መጽሐፍ 4

ምዕራፍ 1

በእነዚህ በዘጠኝ ዓመታት (ከ19ኛው ዓመቴ እስከ 28ኛው ዓመቴ) እያሳሳትንና እየተሳሳትን፣ እያታለልንና እየተታለልን በልዩ ልዩ ምኞቶች ኖርን፤ በግልጽ ነጻ ጥበባት በሚሏቸው ትምህርቶች፣ በስውርም ስሙ በሐሰት በተሰየመ ሃይማኖት፤ በዚህ ትዕቢተኞች፣ በዚያ አጉል አማኞች፣ በየትም ስፍራ ከንቱዎች ነበርን። በዚህ በኩል የሕዝብን ውዳሴ ከንቱነት እያደንን እስከ ቲያትር ጭብጨባ፣ እስከ ቅኔ ሽልማት፣ እስከ ሣር አክሊል ውድድር፣ እስከ ትርኢቶች ስንፍናና እስከ ምኞቶች አለመገታት ድረስ ወረድን። በዚያ በኩል ደግሞ ከእነዚህ ርኩሰቶች ለመንጻት ፈልገን «ምርጦች» እና «ቅዱሳን» ለሚባሉት ምግብ እንሸከም ነበር፤ እነርሱም በሆዳቸው ቤተ ሥራ ውስጥ የሚያነጹንን መላእክትንና አማልክትን ይቀርጹልን ዘንድ ነበር። እነዚህን ነገሮች ተከተልሁ፤ በእኔ ከተታለሉና ከእኔ ጋር ከተታለሉ ወዳጆቼ ጋርም አደረግኋቸው። አምላኬ ሆይ፣ ትዕቢተኞችና ለነፍሳቸው ጤንነት በአንተ ገና ያልተመቱና ያልተዋረዱ ይዘብቱብኝ፤ እኔ ግን ለምስጋናህ የራሴን ነውር ለአንተ እናዘዛለሁ። እለምንሃለሁ፣ ታገሠኝ፤ ያለፈውን ዘመኔን ስሕተት በአሁኑ ትዝታዬ እመላለስበት ዘንድ፣ የምስጋናንም መሥዋዕት አቀርብልህ ዘንድ ጸጋን ስጠኝ። ያለ አንተ ለራሴ ምንድን ነኝ? ወደ ራሴ ጥፋት የምመራ መሪ እንጂ። ወይስ በመልካሙ ጊዜዬ እንኳ የምትሰጠውን ወተት የሚጠባ፣ የማይጠፋውንም መብል አንተን የሚመገብ ሕፃን እንጂ ምንድን ነኝ? ሰውስ ሰው ብቻ ከሆነ ምን ዓይነት ሰው ነው? አሁን ብርቱዎችና ኃያላን ይሳቁብን፤ እኛ ድሆችና ችግረኞች ግን ለአንተ እንናዘዝ።

ምዕራፍ 2

በእነዚያ ዓመታት የንግግር ጥበብን አስተምር ነበር፤ በስስትም ተሸንፌ ሰውን የሚያሸንፍ ለፍላፊነትን እሸጥ ነበር። ሆኖም (ጌታ ሆይ፣ አንተ ታውቃለህ) ቅኖች (እንደሚባሉት) የሆኑ ተማሪዎችን እመርጥ ነበር፤ እነዚህንም ያለ ተንኰል ተንኰሎችን አስተማርኋቸው፤ በንጹሕ ሰው ሕይወት ላይ እንዲጠቀሙባቸው ሳይሆን አንዳንድ ጊዜ ለበደለኛው ሕይወት እንዲሟገቱባቸው ነው። አንተም አምላክ ሆይ፣ በዚያ በሚያዳልጥ መንገድ ስሰናከል ከሩቅ አየኸኝ፤ በብዙ ጢስ መካከልም የታማኝነት ብልጭታዎችን ስፈነጥቅ አየኸኝ፤ ይህንም ከንቱነትን የሚወዱትንና ሐሰትን የሚሹትን በመምራቴ አሳየሁ፤ እኔ ራሴ ባልንጀራቸው ሆኜ። በእነዚያ ዓመታት አንዲት ሴት ነበረችኝ፤—ሕጋዊ በሚባል ጋብቻ ሳይሆን ማስተዋል በጐደለው በባዘነ ፍትወት ያገኘኋት፤ ሆኖም አንዲት ብቻ ነበረች፣ ለእርስዋም ታማኝ ሆኜ ኖርሁ፤ በእርስዋም ለዘር ሲባል በሚደረግ የጋብቻ ኪዳን ራስን መግዛትና፣ ልጆች ከወላጆቻቸው ፈቃድ ውጭ በሚወለዱበት፣ ከተወለዱ በኋላ ግን ፍቅርን በሚያስገድዱበት በፍትወት ፍቅር ውል መካከል ምን ያህል ልዩነት እንዳለ በራሴ ጉዳይ ተማርሁ።

ደግሞም ለቲያትር ሽልማት ለመወዳደር በቆረጥሁ ጊዜ አንድ ጠንቋይ እንዳሸንፍ ምን እንደምሰጠው ጠየቀኝ፤ እኔ ግን እነዚያን ርኩሳን ምሥጢራት ተጸይፌና ጠልቼ፦ «አክሊሉ የማይጠፋ ወርቅ ቢሆን እንኳ እርሱን ለማግኘት አንዲት ዝንብ እንድትገደል አልፈቅድም» ብዬ መለስሁለት። እርሱ በመሥዋዕቶቹ አንዳንድ ሕያዋን ፍጥረታትን ሊገድል፣ በዚያም ክብር አጋንንት ይረዱኝ ዘንድ ሊጋብዝ ነበርና። ይህንንም ክፋት የናቅሁት ግን፣ የልቤ አምላክ ሆይ፣ ለአንተ ካለኝ ንጹሕ ፍቅር አልነበረም፤ ከሥጋዊ ብርሃን በቀር ምንም ማሰብ የማላውቅ ስለ ነበርሁ አንተን መውደድ አላውቅም ነበርና። እንደነዚህ ያሉትን ምናባዊ ነገሮች የምትናፍቅ ነፍስ በአንተ ላይ አታመነዝርምን? በከንቱ ነገሮችስ አትታመንምን? ነፋስንስ አትመግብምን? ሆኖም በዚያ አጉል እምነት ራሴን የምሠዋላቸው ለሆኑት አጋንንት ስለ እኔ መሥዋዕት እንዲቀርብላቸው አልፈልግም ነበር። ነፋስን መመገብ እነርሱን ከመመገብ፣ ይኸውም በመባዘን የእነርሱ ደስታና መሳለቂያ ከመሆን በቀር ሌላ ምንድን ነው?

ምዕራፍ 3

እንግዲህ የሒሳብ ሊቃውንት ብለው የሚጠሯቸውን እነዚያን አሳቾች ያለ ማመንታት እጠይቅ ነበር፤ ለሟርታቸው ምንም መሥዋዕት የማያቀርቡ፣ ወደ ማንኛውም መንፈስም የማይጸልዩ መስለው ታይተውኛልና፤ ይህን ጥበብ ግን የክርስቲያን እውነተኛ እግዚአብሔርን መምሰል ዘወትር ይቃወመዋል ይኰንነዋልም። ለአንተ መናዘዝና፦ ማረኝ፤ አንተን በድያለሁና ነፍሴን ፈውሳት ማለት መልካም ነውና፤ ምሕረትህንም ለኃጢአት ፈቃድ አድርጎ አለማጐሳቈል፣ ይልቁንም የጌታን ቃል፦ እነሆ፥ ድነሃል፤ ከዚህ የሚብስ እንዳይደርስብህ ወደ ፊት ኃጢአት አትሥራ የሚለውን ማስታወስ ነው። ይህን ሁሉ ጤናማ ምክር እነርሱ ሊያጠፉት ይደክማሉ፤ «የኃጢአትህ ምክንያት በሰማይ የማይቀር ሆኖ ተወስኖአል»፤ ደግሞም «ይህን ቬኑስ ወይም ሳተርን ወይም ማርስ አደረገው» ይላሉ፤ ሥጋና ደም የሆነው ትዕቢተኛውም ብስባሽ ሰው ነቀፋ የሌለበት ሆኖ ይቀር ዘንድ፣ የሰማይና የከዋክብት ፈጣሪና ሥርዓት ሠሪ ግን ነቀፋውን ይሸከም ዘንድ ነው። እርሱስ ከአምላካችን በቀር ማን ነው? እርሱ የጽድቅ ጣፋጭነትና ምንጭ ነው፤ ለእያንዳንዱ እንደ ሥራው የምታስረክብ፣ የተሰበረውንና የተዋረደውንም ልብ የማትንቅ አንተ ነህ።

