መጽሐፍ 10

ምዕራፍ 1

የምታውቀኝ ጌታ ሆይ፥ ልወቅህ፤ እኔ እንደ ታወቅሁ ልወቅህ። የነፍሴ ኃይል ሆይ፥ ወደ እርስዋ ግባ፤ እድፈት ወይም የፊት መጨማደድ ሳይሆንባት ታገኛትና ትይዛት ዘንድ ለአንተ አዘጋጃት። ይህች ተስፋዬ ናት፤ ስለዚህም እናገራለሁ፤ ደስታዬም ጤናማ በሆነ ጊዜ በዚህች ተስፋ ደስ ይለኛል። የዚህ ሕይወት ሌሎች ነገሮች ይበልጥ ባለቀስንላቸው መጠን ሊለቀስላቸው የሚገባቸው ያንሳሉ፤ ይበልጥ ሊለቀስላቸው የሚገባቸው ደግሞ ሰዎች የሚያለቅሱላቸው ያነሰ ነው። እነሆ፥ አንተ እውነትን ትወዳለህና፥ እውነትን የሚያደርግም ወደ ብርሃን ይመጣል። ይህንም በልቤ በፊትህ በኑዛዜ፥ በጽሑፌም በብዙ ምስክሮች ፊት ላደርገው እወዳለሁ።

ምዕራፍ 2

ጌታ ሆይ፥ የሰው ሕሊና ጥልቅ በዓይንህ ፊት የተራቆተ ሆኖ ሳለ፥ ባልናዘዘውስ እንኳ በእኔ ዘንድ ከአንተ የሚሰወር ምን ነበር? እኔን ከአንተ ሳይሆን አንተን ከእኔ በሰወርሁ ነበርና። አሁን ግን በራሴ ደስ እንደማይለኝ መቃተቴ ምስክር ስለ ሆነ፥ አንተ ታበራለህ፥ ደስ ታሰኛለህ፥ ትወደዳለህ፥ ትናፈቃለህም፤ በራሴ አፍሬ ራሴን እክድ ዘንድ፥ አንተንም እመርጥ ዘንድ፥ በአንተም ካልሆነ በቀር አንተንም ራሴንም ደስ እንዳላሰኝ። ስለዚህ ጌታ ሆይ፥ ምንም ብሆን በፊትህ የተገለጥሁ ነኝ፤ ለአንተ በምን ፍሬ እንደምናዘዝም ተናግሬአለሁ። ይህንም የማደርገው በሥጋ ቃላትና ድምፆች አይደለም፤ በነፍሴ ቃላትና ጆሮህ በሚያውቀው በሐሳቤ ጩኸት ነው እንጂ። ክፉ ስሆን ለአንተ መናዘዝ በራሴ ደስ ካለመሰኘት ሌላ ምንም አይደለምና፤ ቅዱስ ስሆን ግን ለራሴ ካለመቍጠር ሌላ አይደለም፤ ጌታ ሆይ፥ አንተ ጻድቁን ትባርካለህና፥ አስቀድመህ ግን ኃጢአተኛ ሳለ ታጸድቀዋለህ። እንግዲህ አምላኬ ሆይ፥ ኑዛዜዬ በፊትህ በዝምታ ይደረጋል፥ በዝምታም አይደረግም። በድምፅ ዝም ይላልና፤ በፍቅር ግን በታላቅ ድምፅ ይጮኻል። ለሰዎች አንዳች ቅን ነገር ብናገር፥ አስቀድመህ ከእኔ ያልሰማኸውን አልናገርምና፤ አንተም አስቀድመህ ያልነገርኸኝን እንዲህ ያለውን ነገር ከእኔ አትሰማም።

ምዕራፍ 3

እንግዲህ ኑዛዜዬን ይሰሙ ዘንድ ከሰዎች ጋር ምን አለኝ? ደዌዬን ሁሉ የሚፈውሱ ይመስል! የሌሎችን ሕይወት ለማወቅ የሚጓጓ፥ የራሱን ግን ለማቅናት የሚታክት ትውልድ ናቸው። ከአንተ ራሳቸው ማን እንደ ሆኑ ለመስማት የማይወዱ፥ እኔ ማን እንደ ሆንሁ ከእኔ ሊሰሙ ስለ ምን ይሻሉ? በእርሱ ውስጥ ካለው ከሰው መንፈስ በቀር ለሰው ያለውን የሚያውቅ ማንም ከሌለ፥ ስለ እኔ ከእኔ ሲሰሙ እውነት እንደምናገር እንዴት ያውቃሉ? ስለ ራሳቸው ግን ከአንተ ቢሰሙ፥ «ጌታ ይዋሻል» ማለት አይችሉም። ስለ ራሳቸው ከአንተ መስማት ራሳቸውን ከማወቅ በቀር ምንድር ነው? ራሱን የሚያውቅስ ሰው ራሱ ካልዋሸ በቀር «ሐሰት ነው» የሚል ማን ነው? ነገር ግን ፍቅር ሁሉን ያምናልና (ይህም ከራሱ ጋር አስተሳስሮ አንድ በሚያደርጋቸው መካከል ነው)፥ ጌታ ሆይ፥ እኔ ደግሞ በእውነት እንደምናዘዝ ላስረዳቸው የማልችላቸው ሰዎች እንዲሰሙ አድርጌ እንዲሁ ለአንተ እናዘዛለሁ፤ ፍቅር ጆሮአቸውን የከፈተልኝ ግን ያምኑኛል።

አንተ ግን የውስጤ ባለ መድኃኒት ሆይ፥ ይህን በማድረጌ ምን ፍሬ እንደማጭድ ግለጥልኝ። በአንተ ትባርከኝ ዘንድ ነፍሴን በእምነትና በምሥጢርህ እየለወጥህ ይቅር ያልኸውና የሸፈንኸው ያለፈው ኃጢአቴ ኑዛዜ ሲነበብና ሲሰማ ልብን ያነቃቃዋልና፤ በተስፋ መቍረጥ እንዳያንቀላፋና «አልችልም» እንዳይል፥ ነገር ግን በምሕረትህ ፍቅርና በጸጋህ ጣፋጭነት እንዲነቃ ነው፤ በዚህም ጸጋ ደካማ የሆነ ሁሉ በእርሱ ድካሙን ባወቀ ጊዜ ብርቱ ይሆናል። ደጋጎችም አሁን ከክፋት ነጻ የወጡ ሰዎችን ያለፈ ክፋት መስማት ደስ ይላቸዋል፤ ክፋት ስለ ሆነ አይደለም፥ ነበረና አሁን ስለሌለ ነው እንጂ። እንግዲህ ሕሊናዬ ከራሱ ንጽሕና ይልቅ በምሕረትህ ተስፋ እየታመነ ዕለት ዕለት የሚናዘዝልህ አቤቱ አምላኬ ሆይ፥ በምን ፍሬ፥ እለምንሃለሁ፥ በዚህ መጽሐፍ የነበርሁትን ሳይሆን አሁን ያለሁትን በፊትህ ለሰዎችም ደግሞ እናዘዛለሁ? ያን ሌላውን ፍሬ አይቼዋለሁ፥ ተናግሬዋለሁምና። ነገር ግን ይህን ኑዛዜ በማደርግበት በዚህ ጊዜ አሁን ምን እንደ ሆንሁ፥ የሚያውቁኝና የማያውቁኝ፥ ከእኔ ወይም ስለ እኔ የሰሙ ብዙዎች ሊያውቁ ይሻሉ፤ ነገር ግን ጆሮአቸው ምንም ብሆን እኔ ባለሁበት በልቤ ዘንድ አይደለም። እንግዲህ ዓይናቸውም ጆሮአቸውም ማስተዋላቸውም ሊደርስበት በማይችለው በውስጤ ምን እንደ ሆንሁ ስናዘዝ ሊሰሙኝ ይወዳሉ፤ ለማመን ተዘጋጅተው ይወዳሉ፤ ነገር ግን ያውቃሉን? ደጋጎች የሆኑበት ፍቅር በኑዛዜዬ እንደማልዋሽ ይነግራቸዋልና፤ እርሷም በእነርሱ ውስጥ ሆና ታምነኛለች።

ምዕራፍ 4

ነገር ግን ይህን በምን ፍሬ ይሰሙታል? በስጦታህ ወደ አንተ ምን ያህል እንደምቀርብ በሰሙ ጊዜ ከእኔ ጋር ደስ ሊላቸው ይወዳሉን? በገዛ ክብደቴስ ምን ያህል ወደ ኋላ እንደምያዝ በሰሙ ጊዜ ስለ እኔ ሊጸልዩ? ለእንደነዚህ ያሉት ራሴን እገልጣለሁ። አቤቱ አምላኬ ሆይ፥ ስለ እኛ በብዙዎች ምስጋና ለአንተ ቢቀርብ፥ አንተም ስለ እኛ በብዙዎች ብትለመን ይህ ትንሽ ፍሬ አይደለምና። የወንድማማችነት ልብ ይወደድ ዘንድ የምታስተምረውን በእኔ ይውደድ፥ ይለቀስለትም ዘንድ የምታስተምረውን በእኔ ያልቅስለት። የባዕድ ሳይሆን የወንድም ልብ ይሁን፤ አፋቸው ከንቱነትን የሚናገር ቀኛቸውም የዓመፅ ቀኝ የሆነ የባዕዳን ልጆች ልብ አይሁን፥ ነገር ግን ሲያመሰግነኝ ስለ እኔ ደስ የሚለው፥ ሲነቅፈኝም ስለ እኔ የሚያዝን ያ የወንድም ልብ ይሁን፤ ቢያመሰግንም ቢነቅፍም ይወደኛልና። ለእንደነዚህ ያሉት ራሴን እገልጣለሁ፤ በመልካም ሥራዬ ያርፋሉ፥ በክፉ ሥራዬም ይቃትታሉ። መልካም ሥራዬ ሥርዓትህና ስጦታህ ነው፤ ክፉ ሥራዬ ግን በደሌና ፍርድህ ነው። በአንዱ ይረፉ፥ በሌላውም ይቃትቱ፤ ማዕጠንቶችህ ከሆኑት ከወንድሞቼ ልብ መዝሙርና ልቅሶ ወደ ፊትህ ይውጣ። አንተም ጌታ ሆይ፥ በቅዱስ መቅደስህ ዕጣን ደስ ይበልህ፤ እንደ ቸርነትህ ብዛት ስለ ስምህ ማረኝ፤ የጀመርኸውንም ፈጽሞ ሳትተው ጕድለቴን ፈጽም።

የነበርሁትን ሳይሆን አሁን ያለሁትን የምናዘዝበት የኑዛዜዬ ፍሬ ይህ ነው፤ ይህን በፊትህ ብቻ በሥውር በመንቀጥቀጥ ሐሤትና በሥውር በተስፋ ኀዘን ሳይሆን፥ በሚያምኑ የሰው ልጆች ጆሮ ደግሞ መናዘዝ ነው፤ እነርሱ የደስታዬ ተካፋዮች፥ የሟችነቴ ተባባሪዎች፥ የአገሬ ልጆች፥ አብረውኝ የሚሰደዱ መጻተኞች፥ የቀደሙም ሆኑ ኋላ የሚከተሉ፥ የመንገዴ ጓደኞች ናቸው። እነዚህ ልጆችህ እንዲሆኑ የወደድሃቸው ባሪያዎችህ ወንድሞቼ ናቸው፤ ከአንተ ጋርና ከአንተ በሕይወት እኖር ዘንድ ብወድ እንዳገለግላቸው ያዘዝኸኝ ጌቶቼ ናቸው። ይህ ቃልህ ግን በመናገር ብቻ አዝዞ በማድረግ ባይቀድም ጥቂት በሆነ ነበር። ስለዚህ ይህን በሥራና በቃል አደርገዋለሁ፤ ይህን በክንፎችህ ሥር አደርገዋለሁ፤ ነፍሴ በክንፎችህ ሥር ለአንተ ባትገዛ፥ ድካሜም በአንተ ዘንድ የታወቀ ባይሆን እጅግ ታላቅ በሆነ አደጋ ውስጥ በሆንሁ ነበር። እኔ ትንሽ ነኝ፤ አባቴ ግን ለዘላለም ሕያው ነው፥ ጠባቂዬም ይበቃኛል። የወለደኝና የሚጠብቀኝ እርሱ ያው ነውና፤ አንተ ራስህም መልካሙ ነገሬ ሁሉ ነህ፤ ሁሉን የምትችል፥ እኔ ከአንተ ጋር ከመሆኔ አስቀድሞ ከእኔ ጋር ያለህ አንተ ነህ። እንግዲህ እንዳገለግላቸው ለምታዘኝ ለእንደነዚህ ያሉት የነበርሁትን ሳይሆን አሁን ያለሁትንና ገና የሆንሁትን እገልጣለሁ። ነገር ግን በራሴ እንኳ አልፈርድም። እንግዲህ እንዲህ ልሰማ እወዳለሁ።

ምዕራፍ 5

ጌታ ሆይ፥ የምትፈርድብኝ አንተ ነህና፤ በእርሱ ውስጥ ካለው ከሰው መንፈስ በቀር ለሰው ያለውን የሚያውቅ ማንም ባይኖርም፥ በእርሱ ውስጥ ያለው የሰው መንፈስ ራሱ እንኳ የማያውቀው አንዳች ነገር በሰው ውስጥ አለ። አንተ ግን ጌታ ሆይ፥ የፈጠርኸው ስለ ሆንህ ሁሉን ታውቅበታለህ። እኔ ግን በፊትህ ራሴን ብንቅና ራሴንም ትቢያና አመድ አድርጌ ብቈጥርም፥ ስለ ራሴ የማላውቀውን ስለ አንተ አንዳች አውቃለሁ። በእውነትም ዛሬስ በመስተዋት በድንግዝግዝ እናያለን፥ ገና ፊት ለፊት አይደለም። ስለዚህ ከአንተ ተለይቼ በስደት እስካለሁ ድረስ ከአንተ ይልቅ ለራሴ እቀርባለሁ፤ ቢሆንም አንተ በምንም መንገድ መከራ የማይነካህ እንደ ሆንህ አውቃለሁ፤ እኔ ግን የትኛውን ፈተና መቋቋም እንደምችል የትኛውንም እንደማልችል አላውቅም። ተስፋም አለ፤ ከሚቻለን መጠን ይልቅ እንፈተን ዘንድ የማትፈቅድ የታመንህ ነህና፥ እንድንታገሥም ዘንድ እንድንችል ከፈተናው ጋር መውጫውን ደግሞ ታደርግልናለህ። እንግዲህ ስለ ራሴ የማውቀውን እናዘዛለሁ፤ ስለ ራሴ የማላውቀውንም ደግሞ እናዘዛለሁ። ስለ ራሴ የማውቀውን የማውቀው አንተ ስላበራህልኝ ነውና፤ ስለ ራሴ የማላውቀውንም ጨለማዬ በፊትህ እንደ ቀትር እስኪሆን ድረስ አላውቀውም።

ምዕራፍ 6

ጌታ ሆይ፥ በጥርጣሬ ሳይሆን በእርግጠኛ ሕሊና እወድሃለሁ። ልቤን በቃልህ ወጋኸው፥ እኔም ወደድሁህ። እነሆ፥ ሰማይና ምድር በእነርሱም ያለው ሁሉ ደግሞ ከየአቅጣጫው እንድወድህ ያዝዙኛል፤ የሚያመካኙት እንዳይኖራቸውም ይህን ለሁሉ ከመናገር አያቋርጡም። ነገር ግን የምትምረውን አብልጠህ ትምረዋለህ፥ የራራህለትንም ትራራለታለህ፤ ያለዚያ ሰማይና ምድር ምስጋናህን በደንቆሮ ጆሮ ይናገራሉ። ነገር ግን አንተን ስወድ ምንን እወዳለሁ? የአካልን ውበት አይደለም፥ የጊዜን ያማረ ስምምነት አይደለም፥ ለዓይናችን እጅግ ደስ የሚያሰኘውን የብርሃን ጸዳል አይደለም፥ የልዩ ልዩ ዝማሬን ጣፋጭ ዜማ አይደለም፥ የአበባንና የሽቱን የቅመምንም መዓዛ አይደለም፥ መናንና ማርን አይደለም፥ ለሥጋ እቅፍ የሚወደዱ ብልቶችን አይደለም። አምላኬን ስወድ ከእነዚህ አንዱንም አልወድም፤ ቢሆንም አምላኬን ስወድ አንድ ዓይነት ብርሃንን፥ ዜማንም፥ መዓዛንም፥ መብልንም፥ እቅፍንም እወዳለሁ፤ የውስጡ ሰውነቴን ብርሃን፥ ዜማ፥ መዓዛ፥ መብልና እቅፍ፤ በዚያ ስፍራ ሊይዘው የማይችለው ለነፍሴ ያበራል፥ ጊዜ የማይወስደውም ይሰማል፥ እስትንፋስ የማይበትነውም ይሸታል፥ መብላት የማያጐድለውም ይቀመሳል፥ ጥጋብ የማይለየውም ይጣበቃል። አምላኬን ስወድ የምወደው ይህ ነው።

ይህስ ምንድር ነው? ምድርን ጠየቅኋት፥ እርሷም «እኔ እርሱ አይደለሁም» ብላ መለሰችልኝ፤ በእርሷም ያሉት ሁሉ እንዲሁ መሰከሩ። ባሕርንና ጥልቆችን፥ ሕያዋን ተንቀሳቃሾችንም ጠየቅሁ፤ እነርሱም «እኛ አምላክህ አይደለንም፥ ከእኛ በላይ ፈልግ» ብለው መለሱ። የሚነፍሰውን አየር ጠየቅሁ፤ አየሩም ሁሉ ከነዋሪዎቹ ጋር «አናክሲሜነስ ተሳስቶአል፤ እኔ አምላክ አይደለሁም» ብሎ መለሰ። ሰማያትን፥ ፀሐይን፥ ጨረቃንና ከዋክብትን ጠየቅሁ፤ «የምትፈልገው አምላክ እኛም አይደለንም» አሉ። በሥጋዬም ደጅ ዙሪያ ላሉት ነገሮች ሁሉ «ስለ አምላኬ እናንተ እርሱ እንዳልሆናችሁ ነገራችሁኝ፤ ስለ እርሱ አንዳች ንገሩኝ» ብዬ መለስሁላቸው። እነርሱም በታላቅ ድምፅ «እርሱ ፈጠረን» ብለው ጮኹ። እነርሱን መጠየቄ በእነርሱ ላይ ማሰቤ ነበር፤ የውበታቸውም መልክ መልሱን ሰጠ። ወደ ራሴም ዞርሁ፥ ለራሴም «አንተ ማን ነህ?» አልሁ። «ሰው ነኝ» ብዬም መለስሁ። እነሆም፥ በእኔ ውስጥ ነፍስና ሥጋ ቀርበውልኛል፤ አንዱ በውጭ፥ ሌላውም በውስጥ። ከእነዚህ በየትኛው አምላኬን ልፈልገው ይገባኛል? የዓይኖቼን ጨረሮች መልእክተኞች አድርጌ መላክ እስከ ቻልሁ ድረስ ከምድር እስከ ሰማይ በሥጋ ፈልጌው ነበር። ነገር ግን ውስጠኛው ይበልጣል፤ እንደ ገዥና እንደ ፈራጅ ለእርሱ የሥጋ መልእክተኞች ሁሉ የሰማይንና የምድርን በእነርሱም ያሉትን ሁሉ መልስ አቀረቡለትና፤ እነዚያም «እኛ አምላክ አይደለንም፥ እርሱ ግን ፈጠረን» አሉ። እነዚህን ነገሮች የውስጡ ሰውነቴ በውጭው አገልግሎት አወቃቸው፤ እኔ ውስጠኛው አወቅኋቸው፤ እኔ አእምሮው በሥጋዬ ስሜቶች በኩል አወቅኋቸው። የዓለምን ፍጥረት ሁሉ ስለ አምላኬ ጠየቅሁት፤ እርሱም «እኔ እርሱ አይደለሁም፥ እርሱ ግን ፈጠረኝ» ብሎ መለሰልኝ።

