መጽሐፍ 5

ምዕራፍ 1

ከፈጠርኸውና ስምህን እንዲያመሰግን ካነሣሣኸው ከአንደበቴ አገልግሎት የኑዛዜዬን መሥዋዕት ተቀበል። አጥንቶቼን ሁሉ ፈውሳቸው፤ እነርሱም፦ አቤቱ፥ እንደ አንተ ማን ነው? ይበሉ። ለአንተ የሚናዘዝ በውስጡ የሚሆነውን አያስተምርህምና፤ የተዘጋ ልብ ዓይንህን አይዘጋውም፥ የሰውም የልብ ድንዳኔ እጅህን ሊመልስ አይችልም፤ አንተ በምሕረትም ሆነ በበቀል እንደ ፈቃድህ ታቀልጠዋለህና፥ ከሙቀትህም የሚሰወር ምንም የለም። ነገር ግን ነፍሴ ትወድድህ ዘንድ ታመስግንህ፤ ታመስግንህም ዘንድ ምሕረትህን ለአንተ ትናዘዝ። ፍጥረትህ ሁሉ ምስጋናህን አያቋርጥም፥ ዝምም አይልም፤ ወደ አንተ በሚቀርብ ድምፅ የሰው መንፈስም፥ ሕይወት ያለውም ሕይወት የሌለውም ፍጥረት በሚያሰላስሉት ሰዎች ድምፅ ያመሰግንሃል፤ ይኸውም ነፍሳችን ከድካሟ ተነሥታ በፈጠርሃቸው ነገሮች ላይ ተደግፋ ወደ አንተ እንድትወጣ፥ እነርሱንም በድንቅ ወደ ፈጠርሃቸው ወደ አንተ እንድትሻገር ነው፤ በዚያም ዕረፍትና እውነተኛ ኃይል አለ።

ምዕራፍ 2

ዕረፍት የሌላቸውና ኃጢአተኞች ከአንተ ይሂዱ ይሽሹም፤ አንተ ግን ታያቸዋለህ፥ ጨለማውንም ትለያለህ። እነሆም፥ እነርሱ የረከሱ ቢሆኑም ዓለም ከእነርሱ ጋር ውብ ነው። ምንስ ጐዱህ? ወይስ ከሰማይ እስከዚህች ዝቅተኛ ምድር ድረስ ጻድቅና ፍጹም የሆነውን አገዛዝህን እንዴት አዋረዱ? ከፊትህ በሸሹ ጊዜ ወዴት ሸሹ? ወይስ የማታገኛቸው ወዴት ነው? ነገር ግን የሚያያቸውን አንተን እንዳያዩ ሸሹ፥ ታውረውም በአንተ ላይ ይሰናከሉ ዘንድ (አንተ ከፈጠርኸው ምንም አትተውምና)፤ አዎን፥ ዓመፀኞች በአንተ ላይ ተሰናክለው በጽድቅ ይጐዱ ዘንድ፥ ከየዋህነትህ ርቀው በቅንነትህ ተሰናክለው በገዛ ሻካራነታቸው ላይ ይወድቁ ዘንድ። በእውነት አንተ በሁሉ ስፍራ እንዳለህ፥ ምንም ስፍራ እንደማይወስንህ አላወቁም! ከአንተ ለሚርቁ እንኳ ቅርብ የሆንህ አንተ ብቻ ነህ። እንግዲህ ይመለሱ፥ ይፈልጉህም፤ እነርሱ ፈጣሪያቸውን እንደ ተዉ አንተ ፍጥረትህን አልተውህምና። ይመለሱ ይፈልጉህም፤ እነሆም፥ አንተ በዚያ በልባቸው ውስጥ ነህ፤ ለአንተ በሚናዘዙ፥ ራሳቸውንም በአንተ ላይ በሚጥሉ፥ ከሻካራ መንገዳቸውም ሁሉ በኋላ በእቅፍህ በሚያለቅሱ ሰዎች ልብ ውስጥ ነህ። ያን ጊዜ እንባቸውን በየዋህነት ታብሳለህ፤ እነርሱም አብልጠው ያለቅሳሉ፥ በልቅሶአቸውም ደስ ይላቸዋል፤ ጌታ ሆይ፥ ሥጋና ደም የሆነ ሰው ሳይሆን—አንተ ጌታ ሆይ፥ የፈጠርሃቸው አንተ እንደ ገና ትሠራቸዋለህና ታጽናናቸዋለህና። ነገር ግን አንተን በምፈልግበት ጊዜ እኔ ወዴት ነበርሁ? አንተ በፊቴ ነበርህ፥ እኔ ግን ከአንተ ርቄ ሄጄ ነበር፤ ራሴንም አላገኘሁም፥ አንተንማ እንዴት አገኝ ነበር!

ምዕራፍ 3

ያን የሃያ ዘጠነኛ ዓመቴን በአምላኬ ፊት እገልጣለሁ። ያን ጊዜ ፋውስቱስ የሚባል አንድ የማኒኪያውያን ኤጲስ ቆጶስ ወደ ካርቴጅ መጥቶ ነበር፤ እርሱም የዲያብሎስ ታላቅ ወጥመድ ነበረ፥ ብዙዎችም በለስላሳ አነጋገሩ ማታለያ ተጠመዱበት፤ እኔም ያን አነጋገር ባደንቀውም፥ ልማረው ከምጓጓለት ነገር እውነት ልለየው እችል ነበር፤ በእነርሱ ዘንድ እጅግ የተመሰገነው ይህ ፋውስቱስ እንድመገበው ያቀረበልኝን ዕውቀት እንጂ የንግግሩን ጌጥ ያን ያህል አልተመለከትሁም። ዝናው አስቀድሞ በክቡር ትምህርት ሁሉ እጅግ አዋቂ፥ በነጻ ጥበባትም እጅግ የተካነ እንደ ሆነ ተናግሮለት ነበር። እኔም ከፈላስፎች ብዙ አንብቤ በሚገባ አስታውስ ስለ ነበርሁ፥ ከእነርሱ አንዳንድ ነገሮችን ከማኒኪያውያን ረጅም ተረቶች ጋር አነጻጸርሁ፥ የፈላስፎቹም ይበልጥ የሚታመን ሆኖ አገኘሁት፤ ምንም እንኳ እነርሱ ስለዚህ ታችኛው ዓለም ለመፍረድ ብቻ ቢችሉ፥ ጌታውን ግን በምንም መንገድ ማግኘት ባይችሉም። አቤቱ፥ አንተ ታላቅ ነህና፥ ወደ ትሑታን ትመለከታለህ፥ ትዕቢተኞችን ግን ከሩቅ ታውቃቸዋለህ። ልባቸው ለተሰበረ እንጂ ለሌሎች አትቀርብም፥ ትዕቢተኞችም አያገኙህም፤ በብልሃታቸው ከዋክብትንና አሸዋን ቢቈጥሩ፥ የከዋክብትንም ሰማይ ቢለኩ፥ የፕላኔቶችንም መንገድ ቢከታተሉ እንኳ አያገኙህም።

ይህን ሁሉ በሰጠሃቸው ማስተዋልና አእምሮ ይመረምራሉና፤ ብዙም አግኝተዋል፤ ከብዙ ዓመታት አስቀድመውም የእነዚያን ብርሃናት፥ የፀሐይንና የጨረቃን ግርዶሽ—በየትኛው ቀንና ሰዓት፥ ምን ያህል መጠንም እንደሚሆን—ተናገሩ፤ ስሌታቸውም አልሳተም፤ እንደ ተናገሩትም ሆነ፤ ያገኙአቸውንም ሕግጋት ጻፉ፥ እነርሱም እስከ ዛሬ ይነበባሉ፤ ከእነርሱም ሌሎች ጨረቃ ወይም ፀሐይ በየትኛው ዓመትና በዓመቱ በየትኛው ወር፥ በወሩ በየትኛው ቀን፥ በቀኑም በየትኛው ሰዓት፥ ከብርሃኑም ምን ያህሉ እንደሚጨልም አስቀድመው ይናገራሉ፤ እንደ ተነገረውም እንዲሁ ይሆናል። ይህን ጥበብ የማያውቁ ሰዎች በዚህ ይደነቃሉ ይገረማሉም፤ የሚያውቁት ግን ሐሤት ያደርጋሉ ይታበያሉም፤ በክፉ ትዕቢትም ከአንተ ርቀው ከብርሃንህ ጐድለው፥ ወደ ፊት የሚሆነውን የፀሐይን ብርሃን መጉደል ከብዙ ጊዜ አስቀድመው ያያሉ፥ አሁን ያለውን የገዛ ራሳቸውን ጕድለት ግን አያዩም። ይህን የሚመረምሩበትን አእምሮ ከወዴት እንዳገኙ በአምልኮ አይመረምሩምና። አንተም እንደ ፈጠርሃቸው ቢያውቁም፥ የፈጠርኸውን ትጠብቅ ዘንድ ራሳቸውን ለአንተ አይሰጡም፥ ራሳቸው ያደረጉትንም ለአንተ አይሠዉም፤ እንደ ሰማይ ወፎች የሚበርረውን የገዛ አሳባቸውን፥ እንደ ባሕር ዓሣዎችም ጠላቂውን የማወቅ ምኞታቸውን (በእርሱ በማይታወቁት የጥልቁ መንገዶች ይንከራተታሉ)፥ እንደ ምድር አራዊትም ቅንጦታቸውን አያርዱም፤ ጌታ ሆይ፥ የሚያጠፋ እሳት የሆንህ አንተ ያን የሞተውን ጭንቀታቸውን ታቃጥል ዘንድ፥ እነርሱንም ለማይሞት ሕይወት እንደ ገና ትፈጥራቸው ዘንድ።