በዚያ ዘመን በሕክምና እጅግ የተካነና በዚያም የታወቀ አንድ ጠቢብ ሰው ነበረ፤ እርሱም በአገረ ገዥነት እጁ የውድድሩን አክሊል በታመመው ራሴ ላይ አኖረ፤ ነገር ግን እንደ ሐኪም አልነበረም፤ ይህን ደዌ ትዕቢተኞችን የምትቃወም ለትሑታን ግን ጸጋን የምትሰጥ አንተ ብቻ ትፈውሳለህና። ታዲያ በዚያ ሽማግሌ እንኳ ተውኸኝን? ወይስ ነፍሴን ከመፈወስ ተቆጠብህን? ከእርሱ ጋር ይበልጥ ተዋውቄ ንግግሩን በትጋትና በጽናት ስከታተል (በቀላል ቃላት ቢሆንም ሕያው፣ ብርቱና ልባዊ ነበርና)፣ የኮከብ ቈጣሪዎችን መጻሕፍት እንደምወድድ ከንግግሬ በተረዳ ጊዜ፣ እንደ አባት በደግነት እንድጥላቸው፣ ለጠቃሚ ነገሮች የሚያስፈልገውን ጥንቃቄና ትጋትም በእነዚህ ከንቱ ነገሮች ላይ በከንቱ እንዳላባክን መከረኝ፤ እርሱ ራሱ በልጅነቱ ዓመታት ኑሮውን የሚገፋበት ሙያ ሊያደርገው ያን ጥበብ እንደ ተማረ፣ ሂፖክራተስን የተረዳ ሰው እንደ መሆኑም እንደዚህ ያለውን ትምህርት ቶሎ ሊረዳው እንደሚችል ነገረኝ፤ ሆኖም ፈጽሞ ሐሰት ሆኖ ከማግኘቱ በቀር በሌላ ምክንያት ሳይሆን ትቶት ወደ ሕክምና እንደ ተመለሰ፣ እርሱም ጭምት ሰው እንደ መሆኑ ሰዎችን በማታለል ኑሮውን መግፋት እንዳልፈለገ ገለጠልኝ። «አንተ ግን» አለ፥ «ራስህን የምትደግፍበት የንግግር ጥበብ አለህ፤ ስለዚህ ይህን የምትከተለው በነጻ ምርጫ እንጂ በግድ አይደለም፤ እንግዲያስ በእርሱ ብቻ ኑሮዬን እገፋ ዘንድ ፈጽሞ ለመማር የደከምሁትን እኔን በዚህ ነገር ይበልጥ ልታምነኝ ይገባሃል።» ታዲያ ብዙ እውነተኛ ነገሮች በእርሱ እንዴት ሊተነበዩ ይችላሉ ብዬ በጠየቅሁት ጊዜ (እንደ ቻለው) እንዲህ ብሎ መለሰልኝ፤ «በነገሮች ሥርዓት ሁሉ ውስጥ የተሰራጨው የአጋጣሚ ኃይል ይህን ያመጣዋል። አንድ ሰው ፍጹም ሌላ ነገር የዘመረውንና ያሰበውን የአንድን ባለ ቅኔ መጽሐፍ ገጾች በአጋጣሚ ሲገልጥ ብዙ ጊዜ ለያዘው ጉዳይ በሚያስደንቅ ሁኔታ የሚስማማ ስንኝ የሚገኝ ከሆነ፣ በውስጡ የሚሆነውን ከማያውቀው ከሰው ነፍስ በሆነ ከፍ ባለ ስሜት፣ በጥበብ ሳይሆን በአጋጣሚ፣ ለጠያቂው ጉዳይና ተግባር የሚስማማ መልስ ቢሰጥ የሚያስደንቅ አይሆንም።»

ይህንም ያህል ከእርሱ ወይም በእርሱ በኩል አስተላለፍህልኝ፤ ወደ ፊትም ራሴ የምመረምረውን በትዝታዬ ላይ ቀረጽህ። በዚያን ጊዜ ግን እርሱም ሆነ፣ የሟርትን ሥርዓት ሁሉ ያፌዝበት የነበረው፣ በተለየ ሁኔታ ደግና ቅዱስ ፍርሃት የነበረው ወጣት፣ እጅግ የምወደው ነብሪድየስ፣ ያን እንድጥለው ሊያሳምኑኝ አልቻሉም፤ የደራሲዎቹ ሥልጣን ይበልጥ ያወላውለኝ ነበርና፤ በተጠየቁት ሰዎች በእውነት የተተነበየው የአጋጣሚ ውጤት እንጂ የኮከብ ተመልካቾች ጥበብ ውጤት እንዳልሆነ ያለ ጥርጥር የሚያሳይ (እንደምፈልገው ያለ) እርግጠኛ ማስረጃ ገና አላገኘሁም ነበር።

ምዕራፍ 4

በተወለድሁባት ከተማ የንግግር ጥበብን ማስተማር በጀመርሁባቸው በእነዚያ ዓመታት፣ በትምህርት መተባበር ምክንያት አንድ ሰው ወዳጄ አድርጌ ነበር፤ እጅግም ውድ ሆነብኝ፤ እርሱ እኩያዬ ነበር፣ እንደ እኔም በወጣትነት የመጀመሪያ አበባ ላይ ነበር። ከልጅነቱ ጀምሮ ከእኔ ጋር አደገ፤ ሁለታችንም የትምህርት ቤት ባልንጀሮችና የጨዋታ ጓደኞች ነበርን። ነገር ግን ገና እንደ ኋላው ወዳጄ አልነበረም፤ በዚያን ጊዜም እንኳ እውነተኛ ወዳጅነት እንደሚሆነው አልነበረም፤ በተሰጠን በመንፈስ ቅዱስ በልባችን በፈሰሰው ፍቅር አንተን ተጣብቀው አንተ ካላጣመርሃቸው በቀር እውነተኛ ሊሆን አይችልምና። ሆኖም በተመሳሳይ ትምህርት ሙቀት በስሎ እጅግ ጣፋጭ ነበር፤ እርሱ በወጣትነቱ በሚገባና በጥልቀት ካልተቀበለው ከእውነተኛው እምነት አውጥቼ እናቴ ስለ እኔ ወደምታለቅስበት ወደዚያ አጉልና ጐጂ ተረት አዘንብዬው ነበርና። አሁን ከእኔ ጋር በአእምሮው ተሳሳተ፤ ነፍሴም ያለ እርሱ መኖር አልቻለችም። ነገር ግን እነሆ፣ የበቀል አምላክና የምሕረት ምንጭ የሆንህ አንተ ከአንተ በሚሸሹት ፈለግ በቅርብ ነበርህ፤ በሚያስደንቅ መንገድም ወደ ራስህ ትመልሰናለህ፤ ያን ሰው የወዳጅነቴን አንድ ሙሉ ዓመት እንኳ ሳይፈጽም፣ በዚያ ሕይወቴ ከጣፋጭ ነገር ሁሉ ይልቅ ጣፋጭ ሆኖልኝ ሳለ፣ ከዚህ ሕይወት ወሰድኸው።

በራሱ ብቻ የተሰማውን ምስጋናህን ሁሉ ማን ሊቈጥር ይችላል? አምላኬ ሆይ፣ ያን ጊዜ ምን አደረግህ? የፍርድህስ ጥልቅ እንዴት የማይመረመር ነው? ለረጅም ጊዜ በትኩሳት እጅግ ታምሞ በሞት ላብ ውስጥ ራሱን ሳያውቅ ተኛ፤ መዳኑም ተስፋ በተቈረጠ ጊዜ ሳያውቅ ተጠመቀ፤ እኔ ግን ያን ጊዜ ብዙም አላሰብሁበትም ነበር፤ ነፍሱ ራሱን ባላወቀው ሥጋው ላይ የተደረገውን ሳይሆን ከእኔ የተቀበለችውን ትጠብቃለች ብዬ ገመትሁ። ነገሩ ግን ፍጹም ሌላ ሆነ፤ እርሱ ተጽናና ተፈወሰም። ወዲያውኑ ከእርሱ ጋር መነጋገር እንደ ቻልሁ (እርሱም እንደ ቻለ ወዲያው ቻልሁ፤ ፈጽሞ አልተለየሁትም ነበርና፣ እርስ በርሳችንም እጅግ እንተሳሰር ነበርና)፣ በአእምሮውና በስሜቱ ፈጽሞ በሌለበት ጊዜ በተቀበለው፣ አሁን ግን እንደ ተቀበለው በተረዳው በዚያ ጥምቀት ከእኔ ጋር የሚቀልድ መስሎኝ ከእርሱ ጋር ልቀልድ ሞከርሁ። እርሱ ግን እንደ ጠላት ከእኔ ራቀ፤ በሚያስደንቅና በድንገተኛ ድፍረትም ወዳጁ ሆኜ ለመቀጠል ብፈልግ እንደዚህ ያለውን ንግግር እንድተው አዘዘኝ። እኔም እጅግ ተደንቄና ተገርሜ እስኪሻለውና ጤናው እንደ ፈለግሁ ላነጋግረው እስኪበቃ ድረስ ስሜቴን ሁሉ ዋጥሁ። እርሱ ግን ለመጽናናቴ በአንተ ዘንድ ይጠበቅ ዘንድ ከእብደቴ ተወሰደ፤ ከጥቂት ቀናት በኋላ እኔ በሌለሁበት ትኩሳቱ እንደ ገና ያዘው፤ እንዲሁም አረፈ።

