጨለማም በጥልቁ ላይ ነበረ የሚለው ሌላው ደግሞ፥ «ሰማይና ምድር የተባለው ይህ ሁሉ፥ ግዙፉ ሰማይና ግዙፊቱ ምድር በግዙፍ ስሜቶቻችን ከሚታወቁት በውስጣቸው ካሉት ነገሮች ሁሉ ጋር የሚሠሩበት ገና መልክ የሌለውና የጨለመ ጥሬ ነገር ነበረ» ይላል። ምድርም የማትታይና መልክ የሌላት ነበረች፥ ጨለማም በጥልቁ ላይ ነበረ የሚለው ሌላው ደግሞ፥ «ሰማይና ምድር የተባለው ይህ ሁሉ ገና መልክ የሌለውና የጨለመ ጥሬ ነገር ነበረ፤ ከእርሱም በሌላ ስፍራ የሰማያት ሰማይ የተባለው ያ በአእምሮ የሚታወቀው ሰማይ፥ ምድርም፥ ማለትም ይህ ግዙፍ ሰማይ ደግሞ በስሙ የተጠቃለለበት ግዙፉ ባሕርይ ሁሉ ይሠራ ነበር፤ በአጭሩ፥ የሚታየውም የማይታየውም ፍጥረት ሁሉ ከእርሱ ይፈጠር ነበር» ይላል። ምድርም የማትታይና መልክ የሌላት ነበረች፥ ጨለማም በጥልቁ ላይ ነበረ የሚለው ሌላው ደግሞ፥ «መጽሐፍ ያን መልክ አልባነት በሰማይና በምድር ስም አልጠራውም፤ ነገር ግን ያ መልክ አልባነት አስቀድሞ ነበረ፥ ይላል፤ እርሱንም የማትታይ መልክ የሌላት ምድር፥ በጥልቁም ላይ ያለ ጨለማ ብሎ ጠራው፤ ስለ እርሱም እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን፥ ማለትም መንፈሳዊውንና ግዙፉን ፍጥረት፥ እንደ ሠራ ቀደም ብሎ ተናግሮ ነበር» ይላል። ምድርም የማትታይና መልክ የሌላት ነበረች፥ ጨለማም በጥልቁ ላይ ነበረ የሚለው ሌላው ደግሞ፥ «መጽሐፍ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን እንደ ሠራበት ቀደም ብሎ የተናገረለት አንድ ዓይነት መልክ አልባ ጥሬ ነገር አስቀድሞ ነበረ፤ ይኸውም በላይና በታች ለሁለት ታላላቅ ክፍሎች የተከፈለው፥ በውስጣቸው ካሉት ከተለመዱትና ከታወቁት ፍጥረታት ሁሉ ጋር የዓለም ግዙፍ አካል ሁሉ ነው» ይላል።