ነገር ግን መንገዱን አላወቁም፤ እርሱም የሚቈጥሩአቸውን እነዚህን ነገሮች፥ የሚቈጥሩትንም ራሳቸውን፥ የሚቈጥሩትን የሚያስተውሉበትንም ስሜት፥ የሚቈጥሩበትንም ማስተዋል በእርሱ የፈጠርህበት ቃልህ ነው፤ ለጥበብህም ቍጥር እንደሌለው አላወቁም። አንድያ ልጅ ግን ራሱ ለእኛ ጥበብና ጽድቅ ቅድስናም ሆነልን፤ ከእኛም ጋር ተቈጠረ፥ ለቄሣርም ግብር ከፈለ። ከራሳቸው ወደ እርሱ የሚወርዱበትን፥ በእርሱም ወደ እርሱ የሚወጡበትን ይህን መንገድ አላወቁም። ይህን መንገድ አላወቁም፥ ራሳቸውንም በከዋክብት መካከል ከፍ ከፍ ያሉና የሚያበሩ አድርገው ቈጠሩ፤ እነሆም፥ በምድር ላይ ወደቁ፥ የማያስተውለውም ልባቸው ጨለመ። ስለ ፍጥረት ብዙ ነገርን በእውነት ይናገራሉ፤ የፍጥረትን ሠሪ እውነትን ግን በአምልኮ አይፈልጉትም፥ ስለዚህም አያገኙትም፤ ወይም ቢያገኙት እንኳ፥ እግዚአብሔር መሆኑን እያወቁ እንደ እግዚአብሔርነቱ አያከብሩትም፥ አያመሰግኑትምም፥ ነገር ግን በአሳባቸው ከንቱ ይሆናሉ፤ ጥበበኞች ነን ይላሉ፥ የአንተ የሆነውን ለራሳቸው ያደርጋሉ፤ በዚህም እጅግ በጠማማ ዕውርነት የራሳቸውን ለአንተ ሊያደርጉ ይጥራሉ፥ እውነት በሆንህ በአንተ ላይ ሐሰትን ይፈጥራሉ፤ የማይጠፋውንም የእግዚአብሔር ክብር በሚጠፋ ሰውና በወፎች አራት እግር ባላቸውም በሚንቀሳቀሱትም መልክ ይለውጣሉ፤ እውነትህን በውሸት ይለውጣሉ፥ በፈጣሪም ፈንታ የተፈጠረውን ያመልካሉ ያገለግላሉም።

ቢሆንም ስለ ፍጥረት ብዙ እውነቶችን ከእነዚህ ሰዎች ያዝሁ፤ ምክንያታቸውንም ከስሌቶች፥ ከዘመናት መፈራረቅ፥ ከከዋክብትም የሚታይ ምስክርነት ተመለከትሁ፤ በእብደቱ ስለ እነዚህ ጉዳዮች እጅግ ብዙ ከጻፈው ከማኒኪየስ ቃል ጋርም አነጻጸርኋቸው፤ ነገር ግን ስለ ፀሐይ መመለሻዎች ወይም ስለ ቀንና ሌሊት መተካከል ወይም ስለ ታላላቆቹ ብርሃናት ግርዶሽ፥ በዓለማዊ ፍልስፍና መጻሕፍትም የተማርሁትን እንዲህ ያለውን ማናቸውንም ነገር የሚያስረዳ አላገኘሁም። ነገር ግን እንዳምን ታዘዝሁ፤ ያም በስሌትና በገዛ ዓይኔ ከተረጋገጠው ጋር አይስማማም ነበር፥ ይልቁንም ፈጽሞ ተቃራኒ ነበር።

ምዕራፍ 4

አቤቱ፥ የእውነት አምላክ ጌታ ሆይ፥ እነዚህን የሚያውቅ ሁሉ ስለዚያ ደስ ያሰኝሃልን? እነዚህን ሁሉ አውቆ አንተን የማያውቅ በእውነት ጐስቋላ ነው፤ እነዚህን ባያውቅም አንተን የሚያውቅ ግን ብፁዕ ነው። አንተንም እነርሱንም የሚያውቅ በእነርሱ ምክንያት ብፁዕ አይሆንም፥ አንተን አውቆ እንደ እግዚአብሔርነትህ ቢያከብርህና ቢያመሰግንህ፥ በአሳቡም ከንቱ ባይሆን በአንተ ብቻ ብፁዕ ይሆናል እንጂ። ዛፍን ገንዘብ አድርጎ መያዝን የሚያውቅና ስለ ጥቅሙም አንተን የሚያመሰግን ሰው፥ ቁመቱ ስንት ክንድ እንደ ሆነ ወይም ምን ያህል እንደ ተዘረጋ ባያውቅም፥ ዛፉን ሊለካና ቅርንጫፎቹን ሁሉ ሊቈጥር ከሚችል፥ ነገር ግን ከማይገዛውና ፈጣሪውንም ከማያውቅና ከማይወድድ ሰው እንደሚሻል፥ እንዲሁ ይህ ሁሉ የዓለም ባለጠግነት የእርሱ የሆነ፥ አንዳች የሌለው ሲሆን ሁሉ ከሚገዛልህ ከአንተ ጋር በመጣበቁ ሁሉን የያዘ አማኝ፥ የታላቁን ድብ ክበቦች እንኳ ባያውቅ፥ ሰማያትን ከሚለካ፥ ከዋክብትንም ከሚቈጥር፥ ንጥረ ነገሮችንም ከሚመዝን፥ ነገር ግን ሁሉን በቍጥርና በሚዛን በመስፈሪያም የፈጠርህን አንተን ከሚዘነጋ ሰው የተሻለ ሁኔታ ላይ እንዳለ መጠራጠር ሞኝነት ነው።

ምዕራፍ 5

ነገር ግን ማኒኪየስን ስለ እነዚህ ነገሮች ደግሞ እንዲጽፍ ማን አዘዘው? በእነርሱ መካን የአምልኮ ክፍል አይደለምና። አንተ ሰውን፦ እነሆ፥ አምልኮ ጥበብ ነው ብለኸዋልና፤ እነዚህን ነገሮች ፈጽሞ ቢያውቅም ያን ሊስተው ይችል ነበር፤ እነዚህን ግን ሳያውቅ እጅግ በድፍረት ሊያስተምር ስለ ደፈረ፥ አምልኮን እንደማያውቅ ግልጥ ነበር። እነዚህን ዓለማዊ ነገሮች ቢታወቁ እንኳ በእነርሱ መመካት ከንቱነት ነውና፤ ለአንተ መናዘዝ ግን አምልኮ ነው። ስለዚህ ይህ ተሳሳች ስለ እነዚህ ነገሮች ብዙ የተናገረው፥ በእውነት በተማሩአቸው ሰዎች ሲረታ በሌሎቹ ጥልቅ ነገሮች ምን ያህል ማስተዋል እንዳለው እንዲገለጥ ነው። እርሱ በሰዎች ዘንድ ዝቅ ተደርጎ እንዲታሰብ አልፈቀደምና፥ ነገር ግን «የምእመናንህ አጽናኝና ባለጠጋ አድራጊ መንፈስ ቅዱስ በሙሉ ሥልጣን በአካል በእርሱ ውስጥ አለ» ብሎ ሰዎችን ሊያሳምን ተጣጣረ። ስለዚህ ስለ ሰማይና ስለ ከዋክብት፥ ስለ ፀሐይና ስለ ጨረቃም እንቅስቃሴ በሐሰት እንዳስተማረ በተገኘ ጊዜ (ምንም እንኳ እነዚህ ነገሮች ከሃይማኖት ትምህርት ጋር ባይገናኙም)፥ የማያውቃቸውን ብቻ ሳይሆን ሐሰት የሆኑትንም ነገሮች እጅግ በእብድ የትዕቢት ከንቱነት ስላስተማረና ለራሱ እንደ መለኮታዊ አካል ሊያደርጋቸው ስለ ፈለገ፥ የርኩሰት ድፍረቱ በበቂ ሁኔታ ይገለጥ ነበር።