በዚህ ኀዘን ልቤ ፈጽሞ ጨለመ፤ ያየሁትም ሁሉ ሞት ነበር። የትውልድ አገሬ ሥቃይ ሆነችብኝ፣ የአባቴም ቤት እንግዳ መከራ ሆነብኝ፤ ከእርሱ ጋር የተካፈልሁት ሁሉ እርሱ በሌለበት የሚያስጨንቅ ሥቃይ ሆነ። ዓይኖቼ በየስፍራው ፈለጉት፣ ነገር ግን አልተሰጣቸውም፤ እርሱ ስለሌለባቸውም ስፍራዎችን ሁሉ ጠላሁ፤ በሕይወት ሳለ ሲርቅ እንደሚሉት አሁን «ይመጣል» ሊሉኝ አይችሉም ነበርና። ለራሴ ታላቅ እንቆቅልሽ ሆንሁ፤ ነፍሴንም ለምን እንዳዘነች ለምንስ እጅግ እንዳወከችኝ ጠየቅኋት፤ እርስዋ ግን ምን እንደምትመልስልኝ አላወቀችም። በእግዚአብሔር ታመኚ ብላትም በትክክል አልታዘዘችኝም፤ ያጣችው ያ እጅግ ውድ ወዳጅ ሰው እንደ መሆኑ እንድትታመንበት ከታዘዘችው ከዚያ ምናባዊ ምስል ይልቅ እውነተኛም የተሻለም ነበርና። በልቤ ውድ ፍቅር ውስጥ ወዳጄን ስለ ተኩ እንባዎች ብቻ ጣፋጭ ሆኑልኝ።

ምዕራፍ 5

አሁንም ጌታ ሆይ፣ እነዚህ ነገሮች አልፈዋል፤ ጊዜም ቍስሌን አስታግሦታል። ልቅሶ ለጐስቋሎች ለምን ጣፋጭ እንደ ሆነ ትነግረኝ ዘንድ፣ እውነት ከሆንህ ከአንተ እማር ዘንድ፣ የልቤንም ጆሮ ወደ አፍህ አቀርብ ዘንድ ይቻለኛልን? አንተ በየስፍራው ብትኖርም ጕስቍልናችንን ከአንተ አርቀህ ጣልኸውን? አንተ በራስህ ትኖራለህ፤ እኛ ግን በልዩ ልዩ ፈተና እንንገላታለን። ሆኖም በጆሮህ ባናለቅስ ኖሮ ምንም ተስፋ ባልቀረልንም ነበር። እንግዲያስ ከሕይወት መራራነት፣ ከመቃተት፣ ከእንባ፣ ከትንፋሽና ከሮሮ ጣፋጭ ፍሬ ከወዴት ይለቀማል? አንተ እንደምትሰማ ተስፋ ማድረጋችን ነውን የሚያጣፍጠው? ይህ በጸሎት እውነት ነው፤ በእርሱ ወደ አንተ የመቅረብ ናፍቆት አለና። ነገር ግን ለጠፋ ነገር በሚሆን ኀዘን፣ ያን ጊዜ በተዋጥሁበት ትካዜስ ደግሞ እንዲሁ ነውን? እርሱ ወደ ሕይወት እንዲመለስ ተስፋ አላደረግሁም፣ ይህንንም በእንባዬ አልተመኘሁም፤ ብቻ አለቀስሁ አዘንሁም። ጐስቋላ ነበርሁና፣ ደስታዬንም አጥቼ ነበርና። ወይስ ልቅሶ በእርግጥ መራራ ነገር ሆኖ፣ ቀድሞ ደስ ይሉን የነበሩትን ነገሮች ከመጸየፋችን የተነሣ ከእነርሱ ስንሸሽ ያን ጊዜ ደስ ያሰኘናልን?

ምዕራፍ 6

ነገር ግን ስለ እነዚህ ነገሮች ለምን እናገራለሁ? አሁን ለአንተ የመናዘዝ እንጂ የመጠየቅ ጊዜ አይደለምና። ጐስቋላ ነበርሁ፤ በሚጠፉ ነገሮች ወዳጅነት የታሰረች ነፍስ ሁሉ ጐስቋላ ናት፤ ስታጣቸው ትቀደዳለች፤ ያን ጊዜም ሳታጣቸው በፊት የነበረባትን ጕስቍልና ትረዳለች። በዚያን ጊዜ ከእኔ ጋር እንዲሁ ነበር፤ እጅግ መራራ ልቅሶ አለቀስሁ፤ በመራራነትም ዕረፍቴን አገኘሁ። በዚህ ሁኔታ ጐስቋላ ነበርሁ፤ ያንንም ጐስቋላ ሕይወት ከወዳጄ ይልቅ አስበልጬ ወደድሁት። ልለውጠው ብፈቅድም እንኳ ከእርሱ ይልቅ ከሕይወቴ መለየትን አልወደድሁምና፤ እንዲያውም ስለ ፒላደስና ኦሬስቴስ (ፈጠራ ካልሆነ) እንደሚነገረው፣ አብረው አለመኖር ከሞት ይልቅ የከፋ ሆኖባቸው አንዱ ስለ ሌላው ወይም በአንድነት በደስታ ሊሞቱ እንደ ፈለጉ፣ እኔ ስለ እርሱ እንኳ ሕይወቴን እሰጥ እንደ ሆነ አላውቅም። በእኔ ግን ለዚህ እጅግ ተቃራኒ የሆነ ያልተብራራ ስሜት ተነሥቶ ነበር፤ በአንድ ጊዜ መኖርን እጅግ ተጸየፍሁ፣ መሞትንም ፈራሁ። እንደሚመስለኝ፣ እርሱን አብዝቼ በወደድሁት መጠን ከእርሱ ያሳጣኝን ሞት (እንደ ጨካኝ ጠላት) ይበልጥ ጠላሁት ፈራሁትም፤ በእርሱም ላይ ሥልጣን ስለ ነበረው ሰዎችን ሁሉ ፈጥኖ የሚያጠፋቸው መሰለኝ። እንደማስታውሰው ከእኔ ጋር እንዲሁ ነበር። አምላኬ ሆይ፣ ልቤን እይ፤ ተመልከት፣ ወደ ውስጤም እይ፤ ተስፋዬ ሆይ፣ ከእንደነዚህ ያሉ ስሜቶች ርኩሰት የምታነጻኝ፣ ዓይኖቼን ወደ አንተ የምታቀና፣ እግሮቼንም ከወጥመድ የምታወጣ አንተ ሆይ፣ በሚገባ አስታውሰዋለሁና። የምወደው እርሱ ከቶ እንደማይሞት ሰው ሆኖ ሳለ ከሞተ፣ ለሞት የተገዙ ሌሎች በሕይወት መኖራቸው አስደነቀኝ፤ ለእርሱ ሁለተኛ ራሱ የነበርሁት እኔ እርሱ ሞቶ ሳለ በሕይወት መኖሬ ይበልጥ አስደነቀኝ። አንዱ ስለ ወዳጁ፦ «አንተ የነፍሴ እኩሌታ» ማለቱ መልካም ነው፤ ነፍሴና ነፍሱ «በሁለት ሥጋ ያለች አንዲት ነፍስ» እንደ ነበሩ ተሰማኝና፤ ስለዚህ ተከፍዬ መኖር አልፈለግሁምና ሕይወቴ አስፈሪ ሆነችብኝ። ስለዚህም ምናልባት አብዝቼ የወደድሁት እርሱ ፈጽሞ እንዳይሞት መሞትን ፈራሁ።