ምዕራፍ 22

ማንም በእነዚህ በኋለኞቹ ሁለት አሳቦች ላይ እንዲህ ብሎ ሊከራከር ቢሞክር፥ «ይህ የጥሬ ነገር መልክ አልባነት በሰማይና በምድር ስም የተጠራ መስሎ እንዲታይ ባትፈቅዱ፥ እንግዲያስ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን የሚሠራበት እርሱ ያልሠራው አንድ ነገር ነበረ ማለት ነው፤ በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ በተባለ ጊዜ በሰማይና በምድር ስም ወይም በምድር ስም ብቻ እንደ ተገለጸ ካላስተዋልን በቀር፥ እግዚአብሔር ይህን ጥሬ ነገር እንደ ሠራ መጽሐፍ አልነገረንምና፤ እንዲሁም በሚከተለው፥ ምድርም የማትታይና መልክ የሌላት ነበረች በሚለው (መልክ አልባውን ጥሬ ነገር እንዲህ ብሎ ሊጠራው ቢወድድም)፥ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ሠራ ተብሎ በላይ የተጻፈለትን እግዚአብሔር የሠራውን እንጂ ሌላ ጥሬ ነገር እንዳናስተውል ነው።» የእነዚያ የኋለኞቹ ሁለት አሳቦች ደጋፊዎች ይህን በሰሙ ጊዜ እንዲህ ብለው ይመልሳሉ፤ «ይህ መልክ አልባ ጥሬ ነገር በእውነት ሁሉ ከእርሱ በሆነ በእግዚአብሔር እጅግ መልካም ሆኖ እንደ ተፈጠረ አንክድም፤ የተፈጠረውንና መልክ የያዘውን የሚበልጥ መልካም ነው እንደምንል፥ እንዲሁ ለመፈጠርና መልክ ለመያዝ የሚችል ሆኖ የተሠራውን ያነሰ መልካም፥ ነገር ግን አሁንም መልካም እንደ ሆነ እንመሰክራለን። ነገር ግን እግዚአብሔር ይህን መልክ አልባነት እንደ ሠራ መጽሐፍ አላስቀመጠም እንላለን፥ ሌሎችንም ብዙዎች እንዳላስቀመጠ፤ ለምሳሌ ኪሩቤልንና ሱራፌልን፥ ሐዋርያውም ለይቶ የሚጠቅሳቸውን ዙፋናትን፥ ጌትነትን፥ አለቅነትን፥ ሥልጣናትን። እነዚህን ሁሉ እግዚአብሔር እንደ ሠራቸው እጅግ ግልጥ ነው። ወይም ሰማይንና ምድርን ሠራ በተባለው ውስጥ ሁሉ ነገር ቢጠቃለል፥ የእግዚአብሔር መንፈስ በላያቸው ይሰፍፍባቸው ስለ ነበሩት ውኆች ምን እንላለን? ምድር በሚለው በዚህ ቃል ውስጥ የተጠቃለሉ ቢሆኑ፥ ውኆቹን እንዲህ ውብ ሆነው ስናያቸው በምድር ስም መልክ አልባ ጥሬ ነገር እንዴት ሊታሰብ ይችላል? ወይም እንዲህ ተብሎ ቢወሰድ፥ ከዚያው መልክ አልባነት ጠፈር ተሠርቶ ሰማይ እንደ ተባለ ለምን ተጻፈ፥ ውኆቹ እንደ ተሠሩ ግን ለምን አልተጻፈም? ውኆቹ እንዲህ ባማረ ሁኔታ ሲፈስሱ እያየናቸው መልክ አልባና የማይታዩ ሆነው አይኖሩምና። ነገር ግን እግዚአብሔር፥ ከጠፈር በታች ያሉ ውኆች በአንድ ስፍራ ይሰብሰቡ ባለ ጊዜ ያን ውበት ከተቀበሉ፥ መሰብሰባቸውም ራሱ መልክ መያዛቸው ከሆነ፥ ከጠፈር በላይ ስላሉት ስለ እነዚያ ውኆች ምን ይባላል? መልክ አልባ ቢሆኑ ለእንዲህ ያለ የተከበረ መቀመጫ ባልተገባቸውም ነበርና፥ በምን ቃል መልክ እንደ ያዙም አልተጻፈም። እንግዲህ ኦሪት ዘፍጥረት እግዚአብሔር እንደ ሠራው ጤናማ እምነትም ሆነ የጸና ማስተዋል የማይጠራጠሩበትን አንዳች ነገር ስለ መሥራቱ ዝም ካለ፥ ደግሞም በዘፍጥረት መጽሐፍ ውስጥ እንደ ተጠቀሱ እናገኛቸዋለን፥ መቼ እንደ ተፈጠሩ ግን አናገኝም በሚል ምክንያት ማንኛውም ጤናማ ትምህርት እነዚህ ውኆች ከእግዚአብሔር ጋር አብረው ዘላለማውያን ናቸው ብሎ ለማረጋገጥ የማይደፍር ከሆነ፥ (እውነት ስታስተምረን) ይህ መጽሐፍ የማትታይና መልክ የሌላት ምድር፥ የጨለመም ጥልቅ ብሎ የሚጠራውን ያን መልክ አልባ ጥሬ ነገር፥ ይህ ታሪክ መቼ እንደ ተፈጠረ ማሳየትን ቢተወውም እንኳ፥ በእግዚአብሔር ከምንም እንደ ተፈጠረ፥ ስለዚህም ከእርሱ ጋር አብሮ ዘላለማዊ እንዳልሆነ ለምን አናስተውልም?»

ምዕራፍ 23

እንግዲህ እነዚህን ነገሮች እንደ አቅሜ ድካም ከሰማሁና ካስተዋልሁ በኋላ (ጌታ ሆይ፥ ለምታውቀው ለአንተ ይህን እመሰክራለሁ)፥ አንድ ነገር በእውነተኛ ተራኪዎች በቃላት ሲነገር ሁለት ዓይነት አለመስማማት ሊነሣ እንደሚችል አያለሁ፤ አንዱ ስለ ነገሮቹ እውነትነት፥ ሌላው ስለ ተራኪው አሳብ። ስለ ፍጥረት አሠራር እውነቱ ምን እንደ ሆነ በአንድ መንገድ እንጠይቃለንና፤ የእምነትህ ልዩ አገልጋይ ሙሴ አንባቢውና ሰሚው በእነዚያ ቃላት ምን እንዲያስተውሉ እንደ ፈለገ ደግሞ በሌላ መንገድ እንጠይቃለን። ስለ መጀመሪያው ዓይነት፥ ሐሰት የሆነውን እንደ እውነት የሚያውቁ የሚመስላቸው ሁሉ ይራቁ፤ ስለዚህኛውም ደግሞ፥ ሙሴ ሐሰት የሆኑ ነገሮችን ጽፏል ብለው የሚያስቡ ሁሉ ይራቁ። ነገር ግን ጌታ ሆይ፥ በፍቅር ስፋት እውነትህን ከሚመገቡ ከእነዚያ ጋር በአንተ እተባበር ዘንድ፥ ከእነርሱም ጋር በአንተ ደስ ይለኝ ዘንድ፥ በአንድነትም ወደ መጽሐፍህ ቃላት እንቀርብ ዘንድ፥ በብዕሩም ቃላቱን ባደልህበት በባሪያህ አሳብ በኩል አሳብህን በእነርሱ ውስጥ እንፈልግ ዘንድ ይሁን።