አንድ ክርስቲያን ወንድም እነዚህን ነገሮች ሳያውቅና በእነርሱ ሲሳሳት በሰማሁ ጊዜ፥ ሰውየው አሳቡን ሲይዝ በትዕግሥት እመለከተዋለሁ፤ ጌታ ሆይ፥ የሁሉ ፈጣሪ፥ ለአንተ የማይገባ ነገርን እስካላመነ ድረስ፥ ስለ ሥጋዊው ፍጥረት ስፍራ ወይም ባሕርይ አለማወቁ ሊጐዳው እንደሚችል አላይም። ነገር ግን ያ ከአምልኮ ትምህርት መልክ ጋር የሚገናኝ እንደ ሆነ ቢያስብና የማያውቀውን ነገር በግትርነት ቢያረጋግጥ ይጐዳዋል። ቢሆንም እንዲህ ያለው ድካም እንኳ በእምነት ሕፃንነት ጊዜ፥ አዲስ የተወለደው ወደ ፍጹም ሰው እስኪያድግና በትምህርት ነፋስ ሁሉ ወዲያና ወዲህ እንዳይንሳፈፍ እስኪሆን ድረስ፥ በእናታችን በፍቅር ይታገሣል። ነገር ግን ሊያሳምናቸው የቻለውን ሁሉ፥ የተከተለው ተራ ሰውን ሳይሆን መንፈስ ቅዱስህን የተከተለ መስሎ እንዲሰማው አድርጎ መምህራቸውና ምንጫቸው መሪያቸውና አለቃቸው ለመሆን በዚህ መንገድ በደፈረው ሰው ዘንድ፥ አንድ ጊዜ ሐሰትን እንዳስተማረ ከተረጋገጠ እንዲህ ያለውን ታላቅ እብደት ሊጸየፍና ፈጽሞ ሊጥለው እንደሚገባ የማይፈርድ ማን ነው? ነገር ግን የረጃጅምና የአጫጭር ቀናትና ሌሊቶች መፈራረቅ፥ የቀንና የሌሊትም ራሱ፥ ከታላላቆቹ ብርሃናት ግርዶሽ ጋር፥ በሌሎች መጻሕፍትም ያነበብሁት እንዲህ ያለው ሁሉ ከቃሎቹ ጋር ተስማምቶ ሊብራራ ይችል እንደ ሆነ ገና በግልጥ አላረጋገጥሁም ነበር፤ ስለዚህ በምንም መንገድ ሊብራራ ቢችል፥ እንዲህ ነው ወይስ አይደለም የሚለው ለእኔ ገና ጥያቄ ሆኖ ይቀር ነበር፤ ነገር ግን ስለ ተነገረለት ቅድስና እምነቴን በሥልጣኑ ላይ ላሳርፍ እችል ነበር።

ምዕራፍ 6

እኔ ባልረጋ አእምሮ ደቀ መዝሙራቸው በሆንሁባቸው በእነዚያ ዘጠኝ ዓመታት ሁሉ ማለት ይቻላል፥ የዚህን ፋውስቱስ መምጣት እጅግ አብዝቼ ናፍቄ ነበር። በአጋጣሚ ያገኘኋቸው የቀሩት የኑፋቄው ሰዎች ስለ እነዚህ ነገሮች ያነሣሁትን ተቃውሞ መፍታት ባቃታቸው ጊዜ፥ ከእርሱ ጋር በመነጋገር እነዚህና ከእነዚህ የሚበልጡ ችግሮች ቢኖሩብኝ እንኳ በቀላሉና በብዛት እንደሚፈቱ እየነገሩ የዚህን ፋውስቱስ መምጣት ተስፋ ይሰጡኝ ነበር። በመጣም ጊዜ ደስ የሚያሰኝ ንግግር ያለው፥ አንደበተ ርቱዕና በተሻለ ቃል የሚናገር ሰው ሆኖ አገኘሁት፤ ነገር ግን የሚናገረው እነርሱ ዘወትር የሚሉትን ያንኑ ነገር ነበር። ይበልጥ የከበረ መጠጥ ለተጠማሁት ለእኔ የጠጅ አሳላፊው እጅግ ማማር ምን ይጠቅመኝ ነበር? ጆሮዬ በእንደዚህ ያለው አስቀድሞ ጠግቦ ነበር፤ በተሻለ ስለ ተነገሩም የተሻሉ፥ አንደበተ ርቱዕ ስለ ሆኑም እውነት፥ ፊቱ ስለ ተዋበና አነጋገሩ ስለ ማረከም ነፍሱ ጥበበኛ መስሎ አልታየኝም። እርሱን ተስፋ አድርገው ያቀረቡልኝ ግን ጥሩ የነገር ፈራጆች አልነበሩም፤ ስለዚህም በቃሉ ደስ የሚያሰኝ ስለ ነበረ አስተዋይና ጥበበኛ መስሎ ታያቸው። ሌላ ዓይነት ሰዎች ግን እውነትን እንኳ በለስላሳና በብዙ ንግግር ቢቀርብ እንደሚጠራጠሩትና ሊቀበሉት እንደማይፈቅዱ ተሰማኝ። አንተ ግን አምላኬ ሆይ፥ በድንቅና በስውር መንገዶች አስቀድመህ አስተምረኸኝ ነበር፤ ስለዚህም አንተ እንዳስተማርኸኝ አምናለሁ፥ እውነት ነውና፤ ከወዴትም ሆነ ከየትም ቢያበራልን ከአንተ በቀር የእውነት መምህር የለምና። እንግዲህ ከአንተ ዘንድ፥ ምንም ነገር አንደበተ ርቱዕ ስለ ሆነ እውነት ሆኖ እንዳይታይ፥ የከንፈር ንግግር የማይስማማ ስለ ሆነም ሐሰት እንዳይመስል፥ ደግሞም በሻካራ ስለ ተነገረ እውነት፥ ቋንቋው የበለጸገ ስለ ሆነም ሐሰት እንዳይቈጠር ተምሬ ነበር፤ ጥበብና ስንፍና ግን እንደ ጤናማና ጤናማ ያልሆነ ምግብ ናቸው፤ ያጌጡና ያላጌጡ አነጋገሮችም እንደ ቤተ መንግሥትና እንደ ገጠር ዕቃዎች ናቸው፤ ሁለቱም ዓይነት ምግብ በሁለቱም ዓይነት ሳሕን ሊቀርብ ይችላል።