ምዕራፍ 7

ሰዎችን እንደ ሰዎች መውደድ የማታውቅ እብደት ሆይ! የሰውን ዕጣ ሳልታገሥ የተሸከምሁ ያን ጊዜ የነበርሁ ሞኝ ሰው ሆይ! ያን ጊዜ ተበሳጨሁ፣ ቃተትሁ፣ አለቀስሁ፣ ተረበሽሁ፤ ዕረፍትም ምክርም አልነበረኝም። በእኔ መሸከምን የማትታገሥ የተሰባበረችና የምትደማ ነፍስ ተሸክሜ እዞር ነበርና፤ የት እንደማሳርፋትም አላገኘሁም። በጸጥ ያሉ ዱሮች፣ በጨዋታና በዜማ፣ በመዓዛ ስፍራዎች፣ በተዋቡ ግብዣዎች፣ በአልጋና በምንጣፍ ደስታዎች፣ (በመጨረሻም) በመጻሕፍትና በቅኔ ዕረፍት አላገኘችም። ሁሉ ነገር አስፈሪ መሰለ፤ ብርሃን ራሱ እንኳ፤ እርሱ ያልነበረው ሁሉ ከመቃተትና ከእንባ በቀር አስጸያፊና የተጠላ ነበር። በእነዚያ ብቻ ጥቂት እፎይታ አገኝ ነበርና። ነፍሴ ከእነርሱ በተለየች ጊዜ ግን ታላቅ የመከራ ሸክም ጫነኝ። ጌታ ሆይ፣ ታቀልለው ዘንድ ወደ አንተ ሊነሣ ይገባው ነበር፤ ይህን አውቅ ነበር፤ ነገር ግን አልቻልሁም አልፈለግሁምም፤ ይልቁንም ስለ አንተ ባሰብሁ ጊዜ ለእኔ ጠንካራ ወይም ተጨባጭ ነገር አልነበርህምና። አንተ ራስህ አልነበርህም፣ ባዶ ምናብ እንጂ፤ ስሕተቴም አምላኬ ነበር። ያርፍ ዘንድ ሸክሜን በዚያ ላይ ላራግፍ ብሞክር በባዶው ውስጥ አልፎ እንደ ገና በላዬ እየተምዘገዘገ ወረደ፤ እኔም ለራሴ መኖር የማልችልበትና ከዚያም መውጣት የማልችልበት ዕድለ ቢስ ስፍራ ሆኜ ቀረሁ። ልቤ ከልቤ ወዴት ይሸሻል? ከራሴ ወዴት እሸሻለሁ? ራሴን የማልከተለው ወዴት ነው? ሆኖም ከአገሬ ሸሸሁ፤ እርሱን ለማየት ባልለመዱበት ስፍራ ዓይኖቼ እርሱን ያነሰ ይፈልጋሉና። በዚህም ሁኔታ ከታጋስት ወደ ካርቴጅ መጣሁ።

ምዕራፍ 8

ጊዜያት ጊዜ አያጠፉም፤ በከንቱም አይንከባለሉም፤ በስሜቶቻችን በኩል በአእምሮ ላይ እንግዳ ሥራ ይሠራሉ። እነሆ፣ ዕለት ዕለት ሄዱ መጡም፤ በመምጣታቸውና በመሄዳቸውም ሌላ ሐሳብንና ሌላ ትዝታን ወደ አእምሮዬ አገቡ፤ ቀስ በቀስም በቀድሞው ዓይነት ደስታዬ እንደ ገና ጠገኑኝ፤ ያም ኀዘኔ ለእርሱ ስፍራ ለቀቀ። ሆኖም ሌሎች ኀዘኖች ባይሆኑም የሌሎች ኀዘኖች ምክንያቶች ተተኩ። የሚሞተውን ሰው ከቶ እንደማይሞት አድርጌ በመውደዴ ነፍሴን በትቢያ ላይ ካላፈሰስሁ በቀር ያ የቀድሞው ኀዘን እንዴት በቀላሉ እስከ ውስጠኛው ነፍሴ ደረሰ? በዋናነት ያደሰኝና ያጽናናኝ በአንተ ፋንታ የምወደውን ከእነርሱ ጋር የምወድድባቸው የሌሎች ወዳጆች መጽናናት ነበርና፤ ይህም ታላቅ ተረትና የተራዘመ ሐሰት ነበር፤ በእርሱ አመንዝራ መቈስቈስም በጆሮአችን የምታሳክክ ነፍሳችን ትረክስ ነበር። ያ ተረት ግን ከወዳጆቼ አንዱ በሞተ ቍጥር አይሞትልኝም ነበር። በእነርሱ ውስጥ አእምሮዬን ይበልጥ የሚማርኩ ሌሎች ነገሮች ነበሩ፤ በአንድነት መነጋገርና መቀለድ፣ በተራ ደግ ውለታ መዋዋል፣ ማር የመሰሉ መጻሕፍትን በአንድነት ማንበብ፣ በአንድነት መጫወት ወይም በቁም ነገር መሆን፣ ሰው ከራሱ ጋር እንደሚሆነው አንዳንድ ጊዜ ያለ ቅሬታ መለያየት፣ በእነዚህም መለያየቶች ጥቂትነት ይበልጥ የሚደጋገሙትን ስምምነቶቻችንን ማጣፈጥ፤ አንዳንድ ጊዜ ማስተማር አንዳንድ ጊዜም መማር፤ የራቁትን በትዕግሥት ማጣት መናፈቅ፣ የሚመጡትንም በደስታ መቀበል። እነዚህና እነዚህን የመሰሉ ከሚወዱና መልሰው ከሚወደዱ ሰዎች ልብ የሚወጡ መግለጫዎች፣ በፊት፣ በአንደበት፣ በዓይንና በሺህ ደስ በሚያሰኙ እንቅስቃሴዎች፣ ነፍሳችንን በአንድነት የሚያቀልጡና ከብዙዎች አንድ የሚያደርጉ ማገዶ ነበሩ።

ምዕራፍ 9

በወዳጆች የሚወደደው ይህ ነው፤ እንዲህም ይወደዳል፤ ስለዚህ ሰው ከወዳጁ ከፍቅሩ ምልክት በቀር ምንም ሳይሻ የሚወደውን መልሶ ባይወድ፣ ወይም መልሶ የሚወደውን ባይወድ ሕሊናው ራሱን ይኰንናል። ከዚህ የተነሣ አንዱ ቢሞት ያ ልቅሶ፣ የኀዘን ጨለማ፣ ልብን በእንባ መዘፈቅ፣ ጣፋጭነት ሁሉ ወደ መራራነት መለወጥ፣ በሚሞተውም ሕይወት መጥፋት የሕያዋን ሞት ይመጣል። አንተን የሚወድድ፣ ወዳጁንም በአንተ፣ ጠላቱንም ስለ አንተ የሚወድድ ብፁዕ ነው። ሁሉ በማይጠፋው በእርሱ ውድ የሆኑለት እርሱ ብቻ አንድም ውድ ሰው አያጣምና። ይህስ ሰማይንና ምድርን የፈጠረ፣ በመሙላቱ ስለ ፈጠራቸውም የሚሞላቸው ከአምላካችን በቀር ማን ነው? ከሚተውህ በቀር ማንም አያጣህም። የሚተውህስ ደስ ካለህ ከአንተ ወደ ተቈጣህ ወደ አንተ ከመሄድ በቀር ወዴት ይሄዳል? ወዴትስ ይሸሻል? በራሱ ቅጣት ውስጥ ሕግህን የማያገኘው የት ነው? ሕግህም እውነት ነው፤ እውነትም አንተ ነህ።

ምዕራፍ 10

የሠራዊት አምላክ ሆይ፣ መልሰን፤ ፊትህንም አሳየን፤ እኛም እንድናለን። የሰው ነፍስ ወደ አንተ ካልሆነ በቀር ወደ የትም ብትዞር በኀዘን ላይ ትቸነከራለች፤ በውብ ነገሮች ላይ ብትቸነከርም እንኳ። እነዚያም ከአንተ ውጭና ከነፍስ ውጭ ከአንተ ባይሆኑ ኖሮ አይኖሩም ነበር። ይወጣሉ ይጠልቃሉም፤ በመውጣታቸውም መኖር የጀመሩ ያህል ይሆናሉ፤ ፍጹም ይሆኑ ዘንድ ያድጋሉ፤ ፍጹም ሆነውም ያረጃሉ ይጠወልጋሉም፤ ሁሉም አያረጁም፣ ሁሉም ግን ይጠወልጋሉ። ስለዚህ ሲወጡና ወደ መኖር ሲያዘነብሉ፣ ይኖሩ ዘንድ ፈጥነው ባደጉ መጠን አለመኖርን ይበልጥ ይቸኩላሉ። ሕጋቸው ይህ ነው። ይህንን ያህል መደብህላቸው፤ በአንድ ጊዜ ሁሉም የማይኖሩ የነገሮች ክፍሎች ናቸውና፤ ነገር ግን በማለፍና በመተካካት በአንድነት ክፍሎቹ የሆኑበትን ያን ዓለም ይፈጽማሉ። ንግግራችንም እንዲሁ ድምፅ በሚሰጡ ምልክቶች ይፈጸማል፤ ይህ ግን አንድ ቃል ድርሻውን ካሰማ በኋላ ሌላው ይተካ ዘንድ ካላለፈ በቀር ፍጹም አይሆንም። አምላክ ሆይ፣ የሁሉ ፈጣሪ ሆይ፣ ከእነዚህ ሁሉ ነፍሴ ታመስግንህ፤ ነገር ግን በሥጋ ስሜቶች በኩል በፍቅር ሙጫ ነፍሴ በእነዚህ ነገሮች ላይ አትጣበቅ። እነርሱ እንዳይኖሩ ወደሚሄዱበት ይሄዳሉና፤ እርስዋ ልትኖር ትናፍቃለችና፣ በምትወደውም ማረፍን ትወዳለችና በአጥፊ ናፍቆት ይቀድዷታል። በእነዚህ ነገሮች ግን የዕረፍት ስፍራ የለም፤ አይኖሩም፣ ይሸሻሉ፤ በሥጋ ስሜቶችስ ማን ሊከተላቸው ይችላል? በአጠገብ ሲሆኑስ እንኳ ማን ሊይዛቸው ይችላል? የሥጋ ስሜት የሥጋ ስሜት ስለ ሆነ ዝግተኛ ነውና፤ በዚህም የተወሰነ ነው። ለተፈጠረለት ነገር ይበቃል፤ ነገር ግን ከተመደበላቸው መነሻ እስከ ተመደበላቸው ፍጻሜ የሚሮጡትን ነገሮች ለማቆም አይበቃም። በተፈጠሩበት በቃልህ ውስጥ፦ «ከዚህ እስከዚህ» የሚለውን ትእዛዛቸውን ይሰማሉና።