ምዕራፍ 24

ነገር ግን ከእኛ ማን ነው በልዩ ልዩ መንገድ ሲታወቁ በእነዚያ ቃላት ውስጥ ለሚመረምሩ ከሚገለጡት ከእነዚያ ከብዙ እውነቶች መካከል ያን አንድ አሳብ አግኝቶ፥ ሙሴ ይህን አሰበ ወይም ያን ቢያስብም፥ «ይህ እውነት ነው» በሚልበት ተመሳሳይ መተማመን «ሙሴ ይህን አሰበ»፥ «በዚያ ታሪክ ውስጥም ይህ እንዲታወቅ ፈለገ» ብሎ የሚያረጋግጥ? አምላኬ ሆይ፥ እነሆ፥ በዚህ መጽሐፍ የምስጋና መሥዋዕት ለአንተ የተሳልሁ፥ በምሕረትህም ስእለቴን ለአንተ እከፍል ዘንድ የምጸልይ እኔ ባሪያህ፥ በማይለወጠው ቃልህ የሚታየውንና የማይታየውን ሁሉ እንደ ፈጠርህ በማረጋግጥበት በዚያው መተማመን፥ ሙሴ በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ ብሎ በጻፈ ጊዜ ከዚህ ሌላ ምንም እንዳላሰበ ደግሞ ማረጋገጥ እችላለሁን? አልችልም። በእውነትህ ውስጥ ይህ እርግጥ እንደ ሆነ እንደማየው፥ ይህን በጻፈ ጊዜ ይህን እንዳሰበ በአእምሮው ውስጥ አላይምና። በመጀመሪያ ባለ ጊዜ እግዚአብሔር ስለ መፍጠሩ መጀመር አስቦ ሊሆን ይችላልና፤ በዚህም ስፍራ በሰማይና በምድር መንፈሳዊም ሆነ ግዙፍ መልክ የያዘና ፍጹም የሆነ ባሕርይ ሳይሆን፥ ሁለቱንም ገና የተጀመሩና መልክ የሌላቸው አድርጎ አስቦ ሊሆን ይችላል። ከሁለቱ የትኛውም ቢባል በእውነት ሊባል ይችል እንደ ነበረ አስተውላለሁና፤ በእነዚህ ቃላት ከሁለቱ የትኛውን እንዳሰበ ግን እንዲሁ አላስተውልም። ነገር ግን ይህ ታላቅ ሰው እነዚህን ቃላት በተናገረ ጊዜ በአእምሮው ያየው ከእነዚህ አንዱ ቢሆን ወይም (እዚህ ያልጠቀስሁት) ሌላ ማንኛውም ትርጉም ቢሆን፥ በእውነት እንዳየውና በተገቢ ሁኔታ እንደ ገለጸው አልጠራጠርም።

ምዕራፍ 25

እንግዲህ ማንም፥ ሙሴ እኔ እንደምለው እንጂ አንተ እንደምትለው አላሰበም እያለ አያስጨንቀኝ፤ «ሙሴ ከቃላቱ የምታወጣውን እንዳሰበ በምን ታውቃለህ?» ብሎ ቢጠይቀኝ፥ በበጎ ልቀበለው ይገባኛል፥ ምናልባትም በላይ እንደ መለስሁት ወይም እልከኛ ቢሆን ይበልጥ በሰፊው እመልስለት ነበር። ነገር ግን «ሙሴ አንተ የምትለውን ሳይሆን እኔ የምለውን አሰበ» ሲል፥ እያንዳንዳችን የምንለው ሁለቱም እውነት ሊሆኑ እንደሚችሉ ግን ሳይክድ፥ አምላኬ ሆይ፥ የድሆች ሕይወት ሆይ፥ በእቅፍህ ውስጥ ተቃርኖ የሌለብህ ሆይ፥ ይህን የሚሉኝን በትዕግሥት እሸከማቸው ዘንድ የሚያለሰልስ ጠል ወደ ልቤ አፍስስ፤ ይህን የሚሉት መለኮታዊ መንፈስ ስላላቸውና በባሪያህ ልብ ውስጥ የሚናገሩትን ስላዩ አይደለም፥ ትዕቢተኞች ስለ ሆኑ እንጂ፤ የሙሴን አሳብ ሳያውቁ የራሳቸውን ይወድዳሉ፥ እውነት ስለ ሆነ ሳይሆን የእነርሱ ስለ ሆነ። ያለዚያማ እውነት ሲናገሩ የሚሉትን እኔ እንደምወድደው እንዲሁ ሌላውንም እውነተኛ አሳብ እኩል በወደዱት ነበር፤ የእነርሱ ስለ ሆነ ሳይሆን እውነት ስለ ሆነ፤ በዚያውም ምክንያት እውነት ስለ ሆነ የእነርሱ ብቻ አይደለም። እውነት ስለ ሆነ የሚወድዱት ከሆነ ግን፥ የእውነት ወዳጆች ሁሉ የጋራ ገንዘብ እንደ መሆኑ የእነርሱም የእኔም ነው። ነገር ግን ሙሴ እኔ የምለውን ሳይሆን እነርሱ የሚሉትን አሰበ ብለው መከራከራቸውን አልወድደውም፥ አልቀበለውምም፤ እንዲህ ቢሆን እንኳ ያ ችኩልነታቸው የድፍረት እንጂ የዕውቀት አይደለምና፥ ወላጁም ከንቱነት እንጂ ማስተዋል አልነበረም። ስለዚህ ጌታ ሆይ፥ ፍርዶችህ የሚያስፈሩ ናቸው፤ እውነትህ የእኔ ወይም የእርሱ ወይም የሌላ ሰው አይደለችምና፥ ነገር ግን ከእርስዋ እንድንካፈል በግልጥ ለምትጠራን ለሁላችን ናት፤ እንዳንነጠቃትም ለራሳችን የግል እንዳናደርጋት በሚያስፈራ ሁኔታ ታስጠነቅቀናለህ። ለሁሉ ደስ እንዲያሰኝ የምታቀርበውን ለራሱ የግል የሚያደርግ፥ የሁሉ የሆነውንም የራሱ ሊያደርግ የሚወድድ ሁሉ ከጋራው ወደ ራሱ፥ ማለትም ከእውነት ወደ ሐሰት፥ ይባረራልና። ሐሰትን የሚናገር ከራሱ ይናገራልና።