ያ ሰው ለረጅም ጊዜ የጠበቅሁበት ያ ጕጕቴ፥ በሚከራከርበት ጊዜ በእንቅስቃሴውና በስሜቱ፥ አሳቡንም ለማልበስ በሚመርጣቸውና በሚያቀርባቸው ቃላት በእውነት ደስ ተሰኘ። ያን ጊዜ ደስ አለኝ፤ ከብዙዎች ጋርም ከእነርሱም አብልጬ አመሰገንሁት ከፍ ከፍም አደረግሁት። ነገር ግን በአድማጮቹ ጉባኤ መካከል ያስጨነቁኝን ጥያቄዎች ጣልቃ ገብቼ ከእርሱ ጋር በቅርበት እንዳነጋግረው አለመፈቀዱ አስጨነቀኝ። ይህንንም በቻልሁ ጊዜ፥ ከእኔ ጋር መወያየቱ የማይገባ ባልሆነበት ጊዜ ከወዳጆቼ ጋር ጆሮውን መያዝ ጀመርሁ፥ ያወኩኝንም ነገሮች አቀረብሁ፤ ያን ጊዜ ከሰዋስው በቀር ከነጻ ጥበባት ፈጽሞ የማያውቅ ሆኖ አገኘሁት፥ ሰዋስውንም ቢሆን በተራ ደረጃ ነበር። ነገር ግን ከሲሴሮ ንግግሮች አንዳንዶቹን፥ ከሴኔካ ጥቂት መጻሕፍትን፥ ከባለ ቅኔዎችም አንዳንድ ነገሮችን፥ በላቲን በጥራት የተጻፉትንም ጥቂት የኑፋቄውን መጻሕፍት ስላነበበ፥ በየዕለቱም በመናገር ስለ ተለማመደ፥ በመልካም አእምሮ መሪነትና በተፈጥሮ ውበት ዓይነት የተደገፈ በመሆኑ ይበልጥ ደስ የሚያሰኝና የሚያታልል የሆነ የንግግር ችሎታ አገኘ። አቤቱ አምላኬ፥ የሕሊናዬ ፈራጅ ሆይ፥ እንደማስታውሰው እንዲህ አይደለምን? ልቤና ትዝታዬ በፊትህ ናቸው፤ ያን ጊዜ በስውር የመግቦትህ ምሥጢር መራኸኝ፥ አይቼም እጠላቸው ዘንድ ያን አሳፋሪ ስሕተቶቼን በፊቴ አኖርሃቸው።

ምዕራፍ 7

በእርሱ የላቀ ነው ብዬ ያሰብኋቸውን ጥበባት እንደማያውቅ ግልጥ ከሆነ በኋላ፥ ያስጨነቁኝን ችግሮች ይከፍትልኛል ይፈታልኛልም ብዬ ተስፋ መቍረጥ ጀመርሁ (በእርግጥ እነዚህን ባያውቅም፥ ማኒኪያዊ ባይሆን ኖሮ የአምልኮን እውነቶች ሊይዝ ይችል ነበር)። መጻሕፍታቸው ስለ ሰማይና ስለ ከዋክብት፥ ስለ ፀሐይና ስለ ጨረቃ በረጃጅም ተረቶች የተሞሉ ናቸውና፤ እኔም አጥብቄ የፈለግሁትን፥ ማለትም እነዚህን ነገሮች በሌላ ስፍራ ካነበብኋቸው ስሌቶች ጋር ሲነጻጸሩ በማኒኪየስ መጻሕፍት የተሰጠው ማብራሪያ ይበልጣል ወይስ ቢያንስ እኩል ነው የሚለውን በአጥጋቢ ሁኔታ ሊወስን ይችላል ብዬ ከእንግዲህ አላሰብሁም። ይህንም እንዲታሰብበትና እንዲወያይበት ባቀረብሁ ጊዜ፥ እርሱ በዚህ ረገድ በትሕትና ሸክሙን ሸሸ። እነዚህን ነገሮች እንደማያውቅ ያውቅ ነበርና፥ ይህንንም ለመናዘዝ አላፈረም። ብዙዎቻቸውን ከታገሥኋቸውና እነዚህን ሊያስተምሩኝ ተነሥተው ምንም ካልተናገሩ ከእነዚያ ለፍላፊዎች አንዱ አልነበረምና። ይህ ሰው ግን ልብ ነበረው፤ ወደ አንተ የቀና ባይሆንም ለራሱ ግን ፈጽሞ አታላይ አልነበረም። የራሱን አለማወቅ ፈጽሞ የማያውቅ አልነበረምና፥ ማፈግፈግም ሆነ በክብር መውጣት በማይችልበት ክርክር ውስጥ በችኮላ ሊጠመድ አልፈቀደም። ስለዚህም እንኳ ይበልጥ ወደድሁት። የቅን አእምሮ ትሕትና ከፈለግኋቸው ነገሮች ዕውቀት ይበልጥ ያማረ ነውና፤ በአስቸጋሪና በረቂቅ ጥያቄዎች ሁሉ እንዲህ ሆኖ አገኘሁት።

እንዲህ የማኒኪየስ ጽሑፎች ጕጕቴ ደነዘዘ፤ ባስጨነቁኝ በብዙ ነገሮች በእነርሱ ዘንድ እጅግ የተመሰገነው እርሱ እንዲህ ሆኖ ስለ ተገኘ፥ በሌሎቹ መምህሮቻቸውም ይበልጥ ተስፋ ቈረጥሁ፤ እርሱም እጅግ የሚወድደውን (እኔም የንግግር ጥበብ መምህር ሆኜ ያን ጊዜ በካርቴጅ ወጣት ተማሪዎችን የማስተምረውን) ያን ሥነ ጽሑፍ ከእርሱ ጋር ማጥናት ጀመርሁ፥ እርሱ ራሱ ሊሰማው የፈለገውን ወይም ለአእምሮው ይስማማል ብዬ የፈረድሁትን ከእርሱ ጋር አነብ ነበር። ነገር ግን በዚያ ኑፋቄ ለመግፋት ያቀድሁበት ጥረቴ ሁሉ ያን ሰው ካወቅሁ በኋላ ፈጽሞ አከተመ፤ ከእነርሱ ሙሉ በሙሉ ስለ ተለየሁ አይደለም፥ ነገር ግን የተሻለ ነገር እንዳላገኘ ሰው፥ ይበልጥ የሚመረጥ ነገር በአጋጣሚ ካልበራልኝ በቀር፥ እንደምንም ባገኘሁት ነገር ለጊዜው ልረካ ወስኜ ነበር። እንዲህ ለብዙዎች የሞት ወጥመድ የነበረው ያ ፋውስቱስ፥ ሳይፈቅድና ሳያውቅ የተያዝሁበትን ማላላት ጀምሮ ነበር። አምላኬ ሆይ፥ እጆችህ በስውር የመግቦትህ አሳብ ነፍሴን አልተዉአትምና፤ ከእናቴም ልብ ደም፥ ሌሊትና ቀን በፈሰሰው እንባዋ፥ ስለ እኔ ለአንተ መሥዋዕት ቀረበ፤ አንተም በድንቅ መንገዶች አደረግህልኝ። አምላኬ ሆይ፥ አንተ አደረግኸው፤ የሰው አካሄድ በእግዚአብሔር ይጸናልና፥ መንገዱንም ያቃናለታል። የፈጠረችውን እንደ ገና ከምትሠራው ከእጅህ በቀር መዳንን እንዴት እናገኛለን?

ምዕራፍ 8

ወደ ሮም ሄጄ በካርቴጅ የማስተምረውን በዚያ እንዳስተምር እንድሳመን አደረግህብኝ። ይህንም እንዴት እንደ ተሳመንሁ ለአንተ መናዘዝን ቸል አልልም፤ በዚህም ደግሞ የጥበብህ ጥልቅ ምሥጢርና ለእኛ ቅርብ የሆነው ምሕረትህ ሊታሰብና ሊመሰከር ይገባዋልና። ወደ ሮም ልሄድ የፈለግሁት ይህን የመከሩኝ ወዳጆቼ የሚበልጥ ጥቅምና የሚበልጥ ክብር ቃል ስለ ገቡልኝ አልነበረም (ምንም እንኳ እነዚህ ነገሮች ያን ጊዜ በአእምሮዬ ላይ ተጽዕኖ የነበራቸው ቢሆኑም)፤ ዋናውና ብቸኛው ማለት የሚቻለው ምክንያቴ ግን በዚያ ወጣቶች ይበልጥ በሰላም እንደሚማሩ፥ ይበልጥ በሥርዓት ባለ ተግሣጽም ጸጥ ብለው እንደሚጠበቁ መስማቴ ነበር፤ ስለዚህም ደቀ መዛሙርቱ ባልሆኑበት መምህር ትምህርት ቤት እንደ ፈቃዳቸው በድፍረት ዘው ብለው አይገቡም፥ ያለ እርሱም ፈቃድ አይገቡም ነበር። በካርቴጅ ግን በተማሪዎች መካከል እጅግ አሳፋሪና ሥርዓት የሌለው ልቅነት ይነግሣል። በድፍረት ዘው ብለው ይገባሉ፥ እብድ በሚመስል ምልክትም ማንም ለተማሪዎቹ ጥቅም ያቆመውን ሥርዓት ሁሉ ያውካሉ። ልማድ ባይደግፋቸው ኖሮ በሕግ የሚያስቀጡ ብዙ ዓመፆችን በሚያስደንቅ ድንዛዜ ይፈጽማሉ፤ ያ ልማድም በዘላለም ሕግህ ፈጽሞ የማይፈቀደውን አሁን እንደ ተፈቀደ ስለሚያደርጉ ይበልጥ ጐስቋሎች መሆናቸውን ያሳያል፤ ሳይቀጡም እንደሚያደርጉት ያስባሉ፥ እነርሱ ግን በሚያደርጉበት በዚያው ዕውርነት ይቀጣሉ፥ ከሚያደርጉትም ተወዳዳሪ የሌለው የከፋ መከራን ይቀበላሉ። እንግዲህ ተማሪ ሳለሁ የራሴ ላደርገው ያልፈለግሁትን ጠባይ፥ መምህር ሆኜ በሌሎች ላይ ልታገሠው ተገደድሁ፤ ስለዚህም የሚያውቁት ሁሉ እንዲህ ያለው ነገር እንደማይደረግ ወዳረጋገጡልኝ ስፍራ ለመሄድ ደስ አለኝ። አንተ ግን መጠጊያዬና በሕያዋን ምድር ዕድል ፈንታዬ ሆይ፥ ለነፍሴ መዳን ምድራዊ መኖሪያዬን እለውጥ ዘንድ፥ ከካርቴጅ እንድነቀል በዚያ ወጋኸኝ፤ ወደዚያም እንድሳብ በሮም ማባበያዎችን አቀረብህልኝ፤ ይህንም የሚሞተውን ሕይወት በሚወድዱ ሰዎች በኩል አደረግህ፥ እነዚያ እብደትን ሲያደርጉ እነዚህ ከንቱ ነገርን ቃል ሲገቡ፤ አካሄዴንም ታቃና ዘንድ የእነርሱንና የእኔን ጠማማነት በስውር ተጠቀምህበት። ጸጥታዬን ያወኩት በአሳፋሪ እብደት ታውረው ነበርና፥ ወደ ሌላ ስፍራ የጠሩኝም ምድራዊ አሳብ ነበራቸው። እኔም በዚህ እውነተኛ ጕስቍልናን ስጠላ በዚያ ሐሰተኛ ደስታን እፈልግ ነበር።