ይህ የሥጋ መልክ ስሜቶቻቸው ፍጹም ለሆኑ ሁሉ የተገለጠ አይደለምን? ታዲያ ለሁሉ ያንኑ ስለ ምን አይናገርም? ታናናሽና ታላላቅ እንስሳት ያዩታል፤ ነገር ግን ሊጠይቁት አይችሉም፤ ስሜቶቻቸው የሚያቀርቡትን የሚፈርድ ማስተዋል በስሜቶቻቸው ላይ አልተሾመምና። ሰዎች ግን ሊጠይቁ ይችላሉ፤ ስለዚህ የማይታየው የእግዚአብሔር ነገር በተፈጠሩት ነገሮች ተረድቶ ጥርት ብሎ ይታያል፤ ነገር ግን በፍቅራቸው ምክንያት ለእነርሱ ይገዛሉ፤ የተገዙም ሊፈርዱ አይችሉም። ፍጥረታትም ሊፈርዱ ለሚችሉ ካልሆነ በቀር ለሚጠይቋቸው አይመልሱም፤ አንዱ ሰው ብቻ ቢያይ፥ ሌላውም አይቶ ቢጠይቅ፥ ለዚህ በአንድ መንገድ ለዚያም በሌላ መንገድ እንዲታዩ ድምፃቸውን (ማለትም መልካቸውን) አይለውጡም፤ ለሁለቱም በአንድ መንገድ እየታዩ ለዚህ ዲዳ ናቸው፥ ለዚያ ይናገራሉ፤ ይልቁንም ለሁሉ ይናገራሉ፤ ነገር ግን ከውጭ የተቀበሉትን ድምፃቸውን በውስጥ ካለው እውነት ጋር የሚያነጻጽሩ ብቻ ያስተውላሉ። እውነት «ሰማይም ምድርም ሌላም ማንኛውም አካል አምላክህ አይደለም» ይለኛልና። ይህንም የገዛ ባሕርያቸው ለሚያያቸው «ግዙፍ ናቸው፤ ግዙፍ ነገር በክፍሉ ከሙሉው ያንሳል» ይላል። አሁን ነፍሴ ሆይ፥ ለአንቺ እናገራለሁ፤ አንቺ የተሻልሽው ክፍሌ ነሽ፤ ማንም አካል ለአካል ሊሰጠው የማይችለውን ሕይወት እየሰጠሽ የሥጋዬን ግዙፍ ሕያው ታደርጊዋለሽና፤ አምላክሽ ግን ለአንቺ እንኳ የሕይወትሽ ሕይወት ነው።

ምዕራፍ 7

እንግዲህ አምላኬን ስወድ ምንን እወዳለሁ? ከነፍሴ ራስ በላይ ያለው እርሱ ማን ነው? በገዛ ነፍሴ ወደ እርሱ እወጣለሁ። ከሥጋዬ ጋር የተዋሐድሁበትንና አካሉን ሁሉ በሕይወት የምሞላበትን ያን ኃይል አልፌ እሄዳለሁ። በዚያ ኃይል አምላኬን ማግኘት አልችልም፤ ያለዚያ ማስተዋል የሌላቸው ፈረስና በቅሎ ባገኙት ነበር፤ ሥጋቸው እንኳ ሕያው የሚሆንበት ያው ኃይል ነውና። ነገር ግን ሌላ ኃይል አለ፤ ሕያው የማደርግበት ብቻ ሳይሆን ጌታ ያበጀልኝን ሥጋዬን ስሜት የማለብስበትም ነው፤ ዓይን እንዳይሰማ፥ ጆሮም እንዳያይ አዝዛለሁ፤ ነገር ግን ዓይንን በእርሱ አይ ዘንድ፥ ጆሮንም በእርሱ እሰማ ዘንድ፥ ለሌሎቹም ስሜቶች ለእያንዳንዳቸው የራሳቸውን ስፍራና ሥራ አዝዛለሁ፤ እነዚህም ልዩ ልዩ ቢሆኑም እኔ አንዱ አእምሮ በእነርሱ በኩል እፈጽማቸዋለሁ። ይህንም የእኔን ኃይል ደግሞ አልፌ እሄዳለሁ፤ ይህን ደግሞ ፈረስና በቅሎ አላቸውና፥ እነርሱም በሥጋ በኩል ያስተውላሉና።

ምዕራፍ 8

እንግዲህ ወደ ፈጠረኝ ወደ እርሱ በደረጃ እየወጣሁ ይህን የባሕርዬን ኃይል ደግሞ አልፌ እሄዳለሁ። በስሜቶች ከተስተዋሉ ከሁሉ ዓይነት ነገሮች ወደ እርሷ የገቡ ስፍር ቍጥር የሌላቸው ምስሎች መዝገብ ወደሚገኝበት ወደ ትዝታዬ እርሻዎችና ሰፋፊ አዳራሾች እመጣለሁ። ስሜት የደረሰባቸውን ነገሮች በማስፋት ወይም በማሳነስ ወይም በሌላ በማንኛውም መንገድ በመለዋወጥ የምናስበው ሁሉ፥ መርሳት ገና ያልዋጠውና ያልቀበረው በዚያ የተሰጠውና የተቀመጠው ሌላውም ሁሉ በዚያ ተከማችቶአል። ወደዚያ ስገባ የምፈልገው እንዲወጣልኝ እጠይቃለሁ፤ አንዳንዱ ወዲያው ይመጣል፤ ሌሎቹ ከውስጠኛ ማከማቻ እንደሚወጡ ያህል ረዘም ላለ ጊዜ መፈለግ አለባቸው፤ ሌሎቹም በመንጋ ይወጣሉ፤ አንድ ነገር ሲፈለግና ሲጠየቅ «ምናልባት እኔ እሆን?» እንደሚሉ ያህል ዘልለው ይወጣሉ። እነዚህን የፈለግሁት ተገልጦ ከስውር ስፍራው እስኪታይ ድረስ ከትዝታዬ ፊት በልቤ እጅ አባርራቸዋለሁ። ሌሎች ነገሮች ደግሞ ሲጠሩ ባልተቋረጠ ሥርዓት ወዲያው ይመጣሉ፤ ፊት ያሉት ለሚከተሉት ስፍራ ይለቃሉ፤ ስፍራም ሲለቁ ከእይታ ይሰወራሉ፥ በፈለግሁም ጊዜ ለመምጣት ዝግጁ ናቸው። ይህ ሁሉ የሚሆነው አንድን ነገር በቃሌ ስደግም ነው።

በዚያ ነገሮች ሁሉ እያንዳንዳቸው በራሳቸው መግቢያ ገብተው በየዓይነታቸው ተለይተው ተጠብቀዋል፤ ብርሃንና የአካላት ቀለሞችና መልኮች ሁሉ በዓይኖች፤ የድምፅ ዓይነቶች ሁሉ በጆሮዎች፤ ሽታዎች ሁሉ በአፍንጫ መግቢያ፤ ጣዕሞች ሁሉ በአፍ፤ ጠንካራ ወይም ልስልስ፥ ሞቃት ወይም ቀዝቃዛ፥ ሸካራ፥ ከባድ ወይም ቀላል የሆነው፥ በአካል ውጭም ሆነ ውስጥ ያለው ሁሉ በመላ ሰውነት ስሜት። ይህን ሁሉ ታላቁ የትዝታ ወደብ ስፍር ቍጥር በሌላቸው ስውርና ሊነገሩ በማይችሉ ጠመዝማዛዎቹ ይቀበላል፤ በሚያስፈልጉም ጊዜ እንዲገኙና እንዲወጡ፤ እያንዳንዱ በራሱ በር ገብቶ በዚያ ይቀመጣል። ቢሆንም ነገሮቹ ራሳቸው አይገቡም፤ ሐሳብ መልሶ ይጠራቸው ዘንድ የተስተዋሉት ነገሮች ምስሎች ብቻ በዚያ ተዘጋጅተው ይገኛሉ። እያንዳንዱ በየትኛው ስሜት ገብቶ እንደ ተከማቸ በግልጥ ቢታይም፥ እነዚህ ምስሎች እንዴት እንደሚሠሩ ማን ሊናገር ይችላል? በጨለማና በዝምታ ውስጥ ሳለሁ እንኳ ብወድ ቀለሞችን በትዝታዬ አወጣለሁ፥ ጥቁሩንና ነጩን የወደድሁትንም ሌላውን እለያለሁ፤ ድምፆችም ደግሞ በዚያ ቢኖሩም ተኝተው ለብቻቸው እንደ ተቀመጡ ሆነው፥ በዓይኖቼ የገባውንና የምመረምረውን ምስል ጥሰው አያውኩትም። እነዚህንም ደግሞ እጠራቸዋለሁ፥ ወዲያውም ይገለጣሉ። አንደበቴ ጸጥ ብሎ ጕሮሮዬም ዲዳ ሆኖ ሳለ የወደድሁትን ያህል መዘመር እችላለሁ፤ በጆሮ የፈሰሰ ሌላ መዝገብ በተጠራ ጊዜ እነዚያ የቀለም ምስሎች በዚያ ቢኖሩም ጣልቃ ገብተው አያቋርጡም። እንዲሁም በሌሎቹ ስሜቶች የገቡትንና የተከማቹትን ሌሎች ነገሮች እንደ ፈቃዴ እጠራቸዋለሁ። አዎን፥ ምንም ሳላሸት የሊሊን መዓዛ ከቫዮሌት እለያለሁ፤ በዚያን ጊዜ ሳልቀምስም ሳልዳስስም በማስታወስ ብቻ ማርን ከጣፋጭ ወይን፥ ልስላሴንም ከሸካራነት አስበልጣለሁ።

እነዚህን ነገሮች በዚያ ሰፊ የትዝታዬ አደባባይ ውስጥ በውስጤ አደርጋቸዋለሁ። በዚያ ሰማይ፥ ምድር፥ ባሕር፥ ከረሳሁት በቀር በእነርሱም ውስጥ ላስበው የቻልሁት ሁሉ ከእኔ ጋር አሉና። በዚያም ደግሞ ራሴን አገኛለሁ፥ ራሴንም አስታውሳለሁ፤ መቼ፥ የትና ምን እንዳደረግሁ፥ በምን ዓይነት ስሜትም እንደ ነበርሁ። በገዛ ልምዴ ወይም በሌሎች ምስክርነት የማስታውሰው ሁሉ በዚያ አለ። ከዚያው መዝገብ ካየኋቸው ወይም ካየሁት ተነሥቼ ካመንኋቸው ነገሮች አዳዲስ ምሳሌዎችን ከአለፈው ጋር ዘወትር አስተባብራለሁ፤ ከዚያም ደግሞ የወደፊት ሥራዎችን፥ ሁኔታዎችንና ተስፋዎችን አስባለሁ፤ ይህንም ሁሉ እንደ ተገኘ አድርጌ እንደ ገና አሰላስለዋለሁ። ብዙና ታላላቅ በሆኑ ነገሮች ምስሎች በተሞላው በዚያ በአእምሮዬ ታላቅ ማከማቻ ውስጥ ለራሴ «ይህን ወይም ያን አደርጋለሁ» እላለሁ፤ «ይህ ወይም ያም ይከተላል»። «ምነው ይህ ወይም ያ በሆነ!» «እግዚአብሔር ይህን ወይም ያን ያርቀው!» እንዲህ ለራሴ እናገራለሁ፤ ስናገርም የምናገርላቸው ነገሮች ሁሉ ምስሎች ከዚያው የትዝታ ግምጃ ቤት ይቀርባሉ፤ ምስሎቹ ቢጐድሉ ኖሮ ስለ አንዳቸውም ባልተናገርሁ ነበር።

አምላኬ ሆይ፥ ይህ የትዝታ ኃይል ታላቅ ነው፥ እጅግ ታላቅ ነው፤ ሰፊና ወሰን የሌለው እልፍኝ ነው! ጥልቁን የመረመረ ማን ነው? ቢሆንም ይህ የእኔ ኃይል ነው፥ ለባሕርዬም የሚገባ ነው፤ እኔ ግን ያለሁትን ሁሉ አልረዳም። ስለዚህ አእምሮ ራሱን ለመያዝ ጠባብ ነው። ታዲያ ከራሱ የማይይዘው ያ የት ይሆናል? ከእርሱ ውጭ ነውን፥ በውስጡስ አይደለምን? ታዲያ ራሱን እንዴት አይረዳም? በዚህ ነገር ታላቅ አድናቆት ይወርሰኛል፥ መደነቅም ይይዘኛል። ሰዎችም የተራራዎችን ከፍታ፥ የባሕርን ታላላቅ ማዕበሎች፥ የወንዞችን ሰፊ ፈሳሽ፥ የውቅያኖስን ዙሪያ፥ የከዋክብትንም ዑደት ለማድነቅ ወደ ውጭ ይሄዳሉ፥ ራሳቸውን ግን ችላ ብለው ያልፋሉ፤ እኔ ስለ እነዚህ ሁሉ በተናገርሁ ጊዜ በዓይኖቼ እንዳላየኋቸው፥ ነገር ግን ያየኋቸውን ተራራዎች፥ ማዕበሎች፥ ወንዞችና ከዋክብት፥ መኖሩን የማምነውንም ያን ውቅያኖስ በውስጤ በትዝታዬ፥ ያውም በውጭ እንደማያቸው በዚያው ሰፊ ርቀት በዚያን ጊዜ በእውነት ባላይ ኖሮ ስለ እነርሱ መናገር እንዳልቻልሁ አይደነቁም። ቢሆንም በዓይኖቼ ባየኋቸው ጊዜ በማየት ወደ ራሴ አልሳብኋቸውም፤ እነርሱ ራሳቸውም ከእኔ ጋር አይደሉም፥ ምስሎቻቸው ብቻ እንጂ። እያንዳንዱም በየትኛው የሥጋ ስሜት በእኔ ላይ እንደ ታተመ አውቃለሁ።

ምዕራፍ 9

ቢሆንም የትዝታዬ ሊለካ የማይችል ስፋት የሚይዘው እነዚህን ብቻ አይደለም። ከነጻ ጥበባት የተማርሁትና ገና ያልረሳሁት ሁሉ ደግሞ በዚህ አለ፤ ስፍራ ወዳልሆነ ወደ አንድ ውስጠኛ ስፍራ እንደ ተወሰደ ያህል ነው፤ እነዚህም የነገሮቹ ምስሎች ሳይሆኑ ነገሮቹ ራሳቸው ናቸው። ሥነ ጽሑፍ ምን እንደ ሆነ፥ የክርክር ጥበብ ምን እንደ ሆነ፥ የጥያቄ ዓይነቶች ስንት እንደ ሆኑ፥ ከእነዚህ የማውቀው ሁሉ በትዝታዬ ውስጥ የሚኖረው ምስሉን ወስጄ ነገሩን ትቼ አይደለም፤ ወይም እንደ ድምፅ አስተጋብቶ እንዳለፈ አይደለም፤ ድምፅ መስማቱን ካቆመ በኋላ እንደሚሰማ ሆኖ መልሶ እንዲጠራ በዚያ ማተሚያ በጆሮ ላይ ይተከላል፤ ወይም እንደ ሽታ አይደለም፤ ሽታ ሲያልፍና በአየር ሲተን የማሽተት ስሜትን ይነካል፥ ከዚያም የራሱን ምስል ወደ ትዝታ ያስገባል፥ እርሱንም በማስታወስ እናድሰዋለን፤ ወይም እንደ መብል አይደለም፤ መብል በሆድ ውስጥ በእውነት አሁን ጣዕም የለውም፥ በትዝታ ግን አሁንም በአንድ መንገድ ይቀመሳል፤ ወይም ሥጋ በመዳሰስ እንደሚያስተውለውና ከእኛ ከተወሰደ በኋላ ትዝታ አሁንም እንደሚያስበው ማንኛውም ነገር አይደለም። እነዚያ ነገሮች ወደ ትዝታ አይተላለፉምና፤ ምስሎቻቸው ብቻ በሚያስደንቅ ፍጥነት ተይዘው በሚያስደንቁ ሣጥኖች ውስጥ እንደሚቀመጡ ያህል ይከማቻሉ፥ ከዚያም በማስታወስ ተግባር በሚያስደንቅ ሁኔታ ይወጣሉ።

ምዕራፍ 10

አሁን ግን ሦስት ዓይነት ጥያቄዎች እንዳሉ፥ ማለትም «ነገሩ አለን? ምንድር ነው? ምን ዓይነት ነው?» የሚሉ መሆናቸውን ስሰማ፥ እነዚያ ቃላት የተሠሩባቸውን ድምፆች ምስሎች በእርግጥ እይዛለሁ፤ እነዚያም ድምፆች በጩኸት በአየር ውስጥ አልፈው አሁን እንደሌሉ አውቃለሁ። ነገር ግን በእነዚያ ድምፆች የተገለጡትን ነገሮች ራሳቸውን በማንኛውም የሥጋዬ ስሜት ከቶ አልደረስሁባቸውም፥ ከአእምሮዬም በቀር በሌላ ከቶ አላየኋቸውም፤ ቢሆንም በትዝታዬ ያስቀመጥሁት ምስሎቻቸውን ሳይሆን እነርሱን ራሳቸውን ነው። እንዴት ወደ እኔ እንደ ገቡ ቢችሉ እነርሱ ይናገሩ፤ የሥጋዬን መግቢያዎች ሁሉ ዞሬ አይቻለሁና፥ በየትኛው እንደ ገቡ ግን ማግኘት አልችልም። ዓይኖች «እነዚያ ምስሎች ቀለም ቢኖራቸው ኖሮ ስለ እነርሱ ባወራን ነበር» ይላሉ። ጆሮዎች «ድምፅ ቢኖራቸው ኖሮ ባሳወቅናቸው ነበር» ይላሉ። አፍንጫ «ሽታ ቢኖራቸው ኖሮ በእኛ በኩል ባለፉ ነበር» ይላል። ጣዕም «ጣዕም ከሌላቸው አትጠይቀኝ» ይላል። ዳሰሳ «መጠን ከሌለው አልዳሰስሁትም፤ ካልዳሰስሁትም ስለ እርሱ አላሳወቅሁም» ይላል። እነዚህ ነገሮች ወደ ትዝታዬ ከወዴትና እንዴት ገቡ? እንዴት እንደ ሆነ አላውቅም። በተማርኋቸው ጊዜ የሌላውን ሰው አእምሮ አላመንሁም፥ ነገር ግን በራሴ አእምሮ ውስጥ አወቅኋቸው፤ እውነት መሆናቸውንም አጽድቄ በፈለግሁ ጊዜ ላወጣቸው እንድችል እንደ ማስቀመጥ አድርጌ ለእርሱ አደራ ሰጠኋቸው። እንግዲህ ከመማሬ በፊት እንኳ በልቤ ውስጥ ነበሩ፥ በትዝታዬ ግን አልነበሩም። ታዲያ የት ነበሩ? ወይስ በተነገሩ ጊዜ ስለ ምን አወቅኋቸው፥ «እንዲህ ነው፥ እውነት ነው» ስለ ምን አልሁ? አስቀድመው በትዝታ ውስጥ ኖረው፥ ነገር ግን የሌላ ሰው ማሳሰቢያ ባያወጣቸው ኖሮ ምናልባት ላስባቸው እስከማልችል ድረስ ወደ ጥልቅ ማዕዘኖች እንደ ተጣሉና እንደ ተቀበሩ ያህል ካልሆኑ በቀር?