እግዚአብሔር ሆይ፥ አንተ መልካሙ ፈራጅ፥ እውነት ራስህ ሆይ፥ ለዚህ ተከራካሪ የምለውን ስማ፤ ስማ፥ በፊትህና ሕግህን እንደሚገባ ለፍቅር ፍጻሜ በሚሠሩበት በወንድሞቼ ፊት እናገራለሁና፤ ስማ፥ ቢወድድህም የምለውን ተመልከት። ይህን የወንድማማችነትና የሰላም ቃል እመልስለታለሁና፤ «አንተ የምትለውን እውነት እንደ ሆነ ሁለታችንም ብናይ፥ እኔ የምለውንም እውነት እንደ ሆነ ሁለታችንም ብናይ፥ እባክህ፥ ይህን የምናየው የት ነው? እኔ በአንተ አይደለም፥ አንተም በእኔ አይደለም፤ ነገር ግን ሁለታችንም ከነፍሳችን በላይ ባለችው በማትለወጠው በእውነት ራስዋ ውስጥ ነው።» እንግዲህ ስለ ጌታ አምላክ ብርሃን ራሱ የማንጣላ ከሆነ፥ የማትለወጠው እውነት እንደምትታይ ልናየው ስለማንችለው ስለ ባልንጀራችን አሳብ ለምን እንጣላለን? ሙሴ ራሱ ተገልጦልን «ይህን አሰብሁ» ቢል እንኳ፥ እንዲህም ብናየው አናይም፥ ነገር ግን እናምነው ነበርና። እንግዲህ ስለ አንዱ በአንዱ ላይ ከተጻፈው አልፈን አንታበይ፤ ጌታ አምላካችንን በፍጹም ልባችን በፍጹም ነፍሳችንም በፍጹም አሳባችንም እንውደድ፤ ባልንጀራችንንም እንደ ነፍሳችን። ሙሴ በእነዚያ መጻሕፍት ያሰበውን ሁሉ ለእነዚህ ለሁለቱ የፍቅር ትእዛዛት ብሎ እንዳሰበ ካላመንን፥ እርሱ ካስተማረን የተለየ ስለ ባልንጀራችን አገልጋይ አሳብ በማሰብ እግዚአብሔርን ሐሰተኛ እናደርገዋለን። እንግዲህ ከእነዚያ ቃላት ሊወጡ በሚችሉ በእንዲህ ያሉ እጅግ እውነተኛ ትርጉሞች ብዛት መካከል፥ ሙሴ በዋናነት የትኛውን እንዳሰበ በችኩልነት ማረጋገጥ፥ ቃሎቹንም ልንተረጉም የምንሞክረው እርሱ ሁሉን የተናገረለትን ፍቅርን ራሱን በሚያጠፋ ክርክር ማስቀየም ምንኛ ሞኝነት እንደ ሆነ እነሆ ተመልከት።

ምዕራፍ 26

አምላኬ ሆይ፥ ትሕትናዬን ከፍ የምታደርግ፥ የድካሜም ዕረፍት ሆይ፥ ኑዛዜዬን የምትሰማ ኃጢአቴንም ይቅር የምትል ሆይ፥ ባልንጀራዬን እንደ ራሴ እንድወድድ ስላዘዝኸኝ፥ እርሱ በነበረበት ዘመን ተወልጄ ቢሆን፥ በዚያም ሹመት አስቀምጠኸኝ ቢሆን፥ ይኸውም ከብዙ ዘመን በኋላ አሕዛብን ሁሉ የሚጠቅሙና በዓለም ሁሉ ላይ ከእንዲህ ያለ የሥልጣን ከፍታ የሐሰተኞችንና የትዕቢተኞችን ትምህርቶች ቃላት ሁሉ የሚበልጡ እነዚያ መጻሕፍት በልቤና በአንደበቴ አገልግሎት ይታደሉ ዘንድ ቢሆን፥ ለእኔ እንድትሰጠኝ ከምመኘውና ከምፈልገው ያነሰ ስጦታ ለታማኙ ባሪያህ ለሙሴ እንደ ሰጠኸው ማመን አልችልም። በእውነት ያን ጊዜ እኔ ሙሴ ብሆን ኖሮ (ሁላችን ከአንዱ ጭቃ መጥተናልና፥ ታስበው ዘንድ ሰው ምንድር ነው?)፥ — እርሱ የነበረውን ሆኜ የዘፍጥረትን መጽሐፍ እንድጽፍ ብታዝዘኝ ኖሮ፥ እግዚአብሔር እንዴት እንደ ፈጠረ ገና ማስተዋል የማይችሉት ቃሉን ከአቅማቸው በላይ ነው ብለው እንዳይጥሉት፥ ወደዚያ የደረሱትም በአሳብ የደረሱበትን ማንኛውንም እውነተኛ አሳብ በዚያ በባሪያህ በጥቂቶቹ ቃላት ውስጥ ሳይታለፍ እንዲያገኙት፥ ሌላ ሰውም በእውነት ብርሃን ሌላ ቢያገኝ ያም በዚያው ቃላት ውስጥ ሳይገኝ እንዳይቀር፥ እንዲህ ያለ የአገላለጽ ኃይልና እንዲህ ያለ የአጻጻፍ ስልት እንዲሰጠኝ በተመኘሁ ነበር።