ነገር ግን ከዚያ ለምን እንደ ሄድሁ ወደዚያም ለምን እንደ ሄድሁ፥ አቤቱ አምላክ ሆይ፥ አንተ ታውቅ ነበር፤ ነገር ግን ለእኔም ሆነ ጕዞዬን በብርቱ ኀዘን ለምታለቅስና እስከ ባሕሩ ድረስ ለተከተለችኝ ለእናቴ አልገለጥኸውም። እርስዋ ግን ወደ ኋላ ልታስቀረኝ ወይም ከእኔ ጋር ልትሄድ በኃይል ይዛኝ ሳለች አታለልኋት፤ ነፋሱ ተስማምቶለት እስኪሄድ ድረስ ልተወው የማልችል ወዳጅ እንዳለኝ አስመሰልሁ። ለእናቴም፥ ደግሞም ለእንዲህ ያለችው እናት፥ ዋሽቼ አመለጥሁ፤ ይህንንም ደግሞ በምሕረትህ ይቅር አልኸኝ፤ በዚያን ጊዜ በርኩስ ነውር ሁሉ የተሞላሁትን እኔን ለጸጋህ ውኃ ብለህ ከባሕሩ ውኃ ጠበቅኸኝ፤ በዚያም በነጻሁ ጊዜ፥ እናቴ ስለ እኔ በፊቷ ሥር ያለውን ምድር በየቀኑ የምታርስበት የዓይኖቿ ጅረት ይደርቅ ዘንድ ነበር። ያለ እኔ ልትመለስ እንቢ ብትልም፥ በመርከባችን አጠገብ ባለ፥ ለብፁዕ ቆጵርያኖስ መታሰቢያ በተሠራ የጸሎት ቤት ያን ሌሊት እንድታድር በጭንቅ አሳመንኋት። በዚያች ሌሊት በስውር ሄድሁ፤ እርስዋ ግን በልቅሶና በጸሎት ወደ ኋላ አልቀረችም። ጌታ ሆይ፥ በዚያ ሁሉ እንባ ከአንተ የምትለምነው እንዳልጓዝ እንዳትፈቅድ ካልሆነ በቀር ምን ነበር? አንተ ግን በምክርህ ጥልቀት፥ የምኞቷንም ዋና ነገር ሰምተህ፥ ሁልጊዜ የምትለምነውን ታደርገኝ ዘንድ፥ በዚያን ጊዜ የለመነችውን አልተመለከትህም። ነፋሱ ነፈሰ፥ ሸራዎቻችንንም አሳበጠ፥ ዳርቻውንም ከዓይናችን ሰወረ፤ እርስዋም በማግሥቱ በዚያ ሆና በኀዘን ተሰቃየች፤ በዚያን ጊዜ ቸል ያልኻቸውን ጆሮዎችህን በአቤቱታና በጩኸት ሞላች፤ አንተ ግን ምኞትን ሁሉ እጨርስ ዘንድ በምኞቴ በኩል ታፋጥነኝ ነበር፤ ለእኔ የነበራት የፍቅሯ ምድራዊ ክፍልም በተመደበላት በኀዘን መቅሠፍት ተቀጣ። እናቶች እንደሚያደርጉት ከእርስዋ ጋር መሆኔን ትወድ ነበርና፥ ከብዙዎች ግን እጅግ አብልጣ፤ ከመለየቴም ምን ያህል ታላቅ ደስታ ልታደርግላት እንዳለህ አላወቀችም። አላወቀችም፤ ስለዚህ አለቀሰች፥ ዋይ ዋይም አለች፤ በዚህም ጭንቀት በኀዘን የወለደችውን በኀዘን ስትፈልግ የሔዋን ርስት በእርስዋ ታየ። ነገር ግን ክዳቴንና የልቤን ድንዳኔ ከከሰሰች በኋላ፥ ስለ እኔ ወደ አንተ ለመማለድ ዳግመኛ ተመለሰች፥ ወደ ልማዷ ስፍራ ሄደች፤ እኔም ወደ ሮም።

ምዕራፍ 9

እነሆም፥ በዚያ የሥጋ ደዌ መቅሠፍት ተቀበለኝ፤ በአንተ ላይ፥ በራሴም፥ በሌሎችም ላይ የሠራኋቸውን ብዙና ከባድ ኃጢአቶች ሁሉ፥ ደግሞም ሁላችንም በአዳም የምንሞትበትን የጥንተ ኃጢአት እስራት ጨምሬ ተሸክሜ ወደ ሲኦል እወርድ ነበር። ከእነዚህ ነገሮች አንዱንም በክርስቶስ ይቅር አላልኸኝም ነበርና፥ እርሱም በኃጢአቴ ከአንተ ጋር ያመጣሁትን ጠላትነት በመስቀሉ አላጠፋውም ነበር። እርሱ እንደ ሆነ የማምነው የምትሐት ምስል በመሰቀሉ እንዴት ያጠፋው ነበር? እንግዲህ የሥጋው ሞት ሐሰት መስሎ እንደ ታየኝ፥ የነፍሴ ሞት እንዲሁ እውነት ነበር፤ የሥጋውም ሞት እውነት እንደ ሆነ፥ ይህን ያላመነች የነፍሴ ሕይወት እንዲሁ ሐሰት ነበረች። ትኩሳቱም እየበረታ ሲሄድ፥ ለዘላለም ተለይቼ እሄድ ነበር። ያን ጊዜ ከዚህ ተለይቼ ቢሆን ኖሮ፥ በፍርድህ እውነት ክፉ ሥራዬ እንደሚገባው ወደ እሳትና ወደ ሥቃይ ካልሆነ በቀር ወዴት እሄድ ነበር? ይህንንም እርስዋ አላወቀችም፤ ነገር ግን ርቃ ሳለች ስለ እኔ ጸለየች። አንተ ግን በሁሉ ስፍራ ያለህ፥ እርስዋን ባለችበት ሰማሃት፥ እኔንም ባለሁበት ራራህልኝ፤ ይኸውም በረከሰ ልቤ ገና ያበድሁ ብሆንም የሥጋዬን ጤና አገኝ ዘንድ ነው። በዚያ ሁሉ አደጋ ውስጥ ጥምቀትህን አልተመኘሁም ነበርና፤ ቀደም ብዬ እንደ ተረክሁና እንደ ተናዘዝሁ፥ ከእናቴ ቅንነት በለመንሁት ጊዜ በልጅነቴ እሻል ነበር። ነገር ግን ለራሴ እፍረት አደግሁ፥ እንደዚህ ሆኜ ሁለተኛውን ሞት እንድሞት ያልፈቀድህልኝን የአንተን የመድኃኒት ትእዛዛት በእብደት አፌዝሁባቸው። በዚህ ቍስል የእናቴ ልብ ተወግቶ ቢሆን ኖሮ ፈጽሞ ባልተፈወሰ ነበር። ለእኔ የነበራትን ፍቅር፥ በሥጋ ከወለደችኝ ይልቅ አሁን በመንፈስ በምን ያህል የበረታ ጭንቅ ምጥ ይዟት እንደ ነበር መግለጥ አልችልምና።