ምዕራፍ 11

ስለዚህ ምስሎቻቸውን በስሜት ሕዋሳታችን የማንቀበላቸውን፥ ነገር ግን ያለ ምስል እንዳሉ በራሳቸው በውስጣችን የምናስተውላቸውን እነዚህን ነገሮች መማር ማለት፥ ትዝታ ቀድሞ ያለ ሥርዓትና ያለ ቅደም ተከተል ይዞአቸው የነበሩትን ነገሮች በማሰብ መቀበልና በማስተዋል መጠንቀቅ ብቻ እንደ ሆነ እናገኛለን፤ ይኸውም ቀድሞ ተሰውረው፥ ተበታትነውና ተዘንግተው በነበሩበት በዚያው ትዝታ ውስጥ በእጅ አጠገብ እንዳሉ ሆነው እንዲቀመጡ፥ ከእነርሱም ጋር ለተለማመደው አእምሮ በቀላሉ ብቅ እንዲሉ ነው። ትዝታዬም ከዚህ ዓይነት የሆኑትን፥ አስቀድመው የተገኙትን፥ እንዳልሁትም በእጅ አጠገብ እንዳሉ የተቀመጡትን፥ ተምረናቸዋል አውቀናቸዋልም የምንባልባቸውን ስንት ነገሮች ይሸከማል! ለጥቂት ጊዜ እነርሱን ማስታወስ ብተው፥ እንደ ገና ተቀብረው ወደ ጥልቁ ጓዳዎች እንደሚንሸራተቱ ይሆናሉ፤ ስለዚህም ሌላ መኖሪያ የላቸውምና እንደ አዲስ ከዚያ እንደ ገና ተፈልገው መታሰብ አለባቸው፤ እንዲታወቁም እንደ ገና መሰብሰብ አለባቸው፤ ይኸውም ከተበታተኑበት በአንድነት መሰብሰብ ማለት ነው፤ «ማሰብ» (cogitation) የሚለው ቃል የተገኘውም ከዚህ ነው። cogo (መሰብሰብ) እና cogito (ደጋግሞ መሰብሰብ) ልክ ago እና agito፥ facio እና factito እርስ በርሳቸው እንደሚዛመዱ ይዛመዳሉና። ነገር ግን አእምሮ ይህን ቃል (ማሰብን) ለራሱ ገንዘብ አድርጎታል፤ ስለዚህም በማንኛውም መንገድ «የተሰበሰበው» ሳይሆን በአእምሮ ውስጥ «እንደ ገና የተሰበሰበው»፥ ማለትም በአንድነት የተጠራቀመው፥ በትክክል ታሰበ ወይም ተመረመረ ይባላል።

ምዕራፍ 12

ትዝታ ደግሞ ስፍር ቍጥር የሌላቸውን የቍጥሮችና የልኬቶች ምክንያቶችንና ሕግጋትን ይይዛል፤ ከእነዚህም አንዳቸውም በማንኛውም የሥጋ ስሜት አልታተሙም፤ ቀለም ወይም ድምፅ ወይም ጣዕም ወይም ሽታ ወይም ዳሰሳ የላቸውምና። ስለ እነርሱ ሲነገር የሚጠቈሙባቸውን የቃላት ድምፅ ሰምቻለሁ፤ ድምፆቹ ግን ከነገሮቹ የተለዩ ናቸው። ድምፆቹ በግሪክ ቋንቋ ከላቲን የተለዩ ናቸውና፤ ነገሮቹ ግን ግሪክም ላቲንም ሌላ ቋንቋም አይደሉም። እንደ ሸረሪት ድር እጅግ የቀጠኑትን የአናጺዎችን መስመሮች አይቻለሁ፤ እነዚያ ግን የተለዩ ናቸው፤ የሥጋ ዓይን ያሳየችኝ የእነዚያ መስመሮች ምስሎች አይደሉም፤ ስለ ማንኛውም አካል ምንም ሳያስብ በውስጡ የሚያውቃቸው ሁሉ ያውቃቸዋል። በሥጋዬ ስሜቶች ሁሉ የምንቈጥራቸውን የነገሮች ቍጥሮች ደግሞ አስተውያለሁ፤ ነገር ግን የምንቈጥርባቸው ቍጥሮች የተለዩ ናቸው፤ የእነዚህም ምስሎች አይደሉም፤ ስለዚህም በእውነት አሉ። እነርሱን የማያይ ሰው ይህን በመናገሬ ይሳለቅብኝ፤ እርሱ ሲሳለቅብኝ እኔ አዝንለታለሁ።

ምዕራፍ 13

እነዚህን ሁሉ አስታውሳለሁ፤ እንዴት እንደ ተማርኋቸውም አስታውሳለሁ። በእነርሱም ላይ እጅግ በሐሰት የቀረቡ ብዙ ተቃውሞዎችን ሰምቻለሁ፥ አስታውሳቸውማለሁ፤ እነርሱ ሐሰት ቢሆኑም እኔ ማስታወሴ ግን ሐሰት አይደለም፤ በእነዚያ እውነቶችና በእነርሱ ላይ በቀረቡት በእነዚህ ሐሰቶች መካከል መለየቴንም ደግሞ አስታውሳለሁ። የእነዚህ ነገሮች የአሁኑ መለየቴ፥ ብዙ ጊዜ ሳስብባቸው ብዙ ጊዜ መለየቴን ከማስታወስ የተለየ እንደ ሆነ አስተውላለሁ። እንግዲህ እነዚህን ነገሮች ብዙ ጊዜ ማስተዋሌን አስታውሳለሁ፤ አሁን የምለየውንና የማስተውለውንም፥ ወደ ፊት አሁን እንዳስተዋልሁት አስታውስ ዘንድ በትዝታዬ ውስጥ አኖረዋለሁ። ስለዚህ ማስታወሴንም ደግሞ አስታውሳለሁ፤ ወደ ፊትም እነዚህን ነገሮች አሁን ማስታወስ መቻሌን ባስታውስ፥ በትዝታ ኃይል አስታውሰዋለሁ።

ምዕራፍ 14

ይኸው ትዝታ የአእምሮዬን ስሜቶች ደግሞ ይይዛል፤ አእምሮዬ ራሱ በሚሰማቸው ጊዜ በሚይዛቸው መንገድ ሳይሆን፥ እንደ ራሱ ኃይል እጅግ በተለየ መንገድ ነው። ደስ ሳይለኝ ደስ እንዳለኝ አስታውሳለሁና፤ ያለ ኀዘንም ያለፈውን ኀዘኔን አስባለሁ። አንድ ጊዜ መፍራቴን ያለ ፍርሃት አሰላስላለሁ፤ ያለፈውንም ምኞት ያለ ምኞት አስታውሳለሁ። አንዳንድ ጊዜ በተቃራኒው ያለፈውን ኀዘኔን በደስታ፥ ደስታዬንም በኀዘን አስታውሳለሁ። ይህ ስለ ሥጋ ቢሆን የሚያስደንቅ አይደለም፤ አእምሮ አንድ ነገር ነው፥ ሥጋም ሌላ ነውና። ስለዚህ ያለፈውን የሥጋ ሕመም በደስታ ባስታውስ ያን ያህል የሚያስደንቅ አይደለም። አሁን ግን ይህ ትዝታ ራሱ አእምሮ ስለ ሆነ (አንድን ነገር በትዝታ እንዲጠበቅ አደራ ስንሰጥ፥ «ይህን በአእምሮህ ያዘው» እንላለንና፤ ስንረሳም፥ «ወደ አእምሮዬ አልመጣም»፥ ደግሞም «ከአእምሮዬ አመለጠ» እንላለን፤ ትዝታውን ራሱን አእምሮ ብለን እንጠራዋለን)፤ ይህ እንዲህ ከሆነ፥ ያለፈውን ኀዘኔን በደስታ ሳስታውስ አእምሮ ደስታ፥ ትዝታ ደግሞ ኀዘን የሚኖረው፥ አእምሮ በውስጡ ባለው ደስታ ደስ ሲለው ትዝታ ግን በውስጡ ባለው ኀዘን የማያዝነው እንዴት ነው? ትዝታ ምናልባት የአእምሮ አይደለም ይሆን? ይህን ማን ይላል? እንግዲህ ትዝታ የአእምሮ ሆድ እንደ ሆነ ነው፤ ደስታና ኀዘን ደግሞ እንደ ጣፋጭና መራራ ምግብ ናቸው፤ ለትዝታ አደራ በተሰጡ ጊዜ ወደ ሆድ እንደ ተላለፉ ይሆናሉ፤ በዚያ ሊከማቹ ይችላሉ እንጂ ሊቀመሱ አይችሉም። እነዚህን አንድ ዓይነት አድርጎ ማሰብ የሚያስቅ ነው፤ ቢሆንም ፈጽሞ የማይመሳሰሉ አይደሉም።

ነገር ግን እነሆ፥ የአእምሮ መታወኮች አራት ናቸው፥ እነርሱም ምኞት፥ ደስታ፥ ፍርሃትና ኀዘን ናቸው ስል ይህን ከትዝታዬ አወጣዋለሁ፤ እያንዳንዳቸውን ወደ ንኡሳን ዓይነቶቻቸው በመከፋፈልና በመበየን ስለ እነርሱ የምከራከረውን ሁሉ፥ የምናገረውን በትዝታዬ ውስጥ አገኘዋለሁ፥ ከዚያም አወጣዋለሁ፤ ነገር ግን እነርሱን በማሰብ ሳስታውሳቸው ከእነዚህ መታወኮች በአንዳቸውም አልታወክም፤ አዎን፥ እነርሱን ከማስታወሴና ከማውጣቴ በፊት በዚያ ነበሩ፤ ስለዚህም በማስታወስ ከዚያ ሊወጡ ቻሉ። ምናልባት እንግዲህ ምግብ በማመንዠክ ከሆድ እንደሚወጣ፥ እንዲሁ እነዚህም በማስታወስ ከትዝታ ይወጣሉ። እንግዲያስ እንዲህ የሚያስታውስ ተከራካሪ የደስታን ጣፋጭነት ወይም የኀዘንን መራራነት በማሰላሰሉ አፍ የማይቀምሰው ስለ ምንድር ነው? ምሳሌው በሁሉ ረገድ ስለማይመሳሰል በዚህ የተለየ ነውን? ኀዘንን ወይም ፍርሃትን በጠራን ቍጥር ለማዘን ወይም ለመፍራት ብንገደድ፥ ስለ እነርሱ በፈቃዱ የሚናገር ማን ነው? ነገር ግን በሥጋ ስሜቶች በታተሙት ምስሎች መሠረት የስሞቹን ድምፅ ብቻ ሳይሆን፥ በማንኛውም የሥጋ በር ያልተቀበልናቸውን፥ ነገር ግን አእምሮ ራሱ በገዛ መከራዎቹ ልምድ አስተውሎ ለትዝታ አደራ የሰጣቸውን፥ ወይም ትዝታ አደራ ሳይሰጠው በራሱ የያዛቸውን የነገሮቹን ራሳቸውን ዕውቀት በትዝታችን ውስጥ ባናገኝ ኖሮ ስለ እነርሱ ልንናገር ባልቻልን ነበር።

ምዕራፍ 15

ነገር ግን በምስሎች ይሁን ወይም አይሁን ማን በቀላሉ ሊናገር ይችላል? እንዲህ፥ ድንጋይን እጠራለሁ፥ ፀሐይን እጠራለሁ፤ ነገሮቹ ራሳቸው በስሜቶቼ ፊት የሉም፥ ምስሎቻቸው ግን በትዝታዬ ውስጥ አሉ። የሥጋ ሕመምን እጠራለሁ፤ ምንም ሳያመኝ ሕመሙ ከእኔ ጋር የለም፤ ነገር ግን ምስሉ በትዝታዬ ውስጥ ባይኖር ኖሮ ስለ እርሱ የምናገረውን ባላወቅሁ፥ በንግግርም ሕመምን ከደስታ ባልለየሁ ነበር። የሥጋ ጤናን እጠራለሁ፤ በሥጋዬ ጤነኛ ስሆን ነገሩ ራሱ ከእኔ ጋር አለ፤ ነገር ግን ምስሉ ደግሞ በትዝታዬ ውስጥ ባይኖር ኖሮ የዚህ ስም ድምፅ ምን ማለት እንደ ሆነ በምንም መንገድ ማስታወስ ባልቻልሁ ነበር። ታማሚዎችም ጤና በተጠራ ጊዜ፥ ነገሩ ራሱ ከሥጋ ቢርቅም፥ ያው ምስል በትዝታ ኃይል ተይዞ ባይኖር ኖሮ የተነገረውን ባላወቁ ነበር። የምንቈጥርባቸውን ቍጥሮች እጠራለሁ፤ በትዝታዬም ውስጥ ያሉት ምስሎቻቸው ሳይሆኑ ራሳቸው ናቸው። የፀሐይን ምስል እጠራለሁ፤ ያም ምስል በትዝታዬ ውስጥ አለ። የምስሉን ምስል አላስታውስምና፤ ስጠራው ምስሉ ራሱ በፊቴ አለ። ትዝታን እጠራለሁ፥ የምጠራውንም አውቃለሁ። በትዝታ ራሱ ካልሆነ በቀር የት አውቀዋለሁ? እርሱ ደግሞ ለራሱ በራሱ ሳይሆን በምስሉ ይገኛልን?

ምዕራፍ 16

መርሳትን ስጠራ፥ የምጠራውንም ሳውቅ፥ ይህስ ምንድር ነው? ባላስታውሰው ኖሮ ከወዴት አውቀዋለሁ? የምናገረው ስለ ስሙ ድምፅ ሳይሆን ስለሚያመለክተው ነገር ነው፤ ይህን ረስቼው ቢሆን ያ ድምፅ የሚያመለክተውን ባላወቅሁ ነበር። እንግዲህ ትዝታን ሳስታውስ ትዝታ ራሱ በራሱ ለራሱ ይገኛል፤ መርሳትን ሳስታውስ ግን ትዝታም መርሳትም ይገኛሉ፤ የማስታውስበት ትዝታ፥ የማስታውሰውም መርሳት። ነገር ግን መርሳት የትዝታ ማጣት ካልሆነ ምንድር ነው? እንግዲህ በሚገኝበት ጊዜ ማስታወስ የማልችል ሆኜ ሳለ፥ እንዳስታውሰው እንዴት ይገኛል? ነገር ግን የምናስታውሰውን በትዝታ የምንይዘው ከሆነ፥ መርሳትንም ባናስታውስ ኖሮ ስሙን በሰማን ጊዜ የሚያመለክተውን ነገር በፍጹም ባላወቅን ነበር፤ እንግዲያስ መርሳት በትዝታ ተይዞአል። እንግዲህ እንዳንረሳ ይገኛል፤ ሲገኝም እንረሳለን። ከዚህም መርሳት በምናስታውሰው ጊዜ በራሱ ሳይሆን በምስሉ በትዝታ ውስጥ እንደሚገኝ መረዳት ይገባል፤ በራሱ ቢገኝ ኖሮ እንድንረሳ እንጂ እንድናስታውስ ባላደረገን ነበርና። እንግዲህ ይህን ማን ይመረምረዋል? እንዴት እንደ ሆነስ ማን ያስተውለዋል?