ምዕራፍ 27

በጠባብ ስፍራ ያለ ምንጭ ከዚያው ምንጭ ከሩቅ ርቀት በኋላ ከሚመነጩት ጅረቶች ከማንኛቸውም ይልቅ የበዛ እንደ ሆነና በሰፊ ስፍራዎች ላይ ለብዙ ጅረቶች ውኃ እንደሚሰጥ፥ እንዲሁ በእርሱ ላይ የሚነጋገሩትን ብዙዎችን ሊጠቅም የነበረው የዚያ የአንተ አዳይ ትረካ ከጠባብ የቋንቋ ልክ ወደ እጅግ ጥሩ የእውነት ጅረቶች ይፈስሳል፤ ከዚያም እያንዳንዱ ሰው በእነዚህ ጉዳዮች ላይ የሚችለውን እውነት ለራሱ ይቀዳል፤ አንዱ አንዱን እውነት፥ ሌላውም ሌላውን፥ በሰፋ የንግግር ዙሪያ። አንዳንዶች እነዚህን ቃላት ሲያነብቡ ወይም ሲሰሙ እግዚአብሔር እንደ ሰው ወይም ወሰን የሌለው ኃይል እንደ ተሰጠው እንደ አንድ ግዙፍ አካል በአንድ አዲስና ድንገተኛ ውሳኔ ከራሱ ውጭ በተወሰነ ርቀት እንዳለ ሆኖ ሁሉ ነገር የሚያዝባቸውን በላይና በታች ያሉ ሁለት ታላላቅ አካላትን ሰማይንና ምድርን እንደ ፈጠረ ያስባሉ። እግዚአብሔርም ይሁን አለ፥ ሆነም የሚለውን ሲሰሙ፥ የሚጀምሩና የሚጨርሱ፥ በጊዜ የሚያስተጋቡና የሚያልፉ ቃላትን ያስባሉ፤ ከሄዱም በኋላ እንዲሆን የታዘዘው ወደ መኖር እንደ መጣ፥ ሰዎች ከግዙፉ ዓለም ጋር ያላቸው ትውውቅ የሚያሳስባቸውንም እንዲህ ያለውን ሁሉ ያስባሉ። ገና ሕፃናትና ሥጋውያን በሆኑት በእነዚህ ዘንድ፥ ድካማቸው በዚህ ትሑት የአነጋገር ዓይነት በእናት እቅፍ እንዳለ ሲሸከም፥ እምነታቸው በጤና ይታነጻል፤ በዚህም ዓይናቸው በዙሪያቸው በሚያስደንቅ ልዩነት የሚያያቸውን ባሕርያት ሁሉ እግዚአብሔር እንደ ሠራ አጽንተው ይይዛሉ። ማንም እነዚህን ቃላት እጅግ ቀላል ናቸው ብሎ ንቆ በትዕቢተኛ ድካም ከጠባቂው ጎጆ ውጭ ራሱን ቢዘረጋ፥ ወዮ፥ በጽኑ ይወድቃል። ጌታ አምላክ ሆይ፥ በመንገድ የሚያልፉ ላባ ያላበቀለውን ጫጩት እንዳይረግጡት ራራ፤ መብረር እስኪችል ድረስ በሕይወት ይኖር ዘንድ ወደ ጎጆው የሚመልሰውን መልአክህን ላክ።

ምዕራፍ 28

ሌሎች ግን እነዚህ ቃላት ጎጆ መሆናቸው ቀርቶ ጥላቸው የበዛ የፍሬ ዛፎች ዳስ ለሆኑላቸው፥ በውስጣቸው የተሰወሩትን ፍሬዎች ያያሉ፤ በደስታም በዙሪያቸው ይበርራሉ፥ በሐሤት ዝማሬም ይፈልጓቸዋል ይለቅሟቸዋልም። እነዚህን ቃላት ሲያነብቡ ወይም ሲሰሙ ያለፉትና የሚመጡት ዘመናት ሁሉ በዘላለማዊና በጽኑ መኖርህ እንደሚበለጡ ያያሉ፤ ነገር ግን በጊዜ ውስጥ የተሠራ አንተ ያልሠራኸው አንድም ፍጥረት እንደሌለ ያያሉ። ፈቃድህ አንተ ራስህ ስለ ሆነ በእርሱ ሁሉን ሠራህ፤ በፈቃድ መለወጥ ወይም ቀድሞ ባልነበረ ፈቃድ አይደለም፤ እነዚህም ነገሮች የሁሉ ነገር መልክ በሆነው በራስህ አምሳል ከራስህ አልነበሩም፥ ነገር ግን ከምንም፥ በአምሳልህ መልክ ሊይዝ ከሚገባው መልክ አልባ አለመመሳሰል ነበሩ፤ (እንደ ተመደበላቸው አቅም፥ ለእያንዳንዱ ነገር በየወገኑ በተሰጠው መጠን ወደ አንድነትህ እየተመለሱ) ሁሉም እጅግ መልካም ሆነው ይሠሩ ዘንድ፤ በዙሪያህ ቢኖሩ ወይም በጊዜና በስፍራ በደረጃ ርቀው የዓለምን ውብ ለውጦች ቢያደርጉ ወይም ቢቀበሉ። እነዚህን ነገሮች ያያሉ፤ እዚህ በሚችሉት በጥቂቱ መጠን በእውነትህ ብርሃን ደስ ይላቸዋል።