እንዲህ ያለው ሞቴ የፍቅሯን አንጀት ወግቶት ቢሆን ኖሮ እንዴት ልትፈወስ እንደምትችል አላይም። ያ ለአንተ ብቻ የማያቋርጥ፥ እጅግ የበረታና የዘወትር ጸሎቷስ ወዴት በሆነ ነበር? ነገር ግን፥ የምሕረት አምላክ ሆይ፥ የዚያችን ንጽሕትና ልከኛ መበለት፥ ምጽዋትን አዘውትራ የምትሰጠውን፥ ለቅዱሳንህም በግዴታና በአገልግሎት የተሞላችውን፥ በመሠዊያህ ላይ መባ ማቅረብን አንድ ቀን እንኳ ያላቋረጠችውን፥ በቀን ሁለት ጊዜ በማለዳና በማታ ያለ አንዳች ማቋረጥ ወደ ቤተ ክርስቲያንህ የምትመጣውን፥ ለከንቱ ወሬና ለአሮጊቶች ተረት ሳይሆን፥ አንተን በቃልህ ትሰማ ዘንድ፥ አንተም እርስዋን በጸሎቷ ትሰማት ዘንድ የምትመጣውን፥ የተሰበረውንና የተዋረደውን ልቧን ትንቅ ነበርን? ወርቅን ወይም ብርን፥ ወይም የሚለወጥንና የሚያልፍን መልካም ነገር ሳይሆን የልጇን ነፍስ መዳን ከአንተ የለመነችበትን የእንዲህ ያለችውን ሴት እንባ ንቀህ ከረድኤትህ ትጥለው ነበርን? በአንተ ስጦታ እንዲህ ሆና ሳለች? ጌታ ሆይ፥ ፈጽሞ አይሆንም። ይልቁንም በቅርብ ነበርህ፥ ትሰማም ታደርግም ነበር፥ ይደረግ ዘንድ አስቀድመህ በወሰንኸው ሥርዓት። በራእዮችህና በመልሶችህ ታታልላት ዘንድ ይህ ከአንተ ይራቅ፤ ከእነርሱም አንዳንዱን ጠቅሻለሁ፥ አንዳንዱን አልጠቀስሁም፤ እርስዋም በታመነ ልቧ ጠበቀቻቸው፥ ዘወትርም እየጸለየች እንደ ራስህ የእጅ ጽሑፍ አድርጋ በፊትህ አቀረበቻቸው። ምሕረትህ ለዘላለም ነውና፥ ዕዳቸውን ሁሉ ይቅር ለምትላቸው በተስፋ ቃልህ ደግሞ ባለ ዕዳ ልትሆንላቸው ትወድዳለህ።

ምዕራፍ 10

ከዚያ ደዌም አዳንኸኝ፥ የባሪያህንም ልጅ ለጊዜው በሥጋ ፈወስኸው፤ በሕይወት ይኖር ዘንድ፥ አንተም የተሻለና የበለጠ የሚጸና ጤና ትሰጠው ዘንድ። በዚያን ጊዜም እንኳ በሮም ከእነዚያ አሳቾችና ከተታለሉ «ቅዱሳን» ጋር ተባበርሁ፤ ከደቀ መዛሙርታቸው ጋር ብቻ አይደለም (በቤቱ ታምሜ የዳንሁበት ሰው ከእነዚህ አንዱ ነበር)፤ ነገር ግን «ምርጦቹ» ብለው ከሚጠሯቸውም ጋር ጭምር። ገና «ኃጢአትን የምንሠራ እኛ አይደለንም፥ ነገር ግን በእኛ ውስጥ ያለ የማላውቀው ሌላ ባሕርይ ነው ኃጢአትን የሚሠራ» ብዬ አስብ ነበርና፤ ከነቀፋም ነጻ መሆን ትዕቢቴን ደስ አሰኘው፤ ክፉ ነገርም ባደረግሁ ጊዜ፥ ነፍሴ አንተን በድላለችና ትፈውሳት ዘንድ መናዘዝ ሳይሆን ምንም እንዳላደረግሁ ማለት ደስ አሰኘኝ፤ ራሴን ማመካኘትና ከእኔ ጋር ያለውን፥ እኔ ግን ያልሆንሁትን የማላውቀውን ሌላ ነገር መክሰስ ወደድሁ። በእውነት ግን ሁሉ እኔ ነበርሁ፤ ኃጢአቴም በራሴ ላይ ከፈለኝ፤ ራሴንም ኃጢአተኛ አድርጌ ያልፈረድሁበት ያ ኃጢአት የበለጠ የማይፈወስ ነበር፤ ሁሉን የምትችል አምላክ ሆይ፥ እኔ ለመዳን በአንተ ከምሸነፍ ይልቅ፥ አንተ፥ አንተ በእኔ ውስጥ ለጥፋቴ እንድትሸነፍ መምረጤ የተረገመ በደል ነበር። ልቤ በዐመፃ ከሚሠሩ ሰዎች ጋር ለኃጢአት ምክንያት ለማቅረብ ወደ ክፉ ቃል እንዳያዘነብል፥ ገና በአፌ ላይ ጠባቂን፥ በከንፈሮቼም ዙሪያ የሚጠብቅ መዝጊያን አላኖርህም ነበር፤ ስለዚህም ገና ከምርጦቻቸው ጋር ተባብሬ ነበር።

አሁን ግን በዚያ የሐሰት ትምህርት እድገት ለማግኘት ተስፋ ቈርጬ፥ የተሻለ ባላገኝ ልረካባቸው የወሰንሁባቸውን እነዚያን ነገሮች እንኳ በልል አያያዝና በቸልታ ያዝኋቸው። አካዳሚያውያን የሚባሉት እነዚያ ፈላስፎች ከሌሎቹ ይልቅ ጠቢባን ናቸው የሚል ሐሳብ በእኔ ውስጥ በግማሽ ተነሣ፤ ሰዎች ስለ ሁሉ ነገር ሊጠራጠሩ ይገባል ይሉ ነበርና፥ በሰውም ምንም እውነት ሊታወቅ አይችልም ብለው ደነገጉ፤ በዚያን ጊዜ ሐሳባቸውን እንኳ ሳላስተውል፥ በተለምዶ እንደሚወራላቸው እንዲሁ ያስባሉ ብዬ እኔም በግልጥ አመንሁ። ሆኖም ያንን አስተናጋጄን የማኒኪየስ መጻሕፍት በተሞሉባቸው በእነዚያ ተረቶች ላይ እንዳለው ካየሁበት ከመጠን ያለፈ መተማመን በነጻነትና በግልጥ ከለከልሁት። ነገር ግን ከዚህ ኑፋቄ ካልሆኑት ከሌሎች ይልቅ ከእነርሱ ጋር በበለጠ ቅርብ ወዳጅነት ኖርሁ። ያንን ኑፋቄ በቀድሞ ትጋቴ አልደገፍሁትም፤ ነገር ግን ከዚያ ወገን ጋር የነበረኝ ቅርበት (ሮም ከእነርሱ ብዙዎችን በስውር ታስጠጋ ነበርና) ሌላ መንገድ ለመፈለግ እንድዘገይ አደረገኝ፤ ይልቁንም የሰማይና የምድር ጌታ፥ የሚታየውና የማይታየው ሁሉ ፈጣሪ ሆይ፥ እነርሱ ያስወጡኝን እውነት በቤተ ክርስቲያንህ አገኛለሁ ብዬ ተስፋ ቈርጬ ነበርና፤ አንተ የሰው ሥጋ መልክ እንዳለህ፥ በብልቶቻችንም የሥጋ ቅርጽ እንደምትወሰን ማመን እጅግ የማይገባ መሰለኝ። አምላኬንም ላስብ በወደድሁ ጊዜ፥ ከአካላት ክምር በቀር ምን እንደማስብ አላውቅም ነበርና (እንዲህ ያልሆነው ምንም የሆነ አይመስለኝም ነበርና)፥ ይህ የማይቀር ስሕተቴ ታላቁና ብቸኛ የሚባል ምክንያት ነበር።