ጌታ ሆይ፥ እኔ በእውነት በዚህ እደክማለሁ፤ አዎን፥ በራሴ ውስጥ እደክማለሁ፤ እጅግ የፊት ላብ የሚሻ ከባድ መሬት ሆኛለሁ። አሁን የሰማይን ክፍሎች የምንመረምር፥ ወይም የከዋክብትን ርቀት የምንለካ፥ ወይም የምድርን ሚዛን የምንጠይቅ አይደለንምና። የማስታውሰው እኔ ራሴ ነኝ፥ እኔ አእምሮው። እኔ ራሴ ያልሆንሁት ነገር ከእኔ ቢርቅ ያን ያህል የሚያስደንቅ አይደለም። ነገር ግን ከራሴ ይልቅ ለእኔ የሚቀርብ ምንድር ነው? እነሆም፥ የገዛ ትዝታዬ ኃይል ለእኔ አይገባኝም፤ ያለ እርሱ ግን ራሴን እንኳ መጥራት አልችልም። መርሳትን እንደማስታውስ ግልጥ ሲሆንልኝ ምን እላለሁ? የማስታውሰው ነገር በትዝታዬ ውስጥ የለም እላለሁን? ወይስ እንዳልረሳ ተብሎ መርሳት በትዝታዬ ውስጥ አለ እላለሁን? ሁለቱም እጅግ የማይመስሉ ናቸው። ሦስተኛ መንገድስ ምን አለ? መርሳትን በማስታውሰው ጊዜ በትዝታዬ የተያዘው መርሳት ራሱ ሳይሆን የመርሳት ምስል ነው እንዴት እላለሁ? የማንኛውም ነገር ምስል በትዝታ ላይ በሚታተምበት ጊዜ፥ ያ ምስል ይታተም ዘንድ ነገሩ ራሱ አስቀድሞ መገኘት የግድ ስለ ሆነ፥ ይህንንስ እንዴት እላለሁ? ካርቴጅን እንዲሁ አስታውሳለሁና፤ የነበርሁባቸውንም ስፍራዎች ሁሉ እንዲሁ፥ ያየኋቸውንም የሰዎች ፊቶች እንዲሁ፥ በሌሎቹም ስሜቶች የተነገሩትን ነገሮች፥ የሥጋንም ጤና ወይም ሕመም እንዲሁ። እነዚህ ነገሮች በተገኙ ጊዜ ትዝታዬ ከእነርሱ ምስሎችን ተቀብሎአልና፤ እነዚህም ከእኔ ጋር ሆነው፥ ነገሮቹ በሌሉበት ባስታውሳቸው ጊዜ እንድመለከታቸውና በአእምሮዬ እንድመልሳቸው ነው። እንግዲህ ይህ መርሳት በትዝታ ውስጥ የተያዘው በራሱ ሳይሆን በምስሉ ከሆነ፥ ምስሉ ይወሰድ ዘንድ እርሱ ራሱ አንድ ጊዜ ተገኝቶ እንደ ነበር ግልጥ ነው። ነገር ግን በተገኘ ጊዜ፥ መርሳት በመገኘቱ አስቀድሞ ተመዝግቦ ያገኘውን እንኳ የሚደመስስ ሆኖ ሳለ፥ ምስሉን በትዝታ ውስጥ እንዴት ጻፈ? ቢሆንም በማንኛውም መንገድ ቢሆን፥ ያ መንገድ ከማሰብና ከመግለጥ በላይ ቢሆንም፥ የምናስታውሰው የሚደመሰስበትን መርሳትን ራሱን ደግሞ እንደማስታውስ እርግጠኛ ነኝ።

ምዕራፍ 17

አምላኬ ሆይ፥ የትዝታ ኃይል ታላቅ ነው፤ የሚያስፈራ ነገር፥ ጥልቅና ወሰን የሌለው ብዙነት ነው፤ ይህም ነገር አእምሮ ነው፥ ይህም እኔ ራሴ ነኝ። አምላኬ ሆይ፥ እንግዲህ እኔ ምንድር ነኝ? ምን ዓይነት ባሕርይ ነኝ? ልዩ ልዩና ብዙ ዓይነት፥ እጅግም የሰፋ ሕይወት ነኝ። እነሆ፥ በትዝታዬ ሜዳዎችና ዋሻዎች ጕድጓዶችም ውስጥ፥ ስፍር ቍጥር በሌላቸውና ስፍር በሌለው መጠን በተሞሉ ስፍር ቍጥር በሌላቸው የነገሮች ዓይነቶች ውስጥ፥ በምስሎች እንደ አካላት ሁሉ፥ ወይም በራሳቸው መገኘት እንደ ጥበባት፥ ወይም በአንዳንድ ዕውቀቶች ወይም ምልክቶች እንደ አእምሮ ስሜቶች፥ እነዚህንም አእምሮ በማይሰማቸው ጊዜ እንኳ ትዝታ ይይዛቸዋል፥ በትዝታ ውስጥ ያለው ሁሉ ግን በአእምሮም ውስጥ ነው—በእነዚህ ሁሉ ላይ እሮጣለሁ፥ እበራለሁ፤ የቻልሁትን ያህል ወዲህም ወዲያም ጠልቄ እገባለሁ፥ ፍጻሜም የለውም። የትዝታ ኃይል እንዲህ ታላቅ ነው፥ በሟች የሰው ሕይወት እንኳ የሕይወት ኃይል እንዲህ ታላቅ ነው። እውነተኛ ሕይወቴ፥ አምላኬ ሆይ፥ እንግዲህ ምን አደርጋለሁ? ትዝታ የሚባለውን ይህን ኃይሌን እንኳ አልፈዋለሁ፤ አዎን፥ ጣፋጭ ብርሃን ሆይ፥ ወደ አንተ እቀርብ ዘንድ አልፈዋለሁ። ምን ትለኛለህ? እነሆ፥ ከእኔ በላይ ወደምትኖረው ወደ አንተ በአእምሮዬ በኩል እየወጣሁ ነው። አዎን፥ ልትደረስበት በምትችልበት በኩል ወደ አንተ ልደርስ፥ ሰው ሊጣበቅብህ በሚችልበት በኩልም ከአንተ ጋር ልጣበቅ እየተመኘሁ፥ ትዝታ የሚባለውን ይህን ኃይሌን አሁን አልፈዋለሁ። እንስሶችና ወፎች እንኳ ትዝታ አላቸውና፤ ያለዚያ ወደ ጕድጓዶቻቸውና ወደ ጎጆዎቻቸው መመለስ፥ የለመዷቸውንም ሌሎች ብዙ ነገሮች ማድረግ ባልቻሉ ነበር፤ በትዝታ ካልሆነም በቀር ማንኛውንም ነገር ሊለምዱ ባልቻሉ ነበር። እንግዲህ ከአራት እግር እንስሶች የለየኝን፥ ከሰማይ ወፎችም ይልቅ ጠቢብ ያደረገኝን እደርስበት ዘንድ ትዝታን ደግሞ አልፋለሁ፤ ትዝታን ደግሞ አልፋለሁ፤ በእውነት መልካምና እርግጠኛ ጣፋጭነት ሆይ፥ አንተን የት አገኝሃለሁ? አንተንስ የት አገኝሃለሁ? ከትዝታዬ ውጭ ባገኝህ፥ በትዝታዬ አልያዝሁህም ማለት ነው። ባላስታውስህስ እንዴት አገኝሃለሁ?

ምዕራፍ 18

ድሪምዋ የጠፋባት፥ በመብራትም የፈለገችው ሴት ባታስታውሰው ኖሮ ባላገኘችውም ነበርና። በተገኘ ጊዜስ ባታስታውሰው ኖሮ ያው እንደ ሆነ ከወዴት ታውቅ ነበር? ብዙ ነገርን መፈለጌንና ማግኘቴን አስታውሳለሁ፤ ይህንም በዚህ አውቃለሁ፤ ከእነርሱ አንዱን ስፈልግ፥ «ይህ ነውን?» «ያ ነውን?» ተብዬ ስጠየቅ፥ የምፈልገው እስኪቀርብልኝ ድረስ «አይደለም» እል ነበር። ያን (ምንም ይሁን) ባላስታውሰው ኖሮ፥ ቢቀርብልኝም ላውቀው ስለማልችል ባላገኘሁት ነበር። የጠፋን ነገር ስንፈልግና ስናገኝ ሁልጊዜ እንዲሁ ነው። ቢሆንም አንድ ነገር (እንደ ማንኛውም የሚታይ አካል) ከትዝታ ሳይሆን ከዓይን በአጋጣሚ ቢጠፋ፥ ምስሉ አሁንም በውስጥ ተይዞ ይኖራል፤ ለዓይን እስኪመለስም ድረስ ይፈለጋል፤ በተገኘም ጊዜ በውስጥ ባለው ምስል ይታወቃል፤ ካላወቅነውም የጠፋውን አገኘን አንልም፤ ካላስታወስነውም ልናውቀው አንችልም። ነገር ግን ይህ ከዓይን ጠፍቶ ነበር እንጂ በትዝታ ተይዞ ነበር።

ምዕራፍ 19

ነገር ግን ትዝታ ራሱ አንድ ነገር ሲያጣ፥ ስንረሳና እናስታውስ ዘንድ ስንፈልግ እንደሚሆነው፥ ይህስ ምንድር ነው? በመጨረሻ ከትዝታ ራሱ በቀር የት እንፈልጋለን? በዚያም በአንዱ ፈንታ ሌላው በአጋጣሚ ቢቀርብ፥ የምንፈልገው እስኪገጥመን ድረስ እንጥለዋለን፤ ሲገጥመንም፥ «ይህ ነው» እንላለን፤ ይህንም ባናውቀው ባላልን ነበር፥ ባናስታውሰውም ባላወቅነው ነበር። እንግዲህ በእርግጥ ረስተነው ነበር። ወይስ ሁሉም አላመለጠንም ነበር፥ ነገር ግን በያዝነው ክፍል የጠፋው ክፍል ተፈለገ? ትዝታ ዘወትር በአንድነት ይሸከመው የነበረውን ሁሉ እንዳልተሸከመ ስለ ተሰማው፥ ከጥንት ልማዱ በመጐደሉ እንደ ተቈረጠ ሆኖ የጐደለውን እንዲመለስለት ጠየቀ? ለምሳሌ፥ የምናውቀውን አንድ ሰው ብናይ ወይም ብናስብ፥ ስሙንም ረስተን ልናስታውሰው ብንሞክር፥ ሌላ የሚመጣው ሁሉ ከእርሱ ጋር አይጣመርም፤ ከእርሱ ጋር አብሮ መታሰብ ልማድ አልነበረውምና፥ ስለዚህም ዕውቀቱ እንደ ለመደው ነገሩ በሚገባ የሚያርፍበት እስኪቀርብ ድረስ ይጣላል። ያስ ከትዝታ ራሱ በቀር ከወዴት ይቀርባል? በሌላ ሰው ተነግሮን ስናውቀው እንኳ ከዚያ ይመጣልና። እንደ አዲስ ነገር አናምነውምና፤ ነገር ግን በማስታወስ የተጠራው ትክክል እንደ ሆነ እንቀበላለን። ነገር ግን ከአእምሮ ፈጽሞ ቢደመሰስ ኖሮ፥ ቢነገረን እንኳ ባላስታወስነው ነበር። መርሳታችንን የምናስታውሰውን ገና ፈጽመን አልረሳነውምና። እንግዲህ ፈጽመን የረሳነውን፥ ቢጠፋም፥ ልንፈልገው እንኳ አንችልም።

ምዕራፍ 20

ጌታ ሆይ፥ እንግዲህ አንተን እንዴት እፈልግሃለሁ? አምላኬ ሆይ፥ አንተን ስፈልግ ደስተኛ ሕይወትን እፈልጋለሁና። ነፍሴ በሕይወት ትኖር ዘንድ አንተን እፈልግሃለሁ። ሥጋዬ በነፍሴ ሕያው ነውና፤ ነፍሴም በአንተ። እንግዲህ ሊባል በሚገባበት ስፍራ «በቃኝ» እስክል ድረስ ደስተኛ ሕይወት የሌለኝ ሆኜ እንዴት እፈልገዋለሁ? እንዴትስ እፈልገዋለሁ? እንደ ረሳሁት፥ መርሳቴንም እያስታወስሁ በማስታወስ ነውን? ወይስ እንደማይታወቅ ነገር ልማረው በመመኘት፥ ወይ ከቶ ሳላውቀው፥ ወይ መርሳቴንም እንኳ እስከማላስታውስ ድረስ ረስቼው? ደስተኛ ሕይወት ሁሉ የሚሹት፥ የማይሻውም ፈጽሞ ማንም የሌለ አይደለምን? እንዲህ እንዲሹት የት አወቁት? እንዲህ እንዲወዱትስ የት አዩት? በእውነት አለን፤ እንዴት እንደ ሆነ ግን አላውቅም። አዎን፥ ሌላ መንገድ አለ፤ ሰው በእርሱ ሲኖረው ያን ጊዜ ደስተኛ ይሆናል፤ በተስፋም ብፁዓን የሆኑ አሉ። እነዚህ በእውነተኛ ሥራ ካላቸው ይልቅ በዝቅተኛ ደረጃ አላቸው፤ ነገር ግን በሥራም በተስፋም ደስተኞች ካልሆኑት ይሻላሉ። ነገር ግን እነዚህ ደግሞ በሆነ መንገድ ባይኖራቸው ኖሮ ደስተኞች ለመሆን እንዲህ ባልሻቱ ነበር፤ እንደሚሹትም ፈጽሞ እርግጥ ነው። እንግዲህ እንዴት እንደ ሆነ ባላውቅም አውቀውታል፤ ስለዚህም በሆነ ዓይነት ዕውቀት አላቸው፤ ምን እንደ ሆነ አላውቅም፤ በትዝታ ውስጥ ይሆን እንደ ሆነም እጨነቃለሁ፤ በዚያ ከሆነ አንድ ጊዜ ደስተኞች ነበርን ማለት ነው፤ ሁላችን በየራሳችን ነውን፥ ወይስ አስቀድሞ ኃጢአት በሠራው፥ በእርሱም ደግሞ ሁላችን በሞትንበት፥ ከእርሱም ሁላችን በመከራ በተወለድንበት በዚያ ሰው ነው፥ ይህን አሁን አልመረምርም፤ ነገር ግን ደስተኛ ሕይወት በትዝታ ውስጥ እንደ ሆነ ብቻ ነው የምጠይቀው? ባናውቀው ኖሮ አንወደውም ነበርና። ስሙን እንሰማለን፥ ነገሩንም እንደምንመኘው ሁላችን እንመሰክራለን፤ በድምፁ ብቻ ደስ አይለንምና። አንድ ግሪካዊ በላቲን ሲሰማው የተነገረውን ስለማያውቅ ደስ አይለውምና፤ እኛ ላቲናውያን ግን ደስ ይለናል፤ እርሱም በግሪክ ቢሰማው ደስ ባለው ነበር፤ ግሪካውያንና ላቲናውያን፥ የሌሎችም ቋንቋዎች ሁሉ ሰዎች እንዲህ አጥብቀው የሚናፍቁት ነገሩ ራሱ ግሪክም ላቲንም አይደለምና። ስለዚህ ለሁሉ የታወቀ ነው፤ «ደስተኞች ሊሆኑ ይሻሉን?» ተብለው ቢጠየቁ፥ ያለ ጥርጥር በአንድ ድምፅ «እንሻለን» ብለው ይመልሱ ነበርና። ይህም ስሙ የሚያመለክተው ነገር ራሱ በትዝታቸው ውስጥ ተይዞ ባይኖር ኖሮ ሊሆን ባልቻለም ነበር።

ምዕራፍ 21

ነገር ግን ካርቴጅን ያየ ሰው እንደሚያስታውሳት እንዲሁ ነውን? አይደለም። ደስተኛ ሕይወት አካል ስላልሆነ በዓይን አይታይምና። እንግዲህ ቍጥሮችን እንደምናስታውስ ነውን? አይደለም። እነዚህን በዕውቀቱ የያዘ ሰው ከዚያ በላይ ሊደርስባቸው አይፈልግምና፤ ደስተኛ ሕይወትን ግን በዕውቀታችን ይዘነዋል፥ ስለዚህም እንወደዋለን፥ ቢሆንም ደስተኞች እንሆን ዘንድ አሁንም ልንደርስበት እንመኛለን። እንግዲህ የንግግር ችሎታን እንደምናስታውስ ነውን? አይደለም። ይህን ስም ሲሰሙ አንዳንዶች ገና የንግግር ችሎታ ሳይኖራቸው ነገሩን ያስታውሳሉ፥ ብዙዎችም ሊኖራቸው ይመኛሉ፤ ከዚህም በዕውቀታቸው ውስጥ እንዳለ ይታያል፤ ነገር ግን እነዚህ ሌሎች የንግግር ችሎታ እንዳላቸው በሥጋ ስሜቶቻቸው አስተውለዋል፥ ደስም ብሎአቸዋል፥ እንደ እነርሱም ለመሆን ይመኛሉ (በእርግጥ ስለ እርሱ ውስጣዊ ዕውቀት ባይኖራቸው ኖሮ ደስ ባላላቸው ነበር፥ እንዲህ ደስ ባይላቸውም ኖሮ እንደ እነርሱ ለመሆን ባልተመኙ ነበር)፤ ደስተኛ ሕይወትን ግን በሌሎች ላይ በማንኛውም የሥጋ ስሜት አንለማመደውም። እንግዲህ ደስታን እንደምናስታውስ ነውን? ምናልባት፤ ደስታዬን ሳዝን እንኳ አስታውሰዋለሁና፥ ደስተኛ ሕይወትንም ጐስቋላ ሳለሁ፤ ደስታዬንም በሥጋ ስሜት ከቶ አላየሁትም፥ አልሰማሁትም፥ አላሸተትሁትም፥ አልቀመስሁትም፥ አልዳሰስሁትምም፤ ነገር ግን ደስ ባለኝ ጊዜ በአእምሮዬ ተለማመድሁት፤ ዕውቀቱም በትዝታዬ ላይ ተጣበቀ፤ ስለዚህም ደስ እንዳለኝ እንደማስታውሳቸው ነገሮች ባሕርይ አንዳንድ ጊዜ በመጸየፍ፥ ሌላ ጊዜ በናፍቆት ላስታውሰው እችላለሁ። በርኩሳን ነገሮች እንኳ በአንድ ዓይነት ደስታ ተዘፍቄ ነበርና፤ ይህንም አሁን ሳስታውስ እጸየፈዋለሁ፥ እረግመውማለሁ፤ ሌላ ጊዜ ደግሞ በመልካምና በቅን ነገሮች ነበር፤ እነርሱንም ምናልባት አሁን ባይኖሩም በናፍቆት አስታውሳቸዋለሁ፤ ስለዚህም የቀድሞውን ደስታ በኀዘን አስታውሳለሁ።

እንግዲህ ላስታውሰው፥ ልወደውና ልናፍቀው ደስተኛ ሕይወቴን የትና መቼ ተለማመድሁት? እኔ ብቻ ወይም ከእኔ ጋር ጥቂቶች አይደለንም፤ ሁላችን ደስተኞች ልንሆን እንወዳለን፤ ይህንም በእርግጠኛ ዕውቀት ባናውቀው ኖሮ በእንዲህ ያለ እርግጠኛ ፈቃድ ባልተመኘነው ነበር። ነገር ግን ይህ እንዴት ነው? ሁለት ሰዎች ወደ ጦርነት ይሄዱ እንደ ሆነ ቢጠየቁ፥ ምናልባት አንዱ እሄዳለሁ ይላል፥ ሌላውም አልሄድም ይላል፤ ደስተኞች ሊሆኑ ይሻሉ እንደ ሆነ ቢጠየቁ ግን፥ ሁለቱም ያለ አንዳች ጥርጥር ወዲያውኑ እንሻለን ይላሉ፤ አንዱ ወደ ጦርነት የሚሄደው፥ ሌላውም የማይሄደው ደስተኛ ለመሆን እንጂ በሌላ ምክንያት አይደለም። ምናልባት አንዱ ደስታውን በዚህ ነገር፥ ሌላውም በዚያ ነገር እንደሚሻ፥ ሁሉም ደስተኞች ለመሆን በመመኘት ይስማማሉ፥ ቢጠየቁም ደስታ ሊኖራቸው እንደሚሹ እንደሚስማሙ፥ ይህንም ደስታ ደስተኛ ሕይወት ብለው ይጠሩታል? እንግዲህ አንዱ ይህን ደስታ በአንድ መንገድ፥ ሌላውም በሌላ መንገድ ቢያገኘውም፥ ሁሉ ሊደርሱበት የሚጥሩት አንድ ፍጻሜ አላቸው፤ እርሱም ደስታ ነው። ይህም ሁሉ እንደ ተለማመዱት ሊናገሩት የሚገባ ነገር ስለ ሆነ በትዝታ ውስጥ ይገኛል፤ የደስተኛ ሕይወት ስም በተጠራ ቍጥርም ይታወቃል።

ምዕራፍ 22

ጌታ ሆይ፥ በዚህ ለአንተ ከሚናዘዘው ከባሪያህ ልብ ይራቅ፤ ይራቅ፤ ደስታው ምንም ይሁን ምን፥ በዚህ ምክንያት ራሴን ደስተኛ አድርጌ እንዳስብ ይራቅ። ለኃጥኣን የማይሰጥ፥ ነገር ግን ስለ ራስህ ብለው ለሚወዱህ፥ ደስታቸውም አንተ ራስህ ለሆንህላቸው የሚሰጥ ደስታ አለና። ደስተኛ ሕይወትም ይህ ነው፤ ወደ አንተ፥ ከአንተ፥ ስለ አንተ ደስ መሰኘት፤ ይህ ነው፥ ሌላም የለም። ሌላ አለ ብለው የሚያስቡ ሌላን ይከተላሉ እንጂ እውነተኛውን ደስታ አይከተሉምና። ቢሆንም ፈቃዳቸው ከአንዳች የደስታ አምሳያ ዘወር አላለም።