ሌላው በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ በተባለው ላይ አእምሮውን ያዘነብላል፤ በዚያም ጥበብን፥ እርሱ ደግሞ ለእኛ ስለሚናገር መጀመሪያውን ይመለከታል። ሌላው ደግሞ በዚያው ቃላት ላይ አእምሮውን ያዘነብላል፤ በመጀመሪያም የተፈጠሩትን ነገሮች መጀመር ያስተውላል፤ በመጀመሪያ ሠራ፥ ማለትም አስቀድሞ ሠራ እንደ ተባለ። በመጀመሪያ የሚለውን «በጥበብህ ሰማይንና ምድርን ፈጠርህ» ማለት ነው ብለው ከሚያስተውሉት መካከል አንዱ ሰማይና ምድር የሚፈጠሩበት ጥሬ ነገር በዚያ ሰማይና ምድር እንደ ተባለ ያምናል፤ ሌላው አስቀድሞ መልክ የያዙና የተለዩ ባሕርያትን፤ ሌላው ደግሞ አንዱን መልክ የያዘ፥ ያውም መንፈሳዊ ባሕርይ በሰማይ ስም፥ ሌላውን መልክ አልባ፥ ግዙፍ ጥሬ ነገር በምድር ስም። ደግሞም በሰማይና በምድር ስሞች ሰማይና ምድር መልክ የሚይዙበትን ገና መልክ የሌለውን ጥሬ ነገር የሚያስተውሉት እነርሱም በአንድ መንገድ አያስተውሉትም፤ አንዱ በአእምሮ የሚታወቀውም በስሜት የሚታወቀውም ፍጥረት የሚፈጸምበትን ያን ጥሬ ነገር፥ ሌላው ደግሞ እነዚህን የሚታዩትንና የተለመዱትን ባሕርያት በሰፊ እቅፉ የያዘው ይህ በስሜት የሚታወቀው ግዙፍ አካል የሚሠራበትን ያን ብቻ። ደግሞም በዚህ ስፍራ ሰማይና ምድር የተባሉት አስቀድሞ የተደራጁና የተስተካከሉ ፍጥረታት ናቸው ብለው የሚያምኑት አንድ ዓይነት አያስተውሉም፤ አንዱ የማይታየውንም የሚታየውንም፥ ሌላው ይህን ብሩህ ሰማይና የጨለመች ምድርን በውስጣቸው ከተያዙት ነገሮች ጋር የምናይበትን የሚታየውን ብቻ።