ምዕራፍ 11

ነፍሴ ሆይ፥ ሰነፍ አትሁኚ፤ በስንፍናሽም ጩኸት የልብሽ ጆሮ አይደንቍር። አንቺም ደግሞ ስሚ።

ቃሉ ራሱ እንድትመለሺ ይጠራሻል፤ በዚያም የማይናወጥ የዕረፍት ስፍራ አለ፥ ፍቅርም ራሱ ካልተወ በቀር በዚያ አይተውም። እነሆ፥ እነዚህ ነገሮች ሌሎች በስፍራቸው እንዲተኩ ያልፋሉ፤ እንዲሁም ይህ የታችኛው ዓለም በክፍሎቹ ሁሉ ይፈጸማል። እኔ ግን ወዴትም እሄዳለሁን? ይላል የእግዚአብሔር ቃል። ነፍሴ ሆይ፥ ቢያንስ አሁን በከንቱ ነገሮች ስለ ደከምሽ፥ በዚያ መኖሪያሽን አጽኚ፤ ከዚያ ያገኘሽውንም ሁሉ በዚያ አደራ ስጪ። ከእውነት ያገኘሽውን ሁሉ ለእውነት አደራ ስጪ፥ አንዳችም አታጪም፤ የጠወለገው ነገርሽም እንደ ገና ያብባል፥ ደዌሽም ሁሉ ይፈወሳል፥ የሚሞቱት ክፍሎችሽም ይታደሳሉ፥ ይለወጣሉም፥ በዙሪያሽም ይታሰራሉ፤ እነርሱም ወደሚወርዱበት ስፍራ አያወርዱሽም፤ ነገር ግን ከአንቺ ጋር ጸንተው ይቆማሉ፥ ለዘላለም በሚኖርና ጸንቶ በሚቆም በእግዚአብሔር ፊት ለዘላለም ይኖራሉ።

እንግዲህ ስለ ምን ጠማማ ሆነሽ ሥጋሽን ትከተያለሽ? ይልቁንስ እርሱ ተመልሶ አንቺን ይከተል። በእርሱ በኩል የምታስተውዪው ሁሉ ከፊል ነው፤ እነዚህ ክፍሎቹ የሆኑለትን ሙሉውን ግን አታውቂውም፤ ዳሩ ግን ደስ ያሰኙሻል። የሥጋሽ ስሜት ግን ሙሉውን ለማስተዋል ችሎታ ቢኖረው፥ ራሱም ደግሞ ለቅጣትሽ በትክክል በሙሉው ከፊል ብቻ ባይወሰን ኖሮ፥ ሙሉው ይበልጥ ደስ እንዲያሰኝሽ አሁን ያለው ሁሉ እንዲያልፍ በወደድሽ ነበር። የምንናገረውን ደግሞ በዚያው በሥጋ ስሜት ትሰሚያለሽና፤ ቢሆንም ፊደላቱ እንዲቆሙ አትወጂም፥ ሌሎች እንዲመጡና ሙሉውን እንድትሰሚ እንዲበርሩ እንጂ። እንዲሁም ሁልጊዜ፥ አንድ ነገር በአንድነት ከማይኖሩ ከብዙ ክፍሎች ሲሠራ፥ ሁሉም በአንድነት ሊታዩ ቢችሉ ኖሮ፥ ሁሉም በአንድ ላይ ለየብቻቸው ከሚያስደስቱ ይልቅ አብልጠው ባስደሰቱ ነበር። ከእነዚህ ሁሉ እጅግ የሚበልጥ ግን ሁሉን የፈጠረ እርሱ ነው፤ እርሱም አምላካችን ነው፥ እርሱም አያልፍም፥ የሚተካውም የለምና።

ምዕራፍ 12

አካላት ደስ ቢያሰኙሽ፥ በእነርሱ ምክንያት እግዚአብሔርን አመስግኚ፥ ፍቅርሽንም ወደ ፈጣሪያቸው መልሺ፤ ደስ በሚያሰኙሽ በእነዚህ ነገሮች እርሱን እንዳታሳዝኚ። ነፍሳት ደስ ቢያሰኙሽ፥ በእግዚአብሔር ይወደዱ፤ እነርሱም ደግሞ ተለዋዋጮች ናቸውና፥ በእርሱ ግን ጸንተው ይቆማሉ፤ አለዚያ ያልፋሉ፥ ይጠፋሉም። እንግዲህ በእርሱ ይወደዱ፤ የምትችዪውንም ያህል ነፍሳት ከአንቺ ጋር ወደ እርሱ ውሰጂ፥ እንዲህም በዪአቸው፦ «እርሱን እንውደድ፥ እርሱን እንውደድ፤ እነዚህን የፈጠረ እርሱ ነው፥ እርሱም ሩቅ አይደለም። ፈጥሮአቸው ትቶአቸው አልሄደምና፥ ነገር ግን ከእርሱ ናቸው፥ በእርሱም ናቸው። እነሆ፥ እውነት በሚወደድበት በዚያ እርሱ አለ። እርሱ በልብ ውስጥ ነው፥ ልብ ግን ከእርሱ ተቅበዝብዞአል። እናንተ ዓመፀኞች፥ ወደ ልባችሁ ተመለሱ፥ ከፈጠራችሁም ጋር ተጣበቁ። ከእርሱ ጋር ቁሙ፥ ጸንታችሁም ትቆማላችሁ። በእርሱ ዕረፉ፥ ዕረፍትንም ታገኛላችሁ። በሻካራ መንገድ ወዴት ትሄዳላችሁ? ወዴት ትሄዳላችሁ? የምትወዱት መልካም ነገር ከእርሱ ነው፤ ነገር ግን ወደ እርሱ በመጠቀሱ መልካምና ደስ የሚያሰኝ ነው፤ ከእርሱ የሆነው ነገር ስለ እርሱ እርሱ ቢተው በግፍ ይወደዳልና፥ በእውነት ይመረራል። እንግዲያስ እነዚህን አስቸጋሪና አድካሚ መንገዶች ደጋግማችሁ የምትሄዱ ስለ ምንድር ነው? በምትፈልጉበት ስፍራ ዕረፍት የለም። የምትፈልጉትን ፈልጉ፤ ነገር ግን በምትፈልጉበት በዚያ አይደለም። በሞት አገር ብፁዕ ሕይወትን ትፈልጋላችሁ፤ በዚያ አይገኝም። ሕይወት ራሱ በሌለበት ብፁዕ ሕይወት እንዴት ይኖራል?»