ምዕራፍ 23

እንግዲህ ሁሉ ደስተኞች ለመሆን እንደሚሹ እርግጥ አይደለም፤ ብቸኛው ደስተኛ ሕይወት በሆንኸው በአንተ ደስ ሊላቸው የማይሹ ደስተኛ ሕይወትን በእውነት አይመኙምና። ወይስ ሰዎች ሁሉ ይህን ይመኛሉ፥ ነገር ግን ሥጋ በመንፈስ ላይ መንፈስም በሥጋ ላይ ስለሚመኝ የሚወዱትን ማድረግ አይችሉም፤ ስለዚህም በሚችሉት ላይ ይወድቃሉ፥ በእርሱም ይረካሉ፤ የማይችሉትን እንዲችሉ የሚያደርግ ያህል አጥብቀው አይሹትምና? ማንንም እጠይቃለሁ፤ በእውነት ወይስ በሐሰት ደስ ሊለው ይወዳል? «በእውነት» ለማለት የሚያመነቱት «ደስተኞች ልንሆን እንሻለን» ለማለት የሚያመነቱትን ያህል ጥቂት ነው፤ ደስተኛ ሕይወት በእውነት ደስ መሰኘት ነውና፤ ይህም እውነት በሆንህ በአንተ፥ አምላክ ብርሃኔ፥ የፊቴ መድኃኒት፥ አምላኬ ሆይ፥ ደስ መሰኘት ነው። ሁሉ የሚመኙት ደስተኛ ሕይወት ይህ ነው፤ ብቻውን ደስተኛ የሆነውን ይህን ሕይወት ሁሉ ይመኙታል፤ በእውነት ደስ መሰኘትን ሁሉ ይመኛሉ። ሊያታልሉ የሚወዱ ብዙዎችን አግኝቻለሁ፤ ሊታለል የሚወድ ግን ማንም የለም። እንግዲህ እውነትን ደግሞ ከሚያውቁበት ስፍራ በቀር ይህን ደስተኛ ሕይወት የት አወቁት? ሊታለሉ አይወዱምና እርሱንም ደግሞ ይወዱታል። በእውነት ደስ ከመሰኘት በቀር ሌላ ያልሆነውን ደስተኛ ሕይወትን ሲወዱ፥ ያን ጊዜ እውነትን ደግሞ ይወዳሉ፤ ነገር ግን በትዝታቸው ውስጥ ስለ እርሱ አንዳች ዕውቀት ባይኖር ኖሮ ባልወደዱት ነበር። እንግዲያስ በእርሱ ደስ የማይላቸው ስለ ምንድር ነው? ደስተኞችስ የማይሆኑት ስለ ምንድር ነው? በደካማ ሁኔታ የሚያስታውሱት ደስተኞች ሊያደርጋቸው ከሚችለው ይልቅ፥ ጐስቋሎች ሊያደርጓቸው የሚበልጥ ኃይል ባላቸው ሌሎች ነገሮች አጥብቀው ስለ ተያዙ ነው። በሰዎች ውስጥ ገና ጥቂት ብርሃን አለና፤ ጨለማ እንዳይደርስባቸው ይመላለሱ፥ ይመላለሱ።

ነገር ግን «እውነት ጥላቻን የምትወልደው» ስለ ምንድር ነው? እውነትንም የሚሰብክ የአንተ ሰው ስለ ምን ጠላት ይሆንባቸዋል? ብፁዕ ሕይወት ግን የተወደደች ናት፤ እርሷም በእውነት ደስ ከመሰኘት በቀር ሌላ አይደለችም። ወይስ እውነት በዚህ መንገድ ትወደዳለችን? ሌላ ነገርን የሚወዱ የወደዱት ነገር እውነት እንዲሆን ይመኛሉና፤ መታለልንም ስለማይወዱ እንደ ተታለሉ መረዳትን አይፈቅዱም። ስለዚህ በእውነት ፈንታ ስለ ወደዱት ነገር ሲሉ እውነትን ይጠላሉ። ስታበራላቸው እውነትን ይወዷታል፤ ስትገሥጻቸው ይጠሏታል። መታለልን አይወዱምና፥ ማታለልን ግን ይወዳሉና፤ ራሷን ስትገልጥላቸው ይወዷታል፥ እነርሱን ስትገልጣቸው ግን ይጠሏታል። ስለዚህም እንዲህ ትመልስላቸዋለች፤ በእርሷ መገለጥን ያልወደዱትን ያለ ፈቃዳቸው ትገልጣቸዋለች፥ ራሷ ግን አትገለጥላቸውም። እንዲህ፥ እንዲህ፥ አዎን እንዲህ ነው የሰው አእምሮ፤ እንዲህ ዕውርና ደዌኛ፥ ርኩስና መልከ ጥፉ ሆኖ ሊሰወር ይወዳል፥ ከእርሱ ግን አንዳች እንዲሰወር አይወድም። ነገር ግን ተቃራኒው ይመለስበታል፤ እርሱ ከእውነት አይሰወርም፥ እውነት ግን ከእርሱ ትሰወራለች። ሆኖም እንዲህ ጐስቋላ ሆኖ እንኳ ከሐሰት ይልቅ በእውነት ደስ መሰኘትን ይመርጣል። እንግዲህ ምንም የሚከፋፍለው ሳይኖር ነገር ሁሉ በእርሱ እውነት በሆነው በዚያ ብቸኛ እውነት ደስ ሲሰኝ ብፁዕ ይሆናል።

ምዕራፍ 24

ጌታ ሆይ፥ አንተን እየፈለግሁ በትዝታዬ ውስጥ ምን ያህል ስፍራ እንደ ተዘዋወርሁ እይ፤ ከእርሷም ውጭ አላገኘሁህም። አንተን ካወቅሁ ጀምሮ በትዝታዬ ከጠበቅሁት በቀር ስለ አንተ አንዳች አላገኘሁም። አንተን ካወቅሁ ጀምሮ አልረሳሁህምና። እውነትን ባገኘሁበት በዚያ አምላኬን፥ እውነትን ራሱን፥ አገኘሁ፤ ካወቅሁትም ጀምሮ አልረሳሁትም። እንግዲህ አንተን ካወቅሁ ጀምሮ በትዝታዬ ውስጥ ትኖራለህ፤ አንተን ሳስብህና በአንተ ደስ ሲለኝ በዚያ አገኝሃለሁ። እነዚህ ድህነቴን ተመልክተህ በምሕረትህ የሰጠኸኝ ቅዱሳን ደስታዎቼ ናቸው።

ምዕራፍ 25

ነገር ግን አቤቱ፥ በትዝታዬ ውስጥ ወዴት ትኖራለህ? በዚያ ወዴት ትኖራለህ? ምን ዓይነት ማደሪያ ለራስህ አዘጋጀህ? ምን ዓይነትስ መቅደስ ለራስህ ሠራህ? በእርሷ ልትኖር ይህን ክብር ለትዝታዬ ሰጠሃት፤ ነገር ግን በየትኛው ክፍልዋ እንደምትኖር እኔ እመረምራለሁ። አንተን ሳስብ እንስሶች ደግሞ ያሏቸውን ክፍሎችዋን አለፍሁ፤ በዚያ በግዙፋን ነገሮች ምስሎች መካከል አላገኘሁህምና፤ የአእምሮዬን ስሜቶች ወደ ሰጠኋቸው ክፍሎች መጣሁ፥ በዚያም አላገኘሁህም። ወደ አእምሮዬም መቀመጫ ራሱ ገባሁ (አእምሮ ራሱን ደግሞ ያስታውሳልና፥ ይህ መቀመጫ በትዝታዬ ውስጥ ነው)፥ በዚያም አልነበርህም፤ አንተ ግዙፍ ምስል ወይም የሕያው ፍጡር ስሜት እንዳይደለህ (ደስ ሲለን፥ ስናዝን፥ ስንመኝ፥ ስንፈራ፥ ስናስታውስ፥ ስንረሳ ወይም እንዲህ ያለውን ስናደርግ)፥ እንዲሁ አእምሮ ራሱ አይደለህም፤ አንተ የአእምሮ ጌታ አምላክ ነህና፤ እነዚህ ሁሉ ይለወጣሉ፥ አንተ ግን ከሁሉ በላይ የማትለወጥ ሆነህ ትኖራለህ፤ ሆኖም አንተን ካወቅሁ ጀምሮ በትዝታዬ ልታድር ፈቀድህ። ታዲያ በውስጧ ስፍራዎች ያሉ ይመስል አሁን በየትኛው ስፍራዋ እንደምታድር ስለ ምን እፈልጋለሁ? አንተን ካወቅሁ ጀምሮ አስታውስሃለሁና፥ ሳስብህም በዚያ አገኝሃለሁና፥ በእርሷ እንደምታድር በእርግጥ አውቃለሁ።

ምዕራፍ 26

እንግዲህ አንተን አውቅ ዘንድ ወዴት አገኘሁህ? አንተን ከማወቄ በፊት በትዝታዬ ውስጥ አልነበርህምና። ከእኔ በላይ በአንተ ውስጥ ካልሆነ በቀር፥ አንተን አውቅ ዘንድ ወዴት አገኘሁህ? ስፍራ ግን የለም፤ ወደ ኋላም ወደ ፊትም እንሄዳለን፥ ስፍራም የለም። እውነት ሆይ፥ ምክርህን ለሚጠይቁህ ሁሉ በየስፍራው ትሰማቸዋለህ፤ በብዙ ልዩ ልዩ ነገር ቢጠይቁህም ለሁሉ በአንድ ጊዜ ትመልሳለህ። ሁሉ በግልጥ ባይሰሙም አንተ በግልጥ ትመልሳለህ። ሁሉ በወደዱት ነገር ይጠይቁሃል፥ ነገር ግን የወደዱትን ሁልጊዜ አይሰሙም። እርሱ የሚወደውን ከአንተ ለመስማት ይልቅ ከአንተ የሰማውን ለመውደድ የሚሻ እርሱ ከሁሉ የሚበልጥ ባሪያህ ነው።

ምዕራፍ 27

አንተ የጥንት ዘመን ውበት ሆይ፥ ሁልጊዜም አዲስ የሆንህ፥ ዘግይቼ ወደድሁህ! ዘግይቼ ወደድሁህ! እነሆም፥ አንተ በውስጥ ነበርህ፥ እኔ ግን በውጭ ነበርሁ፥ በዚያም ፈለግሁህ፤ እኔ መልከ ጥፉው በፈጠርሃቸው በእነዚያ ውብ መልኮች መካከል ሰጠምሁ። አንተ ከእኔ ጋር ነበርህ፥ እኔ ግን ከአንተ ጋር አልነበርሁም። በአንተ ባይሆኑ ኖሮ ፈጽሞ የማይኖሩ ነገሮች ከአንተ አርቀው ያዙኝ። ጠራኸኝ፥ ጮኽህም፥ ደንቆሮነቴንም ሰበርህ። አበራህ፥ ተብለጨለጭህም፥ ዕውርነቴንም አባረርህ። መዓዛህን አፈሰስህ፥ እኔም እስትንፋሴን ሳብሁ፥ ለአንተም ናፈቅሁ። ቀመስሁ፥ እራባለሁ እጠማማለሁም። ዳሰስኸኝ፥ ለሰላምህም ተቃጠልሁ።

ምዕራፍ 28

በሙሉ ማንነቴ ከአንተ ጋር በተጣበቅሁ ጊዜ፥ የትም ኀዘንና ድካም አይኖርብኝም፤ ሕይወቴም ሙሉ በሙሉ በአንተ የተሞላች ሆና ሙሉ በሙሉ ሕያው ትሆናለች። አሁን ግን የምትሞላውን ከፍ ታደርገዋለህና፥ እኔ በአንተ ስላልተሞላሁ ለራሴ ሸክም ነኝ። የሚያስለቅሱ ደስታዎች ከሚያስደስቱ ኀዘኖች ጋር ይታገላሉ፤ ድሉም ለማን እንደ ሆነ አላውቅም። ወዮልኝ! ጌታ ሆይ፥ ማረኝ። ክፉዎቹ ኀዘኖቼ ከመልካሞቹ ደስታዎቼ ጋር ይታገላሉ፤ ድሉም ለማን እንደ ሆነ አላውቅም። ወዮልኝ! ጌታ ሆይ፥ ማረኝ። ወዮልኝ! እነሆ፥ ቍስሎቼን አልሰውርም፤ አንተ ባለ መድኃኒት ነህ፥ እኔ ድውይ ነኝ፤ አንተ መሓሪ ነህ፥ እኔ ጐስቋላ ነኝ። የሰው ሕይወት በምድር ላይ ፈተና አይደለችምን? መከራንና ችግርን ማን ይወዳል? እንዲታገሡአቸው ታዝዛለህ እንጂ እንዲወደዱ አይደለም። መታገሥን ቢወድም፥ የሚታገሠውን ነገር የሚወድ ማንም የለም። በመታገሡ ደስ ቢለውም፥ የሚታገሠው ነገር ባይኖርበት ይመርጣልና። በመከራ ውስጥ ሳለሁ ብልጽግናን እናፍቃለሁ፥ በብልጽግና ውስጥ ሳለሁ መከራን እፈራለሁ። የሰው ሕይወት ፈተና ብቻ የማትሆንበት በእነዚህ በሁለቱ መካከል ምን መካከለኛ ስፍራ አለ? የዓለም ብልጽግናዎች ወዮላቸው፥ አንድ ጊዜና ሁለት ጊዜ፥ መከራን ከመፍራትና ደስታ ከመበላሸቱ የተነሣ! የዓለም መከራዎች ወዮላቸው፥ አንድ ጊዜ፥ ሁለት ጊዜና ሦስት ጊዜ፥ ብልጽግናን ከመናፈቅ የተነሣ፥ መከራ ራሱ ከባድ ነገር ስለ ሆነ፥ ትዕግሥትንም እንዳይሰብር። የሰው ሕይወት በምድር ላይ ያለ አንዳች ዕረፍት ፈተና አይደለችምን?

ምዕራፍ 29

ተስፋዬም ሁሉ በታላቅ ምሕረትህ እንጂ በሌላ በምንም አይደለም። የምታዝዘውን ስጠኝ፥ የምትወደውንም እዘዝ። ራስን መግዛትን ታዝዘናለህ፤ አንዱም እንዲህ ይላል፤ እግዚአብሔር ካልሰጠው በቀር ማንም ራሱን ሊገዛ እንደማይችል ባወቅሁ ጊዜ፥ ይህ ስጦታ የማን እንደ ሆነ ማወቅ ይህ ደግሞ የጥበብ ክፍል ነበር። በእርግጥ ራስን በመግዛት ተሰብስበን ወደ ብዙ ከተበታተንበት ወደ አንዱ እንመለሳለን። ስለ አንተ የማይወደውን ሌላ ነገር ከአንተ ጋር የሚወድ እርሱ አንተን በጣም ጥቂት ይወድሃልና። ዘወትር የምትነድድ ፈጽሞም የማትጠፋ ፍቅር ሆይ! አምላኬ ሆይ፥ ፍቅር ሆይ፥ አቃጥለኝ። ራስን መግዛትን ታዝዛለህ፤ የምታዝዘውን ስጠኝ፥ የምትወደውንም እዘዝ።

ምዕራፍ 30

በእርግጥ ከሥጋ ምኞት፥ ከዓይን ምኞትና ከዓለም ትዕቢት ራሴን እንድገዛ ታዝዘኛለህ። ከቅምጥነት ራሴን እንድገዛ ታዝዘኛለህ፤ ስለ ጋብቻ ራሱም ከፈቀድኸው የሚበልጥን ነገር መከርህ። አንተም ስለ ሰጠኸው፥ የምሥጢርህ አገልጋይ ከመሆኔ በፊት እንኳ ተደረገ። ነገር ግን ክፉ ልማዴ በዚያ የተከላቸው የእንደዚህ ያሉ ነገሮች ምስሎች (ብዙ የተናገርሁባት) በትዝታዬ ገና ይኖራሉ፤ ስነቃ ያለ ኃይል ይመጡብኛል፤ በእንቅልፍ ግን ደስታን እስከ መስጠት ብቻ ሳይሆን፥ ፈቃድን እስከ ማግኘትና ከእውነተኛው ነገር ጋር እጅግ እስከ መመሳሰል ድረስ ይመጡብኛል። አዎን፥ የምስሉ ማታለል በነፍሴና በሥጋዬ እንዲህ ያይላል፤ ስነቃ እውነተኛ ነገሮች የማይችሉትን፥ ስተኛ ሐሰተኛ ራእዮች ያሳምኑኛል። አቤቱ አምላኬ ሆይ፥ ያን ጊዜ እኔ ራሴ አይደለሁምን? ሆኖም ከንቃት ወደ እንቅልፍ በምሸጋገርበት ወይም ከእንቅልፍ ወደ ንቃት በምመለስበት በዚያች ቅጽበት፥ በእኔና በራሴ መካከል ምን ያህል ልዩነት አለ! ያን ጊዜ ነቅቶ እንዲህ ያሉትን ማባበያዎች የሚቃወም፥ ነገሮቹም ራሳቸው ቢቀርቡበት የማይናወጥ ሆኖ የሚጸና ማስተዋል ወዴት ነው? ከዓይኖች ጋር ይከደናልን? ከሥጋ ስሜቶች ጋር ያንቀላፋልን? ታዲያ ብዙ ጊዜ በእንቅልፍ ውስጥ እንኳ ስንቃወም፥ ዓላማችንንም አስበን በእርሱ በንጽሕና ጸንተን ለእንደዚህ ያሉ ማባበያዎች ፈቃድ የማንሰጠው ከወዴት የተነሣ ነው? ሆኖም ልዩነቱ እጅግ ታላቅ ነው፤ በሌላ መንገድ ሲሆን፥ ስንነቃ ወደ ሕሊና ሰላም እንመለሳለን፤ በዚህም ልዩነት በአንድ መንገድ በውስጣችን በመደረጉ የምናዝንበትን እኛ እንዳላደረግነው እናውቃለን።