ምዕራፍ 29

ነገር ግን በመጀመሪያ ሠራ የሚለውን አስቀድሞ ሠራ እንደ ተባለ ከማስተዋል በቀር ሌላ የማያስተውለው በእውነት ሰማይንና ምድርን ሊያስተውል የሚችለው የሰማይና የምድር ጥሬ ነገር፥ ማለትም በአእምሮ የሚታወቀውና ግዙፉ ፍጥረት ሁሉ፥ አድርጎ ብቻ ነው። በዚህ ዓለምን አስቀድሞ መልክ እንደ ያዘ አድርጎ ሊያስተውል ቢወድድ፥ «እግዚአብሔር ይህን አስቀድሞ ከሠራ፥ ከዚያ በኋላ ምን ሠራ?» ተብሎ በትክክል ሊጠየቅ ይችላልና፤ ከዓለም በኋላም ምንም አያገኝም፤ ስለዚህም ሳይወድድ ሌላ ጥያቄ ይሰማል፤ «ከዚያ በኋላ ምንም ከሌለ እግዚአብሔር ይህን አስቀድሞ እንዴት ሠራ?» ነገር ግን እግዚአብሔር ጥሬ ነገርን አስቀድሞ መልክ አልባ፥ ከዚያም መልክ ያለው አድርጎ ሠራ ሲል፥ በዘላለምነት፥ በጊዜ፥ በምርጫና በመነሻ የሚቀድመውን ለመለየት ብቻ ከቻለ ምንም ስሕተት የለበትም። በዘላለምነት፥ እግዚአብሔር ከሁሉ እንደሚቀድም፤ በጊዜ፥ አበባ ከፍሬ እንደሚቀድም፤ በምርጫ፥ ፍሬ ከአበባ እንደሚቀድም፤ በመነሻ፥ ድምፅ ከዜማ እንደሚቀድም። ከእነዚህ ከአራቱ፥ የመጀመሪያውና የመጨረሻው የተጠቀሱት እጅግ በጭንቅ ይታወቃሉ፥ ሁለቱ መካከለኞቹ ግን በቀላሉ። ጌታ ሆይ፥ ዘላለምነትህ ሳይለወጥ የሚለወጡትን ነገሮች ሲሠራ፥ በዚህም ከእነርሱ ሲቀድም ማየት ብርቅና እጅግ ከፍ ያለ ራእይ ነውና። ደግሞም ድምፅ ከዜማ የሚቀድመው ዜማ መልክ የያዘ ድምፅ ስለ ሆነ እንደ ሆነ፥ መልክ ያልያዘ ነገርም ሊኖር እንደሚችል፥ የሌለው ግን መልክ ሊይዝ እንደማይችል ያለ ብዙ ድካም ለመለየት የሚችል እንዲህ ያለ የተሳለ ማስተዋል ያለው ማን ነው? እንዲሁ ጥሬ ነገር ከተሠራው ነገር ይቀድማል፤ እርሱ ራሱ ይልቁንም የሚሠራ ስለ ሆነ ስለሚሠራው አይደለም፤ በጊዜ ርቀትም አይቀድምም፤ ሣጥን ወይም ዕቃ የሚሠራበት እንጨት ወይም ብር እንደሚቀድም፥ በጊዜ አስቀድመን ያለ ዝማሬ መልክ የሌላቸውን ድምፆች አውጥተን ከዚያ በኋላ ወደ ዝማሬ መልክ የምናስተካክላቸው ወይም የምንቀርጻቸው አይደለንምና። እንዲህ ያሉ ጥሬ ዕቃዎች ከእነርሱ የሚሠሩትን ነገሮች መልኮች በጊዜም ይቀድማሉና፤ በዝማሬ ግን እንዲህ አይደለም፤ ሲዘመር ድምፁ ይሰማልና፤ አስቀድሞ መልክ የሌለው ድምፅ፥ ከዚያም በኋላ ወደ ዝማሬ መልክ የሚይዝ የለምና። እያንዳንዱ ድምፅ ወዲያው እንደ ተሠራ ያልፋልና፥ መልሰህ ጠርተህ በጥበብ የምታቀናብረው አንዳች አታገኝም። እንግዲህ ዝማሬው በድምፁ ውስጥ የተሰበሰበ ነው፤ ያም የእርሱ ድምፅ ጥሬ ነገሩ ነው። ይህም በእርግጥ ዜማ ይሆን ዘንድ መልክ ይይዛል፤ ስለዚህም (እንዳልሁት) የድምፁ ጥሬ ነገር ከዜማው መልክ ይቀድማል፤ ዜማ ለማድረግ ባለው ኃይል አይቀድምም፤ ድምፅ በምንም መንገድ የዜማው ሠሪ አይደለምና፥ ነገር ግን ዜማ የምትሠራበት ለምትዘምረው ነፍስ የተገዛ ግዙፍ ነገር ነው። በጊዜም የመጀመሪያ አይደለም፤ ከዜማው ጋር አብሮ ይወጣልና፤ በምርጫም የመጀመሪያ አይደለም፤ ዜማ ድምፅ ብቻ ሳይሆን ውብ ድምፅ ስለ ሆነ፥ ድምፅ ከዜማ አይበልጥምና። ነገር ግን በመነሻ የመጀመሪያ ነው፤ ዜማ ድምፅ ለመሆን መልክ አይቀበልምና፥ ድምፅ ግን ዜማ ለመሆን መልክ ይቀበላል። በዚህ ምሳሌ የሚችል ሰው የነገሮች ጥሬ ነገር እንዴት አስቀድሞ እንደ ተሠራ፥ ሰማይና ምድርም ከእርሱ ስለ ተሠሩ ሰማይና ምድር እንደ ተባለ ያስተውል። ነገር ግን በጊዜ አስቀድሞ አልተሠራም፤ የነገሮች መልኮች ጊዜን ያስገኛሉና፤ ያ ግን መልክ አልባ ነበረ፥ አሁን ግን በጊዜ ውስጥ ከመልኩ ጋር በስሜት የሚታወቅ ነው። ነገር ግን ስለዚያ ጥሬ ነገር በጊዜ እንደሚቀድም አድርጎ ከመናገር በቀር ምንም ሊነገር አይችልም፤ በክብር ግን የመጨረሻ ነው (መልክ የያዙ ነገሮች መልክ ከሌላቸው ይበልጣሉና)፥ በፈጣሪም ዘላለምነት ይቀደማል፤ አንዳች የሚፈጠርበት ከምንም ይሆን ዘንድ።

ምዕራፍ 30

በዚህ በእውነተኞቹ አሳቦች ልዩነት ውስጥ እውነት ራስዋ ስምምነትን ታስገኝ። አምላካችንም ሕጉን እንደሚገባ እንድንሠራበት ይማረን፤ የትእዛዝ ፍጻሜ ንጹሕ ፍቅር ነውና። በዚህም ሰው «ከእነዚህ የባሪያህ የሙሴ አሳብ የትኛው ነበረ?» ብሎ ቢጠይቀኝ፥ «አላውቅም» ብዬ ለአንተ ባልመሰክር ይህ የኑዛዜዬ ቋንቋ ባልሆነ ነበር፤ ነገር ግን አስፈላጊ የመሰለኝን ከተናገርሁባቸው ከእነዚያ ሥጋውያን አሳቦች በቀር እነዚያ ትርጉሞች እውነት እንደ ሆኑ አውቃለሁ። እንዲህ የሚያስቡት እነዚያ ተስፋ ያላቸው ሕፃናት ደግሞ ይህ ጥቅም አላቸው፤ የመጽሐፍህ ቃላት ከፍ ያሉ ነገሮችን በትሕትና፥ የበዛ ትርጉምንም በጥቂት ቃላት እያደረሱ አያስፈሩአቸውም። በእነዚያ ቃላት የተሰጠውን እውነት የምናይና የምንገልጽ እኛ ሁላችን፥ እመሰክራለሁ፥ እርስ በርሳችን እንዋደድ፤ ለከንቱ ነገሮች ሳይሆን ለእውነት ብንጠማ፥ የእውነት ምንጭ አምላካችን አንተን በአንድነት እንውደድህ፤ አዎን፥ ይህን የዚህን መጽሐፍ አዳይ፥ በመንፈስህ የተሞላውን ባሪያህን፥ በመገለጥህ እነዚህን በጻፈ ጊዜ ከእነርሱ መካከል በእውነት ብርሃንም በጥቅም ፍሬያማነትም እጅግ የሚበልጠውን እንዳሰበ እስክናምን ድረስ እናክብረው።