«ነገር ግን እውነተኛ ሕይወታችን ወደዚህ ወረደ፥ ሞታችንንም ተሸከመ፥ ከሕይወቱም ብዛት የተነሣ ሞትን ገደለው፤ ከዚህም ወደ እርሱ፥ ወደ እኛ ወደ ወጣበት ወደዚያ ስውር ስፍራ እንድንመለስ በታላቅ ድምፅ እየጠራን አንጐደጐደ። በመጀመሪያ ወደ ድንግል ማኅፀን ወጣ፥ በዚያም የሰውን ፍጥረት፥ የሚሞተውን ሥጋችንን፥ ለዘላለም የሚሞት እንዳይሆን አጨው፤ ከዚያም እንደ ሙሽራ ከእልፍኙ ወጣ፥ እንደ አርበኛም በመንገዱ ለመሮጥ ደስ አለው። አልዘገየምና፥ ነገር ግን ሮጠ፤ በቃል፥ በሥራ፥ በሞት፥ በሕይወት፥ በመውረድ፥ በማረግ በታላቅ ድምፅ ጠራ፤ ወደ እርሱ እንድንመለስ በታላቅ ድምፅ ጮኸልን። ወደ ልባችንም እንድንመለስ፥ በዚያም እንድናገኘው ከዓይናችን ተለየ። ሄዶአልና፥ እነሆም በዚህ አለ። ከእኛ ጋር ብዙ ሊቆይ አልወደደም፥ ዳሩ ግን አልተወንም፤ ፈጽሞ ወዳልተለየበት ወደዚያ ሄዶአልና፥ ዓለም በእርሱ ሆኖአልና። በዚህም ዓለም ነበረ፥ ኃጢአተኞችንም ሊያድን ወደዚህ ዓለም መጣ፤ ነፍሴ ለእርሱ ትናዘዛለች፥ እርሱም ይፈውሳታል፥ እርሱን በድላለችና። እናንተ የሰው ልጆች፥ እስከ መቼ ልባችሁ የዘገየ ይሆናል? ሕይወት ወደ እናንተ ከወረደ በኋላ እንኳ አሁን አትወጡምን፥ በሕይወትም አትኖሩምን? ነገር ግን በከፍታ ሳላችሁ፥ አፋችሁንም በሰማያት ላይ ስታኖሩ ወዴት ትወጣላችሁ? ትወጡ ዘንድ ውረዱ፥ ወደ እግዚአብሔርም ውጡ። በእርሱ ላይ በመውጣታችሁ ወድቃችኋልና።» ይህን ንገሪያቸው፥ በእንባ ሸለቆ ያለቅሱ ዘንድ፥ እንዲሁም ከአንቺ ጋር ወደ እግዚአብሔር ታወጫቸው ዘንድ፤ ብትናገሪ፥ በፍቅር እሳት እየነደድሽ ከመንፈሱ ይህን ትናገሪያቸዋለሽና።

ምዕራፍ 13

እኔ በዚያን ጊዜ እነዚህን አላወቅሁም ነበር፤ እነዚህንም የታችኛውን ውበቶች እወድድ ነበር፥ ወደ ጥልቁም እሰጥም ነበር፥ ወዳጆቼንም እንዲህ እላቸው ነበር፦ «ከውብ ነገር በቀር አንዳች እንወዳለንን? እንግዲህ ውብ ነገር ምንድር ነው? ውበትስ ምንድር ነው? ወደምንወዳቸው ነገሮች የሚስበንና የሚማርከን ምንድር ነው? በእነርሱ ውስጥ ሞገስና ውበት ባይኖር ኖሮ ወደ እነርሱ በምንም ሊስቡን ባልቻሉም ነበርና።» በአካላትም ራሳቸው ውስጥ፥ አንድ ዓይነት ሙሉ ነገር በመሆናቸው የሚገኝ ውበት እንዳለ፥ ደግሞም የአካል ክፍል ከሙሉ አካሉ ጋር፥ ወይም ጫማ ከእግር ጋር፥ እንደዚህም እንደ መሰለው፥ በተገቢና እርስ በርስ በሚስማማ ግንኙነት የሚገኝ ሌላ ውበት እንዳለ ተመለከትሁ፥ አስተዋልሁም። ይህም አሳብ በአእምሮዬ ውስጥ ከልቤ ጥልቅ በቀለ፥ እኔም «ስለ ውቡና ስለ ተገቢው» ሁለት ወይም ሦስት መጻሕፍትን የጻፍሁ ይመስለኛል። ጌታ ሆይ፥ አንተ ታውቃለህ፤ ከእኔ ጠፍቶአልና፤ በእጄ የሉምና፥ ነገር ግን እንዴት እንደ ሆነ ሳላውቅ ከእኔ ጠፍተዋል።

ምዕራፍ 14

ነገር ግን አቤቱ አምላኬ፥ እነዚህን መጻሕፍት በፊቱ ለማላውቀው፥ ነገር ግን በእርሱ ዘንድ ታላቅ ስለ ነበረው ስለ ትምህርቱ ዝና ለምወደው፥ ደስ ያሰኙኝንም አንዳንድ ቃላቱን ለሰማሁት ለሮሙ የንግግር ሊቅ ለሂየሪየስ እንድሰጥ ያነሣሣኝ ምን ነበር? ይልቁንም እጅግ ያመሰገኑትን ሌሎችን ደስ ያሰኝ ስለ ነበር እኔን ደስ አሰኘኝ፤ እነርሱም አስቀድሞ በግሪክ የንግግር ጥበብ የተማረ አንድ ሶርያዊ ከጊዜ በኋላ ድንቅ የላቲን የንግግር ሊቅ፥ ፍልስፍናንም በሚመለከቱ ነገሮች እጅግ የተማረ ሆኖ በመሠራቱ ይደነቁ ነበር። አንድ ሰው ይመሰገናል፥ ሳይታይም ይወደዳል፤ ይህ ፍቅር ከአመስጋኙ አፍ ወደ ሰሚው ልብ ይገባልን? እንዲህ አይደለም። ነገር ግን በሚወድድ ሰው ሌላው ይነድዳል። የሚመሰገነው ሰው የሚወደደው ከዚህ የተነሣ ነውና፥ አመስጋኙ ያለ ግብዝነት ልብ ያመሰግነዋል ተብሎ ሲታመን፥ ማለት የሚወደው ሰው ሲያመሰግነው ነው።

እንዲሁም በዚያን ጊዜ ሰዎችን በሰዎች ፍርድ እወድድ ነበር፥ በአንተ ፍርድ አይደለም፥ አምላኬ ሆይ፥ በአንተ ማንም አይታለልምና። ነገር ግን ስለ ምን በሕዝብ ዘንድ በተራ ዝና በሩቅም በቅርብም እንደሚታወቀው እንደ ታዋቂ ሰረገላ ነጂ፥ ወይም በቲያትር ከአራዊት ጋር እንደሚታገል ሰው ባሉ ጠባዮች አልወደድሁትም፥ ነገር ግን እጅግ በተለየ መንገድ፥ በትጋትም፥ እኔ ራሴ እንድመሰገን በምወድድበት ሁኔታ ወደድሁት? ተዋንያን እንደሚመሰገኑና እንደሚወደዱ ልመሰገንም ልወደድም አልወድድም ነበርና (ምንም እኔ ራሴ ባመሰግናቸውና ብወዳቸውም)፥ ነገር ግን እንዲህ ከመታወቅ ይልቅ ባልታወቅ፥ እንዲህም ከመወደድ ይልቅ ብጠላ እመርጥ ነበር። እንግዲህ በአንዲት ነፍስ ውስጥ የተከማቹ የእነዚህ ልዩ ልዩና የተለያዩ ፍቅሮች ግፊቶች አሁን ወዴት ናቸው? ሁላችን እኩል ሰዎች ስንሆን፥ ባልጠላው ኖሮ ከራሴ የማልጥለውንና የማልገፋውን በሌላው ላይ ስለ ምን እወድዳለሁ? መልካም ፈረስ ቢችልም እንኳ ያ ፈረስ መሆን በማይወድ ሰው እንደሚወደድ፥ እንዲሁ ተፈጥሮአችንን ስለሚጋራ ተዋናይም ይነገራል ማለት አይጸናምና። እንግዲህ እኔ ሰው ስሆን፥ በሰው ውስጥ ልሆነው የምጠላውን እወድዳለሁን? ጌታ ሆይ፥ ሰው ራሱ ታላቅ ጥልቅ ነው፤ ጠጉሩን እንኳ አንተ ትቈጥራለህ፥ ያለ አንተም በምድር ላይ አይወድቅም። ቢሆንም የራሱ ጠጉር ከስሜቶቹና ከልቡ ትርታ ይልቅ ለመቈጠር ይቀላል።

ያ የንግግር ሊቅ ግን እኔ ራሴ እንደ እርሱ ለመሆን ስለምመኝ ከምወዳቸው ዓይነት ሰዎች ነበር፤ በታበየ ትዕቢትም ሳትሁ፥ በነፋስም ሁሉ ተገፋሁ፥ ነገር ግን እጅግ በስውር ቢሆንም በአንተ እመራ ነበር። ስለ ተመሰገነባቸው ነገሮች ራሳቸው ከወደድሁት ይልቅ፥ ያመሰገኑት ሰዎች ስለ ወደዱት አብልጬ እንደ ወደድሁት ከወዴት አውቃለሁ? ከወዴትስ ለአንተ በእርግጠኝነት እናዘዛለሁ? ባይመሰገን ኖሮ፥ እነዚያ ሰዎች ራሳቸው ቢነቅፉት፥ በነቀፋና በንቀትም ያንኑ ነገር ስለ እርሱ ቢናገሩ ኖሮ፥ እርሱን ለመውደድ እንዲህ ባልነደድሁና ባልተነሣሣሁ ነበርና። ነገሮቹ ግን ሌላ ባልሆኑ፥ እርሱም ራሱ ሌላ ባልሆነ ነበር፤ የተለወጠው የተናጋሪዎቹ ስሜት ብቻ ነው። እነሆ፥ በእውነት ጽናት ገና ያልተደገፈች ደካማ ነፍስ እንዴት እንደምትጋደም! የምላስ ነፋሳት ከአስተያየተኞች ደረት እንደሚነፍሱ፥ እንዲሁ ወዲህና ወዲያ ትወሰዳለች፥ ወደ ፊትና ወደ ኋላ ትነዳለች፥ ብርሃንም ይጨልምባታል፥ እውነትም አይታያትም። እነሆም በፊታችን ነው። ንግግሬና ድካሜ በዚያ ሰው ዘንድ መታወቁ ለእኔ ታላቅ ነገር ነበር፤ ቢቀበለው ኖሮ ይበልጥ እነድድ ነበር፤ ባይቀበለው ግን ከአንተ ጽናት ባዶ የሆነው ከንቱ ልቤ በቈሰለ ነበር። ቢሆንም ስለ እርሱ የጻፍሁለትን «ውቡንና ተገቢውን» ማንም ባይተባበረኝም በደስታ አሰላስለው፥ እመረምረውም፥ አደንቀውም ነበር።