ሁሉን የምትችል አምላክ ሆይ፥ የነፍሴን ደዌ ሁሉ ልትፈውስ፥ በበዛ ጸጋህም የእንቅልፌን ርኩሳን እንቅስቃሴዎች እንኳ ልታጠፋ ኃያል አይደለህምን! ጌታ ሆይ፥ ነፍሴ ከምኞት አጣብቂኝ ተፈትታ ወደ አንተ ትከተለኝ ዘንድ፥ ስጦታዎችህን በእኔ ላይ ከቀድሞው ይልቅ አብዝተህ ትጨምራለህ፤ በራሷ ላይ እንዳታምፅ፥ በሕልምም እንኳ በስሜት ምስሎች አማካይነት እነዚያን የሚያዋርዱ ርኩሰቶች እስከ ሥጋ መርከስ ድረስ እንዳትፈጽም ብቻ ሳይሆን፥ ለእነርሱም እንኳ ፈቃድ እንዳትሰጥ። እንዲህ ያለ ነገር በተኛ ሰው ንጹሕ ስሜቶች ላይ እንኳ፥ አንድ ሐሳብ ሊገታው የሚችለውን ያህል እንኳ፥ ትንሽ ተጽዕኖ እንዳይኖረው፥—ይህን በሕይወት ዘመን ሁሉ ብቻ ሳይሆን አሁን ባለሁበት ዕድሜ እንኳ ማድረግ፥ እንግዲህ በእኛ እንደሚሠራው ኃይል መጠን ከምንለምነው ወይም ከምናስበው ሁሉ ይልቅ እጅግ አብልጦ ሊያደርግ ለሚቻለው ሁሉን ለሚችል ለአንተ ከባድ አይደለም። ነገር ግን በዚህ በክፋቴ ዓይነት ገና ምን እንደ ሆንሁ ለመልካሙ ጌታዬ ተናዝዣለሁ፤ በሰጠኸኝ ነገር በመንቀጥቀጥ ደስ እያለኝ፥ ገናም ባልተፈጸምሁበት ነገር እያዘንሁ፤ ውጪያዊውና ውስጣዊው ሰውነቴ ከአንተ ጋር እስከሚኖረው ፍጹም ሰላም ድረስ ምሕረትህን በእኔ እንድትፈጽም ተስፋ እያደረግሁ፥ ሞት ድል በመነሣት በተዋጠ ጊዜ።

ምዕራፍ 31

ለቀኑ ይበቃው ዘንድ የምወደው ሌላ የቀን ክፋት አለ። በመብላትና በመጠጣት የሥጋችንን የዕለት ዕለት ጕድለት እንጠግናለን፤ ሆድንም መብልንም እስከምታጠፋቸው ድረስ እንዲሁ ነው፤ ያን ጊዜ ባዶነቴን በሚያስደንቅ ሙላት ትገድላለህ፥ ይህንም የሚበሰብሰውን የዘላለም አለመበስበስን ታለብሰዋለህ። አሁን ግን ይህ ግዴታ ጣፋጭ ሆኖልኛል፤ እንዳልማረክም ይህን ጣፋጭነት እዋጋዋለሁ፤ በጾምም የዕለት ዕለት ጦርነት አደርጋለሁ፤ ብዙ ጊዜ ሥጋዬን አስገዛዋለሁ፤ ሕማሞቼም በደስታ ይወገዳሉ። ራብና ጥም በአንድ መንገድ ሕማሞች ናቸውና፤ የምግብ መድኃኒት ካልረዳን እንደ ትኩሳት ያቃጥላሉ ይገድሉማል። ይህም ምድርና ውኃ አየርም ለድካማችን በሚያገለግሉበት በስጦታዎችህ መጽናናት ዝግጁ ስለ ሆነ፥ ጥፋታችን ተድላ ተብሎ ይጠራል።

ምግብን እንደ መድኃኒት እወስድ ዘንድ ይህን አስተማርኸኝ። ነገር ግን ከባዶነት ምቾት ማጣት ወደ መጥገብ እርካታ ስሸጋገር፥ በዚያው መሸጋገሪያ የምኞት ወጥመድ ይከብበኛል። ያ መሸጋገር ራሱ ተድላ ነውና፤ ልናልፍበት ግድ ወደሆነብን ወደዚያ የምናልፍበት ሌላ መንገድም የለም። ጤና የመብላትና የመጠጣት ምክንያት ሲሆን፥ አደገኛ ተድላ እንደ አጃቢ ይጣበቅበታል፤ እርሷም ብዙ ጊዜ ልትቀድመው ትጥራለች፤ ስለዚህም ለጤና ስል አደርገዋለሁ የምለውን ወይም ላደርገው የምወደውን ስለ እርሷ ስል እንዳደርገው። ለሁለቱም አንድ ልክ የለም፤ ለጤና የሚበቃው ለተድላ በጣም ጥቂት ነውና። ብዙ ጊዜም ገና ምግብ የሚለምነው አስፈላጊው የሥጋ እንክብካቤ ይሁን፥ ወይም አታላይ የሆነ የሆዳምነት ቅንጦት አገልግሎቱን የሚያቀርብ ይሁን እርግጠኛ አይደለም። በዚህ እርግጠኛ አለመሆን ጐስቋላይቱ ነፍስ ደስ ይላታል፤ በዚያም ራሷን የምትከልልበትን ምክንያት ታዘጋጃለች፤ ለጤና መጠን የሚበቃው ስለማይታወቅ ደስ ብሏት፥ በጤና ሽፋን የተድላን ጉዳይ ትሸሽግ ዘንድ። እነዚህን ፈተናዎች ዕለት ዕለት ለመቃወም እጥራለሁ፤ ቀኝ እጅህንም እጠራለሁ፤ ጭንቀቶቼንም ወደ አንተ አቀርባለሁ፤ በዚህ ነገር ገና የጸና ምክር የለኝምና።

የአምላኬ ድምፅ እንዲህ ብሎ ሲያዝዝ እሰማለሁ፤ ልባችሁ በመጠጥ ብዛትና በስካር እንዳይከብድ። ስካር ከእኔ የራቀ ነው፤ ወደ እኔ እንዳይቀርብ ትምረኛለህ። ነገር ግን ጥጋብ አንዳንድ ጊዜ ወደ ባሪያህ ሾልኮ ይገባል፤ ከእኔ እንዲርቅ ትምረኛለህ። አንተ ካልሰጠኸው በቀር ማንም ራሱን ሊገዛ አይችልምና። ስንለምንህ ብዙ ነገርን ትሰጠናለህ፤ ከመጸለያችንም በፊት የተቀበልነውን መልካም ነገር ሁሉ ከአንተ ተቀበልነው፤ አዎን፥ ይህን በኋላ እናውቅ ዘንድ አስቀድመን ተቀበልነው። ሰካራም ከቶ አልነበርሁም፤ ነገር ግን በአንተ የተሰከኑ ሰካራሞችን አውቃለሁ። እንግዲህ ከቶ እንዲህ ያልነበሩት እንዲህ እንዳይሆኑ ከአንተ ነበረ፤ እንዲሁም የነበሩት ለዘወትር እንዲህ እንዳይሆኑ ከአንተ ነበረ፤ ሁለቱም ከማን እንደ ሆነ ያውቁ ዘንድ ከአንተ ነበረ። ሌላም ድምፅህን ሰማሁ፤ ምኞትህን አትከተል፥ ከተድላህም ተመለስ። አዎን፥ በቸርነትህ እጅግ የወደድሁትን ሰማሁ፤ ባንበላም ምንም አይጎድለንም ብንበላም ምንም አይተርፈንም፤ ይህም ማለት አንዱ ባለጠጋ አያደርገኝም፥ ሌላውም ጐስቋላ አያደርገኝም። ሌላውንም ደግሞ ሰማሁ፤ የምኖርበት ኑሮ ይበቃኛል ማለትን ተምሬአለሁ፤ መዋረድንም አውቃለሁ መብዛትንም አውቃለሁ። ኃይልን በሚሰጠኝ በክርስቶስ ሁሉን እችላለሁ። እነሆ፥ እኛ እንደ ሆንነው ትቢያ ያይደለ የሰማያዊው ሰፈር ወታደር። ነገር ግን ጌታ ሆይ፥ ትቢያ እንደ ሆንን፥ ሰውንም ከትቢያ እንደ ሠራኸው አስብ፤ እርሱም ጠፍቶ ነበር ተገኝቶአልም። ይህን በራሱ ሊያደርግ አልቻለም፤ እኔ እጅግ የወደድሁት፥ ይህን በመንፈስህ እስትንፋስ የተናገረው እርሱ ከዚያው ትቢያ ነበርና። ኃይልን በሚሰጠኝ በእርሱ (ይላል) ሁሉን እችላለሁ። እችል ዘንድ አበርታኝ። የምታዝዘውን ስጠኝ፥ የምትወደውንም እዘዝ። እርሱ እንደ ተቀበለ ይመሰክራል፤ ሲመካም በጌታ ይመካል። ሌላውንም ይቀበል ዘንድ ሲለምን ሰማሁት፤ የሆድን ምኞት ከእኔ አርቅ (ይላል)፤ ቅዱስ አምላኬ ሆይ፥ ከዚህም የተነሣ ይደረግ ዘንድ ያዘዝኸው ሲደረግ የምትሰጠው አንተ እንደ ሆንህ ይገለጣል።

መልካም አባት ሆይ፥ ሁሉ ለንጹሖች ንጹሕ ነው፤ ነገር ግን በመጠራጠር ለሚበላ ሰው ክፉ እንደ ሆነ፤ የፈጠርኸው ፍጥረት ሁሉ መልካም እንደ ሆነ፥ ከምስጋናም ጋር ቢቀበሉት የሚጣል ምንም እንደሌለ፤ መብል ግን ወደ እግዚአብሔር እንደማያቀርበን፤ በመብል ወይም በመጠጥ ማንም እንዳይፈርድብን፤ የሚበላ የማይበላውን አይናቀው የማይበላውም በሚበላው አይፍረድ ብለህ አስተማርኸኝ። አምላኬ፥ መምህሬ ሆይ፥ ጆሮዎቼን የምታንኳኳ፥ ልቤንም የምታበራ፥ ምስጋና ለአንተ ይሁን፥ ውዳሴም ለአንተ ይሁን፤ እነዚህን ተምሬአለሁ፤ ከፈተና ሁሉ አድነኝ። የመብልን ርኩሰት አልፈራም፥ የምኞትን ርኩሰት እንጂ። ኖኅ ለምግብ የሚሆነውን ሥጋ ሁሉ እንዲበላ እንደ ተፈቀደለት፥ ኤልያስ በሥጋ እንደ ተመገበ፥ በሚያስደንቅ መከልከል የተሰጠው ዮሐንስም ሕያዋን ፍጥረታትን፥ አንበጣን፥ በመመገቡ እንዳልረከሰ አውቃለሁ። ዔሳውም ምስርን በመመኘቱ እንደ ተታለለ፥ ዳዊትም ውኃ ለመጠጣት በመመኘቱ ራሱን እንደ ወቀሰ፥ ንጉሣችንም ስለ ሥጋ ሳይሆን ስለ እንጀራ እንደ ተፈተነ ደግሞ አውቃለሁ። ስለዚህም በምድረ በዳ የነበረው ሕዝብ ደግሞ ሥጋን ስለ ተመኘ ሳይሆን፥ ምግብን በመመኘቱ በእግዚአብሔር ላይ ስላጕረመረመ ሊገሠጽ ተገባው።

እንግዲህ በእነዚህ ፈተናዎች መካከል ተቀምጬ በመብልና በመጠጥ ምኞት ላይ ዕለት ዕለት እታገላለሁ። ቅምጥነትን እንደ ተውሁት አንድ ጊዜ ፈጽሜ ልቈርጠውና ከዚያ በኋላ ከቶ ላልነካው የምችለው ዓይነት ነገር አይደለምና። ስለዚህ የጕሮሮ ልጓም በልልነትና በጥብቅነት መካከል በልክ መያዝ አለበት። አቤቱ፥ ከአስፈላጊው ወሰን በጥቂቱ እንኳ የማይወሰድ ማን ነው? ማንም ቢሆን ታላቅ ሰው ነው፤ ስምህን ያክብር። እኔ ግን እንደዚህ አይደለሁም፤ እኔ ኃጢአተኛ ነኝና። ሆኖም እኔም ደግሞ ስምህን አከብራለሁ፤ ዓለምንም ያሸነፈው እርሱ ስለ ኃጢአቴ ወደ አንተ ይማልዳል፤ ከሥጋው ደካማ ብልቶች ጋር ይቆጥረኛል፤ ዓይኖችህ ከእርሱ ያልተፈጸመውን አይተዋልና፥ ሁሉም በመጽሐፍህ ይጻፋልና።

ምዕራፍ 32

በሽቶ መሳብ ብዙም አልተጨነቅሁም። ሳይኖሩ አልናፍቃቸውም፤ ሲኖሩ እምቢ አልላቸውም፤ ሆኖም ያለ እነርሱ ለመኖር ሁልጊዜ ዝግጁ ነኝ። ለራሴ እንዲህ መስሎ ይታየኛል፤ ምናልባት ተታልዬ ይሆናል። በውስጤ ያሉ ችሎታዎቼ ከእኔ የሚሰወሩበት ያ ደግሞ የሚያሳዝን ጨለማ ነውና፤ ስለዚህ አእምሮዬ ስለ ራሷ ኃይላት ራሷን ስትመረምር ራሷን ለማመን አትደፍርም፤ በእርሷ ውስጥ ያለው እንኳ ልምድ ካልገለጠው በቀር ብዙ ጊዜ የተሰወረ ነውና። ሁለንተናዋ ፈተና በምትባል በዚያች ሕይወት ማንም ተማምኖ ሊቀመጥ አይገባም፤ ከክፉ ወደ በጎ ሊለወጥ የቻለ እንዲሁ ደግሞ ከበጎ ወደ ክፉ እንዳይለወጥ። ብቸኛው ተስፋችን፥ ብቸኛው መታመናችን፥ ብቸኛው የጸና የተስፋ ቃላችን ምሕረትህ ነው።

ምዕራፍ 33

የጆሮ ደስታዎች አጥብቀው አስረውኝና አስገዝተውኝ ነበር፤ አንተ ግን ፈታኸኝ፥ ነጻም አወጣኸኝ። አሁንም ቃሎችህ ሕይወት በሚዘሩባቸው ዜማዎች፥ በጣፋጭና በተስማማ ድምፅ ሲዘመሩ፥ ጥቂት አርፋለሁ፤ ነገር ግን በእነርሱ እስክያዝ ድረስ አይደለም፥ በወደድሁ ጊዜ ራሴን ልፈታ እችላለሁና። ነገር ግን ሕይወታቸው ከሆኑትና በእነርሱም ወደ እኔ ከሚገቡት ቃላት ጋር ሆነው በስሜቶቼ ውስጥ የተወሰነ ክብር ያለውን ስፍራ ይሻሉ፤ እኔም የሚገባቸውን ስፍራ ልሰጣቸው በጭንቅ እችላለሁ። አንዳንድ ጊዜ ከሚገባው በላይ ክብር የምሰጣቸው መስሎ ይታየኛል፤ ቅዱሳት ቃላት ራሳቸው እንዲህ ሲዘመሩ ካልተዘመሩበት ይልቅ አእምሮአችን በበለጠ ቅድስናና ትጋት ወደ መንፈሳዊ ነበልባል እንደሚነሣ ይሰማኛልና፤ የመንፈሳችንም ልዩ ልዩ ስሜቶች በጣፋጭ ልዩነት በድምፅና በዝማሬ ውስጥ የራሳቸው ልክ እንዳላቸው፥ በሆነ በተሰወረ መስማማትም እንደሚነቃቁ። ነገር ግን ነፍስ እንድትደክም ልትሰጠው የማይገባት ይህ የሥጋ እርካታ ብዙ ጊዜ ያታልለኛል፤ ስሜት ማስተዋልን በትዕግሥት እስኪከተላት ድረስ አይጠብቃትምና፤ ስለ እርሷ ብቻ ተፈቅዶለት ሳለ ሊቀድማትና ሊመራት እንኳ ይጣጣራል። እንዲህ በእነዚህ ነገሮች ሳላውቅ እበድላለሁ፤ በኋላ ግን አውቀዋለሁ።

በሌላ ጊዜ ደግሞ ይህን ማታለል ከልክ በላይ ተጨንቄ በመሸሽ፥ በብዙ ጥብቅነት እስታለሁ፤ አንዳንድ ጊዜም የዳዊት መዝሙር የሚዘመርበትን የጣፋጩን ዜማ ሁሉ ከጆሮዎቼ፥ ከቤተ ክርስቲያንም ደግሞ እንዲወገድ እስክመኝ ድረስ፤ ስለ እስክንድርያው ጳጳስ ስለ አትናቴዎስ ብዙ ጊዜ እንደ ተነገረኝ የማስታውሰውም መንገድ የበለጠ የተጠበቀ ይመስለኛል፤ እርሱ የመዝሙሩን አንባቢ በጥቂት የድምፅ ለውጥ እንዲያነበው ያደርግ ነበር፤ ስለዚህም ከመዘመር ይልቅ ለመናገር የቀረበ ነበር። ሆኖም ደግሞ የተመለሰልኝ እምነቴ በጀመረበት ጊዜ በቤተ ክርስቲያንህ መዝሙር ያፈሰስኋቸውን እንባዎች ባስታውስ ጊዜ፥ አሁንም በጠራ ድምፅና በተስማማ ዜማ ሲዘመሩ በዝማሬው ሳይሆን በሚዘመሩት ነገሮች እንዴት እንደምነካ ባስብ ጊዜ፥ የዚህን ሥርዓት ታላቅ ጥቅም አምናለሁ። እንዲህ በተድላ አደጋና በተረጋገጠ ጥቅም መካከል እዋልላለሁ፤ (የማይሻር ፍርድ እንደምሰጥ ባይሆንም) በቤተ ክርስቲያን የመዘመርን ልማድ ለመቀበል ይበልጥ አዘነብላለሁ፤ ደካሞች አእምሮዎች በጆሮ ደስታ ወደ መንፈሳዊ ስሜት እንዲነሡ። ሆኖም ከሚዘመሩት ቃላት ይልቅ በድምፁ ይበልጥ የምነካ ሲሆን፥ ቅጣት የሚገባውን ኃጢአት እንደ በደልሁ እናዘዛለሁ፤ ያን ጊዜም ዜማን ባልሰማ እመርጣለሁ። እነሆ ሁኔታዬን እዩ፤ እናንተ በውስጣችሁ ስሜታችሁን የምትገዙ፥ መልካም ሥራም የሚከተለው፥ ከእኔ ጋር አልቅሱ፥ ስለ እኔም አልቅሱ። ለማትሠሩ ለእናንተ ግን እነዚህ ነገሮች አይነኩአችሁም። አንተ ግን አቤቱ አምላኬ፥ አድምጥ፤ ተመልከት፥ እይ፥ ማረኝ፥ ፈውሰኝም፤ በፊትህ ለራሴ እንቆቅልሽ የሆንሁብህ አንተ ሆይ፤ ይህም ድካሜ ነው።