ምዕራፍ 31

ስለዚህ አንዱ «ሙሴ እኔ እንደማስበው አሰበ»፥ ሌላውም «አይደለም፥ እኔ እንደማስበው እንጂ» ሲል፥ «ሁለቱም እውነት ከሆኑ ለምን ይልቁንም እንደ ሁለቱም አይሆንም?» ብል ይበልጥ በአክብሮት የምናገር ይመስለኛል። ሦስተኛም ወይም አራተኛም ቢኖር፥ አዎን፥ ሌላ ማንም በእነዚያ ቃላት ውስጥ ሌላ ማንኛውንም እውነት ቢያይ፥ አንዱ አምላክ በእርሱ በኩል ቅዱሳት መጻሕፍትን በውስጣቸው እውነተኛ ግን ልዩ ልዩ ነገሮችን ለሚያዩ ለብዙዎች አእምሮ ያስማማው እርሱ እነዚህን ሁሉ እንዳየ ለምን አይታመንም? እኔ በእርግጥ (ሳልፈራም ከልቤ እናገረዋለሁ)፥ የበላይ ሥልጣን ያለው አንዳች ብጽፍ፥ ሐሰት ባለመሆኑ ሊያስቀይመኝ የማይችለውን ሌላውን የሚያስወግድ እስኪሆን ድረስ የራሴን አሳብ እንዲህ በግልጥ ከማስቀመጥ ይልቅ፥ በእነዚያ ጉዳዮች ላይ ማንም ሊያስተውለው የሚችለው ማንኛውም እውነት በቃሎቼ እንዲተላለፍ አድርጌ መጻፍን በመረጥሁ ነበር። እንግዲህ አምላኬ ሆይ፥ ለዚያ ታላቅ ሰው ይህን ያህል እንደ ሰጠኸው እስከማላምን ድረስ ችኩል አልሆንም። እርሱ ያለ ጥርጥር እነዚያን ቃላት በጻፈ ጊዜ እኛ ልናገኘው የቻልነውን ማንኛውንም እውነት፥ አዎን፥ ልናገኘው ያልቻልነውንና ገናም ያልቻልነውን፥ ነገር ግን በእነርሱ ውስጥ ሊገኝ የሚችለውን ሁሉ አስተውሏል አስቦበትማል።

ምዕራፍ 32

በመጨረሻም፥ ሥጋና ደም ያይደለህ አምላክ የሆንህ ጌታ ሆይ፥ ሰው ያነሰ ቢያይ እንኳ፥ በእነዚያ ቃላት በሚመጡት ዘመናት ላሉ አንባቢዎች አንተ ራስህ ልትገልጠው የነበረው አንዳች ነገር (ወደ ቅን ምድር ከሚመራኝ) ከቸሩ መንፈስህ ሊሰወር ይችላልን? ምንም እንኳ በእርሱ በኩል የተነገሩት ያ ሰው ምናልባት ከብዙ እውነተኛ ትርጉሞች መካከል ስለ አንዱ ብቻ ቢያስብ። እንዲህም ከሆነ ያሰበው ከሁሉ የሚበልጠው ይሁን። ነገር ግን ጌታ ሆይ፥ ለእኛ ያንኑ ወይም የወደድኸውን ሌላ እውነተኛውን ግለጥልን፤ ይኸውም ለዚያ ለባሪያህ እንደ ገለጥኸው ያንኑ ብትገልጥልን ወይም በእነዚያ ቃላት ምክንያት ሌላውን ብትገልጥልን፥ አንተ ትመግበን ዘንድ እንጂ ስሕተት እንዳያታልለን። ጌታ አምላኬ ሆይ፥ እነሆ፥ በጥቂት ቃላት ላይ ምን ያህል ጻፍን፥ እለምንሃለሁ፥ ምን ያህል! በዚህ መንገድ ለመጻሕፍትህ ሁሉ የትኛው የእኛ ብርታት፥ አዎን፥ የትኞቹ ዘመናት ይበቃሉ? እንግዲህ በእነዚህ ይበልጥ በአጭሩ ለአንተ እመሰክር ዘንድ፥ ብዙ ሊገለጡ በሚችሉበት ብዙዎች ቢገለጡም፥ አንተ የምታነሣሣኝን አንድ እውነተኛ፥ እርግጠኛና መልካም ትርጉም እመርጥ ዘንድ ፍቀድልኝ፤ የኑዛዜዬ ሕግ ይህ ነውና፤ አገልጋይህ ያሰበውን ብናገር ያ ትክክልና ከሁሉ የሚበልጥ ነው፤ ይህን ለማድረግ እጥራለሁና፤ ባላገኘውም እንኳ፥ ለእርሱ ደግሞ የፈለገችውን የገለጠችለት እውነትህ በቃሎቹ ልትነግረኝ የፈለገችውን እናገራለሁ።