ምዕራፍ 15

ነገር ግን ብቻህን ተአምራትን የምታደርግ ሁሉን የምትችል ሆይ፥ ይህ ታላቅ ነገር በጥበብህ በምን ላይ እንደሚመሠረት ገና አላየሁም ነበር፤ አእምሮዬም በአካላዊ መልኮች ውስጥ ይንከራተት ነበር፤ «ውብ» የምለውን በራሱ እንዲህ የሆነው ብዬ፥ «ተገቢ» የምለውንም ውበቱ ከሌላ ነገር ጋር በመስማማት የሆነው ብዬ ፈታሁ፥ ለየሁም፤ ይህንም በአካላዊ ምሳሌዎች አጸናሁ። ወደ አእምሮ ተፈጥሮም ዞርሁ፥ ነገር ግን ስለ መንፈሳዊ ነገሮች የነበረኝ የሐሰት አሳብ እውነትን እንዳላይ ከለከለኝ። ቢሆንም የእውነት ኃይል በራሱ ወደ ዓይኔ ብልጭ አለ፥ እኔ ግን የምትናፍቀውን ነፍሴን ከማይዳሰሰው ባሕርይ ወደ መስመሮችና ወደ ቀለሞች ወደ ግዙፍ መጠኖችም መለስሁ። እነዚህንም በአእምሮ ውስጥ ማየት ስላልቻልሁ፥ አእምሮዬን ማየት የማልችል መሰለኝ። በበጎነት ሰላምን እወድድ፥ በክፋትም ጠብን እጸየፍ ስለ ነበር፥ በመጀመሪያው አንድነትን፥ በሌላው ግን አንድ ዓይነት መለያየትን ተመለከትሁ። በዚያም አንድነት አስተዋይ ነፍስና የእውነት ተፈጥሮ የዋናውም መልካም ነገር ባሕርይ እንዳለ አሰብሁ፤ በዚህ መለያየት ግን አምላኬ ሆይ፥ ሁሉ ከአንተ ከሆነው ከአንተ ያልተገኘ፥ ባሕርይ ብቻ ሳይሆን እውነተኛ ሕይወትም ደግሞ የሆነ፥ ያልታወቀ የማያስተውል ሕይወት ባሕርይና የዋናው ክፉ ነገር ተፈጥሮ እንዳለ በመከራ አሰብሁ። ቢሆንም ያንን የፊተኛውን ጾታ እንደሌላት ነፍስ አድርጌ ሞናድ ብዬ ጠራሁት፤ የኋለኛውን ግን ዱዋድ ብዬ፤—በዓመፅ ሥራዎች ቍጣን፥ በርኵሰትም ምኞትን፤ የምናገረውን ሳላውቅ። ክፋት ባሕርይ እንዳልሆነ፥ ነፍሳችንም ያ ዋናና የማይለወጥ መልካም ነገር እንዳልሆነች አላወቅሁም አልተማርሁምም ነበርና።

ብርቱ ሥራ የሚመነጭበት ያ የነፍስ ስሜት ቢበላሽ፥ በትዕቢትና ሥርዓት በሌለው ሁኔታ ራሱን ሲያነሣሣ የዓመፅ ሥራዎች እንደሚነሡ፥ የሥጋ ደስታዎች የሚጠጡበት ያ የነፍስ ፍላጎት ሳይገዛ ሲቀር ምኞቶች እንደሚነሡ፥ እንዲሁ አስተዋይዋ ነፍስ ራስዋ ብትበላሽ ስሕተቶችና የሐሰት አስተያየቶች ኑሮን ያረክሳሉ፤ በዚያን ጊዜ በእኔ እንደ ሆነው፤ እኔም ራስዋ የእውነት ተፈጥሮ ስላልሆነች፥ የእውነት ተካፋይ ትሆን ዘንድ በሌላ ብርሃን መብራት እንዳለባት አላወቅሁም ነበር። አቤቱ አምላኬ፥ አንተ መብራቴን ታበራለህና፥ ጨለማዬንም ታበራለህ፤ እኛ ሁላችን ከሙላትህ ተቀብለናልና፥ ወደ ዓለም ለሚመጣ ለሰው ሁሉ የሚያበራ እውነተኛ ብርሃን አንተ ነህና፤ በአንተ ዘንድ መለወጥ ወይም በመዞር የተደረገ ጥላ የለምና።

እኔ ግን ወደ አንተ ተጣጣርሁ፥ ሞትንም እቀምስ ዘንድ ከአንተ ተገፋሁ፤ አንተ ትዕቢተኞችን ትቃወማለህና። በሚያስገርም እብደት አንተ የሆንኸውን እኔ በተፈጥሮ ነኝ ብዬ ከመጽናት የሚበልጥ ትዕቢት ምን አለ? እኔ ለመለወጥ የተገዛሁ ስሆን (ይህም ያህል ተገልጦልኝ ነበር፥ ጥበበኛ ለመሆን የነበረኝ ምኞት ራሱ ከክፉ ወደ በጎ የመሆን ፍላጎት ነበርና)፥ እኔ አንተ የሆንኸውን እንዳልሆንሁ ከማመን ይልቅ አንተን ለመለወጥ የተገዛህ አድርጌ ማሰብን መረጥሁ። ስለዚህ ከአንተ ተገፋሁ፥ አንተም ከንቱ አንገተ ደንዳናነቴን ተቃወምህ፥ እኔም አካላዊ መልኮችን አሰብሁ፥ ራሴም ሥጋ ሆኜ ሥጋን ከሰስሁ፤ የሚያልፍም ነፋስ ሆኜ ወደ አንተ አልተመለስሁም፥ ነገር ግን በአንተም በእኔም በአካልም ውስጥ ህልውና ወደሌላቸው ነገሮች እየቀጠልሁ አለፍሁ። እነርሱም ከአካላዊ ነገሮች በከንቱነቴ የተፈጠሩ እንጂ በእውነትህ ለእኔ የተፈጠሩ አልነበሩም። የታመኑትን ታናናሾችህን፥ ወገኖቼን (ሳላውቅ ከእነርሱ ተሰድጄ ነበርና)፥ እለፈልፍና በስንፍና እንዲህ ብዬ እጠይቃቸው ነበር፦ «እንግዲህ እግዚአብሔር የፈጠራት ነፍስ ስለ ምን ትስታለች?» ነገር ግን «እንግዲህ እግዚአብሔር ስለ ምን ይስታል?» ተብዬ መጠየቅን አልወደድሁም። ተለዋዋጭ ባሕርዬ በፈቃዱ እንደ ሳተ፥ አሁንም በቅጣት በስሕተት እንደ ተኛ ከመናዘዝ ይልቅ፥ የማይለወጠው ባሕርይህ በግድ ይስታል ብዬ አጸናሁ።

እነዚያን መጻሕፍት በጻፍሁ ጊዜ ዕድሜዬ ሀያ ስድስት ወይም ሀያ ሰባት ዓመት ያህል ነበር፤ በልቤ ጆሮ የሚያንጐራጕሩ አካላዊ ምናቦችን በውስጤ አወጣ አወርድ ነበር፤ ጣፋጭ እውነት ሆይ፥ እነዚያን ጆሮዎች ወደ ውስጣዊ ዜማህ አዞር ነበር፤ ስለ «ውቡና ስለ ተገቢው» አሰላስል፥ ቆሜም አንተን ልሰማ በሙሽራውም ድምፅ እጅግ ደስ ሊለኝ እናፍቅ ነበር፥ ነገር ግን አልቻልሁም፤ በገዛ ስሕተቶቼ ድምፅ ወደ ውጭ እነዳ ነበርና፥ በገዛ ትዕቢቴም ክብደት ወደ ታችኛው ጕድጓድ እሰጥም ነበር። ደስታንና ሐሴትን አላሰማኸኝምና፥ ገና ያልተዋረዱ አጥንቶችም ሐሤት አላደረጉም።