ምዕራፍ 34

የቀረው የእነዚህ የሥጋዬ ዓይኖች ተድላ ነው፤ ስለ እርሱም በመቅደስህ ጆሮዎች፥ በእነዚያ ወንድማውያንና ቀናዒ ጆሮዎች ፊት ኑዛዜዬን አደርጋለሁ፤ እንዲሁም ገና የሚያጠቁኝን የሥጋ ምኞት ፈተናዎች እፈጽማለሁ፤ አጥብቄ እየቃተትሁ ከሰማይ የሆነውን መኖሪያዬን ልለብስ እየናፈቅሁ። ዓይኖች ውብና ልዩ ልዩ መልኮችን፥ ብሩህና ለስላሳ ቀለማትንም ይወዳሉ። እነዚህ ነፍሴን አይያዙአት፤ እነዚህን እጅግ መልካም አድርጎ የፈጠረ እግዚአብሔር ይልቁን ይያዛት፤ ሆኖም መልካሜ እርሱ ነው እንጂ እነርሱ አይደሉም። እነዚህም ስነቃ ቀኑን ሙሉ ይነኩኛል፤ ከዝማሬ፥ አንዳንድ ጊዜ በዝምታ ከድምፆች ሁሉ ዕረፍት እንደሚሰጠኝ፥ ከእነዚህ ምንም ዕረፍት አይሰጠኝም። ይህች የቀለማት ንግሥት፥ ብርሃን፥ የምናየውን ሁሉ እያጠበች፥ ቀኑን ሙሉ የትም ብሆን በልዩ ልዩ መልክ አጠገቤ እየተንሸራተተች፥ በሌላ ነገር ተይዤ ሳላስተውላት ታባብለኛለች። እንዲህም አጥብቃ ትጠመጠማለች፤ በድንገት ብትወሰድ በናፍቆት ትፈለጋለች፤ ለረጅም ጊዜም ብትርቅ አእምሮን ታሳዝናለች።

ጦቢት ያየህ ብርሃን ሆይ፥ እነዚህ ዓይኖቹ ተከድነው ሳሉ ልጁን የሕይወትን መንገድ ባስተማረው ጊዜ፥ ራሱም ከቶ ሳይስት በፍቅር እግሮች በፊቱ በሄደ ጊዜ። ወይም ይስሐቅ ያየህ፥ የሥጋ ዓይኖቹ በእርጅና ከብደውና ተከድነው ሳሉ ልጆቹን አውቆ ይባርክ ዘንድ ሳይሆን በመባረክ ያውቃቸው ዘንድ በተሰጠው ጊዜ። ወይም ያዕቆብ ያየህ፥ እርሱም ደግሞ ከብዙ እርጅና የተነሣ ዕውር ሆኖ፥ በበራ ልብ በልጆቹ አካል በእነርሱ አስቀድሞ የተመለከቱትን የሚመጣውን ሕዝብ ልዩ ልዩ ነገዶች ባበራ ጊዜ፥ ከዮሴፍ በተወለዱት የልጅ ልጆቹ ላይ እጆቹን በምሥጢር አመሳቅሎ በጫነ ጊዜ፥ አባታቸው በውጪው ዓይኑ እንዳረማቸው ሳይሆን ራሱ በውስጡ እንደ ለየው። ይህ ብርሃን ነው፤ አንድ ነው፤ የሚያዩትና የሚወዱትም ሁሉ አንድ ናቸው። ነገር ግን ያ የተናገርሁለት የሥጋ ብርሃን የዚህን ዓለም ሕይወት ለዕውራን ወዳጆቹ በሚያባብልና በአደገኛ ጣፋጭነት ያጣፍጣል። ስለ እርሱ አንተን ማመስገን የሚያውቁ ግን፥ «ሁሉን የፈጠርህ ጌታ ሆይ» እያሉ፥ በመዝሙሮችህ ያነሡታል እንጂ በእንቅልፋቸው በእርሱ አይወሰዱም። እኔም እንደዚህ መሆን እወዳለሁ። በመንገድህ የምሄድባቸው እግሮቼ እንዳይጠመዱ እነዚህን የዓይን ማታለያዎች እቃወማለሁ፤ እግሮቼን ከወጥመድ ታወጣ ዘንድ የማይታዩትን ዓይኖቼን ወደ አንተ አነሣለሁ። ተጠምደዋልና ዘወትር ደጋግመህ ታወጣቸዋለህ። በየአቅጣጫው በተዘረጉት ወጥመዶች ብዙ ጊዜ ራሴን ብጠላልፍም ማውጣታቸውን አትተውም፤ እስራኤልን የምትጠብቅ አንተ አትተኛም አታንቀላፋምም።

በልብሳችን፥ በጫማችን፥ በዕቃዎቻችንና በልዩ ልዩ ሥራዎች ሁሉ፥ ደግሞም በሥዕሎችና በልዩ ልዩ ምስሎች፥ በብዙ ዓይነት ጥበብና ሙያ የተሠሩ ስፍር ቍጥር የሌላቸው መጫወቻዎች ምንኛ ብዙ ናቸው! እነዚህም ከሚያስፈልገውና ከልከኛው ጥቅም ሁሉ፥ ከቅን ትርጕምም ሁሉ እጅግ የሚያልፉ ሲሆኑ፥ ሰዎች የገዛ ዓይኖቻቸውን ሊፈትኑባቸው ጨመሩአቸው፤ በውጭ የራሳቸውን ሥራ እየተከተሉ፥ በውስጥ ግን የፈጠራቸውን እየተዉ፥ የተፈጠሩበትንም እያጠፉ። እኔ ግን አምላኬና ክብሬ ሆይ፥ ከዚህም ደግሞ ለአንተ መዝሙር እዘምራለሁ፥ ለሚቀድሰኝም ምስጋናን እቀድሳለሁ፤ በሰዎች ነፍሳት በኩል ወደ ብልሃተኞች እጆቻቸው የሚተላለፉት እነዚያ ውብ ቅርጾች ከነፍሳችን በላይ ካለው፥ ነፍሴ ቀንና ሌሊት ከምትናፍቀው ከዚያ ውበት ይመጣሉና። የውጭ ውበቶችን የሚሠሩና የሚከተሉ ግን የሚፈርዱባቸውን ሕግ ከዚያ ይወስዳሉ፥ የሚጠቀሙባቸውን ሕግ ግን አይወስዱም። እርሱም በዚያ አለ፥ እነርሱ ባያስተውሉትም፤ እንዳይባዝኑ፥ ኃይላቸውንም ለአንተ እንዲጠብቁ፥ በሚያስደስት ድካምም እንዳይበትኑት። እኔም ይህን እየተናገርሁና እያየሁ፥ እግሮቼን በእነዚህ የውጭ ውበቶች አጠላልፋለሁ፤ አንተ ግን አቤቱ፥ ታወጣኛለህ፥ ታወጣኛለህ፤ ምሕረትህ በዓይኔ ፊት ነውና። እኔ በጐስቋላነት እጠመዳለሁና፥ አንተም በምሕረት ታወጣኛለህ፤ አንዳንድ ጊዜ በቀላሉ ብቻ ባረፍሁባቸው ጊዜ ሳላስተውለው፥ አንዳንድ ጊዜ ደግሞ አጥብቄ ስለ ተጣበቅሁባቸው በሕመም።

ምዕራፍ 35

ከዚህም ላይ በብዙ መንገድ ይበልጥ አደገኛ የሆነ ሌላ የፈተና ዓይነት ይጨመራል። ባሮቹ ከአንተ ርቀው የሚባክኑበትና የሚጠፉበት፥ በስሜቶችና በተድላዎች ሁሉ ደስታ ካለው ከዚያ የሥጋ ምኞት በቀር፥ ነፍስ በዚያው በሥጋ ስሜቶች በኩል፥ በእውቀትና በትምህርት ስም የተሸፈነ ከንቱና ፈላጊ ምኞት አላት፤ ይኸውም በሥጋ ለመደሰት ሳይሆን በሥጋ በኩል ለመመርመር ነው። መቀመጫው በእውቀት ፍላጎት ውስጥ ስለ ሆነ፥ እውቀትንም ለማግኘት በዋነኛነት የሚሠራው ስሜት ዓይን ስለ ሆነ፥ በመለኮት ቃል የዓይን አምሮት ተብሎ ይጠራል። ማየት በእውነት የዓይን ነውና፤ ነገር ግን እውቀትን ለመፈለግ በምንጠቀምባቸው ጊዜ ይህን ቃል ለሌሎቹ ስሜቶችም እንጠቀምበታለን። እንዴት እንደሚያብለጨልጭ ስማ፥ ወይም እንዴት እንደሚፋጅ አሽትት፥ ወይም እንዴት እንደሚያንጸባርቅ ቅመስ፥ ወይም እንዴት እንደሚያበራ ዳስስ አንልምና፤ እነዚህ ሁሉ ይታያሉ ይባላሉና። ነገር ግን ዓይኖች ብቻ የሚያስተውሉትን፥ እንዴት እንደሚያበራ እይ፥ ብቻ ሳይሆን፥ እንዴት እንደሚጮኽ እይ፥ እንዴት እንደሚሸት እይ፥ እንዴት እንደሚጣፍጥ እይ፥ እንዴት ጠንካራ እንደ ሆነ እይ እንላለን። ስለዚህ የስሜቶች አጠቃላይ ልምድ፥ እንደ ተባለው፥ የዓይን አምሮት ይባላል፤ ዓይኖች ቀዳሚነት ያላቸውበትን የማየትን ሥራ ሌሎቹ ስሜቶች ማንኛውንም እውቀት በሚፈልጉበት ጊዜ በምሳሌ ለራሳቸው ይወስዱታልና።

ነገር ግን በዚህ ደስታ የስሜቶች ዓላማ የሚሆነው በምን፥ ጕጕትስ በምን እንደ ሆነ ይበልጥ በግልጥ ሊለይ ይችላል፤ ደስታ ውብን፥ ዜማ ያለውን፥ መዓዛ ያለውን፥ ጣፋጩንና ልስላሴ ያለውን ይፈልጋልና፤ ጕጕት ግን ለመሞከር ሲል ተቃራኒውንም ይፈልጋል፥ መከራን ለመቀበል ሳይሆን ለመሞከርና ለማወቅ ካለው ምኞት የተነሣ። በተቈራረጠ ሬሳ ውስጥ የሚያስደነግጥህን ማየት ምን ደስታ አለበት? ነገር ግን በአጠገባቸው ቢተኛ ለማዘንና ለመገርጣት ወደዚያ ይጎርፋሉ። በእንቅልፍም እንኳ ሊያዩት ይፈራሉ። ነቅተው ሳሉ ማንም እንዲያዩት ያስገደዳቸው ወይም ስለ ውበቱ የሰሙት ወሬ ወደዚያ የሳባቸው ይመስል! እንዲሁም በሌሎቹ ስሜቶች ነው፤ እነርሱንም መዘርዘር ረጅም ይሆናል። ከዚህ የጕጕት በሽታ የተነሣ እነዚያ እንግዳ ትርኢቶች ሁሉ በቲያትር ቤት ይታያሉ። ከዚህም የተነሣ ሰዎች የተሰወሩትን የተፈጥሮ ኃይሎች ለመመርመር ይቀጥላሉ (ይህም ከዓላማችን ውጭ ነው)፤ እነርሱን ማወቅ አይጠቅምም፥ ሰዎችም በእነርሱ ከማወቅ በቀር ሌላ ምንም አይሹም። ከዚህም ደግሞ፥ በዚያው የተጣመመ እውቀት ዓላማ የአስማት ጥበባት ቢጠየቁ ነው። ከዚህም ደግሞ በሃይማኖት ራሱ ውስጥ እግዚአብሔር ይፈተናል፤ ምልክቶችና ድንቆች ከእርሱ በሚጠየቁ ጊዜ፥ ለአንዳች መልካም ዓላማ ሳይሆን ለመሞከር ብቻ።

ወጥመድና አደጋ በሞላበት በዚህ እጅግ ሰፊ ምድረ በዳ፥ እነሆ፥ የመድኃኒቴ አምላክ ሆይ፥ አንተ እንደ ሰጠኸኝ ከእነርሱ ብዙዎቹን ቈርጬ ከልቤ አውጥቻለሁ። ነገር ግን ከዚህ ዓይነት ብዙ ነገሮች በዕለት ኑሮአችን ዙሪያ በየአቅጣጫው ሲያንጐራጕሩ፥ መቼ ለማለት እደፍራለሁ—ከዚህ ዓይነት ምንም ነገር ትኵረቴን እንደማይስብ ወይም ከንቱ ጕጕት በእኔ እንደማያነሣሣ መቼ ለማለት እደፍራለሁ? እውነት ነው፥ ቲያትሮች አሁን አይወስዱኝም፥ የከዋክብትንም አካሄድ ለማወቅ አልጨነቅም፥ ነፍሴም የሞቱትን መናፍስት ከቶ አልጠየቀችም፤ ርኩሳን የሆኑትን ምሥጢራት ሁሉ እጸየፋለሁ። ጌታ አምላኬ ሆይ፥ ትሑትና ቅን አገልግሎት ከምገባህ ከአንተ፥ ጠላት አንዳች ምልክት እንድመኝ በምን ያህል ተንኰልና ምክር ይታገለኛል! ነገር ግን በንጉሣችንና በንጹሕና በቅዱስ አገራችን በኢየሩሳሌም እለምንሃለሁ፤ ለዚህ መስማማት ሁሉ ከእኔ የራቀ እንደ ሆነ፥ እንዲሁ ዘወትር ይበልጥና ይበልጥ ይራቅ። ነገር ግን ስለ ማንም መዳን በምለምንህ ጊዜ፥ ዓላማዬና ሐሳቤ እጅግ የተለየ ነው። የወደድኸውን እያደረግህ፥ በፈቃዴ እንድከተልህ ትሰጠኛለህ፥ ደግሞም ትሰጠኛለህ።

ይሁን እንጂ ጕጕታችን በምን ያህል እጅግ ጥቃቅንና የተናቁ ነገሮች ዕለት ዕለት እንደሚፈተን፥ ምን ያህል ጊዜስ እንደምንሸነፍ ማን ሊቈጥር ይችላል? ደካሞችን እንዳናሰናክል፥ ከንቱ ወሬ የሚያወሩትን ሰዎች እንደምንታገሥ መስለን ስንት ጊዜ እንጀምራለን፥ ከዚያም ቀስ በቀስ እንማረክበታለን! ውሻ ጥንቸልን ሲያባርር ለማየት አሁን ወደ ሜዳ ትርኢት አልሄድም፤ ነገር ግን በእርሻ ውስጥ ሳልፍ ያ ማባረር ምናልባት ከአንዳች ከባድ ሐሳብ እንኳ ያዘናጋኛል፥ ወደ እርሱም ይስበኛል፤ የእንስሳዬን ሰውነት ወደዚያ ባላዞርም፥ ልቤን ግን ወደዚያ አዘነብላለሁ። ድካሜን አሳይተኸኝ፥ በዚያው እይታ በአንዳች ማሰላሰል ወደ አንተ እንድነሣ፥ ወይም ፈጽሞ እንድንቀውና እንዳልፈው ፈጥነህ ባትገሥጸኝ ኖሮ፥ በድንዛዜ በዚያ ተተክዬ እቆማለሁ። በቤት ተቀምጬ ሳለሁ፥ ዝንቦችን የምትይዝ እንሽላሊት፥ ወይም ወደ መረቧ የሚሮጡትን የምታጠላልፍ ሸረሪት ብዙ ጊዜ ትኵረቴን ስትስብ ምን ይባላል? ጥቃቅን ፍጥረታት ስለ ሆኑ ነገሩ የተለየ ይሆናልን? ከእነርሱ ተነሥቼ ድንቅ ፈጣሪና የሁሉ አዘጋጅ የሆንኸውን አንተን ለማመስገን እቀጥላለሁ፤ ነገር ግን መጀመሪያ ትኵረቴን የሚስበው ይህ አይደለም። ፈጥኖ መነሣት አንድ ነገር ነው፥ አለመውደቅ ግን ሌላ ነው። ሕይወቴም እንደዚህ ባሉ ነገሮች የተሞላ ነው፤ አንዲቱ ተስፋዬም ድንቅና ታላቅ ምሕረትህ ናት። ልባችን የእንደዚህ ያሉ ነገሮች ማከማቻ በሆነ ጊዜ፥ በዚህም ብዙ ከንቱነት ብዛት በተጫነ ጊዜ፥ ጸሎታችን ደግሞ ብዙ ጊዜ በዚህ ይቋረጣል ይዘናጋልም፤ በፊትህም ሳለን የልባችንን ድምፅ ወደ ጆሮህ ስናቀና፥ ይህ እጅግ ታላቅ ጕዳይ ምን እንደ ሆኑ በማላውቃቸው ከንቱ ሐሳቦች መግባት ይቋረጣል። እንግዲህ ይህንንም ደግሞ ቀላል ከሆኑ ነገሮች መካከል እንቈጥረዋለንን? ወይስ እኛን መለወጥ ስለ ጀመርህ፥ ከፍጹም ምሕረትህ በቀር ወደ ተስፋ የሚመልሰን አንዳች ነገር አለን?