ከዚህም የተነሣ ክፋት ደግሞ እንዲህ ያለ ዓይነት አካል እንደ ሆነ፥ የራሱም የረከሰና የሚያስጠላ ግዙፍነት እንዳለው አመንሁ፤ ወይም ምድር ብለው የሚጠሩት ወፍራም፥ ወይም (እንደ አየር አካል) ቀጭንና ረቂቅ፥ እርሱም በዚያች ምድር ውስጥ የሚሳብ ክፉ አእምሮ እንደ ሆነ የሚገምቱት። እንዲያ ያለ ቢሆንም አንድ ዓይነት እግዚአብሔርን መፍራት ቸሩ አምላክ ማንኛውንም ክፉ ባሕርይ ፈጽሞ እንዳልፈጠረ አምን ዘንድ ግድ ስላለኝ፥ እርስ በርሳቸው የሚቃረኑ፥ ሁለቱም ወሰን የሌላቸው፥ ክፉው ግን ጠባብ፥ መልካሙ ሰፊ የሆኑ ሁለት ክምሮችን አሰብሁ። ከዚህም መቅሠፍታዊ ጅማሬ ሌሎቹ የረከሱ ሐሳቦች ተከተሉኝ። አእምሮዬ ወደ ካቶሊክ እምነት ለመመለስ በጣረ ጊዜ ወደ ኋላ ተገፋሁ፤ እኔ እንደዚያ ያሰብሁት የካቶሊክ እምነት አልነበረምና። አምላኬ ሆይ (ምሕረትህ በአፌ የሚናዘዝልህ)፥ ቢያንስ በሌሎቹ ወገኖች ወሰን እንደሌለህ፥ የክፋት ክምር በተቃወመህበት በዚያ በአንዱ ወገን ግን ውሱን እንደ ሆንህ ልናዘዝ ግድ ቢለኝም፥ በሁሉ ወገን በሰው አካል መልክ እንደምትወሰን ከማስብ ይልቅ እንዲህ ባምንብህ የበለጠ የምፈራህ ሰው መሰልሁ። የክፋት ባሕርይ እንደ አሰብሁት ከአንተ ሊመጣ ይችላል ብሎ ከማመን፥ ምንም ክፉ ነገር እንዳልፈጠርህ ማመን ተሻለኝ (ለእኔ ላላዋቂው ክፋት አንድ ነገር ብቻ ሳይሆን የሥጋ አካል መሰለኝ፤ አእምሮን ረቂቅ አካል፥ እርሱም በተወሰኑ ስፍራዎች የተዘረጋ ካልሆነ በቀር ማሰብ አልቻልሁምና)። እንዲሁም መድኃኒታችንን ራሱን፥ አንድያ ልጅህን፥ ስለ መዳናችን ከእጅግ ብሩህ ባሕርይህ ክምር (በምሳሌ) እንደ ተዘረጋ አመንሁ፤ ስለዚህም በከንቱነቴ ልገምት ከምችለው በቀር ስለ እርሱ ምንም አላመንሁም። እንዲህ ያለው ባሕርዩም ከሥጋ ጋር ሳይደባለቅ ከድንግል ማርያም ሊወለድ አይችልም ብዬ አሰብሁ፤ እንዲህ አድርጌ የሣልሁት እንዴት ሊደባለቅ ሳይረክስም ሊኖር እንደሚችል አላየሁም። ስለዚህ በሥጋ እንደ ተወለደ ማመንን ፈራሁ፥ በሥጋ እንደ ረከሰ አምን ዘንድ እንዳልገደድ። አሁን መንፈሳውያን ወገኖችህ እነዚህን ኑዛዜዎቼን ቢያነቡ በየዋህነትና በፍቅር ፈገግ ይሉብኛል። ነገር ግን እንዲህ ነበርሁ።

ምዕራፍ 11

ደግሞም ማኒኪያውያን በመጻሕፍትህ ላይ የነቀፉትን ነገር ሊሟገትለት አይቻልም ብዬ አሰብሁ፤ ነገር ግን አንዳንድ ጊዜ በእውነት በእነዚያ መጻሕፍት እጅግ ከተካነ ሰው ጋር ስለ እነዚህ ነጥቦች አንድ በአንድ ልመካከርና እርሱ ስለዚያ ምን እንደሚያስብ ልፈትን ምኞት ነበረኝ፤ ሄልፒድየስ የሚባል ሰው በእነዚያው ማኒኪያውያን ላይ ፊት ለፊት ሲናገርና ሲከራከር ቃሉ በካርቴጅ ሳለሁ እንኳ ያነቃቃኝ ጀምሮ ነበርና፤ በቀላሉ የማይቃወሙትን ነገሮች ከመጻሕፍት አምጥቶ ነበርና፥ የማኒኪያውያንም መልስ ደካማ መሰለኝ። ይህንንም መልስ በአደባባይ መስጠት አልወደዱም፥ ለእኛ ብቻ በስውር እንጂ። እርሱም የአዲስ ኪዳን መጻሕፍት የአይሁድን ሕግ በክርስትና እምነት ላይ ሊያጣብቅ በፈለገ በማላውቀው ሰው ተበርዘዋል የሚል ነበር፤ ነገር ግን ራሳቸው ምንም ያልተበረዘ ቅጂ አላቀረቡም። እኔ ግን የሥጋን ነገሮች ብቻ እያሰብሁ፥ በእነዚያ «ክምሮች» በብርቱ ተይዤ፥ እጅግ ተጨቍኜ፥ ታፍኜም ያህል ነበርሁ፤ ከበታቻቸውም ሆኜ የእውነትህን እስትንፋስ ስናፍቅ፥ ንጹሕና ያልረከሰ አድርጌ ልተነፍሰው አልቻልሁም።

ምዕራፍ 12

እንግዲህ ወደ ሮም የመጣሁበትን ነገር፥ ንግግርን ማስተማርን፥ በትጋት ጀመርሁ፤ አስቀድሞም በእነርሱና በእነርሱ በኩል መታወቅ የጀመርሁባቸውን አንዳንዶችን ወደ ቤቴ ሰበሰብሁ፤ እነሆም በአፍሪካ ያልደረሰብኝ በሮም የሚደረግ ሌላ በደል አገኘሁ። እውነት ነው፥ እንደ ተነገረኝ ያ በዋልጌ ወጣቶች የሚደረገው «መገልበጥ» በዚህ አልነበረም፤ ነገር ግን የመምህራቸውን ደመወዝ ላለመክፈል ብዙ ወጣቶች በድንገት ተማክረው ወደ ሌላ ይሄዳሉ አሉ፤—ለገንዘብ ፍቅር ብለው ፍትሕን የሚያቃልሉ የታማኝነት አፍራሾች። እነዚህንም ልቤ ጠላ፥ ነገር ግን በፍጹም ጥላቻ አይደለም፤ ምናልባት ፈጽሞ ያልተፈቀደ ነገር ስለሚያደርጉ ይልቅ በእነርሱ መከራ ስለምቀበል አብልጬ ጠላኋቸውና። በእውነት እንዲህ ያሉት ወራዶች ናቸው፥ ከአንተም ተለይተው ያመነዝራሉ፤ ይህን የሚያልፍ የጊዜያዊ ነገሮች መዘባበቻና የያዘውን እጅ የሚያረክሰውን ነውረኛ ትርፍ ይወዳሉ፤ የሚያልፈውን ዓለም ያቅፋሉ፥ ጸንተህ የምትኖረውን፥ የምትጠራውንም፥ የሰውን አመንዝራ ነፍስ ወደ አንተ በተመለሰች ጊዜ ይቅር የምትላትን አንተን ይንቃሉ። አሁንም እንዲህ ያሉትን የረከሱና ጠማሞች ሰዎች እጠላለሁ፤ ነገር ግን ሊታረሙ ቢችሉ፥ ከገንዘብ ይልቅ የሚማሩትን ትምህርት፥ ከትምህርትም ይልቅ፥ አምላክ ሆይ፥ አንተን፥ የተረጋገጠው መልካም ነገር እውነትና ሙላት፥ እጅግ ንጹሕም ሰላም የሆንኸውን እንዲመርጡ እወዳቸዋለሁ። በዚያን ጊዜ ግን ስለ አንተ ብዬ መልካም እንዲሆኑ ከመውደድና ከመመኘት ይልቅ፥ ስለ ራሴ ብዬ ክፉ መሆናቸውን ጠላሁ።