ምዕራፍ 16

ዕድሜዬ ሀያ ዓመት ገና ሳይሞላ፥ ዐሥሩ ምድቦች የሚሉት የአርስቶትል መጽሐፍ በእጄ በገባ ጊዜ (የካርቴጅ የንግግር መምህሬና ሊቃውንት የተባሉ ሌሎች ሰዎች በትዕቢት በተነፋ ጕንጭ በጠሩት ቍጥር በስሙ ብቻ እንደ ታላቅና መለኮታዊ ነገር ተንጠልጥዬ ነበር)፥ ያለ ረዳት አንብቤ ማስተዋሌ ምን ጠቀመኝ? በቃል ከማስረዳት በቀር በአሸዋ ላይ ብዙ ነገር እየሣሉ ያስተማሩአቸው እጅግ ብልሆች መምህራን ኖረውአቸውም እንኳ በጭንቅ እንዳስተዋሉት ከሚሉ ከሌሎች ጋር በተወያየሁ ጊዜ፥ ብቻዬን አንብቤ ከተማርሁት ይልቅ ምንም አብልጠው ሊነግሩኝ አልቻሉም። መጽሐፉም እንደ «ሰው» ስላሉ ባሕርያት፥ ስለ ጠባዮቻቸውም፥ እንደ ሰው መልክ ምን ዓይነት እንደ ሆነ፥ ቁመቱም ስንት ጫማ እንደ ሆነ፥ ዝምድናውም የማን ወንድም እንደ ሆነ፥ ወይም የት እንደሚገኝ፥ ወይም መቼ እንደ ተወለደ፥ ወይም ቆሞ ወይም ተቀምጦ እንደ ሆነ፥ ወይም ጫማ ተጫምቶ ወይም ታጥቆ እንደ ሆነ፥ ወይም አንዳች እንደሚያደርግ ወይም እንደሚቀበል፥ በእነዚህም ጥቂት ምሳሌዎችን በሰጠሁባቸው በዘጠኙ ምድቦች ሥር፥ ወይም በዚያ ዋና በሆነው የባሕርይ ምድብ ሥር ሊመደቡ ስለሚችሉ ስፍር ቍጥር ስለሌላቸው ነገሮች ሁሉ እጅግ በግልጥ የሚናገር መሰለኝ።

ይህ ሁሉ ይልቁንም አሰናከለኝ እንጂ ምን አራመደኝ? ያለው ሁሉ በእነዚያ ዐሥር ምድቦች ውስጥ የተጠቃለለ መስሎኝ፥ አምላኬ ሆይ፥ ድንቅና የማይለወጥ አንድነትህን ደግሞ እንዲሁ ለማስተዋል ሞከርሁ፥ አንተም ደግሞ ለገዛ ታላቅነትህ ወይም ውበትህ እንደ ተገዛህ፥ በዚህም (እንደ አካላት) እነርሱ በአንተ እንደ መሠረታቸው እንደሚኖሩ አድርጌ፤ አንተ ራስህ ግን ታላቅነትህና ውበትህ ነህ፤ አካል ግን አካል ስለ ሆነ ታላቅ ወይም ውብ አይደለም፥ ታላቅነቱ ወይም ውበቱ ቢያንስም አካል መሆኑ አይቀርምና። ስለ አንተ ያሰብሁት ግን እውነት ሳይሆን ሐሰት ነበር፥ የብፅዕናህ እውነታ ሳይሆን የመከራዬ ምናብ ነበር። ምድር እሾህንና አሜከላን እንድታበቅልብኝ፥ በፊቴም ወዝ እንጀራዬን እንድበላ አንተ አዝዘህ ነበርና፥ በእኔም ሆነ።

እኔ የክፉ ፍላጎቶች ክፉ ባሪያ፥ ነፃ ጥበባት የሚባሉትን ያገኘሁትን መጻሕፍት ሁሉ ብቻዬን አንብቤ ማስተዋሌ ምን ጠቀመኝ? በእነርሱም ደስ አለኝ፥ ነገር ግን በእነርሱ ውስጥ እውነት ወይም እርግጥ የሆነው ሁሉ ከወዴት እንደ መጣ አላወቅሁም። ጀርባዬን ወደ ብርሃን፥ ፊቴንም ወደ በሩት ነገሮች አዙሬ ነበርና፤ ስለዚህ የበሩትን ነገሮች የማይበት ፊቴ ራሱ አልበራም ነበር። ስለ ንግግር ጥበብ፥ ወይም ስለ ሎጂክ፥ ስለ ጂኦሜትሪ፥ ስለ ሙዚቃና ስለ ሒሳብ የተጻፈውን ሁሉ ያለ ብዙ ችግርና ያለ ምንም መምህር ብቻዬን አስተዋልሁ፤ አቤቱ አምላኬ፥ አንተ ታውቃለህ፤ የማስተዋል ፈጣንነትም የመለየት ስለታምነትም ስጦታህ ነውና፤ ቢሆንም ከዚያ የተነሣ ለአንተ መሥዋዕት አላቀረብሁም። ስለዚህም ያን ያህል መልካም የሆነውን የሀብቴን ድርሻ ወደ ገዛ እጄ ለመውሰድ ስለ ተነሣሁ፥ ለጥፋቴ እንጂ ለጥቅሜ አላገለገለኝም፤ ኃይሌንም ለአንተ አልጠበቅሁም፥ ነገር ግን በአመንዝራነት ላባክነው ከአንተ ርቄ ወደ ሩቅ አገር ተቅበዘበዝሁ። ለመልካም ጥቅም ያልዋለ መልካም ችሎታ ምን ጠቀመኝ? እነዚያን ጥበባት ለትጉዎችና ለባለ ተሰጥኦዎች እንኳ በብዙ ችግር እንደሚገኙ፥ ለእንደነዚህ ላስረዳቸው እስክሞክር ድረስ አልተሰማኝም ነበርና፤ ያን ጊዜም ከእነርሱ እጅግ የተሻለው እኔን በጣም በዝግታ ሳይሆን የተከተለኝ ነበር።

ነገር ግን አቤቱ አምላክ፥ እውነት ሆይ፥ አንተ ታላቅና ብሩህ አካል እንደ ሆንህ፥ እኔም የዚያ አካል ቍራጭ እንደ ሆንሁ እያሰብሁ ይህ ምን አራመደኝ? እጅግ የበዛ ጠማማነት! ነገር ግን እኔ እንዲህ ነበርሁ። አምላኬ ሆይ፥ በዚያን ጊዜ ስድቤን ለሰዎች ለመናገር፥ በአንተም ላይ ለመጮኽ ያላፈርሁ እኔ፥ ለእኔ ያደረግኸውን ምሕረትህን ለአንተ ለመናዘዝ፥ አንተንም ለመጥራት አላፍርም። በዚያን ጊዜ በእነዚያ ጥበባት ውስጥ ፈጣን አእምሮዬ፥ ያለ ሰው ትምህርት እርዳታ የፈታኋቸው እጅግ የተወሳሰቡ መጻሕፍት ሁሉ ምን ጠቀሙኝ? በእውነተኛ አምልኮ ትምህርት እጅግ በጸያፍ ሁኔታ፥ ቅዱስ ነገርን በሚያረክስ ኀፍረትም ስቼ ነበርና። ወይስ እጅግ የዘገየ አእምሮ ለታናናሾችህ ምን እንቅፋት ሆነ? በቤተ ክርስቲያንህ ጎጆ ውስጥ በሰላም ላባ ያበቅሉ ዘንድ፥ በጤናማ እምነት ምግብም የፍቅርን ክንፎች ያሳድጉ ዘንድ ከአንተ አልራቁምና። አቤቱ አምላካችን፥ በክንፎችህ ጥላ ሥር ተስፋ እናድርግ፤ ጠብቀን፥ ተሸከመንም። ታናናሾች ሳለን ትሸከመናለህ፥ እስከ ሽበትም ድረስ ትሸከመናለህ፤ ጽናታችን አንተ ስትሆን ያን ጊዜ ጽናት ነውና፤ የራሳችን ስትሆን ግን ድካም ነው። መልካም ነገራችን ሁልጊዜ በአንተ ዘንድ ይኖራል፤ ከእርሱም ፊታችንን ስንመልስ እንጣመማለን። አቤቱ፥ እንዳንገለበጥ አሁን እንመለስ፤ በአንተ ዘንድ መልካም ነገራችን ያለ አንዳች ጥፋት ይኖራልና፥ ያም መልካም ነገር አንተ ነህ፤ ከእርሱም ስለ ወደቅን የምንመለስበት ስፍራ እንዳይኖር አንፈራም፤ እኛ ብንርቅም መኖሪያችን አልወደቀምና—ዘላለማዊነትህ።