ምዕራፍ 13

ስለዚህ የሚላን ሰዎች ለከተማቸው የንግግር መምህር እንዲልክላቸው ወደ ሮም ከተማ አስተዳዳሪ በላኩ ጊዜ፥ እርሱንም በሕዝብ ወጪ ሊልኩት በሆነ ጊዜ፥ የዚያን ጊዜ የከተማው አስተዳዳሪ የነበረው ሲማኮስ አንድ ርዕስ ሰጥቶ እንዲፈትነኝና እንዲልከኝ አመለከትሁ፤ ይህንም ያደረግሁት በማኒኪያውያን ከንቱ ነገር በሰከሩት በእነዚያው ሰዎች በኩል ነበር፤ ከእነርሱ ነጻ ለመውጣት ልሄድ ነበርሁ፤ ነገር ግን ሁለታችንም አላወቅነውም። ወደ ሚላን መጣሁ፥ ወደ ኤጲስ ቆጶሱ ወደ አምብሮስ፥ ከሰዎች ሁሉ ምርጦች አንዱ ሆኖ ለዓለም ሁሉ የታወቀ፥ ታማኝ ባሪያህ፤ የእርሱም ርቱዕ ንግግር በዚያን ጊዜ የስንዴህን ዱቄት፥ የዘይትህን ደስታ፥ የወይንህንም ልከኛ ስካር ለሕዝብህ በብዛት ያካፍል ነበር። በእርሱ አውቄ ወደ አንተ እመራ ዘንድ፥ ሳላውቅ በአንተ ወደ እርሱ ተመራሁ። ያ የእግዚአብሔር ሰው እንደ አባት ተቀበለኝ፥ በመምጣቴም የኤጲስ ቆጶስነት ቸርነትን አሳየኝ። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ወደድሁት፤ መጀመሪያ ግን እንደ እውነት መምህር አይደለም (እውነትን በቤተ ክርስቲያንህ አገኛለሁ ብዬ ፈጽሞ ተስፋ ቈርጬ ነበርና)፥ ለእኔ ደግ እንደ ሆነ ሰው እንጂ። ለሕዝቡም ሲሰብክ በትጋት አደመጥሁት፥ ሊኖረኝ በሚገባ ዓላማ ሳይሆን፥ ንግግሩ ዝናውን ይመጥን እንደ ሆነ ወይም ከተወራው በላይ ወይም በታች ይፈስስ እንደ ሆነ ልፈትን ያህል፤ ቃሎቹንም በትኩረት አዳመጥሁ፤ ስለ ጉዳዩ ግን እንደ ግድ የለሽና ንቀተኛ ተመልካች ነበርሁ፤ የፋውስቱስን ያህል በአቀራረቡ ማራኪና ዜማ ያለው ባይሆንም፥ ጥልቅ በሆነው በንግግሩ ጣፋጭነት ደስ አለኝ። በጉዳዩ ግን ምንም ማነጻጸር አልነበረም፤ አንዱ በማኒኪያውያን ስሕተት ውስጥ ይቅበዘበዝ ነበርና፥ ሌላው ደግሞ መዳንን እጅግ በጤና ያስተምር ነበር። ነገር ግን መዳን ከኃጢአተኞች የራቀ ነው፤ በዚያን ጊዜ በፊቱ የቆምሁት እንደዚህ ያለ ነበርሁ፤ ነገር ግን በጥቂት በጥቂትና ሳላውቅ እቀርብ ነበር።

ምዕራፍ 14

የሚናገረውን ለመማር ሳይሆን እንዴት እንደሚናገር ለመስማት ብቻ ብተጋም (ለሰው ወደ አንተ የተከፈተ መንገድ እንዳለ ተስፋ ቈርጬ ያ ከንቱ ጥንቃቄ ብቻ ቀርቶልኝ ነበርና)፥ ከምመርጣቸው ቃሎች ጋር የምጥላቸው ነገሮችም ወደ አእምሮዬ ገቡ፤ ልለያቸው አልቻልሁምና። ልቤንም «እንዴት በርቱዕነት ይናገራል» የሚለውን ለመቀበል በከፈትሁ ጊዜ፥ «እንዴት በእውነት ይናገራል» የሚለውም አብሮ ገባ፤ ይህ ግን በጥቂት በጥቂት ነበር። መጀመሪያ እነዚህ ነገሮች ደግሞ ሊሟገትላቸው የሚቻሉ መስለው ይታዩኝ ጀመር፤ በማኒኪያውያን ተቃውሞ ላይ ምንም ሊባልለት አይቻልም ብዬ ያሰብሁት የካቶሊክ እምነት ያለ እፍረት ሊጸና እንደሚችል አሁን አሰብሁ፤ ይልቁንም ከብሉይ ኪዳን አንድ ሁለት ስፍራዎች ሲፈቱ፥ ብዙ ጊዜም «በምሳሌ» ሲተረጐሙ ከሰማሁ በኋላ፤ እነርሱን በቃል በቃሉ ስረዳቸው በመንፈስ ተገድዬ ነበርና። ከእነዚያ መጻሕፍት እጅግ ብዙ ስፍራዎች ከተብራሩ በኋላ፥ ሕጉንና ነቢያትን ለሚጠሉና ለሚያፌዙባቸው ምንም መልስ ሊሰጥ አይቻልም ብዬ በማመኔ ያን ተስፋ መቍረጤን አሁን ነቀፍሁ። ነገር ግን የካቶሊክ መንገድ መያዝ እንዳለበት፥ እርሱ ደግሞ ተቃውሞዎችን በሰፊው በምክንያትም መልክ ሊመልሱ የሚችሉ የተማሩ ደጋፊዎች ሊያገኝ ስለ ቻለ ብቻ ያን ጊዜ አላየሁም፤ ሁለቱም ወገኖች ሊደገፉ ስለሚችሉ እኔ የያዝሁት ሊኮነን እንደሚገባ አላየሁም። የካቶሊክ ጉዳይ ያልተሸነፈ ቢመስለኝም ገና ያላሸነፈ መስሎ ታየኝና።

ከዚያም ማኒኪያውያንን በሐሰት በማናቸውም በተረጋገጠ ማስረጃ ልረታቸው እችል እንደ ሆነ ለማየት አእምሮዬን በብርቱ አዘነበልሁ። መንፈሳዊ ባሕርይን አንድ ጊዜ ማሰብ ብችል ኖሮ፥ ምሽጎቻቸው ሁሉ በፈረሱና ከአእምሮዬ ፈጽመው በተጣሉ ነበር፤ ነገር ግን አልቻልሁም። ሆኖም ስለዚህ ዓለም አሠራርና የሥጋ ስሜቶች ሊደርሱበት ስለሚችሉት ስለ ፍጥረት ሁሉ፥ ነገሮችን ይበልጥ ይበልጥ እያሰብሁና እያነጻጸርሁ፥ የአብዛኞቹ ፈላስፎች ትምህርት እጅግ የበለጠ እውነት ሊሆን የሚችል እንደ ሆነ ፈረድሁ። ስለዚህ በአካዳሚያውያን ልማድ (እንደሚታሰቡት) ስለ ሁሉ ነገር እየተጠራጠርሁና በሁሉ መካከል እየወላወልሁ፥ ማኒኪያውያን መተው እንዳለባቸው እስከዚህ ድረስ ወሰንሁ፤ በመጠራጠር ውስጥ ሳለሁ እንኳ፥ አንዳንድ ፈላስፎችን አስቀድሜ ከመረጥሁበት ከዚያ ወገን ውስጥ መቀጠል እንደማይገባኝ ፈረድሁ፤ ለእነዚያ ፈላስፎች ግን የክርስቶስ የመዳን ስም ስላልነበራቸው የታመመች ነፍሴን ፈውስ አሳልፌ ልሰጣቸው ፈጽሞ እንቢ አልሁ። ስለዚህ ወላጆቼ አደራ በሰጡኝ በካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን፥ መንገዴን ወዴት እንደማቀና የሚያሳይ የተረጋገጠ ነገር እስኪበራልኝ ድረስ ንኡሰ ክርስቲያን ሆኜ ልቆይ ወሰንሁ።