ምዕራፍ 36

አንተም አስቀድመህ ራሴን የመበቀል ምኞትን የፈወስኸኝ፥ የቀረውን በደሌን ሁሉ ይቅር ትል ዘንድ፥ ደዌዬንም ሁሉ ትፈውስ ዘንድ፥ ሕይወቴንም ከጥፋት ትቤዥ ዘንድ፥ በምሕረትና በርኅራኄም ዘውድ ትጭንልኝ ዘንድ፥ ምኞቴንም በበጎ ነገር ታጠግብ ዘንድ፥ እስከ ምን ድረስ አሁን እንደ ለወጥኸኝ ታውቃለህ፤ ትዕቢቴን በፍርሃትህ የገታህ፥ አንገቴንም ለቀንበርህ ያለማመድህ አንተ ነህ። አሁንም እሸከመዋለሁ፥ ቀሊልም ሆኖልኛል፤ እንዲሁ ተስፋ ሰጥተሃልና፥ እንዲሁም አድርገኸዋልና፤ በእውነትም እንዲሁ ነበረ፥ እኔም ልሸከመው በፈራሁ ጊዜ አላወቅሁም ነበር።

ነገር ግን ጌታ ሆይ፥ አንተ ብቻ ያለ ትዕቢት ጌታ የሆንህ፥ ጌታ የሌለህ ብቸኛው እውነተኛ ጌታ ነህና፤ ይህ ሦስተኛው የፈተና ዓይነት ደግሞ ከእኔ ተወግዶአልን? ወይስ በዚህ ሕይወት ሁሉ ሊወገድ ይችላልን? ይኸውም ደስታ ባልሆነ ደስታ ደስ እንዲለን እንጂ ለሌላ ዓላማ ሳይሆን፥ በሰዎች ዘንድ መፈራትንና መወደድን መመኘት? ይህ የጐስቋላ ሕይወትና የረከሰ ትምክሕት ነው! ሰዎች አንተን በንጽሕና የማይወዱህና የማይፈሩህ በተለይ ከዚህ የተነሣ ነው። ስለዚህም ትዕቢተኞችን ትቃወማለህ፥ ለትሑታን ግን ጸጋን ትሰጣለህ፤ በእውነትም በዓለም የክብር ምኞቶች ላይ ታንጐደጕዳለህ፥ የተራሮችም መሠረቶች ይንቀጠቀጣሉ። አሁንም የሰው ልጆች ማኅበር አንዳንድ ሥራዎች በሰዎች ዘንድ መወደድንና መፈራትን አስፈላጊ ስለሚያደርጉ፥ የእውነተኛ ብፅዕናችን ባላጋራ በየስፍራው የ«መልካም አደረግህ፥ መልካም አደረግህ» ወጥመዶቹን እየዘረጋ አጥብቆ ያስጨንቀናል፤ በስስት እየተቀበልናቸው ሳናውቅ እንድንጠመድ፥ ደስታችንንም ከእውነትህ ለይተን በሰዎች ማታለል ላይ እንድናኖረው፥ ስለ አንተም ሳይሆን በአንተ ፈንታ መወደድና መፈራት ደስ እንዲያሰኘን፤ በዚህም እርሱን ከመሰልን በኋላ፥ በፍቅር ማሰሪያ ሳይሆን በቅጣት እስራት የራሱ ያደርገን ዘንድ፤ እርሱም ጨልመውና በርደው እንዲያገለግሉት፥ አንተን በጠማማና በተጣመመ መንገድ እየመሰለ፥ ዙፋኑን በሰሜን ሊያኖር ያሰበ ነው። እኛ ግን አቤቱ፥ እነሆ ታናሽ መንጋህ ነን፤ እንደ ገንዘብህ ውረሰን፥ ክንፎችህን በላያችን ዘርጋ፥ ከበታቻቸውም እንሸሽ። አንተ ክብራችን ሁን፤ ስለ አንተ እንወደድ፥ ቃልህም በእኛ ይፈራ። አንተ በምትወቅስበት ጊዜ በሰዎች ሊመሰገን የሚወድ፥ አንተ በምትፈርድበት ጊዜ በሰዎች አይከላከልለትም፥ አንተ በምትኰንንበት ጊዜም አይድንም። ነገር ግን—ኃጢአተኛ በነፍሱ ምኞት የሚመሰገን፥ ኃጢአትንም የሚያደርግ የሚባረክ ሳይሆን—ሰው አንተ በሰጠኸው በአንዳች ስጦታ ሲመሰገን፥ እርሱም የተመሰገነበት ስጦታ ስላለው ይልቅ ለራሱ በሚቀርበው ምስጋና ይበልጥ ደስ ሲለው፥ አንተ በምትነቅፈው ጊዜ እርሱ ደግሞ ይመሰገናል፤ ከተመሰገነውም ያመሰገነው ይሻላል። አንዱ በሰው ውስጥ ባለው በእግዚአብሔር ስጦታ ደስ አለውና፤ ሌላው ግን ከእግዚአብሔር ስጦታ ይልቅ በሰው ስጦታ ይበልጥ ደስ አለው።

ምዕራፍ 37

አቤቱ፥ በእነዚህ ፈተናዎች ዕለት ዕለት እንጠቃለን፤ ያለ ማቋረጥ እንጠቃለን። የዕለት እቶናችን የሰዎች አንደበት ነው። በዚህም መንገድ ደግሞ ራስን መግዛትን ታዝዘናለህ። ያዘዝኸውን ስጥ፥ የወደድኸውንም እዘዝ። በዚህ ጕዳይ የልቤን መቃተትና የዓይኖቼን ጎርፍ ታውቃለህ። ከዚህ መቅሠፍት ምን ያህል ይበልጥ እንደ ነጻሁ ማወቅ አልችልምና፥ ዓይኖችህ የሚያውቁትን የእኔ ግን የማያውቁትን የተሰወረ ኃጢአቴን እጅግ እፈራለሁ። በሌሎቹ የፈተና ዓይነቶች ራሴን የምመረምርበት አንዳች መንገድ አለኝ፤ በዚህ ግን ከቶ የለኝም ማለት ይቻላል። ልቤን ከሥጋ ተድላዎችና ከከንቱ ጕጕት በመከልከል፥ ያለ እነርሱ በምኖርበት ጊዜ፥ በመተው ወይም ባለማግኘት፥ ምን ያህል እንደ ደረስሁ አያለሁ። ያን ጊዜ እነርሱን አለማግኘት ምን ያህል ይበልጥ ወይም ያነሰ እንደሚያስጨንቀኝ ራሴን እጠይቃለሁና። ደግሞም ባለጠግነት፥ ለአንዱ ወይም ለሁለቱ ወይም ለሦስቱም ምኞቶች እንዲያገለግል የሚፈለገው፥ ነፍስ በያዘችው ጊዜ እንደምትንቀው መለየት ካልቻለች፥ ራሷን ትፈትን ዘንድ ሊጣል ይችላል። ነገር ግን ያለ ምስጋና ለመሆንና በዚህም ኃይላችንን ለመሞከር፥ በክፉ መኖር ይገባናልን? ያውም ማንም ሳይጸየፈን እንዳያውቀን እጅግ በረከሰና በከፋ መንገድ? ከዚህ የሚበልጥ ምን እብደት ሊነገር ወይም ሊታሰብ ይችላል? ነገር ግን ምስጋና መልካም ሕይወትንና መልካም ሥራዎችን ማጀብ ልማዱ ከሆነና ሊያጅባቸውም የሚገባ ከሆነ፥ ከመልካም ሕይወት ራሱ እንደማንለይ እንዲሁ ከእርሱ ጋር መሆንን ልንተው አይገባንም። ነገር ግን አንድ ነገር ካልራቀኝ በቀር ያለ እርሱ በመልካም ወይም በክፉ ልሆን እንደምችል አላውቅም።

እንግዲህ አቤቱ፥ በዚህ የፈተና ዓይነት ምን እናዘዝልሃለሁ? በምስጋና ደስ እንደሚለኝ፥ ነገር ግን ከምስጋና ይልቅ በእውነት ራሷ ይበልጥ ደስ እንደሚለኝ ካልሆነ በቀር ምን? በነገር ሁሉ በስሕተት አብጄ በሰው ሁሉ እንድመሰገን፥ ወይም በእውነት ጸንቼና ተደላድዬ በሁሉ እንድነቀፍ ቢቀርብልኝ፥ የትኛውን እንደምመርጥ አያለሁ። ነገር ግን የሌላው ሰው ይሁንታ በእኔ ውስጥ ስላለው ስለ ማንኛውም በጎ ነገር ደስታዬን እንኳ እንዳይጨምር እወድ ነበር። ሆኖም እንደሚጨምረው አምናለሁ፤ ይህም ብቻ አይደለም፥ ነቀፋም ይቀንሰዋል። በዚህ ጐስቋላነቴም በምጨነቅበት ጊዜ አንዳች ምክንያት ይመጣልኛል፤ ዋጋው ምን እንደ ሆነ አንተ አምላክ ታውቃለህ፥ እኔን በጥርጣሬ ይተወኛልና። ራስን መግዛትን ብቻ፥ ማለት ፍቅራችንን ከምን እንደምንከለክል ሳይሆን፥ ጽድቅንም ደግሞ፥ ማለት ፍቅራችንን በምን ላይ እንደምናኖር አዝዘኸናልና፥ አንተን ብቻ ሳይሆን ባልንጀራችንንም ደግሞ እንድንወድ ፈቅደሃልና፤ ብዙ ጊዜ በአስተዋይ ምስጋና ደስ ሲለኝ፥ በባልንጀራዬ እድገት ወይም መልካም ዝንባሌ ደስ የሚለኝ፥ ወይም የማያስተውለውን ወይም መልካም የሆነውን ሲነቅፍ በሰማሁት ጊዜ በእርሱ ስላለው ክፋት የማዝን ይመስለኛል። አንዳንድ ጊዜ በራሴ ምስጋና አዝናለሁና፤ በራሴ የማልወደው ነገር በእኔ በሚመሰገንበት ጊዜ፥ ወይም ያነሱና ቀላል በጎ ነገሮች ከሚገባቸው በላይ በሚከበሩበት ጊዜ። ነገር ግን ደግሞ እንዲህ የምሆነው የሚያመሰግነኝ ሰው ስለ እኔ ከእኔ እንዲለይ ስለማልወድ እንደ ሆነ እንዴት አውቃለሁ? ስለ እርሱ በመጨነቅ ሳይሆን፥ በራሴ ደስ የሚያሰኙኝ እነዚያው በጎ ነገሮች ሌላውንም ደስ ሲያሰኙ ይበልጥ ደስ ስለሚያሰኙኝ? ስለ ራሴ ያለኝ ፍርድ ካልተመሰገነ፥ በሆነ መንገድ እኔ አልተመሰገንሁምና፤ ደስ የማያሰኙኝ ነገሮች ይመሰገናሉና፥ ወይም ያነሰ ደስ የሚያሰኙኝ ይበልጥ ይመሰገናሉና። እንግዲህ በዚህ ጕዳይ ስለ ራሴ እጠራጠራለሁን?

እነሆ፥ እውነት ሆይ፥ በአንተ ውስጥ በራሴ ምስጋና ስለ ራሴ ሳይሆን ስለ ባልንጀራዬ ጥቅም ልነካ እንደሚገባኝ አያለሁ። ከእኔ ጋር እንዲሁ እንደ ሆነ ግን አላውቅም። በዚህ ረገድ ከአንተ ይልቅ ስለ ራሴ የማውቀው ያነሰ ነውና። አምላኬ ሆይ፥ አሁን እለምንሃለሁ፥ ራሴን ደግሞ ግለጥልኝ፤ ስለ እኔ ለሚጸልዩልኝ ለወንድሞቼ በምን እንደ ጐደልሁ እናዘዝ ዘንድ። ራሴን እንደ ገና ይበልጥ በትጋት ልመርምር። በምስጋናዬ በባልንጀራዬ ጥቅም የምነካ ከሆንሁ፥ ሌላው በግፍ ሲነቀፍ ከራሴ ይልቅ ስለ ምን ያነሰ እነካለሁ? በፊቴ በዚያው ግፍ በሌላው ላይ ከተጣለው ይልቅ በራሴ ላይ በተጣለው ስድብ ስለ ምን ይበልጥ እወጋለሁ? ይህንንስ ደግሞ አላውቅምን? ወይስ በመጨረሻ ራሴን አታልላለሁ፥ በልቤና በአንደበቴም በፊትህ እውነትን አላደርግምን? አቤቱ፥ የገዛ አፌ ራሴን ለማወፈር የኃጢአተኛ ዘይት እንዳይሆንብኝ ይህን እብደት ከእኔ አርቅ። እኔ ድሀና ምስኪን ነኝ፤ ነገር ግን በተሰወረ መቃተት ራሴን ሳልወድና ምሕረትህን ስሻ፥ በጐደለው ሁኔታዬ የጐደለው እስኪታደስና እስኪፈጸም ድረስ፥ የትዕቢተኛ ዓይን ወደማያውቀው ወደዚያ ሰላም እስክደርስ፥ ያን ጊዜ ይሻለኛል።

ምዕራፍ 38

ነገር ግን ከአፍ የሚወጣው ቃልና በሰዎች ዘንድ የታወቁ ሥራዎች በምስጋና ፍቅር በኩል እጅግ አደገኛ ፈተናን ያመጣሉ፤ ይህም የራሳችንን አንዳች ብልጫ ለማቋቋም የሰዎችን ድምፅ ይለምናል ይሰበስባልም። በራሴ ውስጥ በራሴ በሚወቀስበት ጊዜ እንኳ፥ በመወቀሱ ምክንያት ራሱ ይፈትናል፤ ብዙ ጊዜም በከንቱ ውዳሴ መናቅ ራሱ ይበልጥ በከንቱ ይመካል፤ ስለዚህ የሚመካበት የከንቱ ውዳሴ መናቅ ከእንግዲህ መናቅ አይደለም፤ በሚመካበት ጊዜ አይንቅምና።

ምዕራፍ 39

በውስጥም ደግሞ፥ በውስጥ፥ ከዚህ ከመሰለ ፈተና የሚነሣ ሌላ ክፋት አለ፤ በእርሱም ሰዎች ሌሎችን ደስ ባያሰኙ፥ ወይም ቢያስከፉ፥ ወይም ደስ ለማሰኘት ባይጨነቁ እንኳ፥ በራሳቸው ደስ እየተሰኙ ከንቱ ይሆናሉ። በራሳቸው ደስ ሲሰኙ ግን አንተን እጅግ ያስከፉሃል፤ መልካም ባልሆኑ ነገሮች እንደ መልካም ደስ በመሰኘት ብቻ ሳይሆን፥ በበጎ ነገሮችህ እንደ ራሳቸው አድርገው፤ ወይም እንደ አንተ ቢሆንም፥ ስለ ራሳቸው ብቃት እንደ ተሰጣቸው አድርገው፤ ወይም ከጸጋህ እንደ ሆኑ ቢሆንም፥ በወንድማዊ ደስታ ሳይሆን ያን ጸጋ ለሌሎች በመመቅኘት። በእነዚህና በመሰሎቻቸው አደጋዎችና ድካሞች ሁሉ የልቤን መንቀጥቀጥ ታያለህ፤ ቍስሎቼም በእኔ ከመቍሰል ይልቅ በአንተ እንደሚፈወሱ ይሰማኛል።

ምዕራፍ 40

እውነት ሆይ፥ ምን መጠንቀቅና ምን መመኘት እንዳለብኝ እያስተማርኸኝ ከእኔ ጋር ያልተመላለስህበት ወዴት ነው? በዚህ በታች ያገኘሁትን ወደ አንተ ባቀረብሁና አንተን በጠየቅሁ ጊዜ? በውጭ ስሜቶቼ እንደ ቻልሁ ዓለምን ተመለከትሁ፥ ሥጋዬ ከእኔ ያገኘውን ሕይወትና እነዚህን ስሜቶቼንም አስተዋልሁ። ከዚያም ወደ ትዝታዬ ውስጣዊ ክፍሎች ገባሁ፥ ስፍር ቍጥር በሌላቸው መዛግብት በድንቅ ወደ ተሞሉት ወደ እነዚያ ብዙና ሰፊ እልፍኞች፤ አሰላሰልሁም፥ ተደነቅሁም፤ ያለ አንተ ከእነዚህ ነገሮች አንዱን እንኳ መለየት አልቻልሁምና፥ ከእነርሱም አንዱንም አንተ ሆኖ አላገኘሁትምና። እነዚህን ነገሮች ያገኘሁ፥ ሁሉንም የዞርሁ፥ ሁሉንም ለመለየትና እንደ ክብሩ ለመገመት የደከምሁ እኔ ራሴም አንተ አልነበርሁም፤ አንዳንዱን ነገር ከስሜቶቼ ዘገባ እየተቀበልሁ፥ ከራሴ ጋር የተቀላቀሉ ሆነው የተሰማኝን ሌሎችን እየጠየቅሁ፥ ዘጋቢዎቹን ራሳቸውን እየቈጠርሁና እየለየሁ፥ በትዝታዬም ሰፊ ግምጃ ቤት አንዳንዱን እያገላበጥሁ፥ ሌሎችን እያከማቸሁ፥ ሌሎችን እያወጣሁ። ይህን ባደረግሁ ጊዜም እኔ ራሴ፥ ማለትም ያደረግሁበት ኃይሌ፥ አንተ አልነበርሁም፥ እርሱም አንተ አልነበረም፤ አንተ ስለ እነዚህ ሁሉ፥ ይኖሩ እንደ ሆነ፥ ምን እንደ ሆኑና እንዴት እንደሚገመቱ የጠየቅሁህ ዘላቂ ብርሃን ነህና፤ አንተም ስትመራኝና ስታዝዘኝ ሰማሁህ፤ ይህንንም ብዙ ጊዜ አደርጋለሁ፥ ይህም ደስ ያሰኘኛል፥ ከአስፈላጊ ሥራዎችም በተፈታሁ መጠን ወደዚህ ደስታ እመለሳለሁ። አንተን እየጠየቅሁ በምዘረዝራቸው በእነዚህ ሁሉ ውስጥ ከአንተ በቀር ለነፍሴ አንዳች አስተማማኝ ስፍራ አላገኝም፤ የተበተኑ ብልቶቼ የሚሰበሰቡበት፥ ከእኔም አንዳች ከአንተ የማይለይበት። አንዳንድ ጊዜም በውስጣዊ ነፍሴ እጅግ ያልተለመደ ስሜት እንዲሰማኝ ታደርገኛለህ፤ ወደ እንግዳ ጣፋጭነት እየወጣ፥ ይህም በእኔ ቢፈጸም ከሚመጣው ሕይወት ያልሆነ በእርሱ ምን እንደ ሆነ አላውቅም። ነገር ግን በጐስቋላ ሸክሞቼ ምክንያት እንደ ገና ወደ እነዚህ ታችኛ ነገሮች እወርዳለሁ፥ በቀድሞ ልማድም ወደ ኋላ እጠረጋለሁ፥ እያዛለሁም፥ እጅግም አለቅሳለሁ፥ ነገር ግን እጅግ እያዛለሁ። የክፉ ልማድ ሸክም እንዲህ ይጫነናል። በዚህ መቆየት እችላለሁ፥ ግን አልወድም፤ በዚያ እወዳለሁ፥ ግን አልችልም፤ በሁለቱም ጐስቋላ ነኝ።

ምዕራፍ 41

እንግዲህ የኃጢአቴን ደዌዎች በዚያ በሦስት እጥፍ ምኞት እንዲህ አሰላሰልሁ፥ ቀኝ እጅህንም ለእርዳታዬ ጠራሁ። በቈሰለ ልብ ክብርህን አይቻለሁና፥ ወደ ኋላም ተመትቼ «ወደዚያ ማን ሊደርስ ይችላል? ከዓይኖችህ ፊት ተጣልሁ» አልሁ። አንተ በሁሉ ላይ የምትገዛ እውነት ነህ፤ እኔ ግን በስስቴ አንተን መተው አልወደድሁም፥ ነገር ግን ከአንተ ጋር ሐሰትን ልይዝ ወደድሁ፤ ማንም ሰው ራሱ እውነትን እስኪያጣ ድረስ ሐሰትን ሊናገር እንደማይወድ። ስለዚህ አጣሁህ፥ ከሐሰት ጋር ልትያዝ አትፈቅድምና።

ምዕራፍ 42

ከአንተ ጋር የሚያስታርቀኝን ማንን ላገኝ እችል ነበር? ወደ መላእክት ልጠጋ ነበርን? በምን ጸሎት? በምን ምሥጢራት? ወደ አንተ ለመመለስ የሚጥሩ፥ በራሳቸውም የማይችሉ ብዙዎች፥ እንደምሰማው፥ ይህን ሞክረዋል፥ ወደ ጕጕት ራእዮች ምኞትም ወድቀዋል፥ ሊታለሉም የተገባቸው ሆነዋል። እነርሱ ልበ ትዕቢተኞች ሆነው፥ ደረታቸውን ከመምታት ይልቅ እየተነፉ፥ በትምህርት ትዕቢት ፈልገውሃልና፤ በዚህም በልባቸው መስማማት የትዕቢታቸው ተባባሪዎች የሆኑትን የአየር አለቆችን ወደ ራሳቸው ሳቡ፤ በእነርሱም በአስማት ኃይል ተታለሉ፤ የሚነጹበትን መካከለኛ ፈልገው፥ ግን አልነበረም። የብርሃንን መልአክ እንዲመስል ራሱን የሚለውጥ ዲያብሎስ ነበረና። የሥጋ አካል አለመኖሩም ትዕቢተኛውን ሥጋ እጅግ ሳበው። እነርሱ ሟቾችና ኃጢአተኞች ነበሩና፤ አንተ ግን ጌታ ሆይ፥ በትዕቢት ሊታረቁህ የፈለጉህ፥ የማትሞትና ያለ ኃጢአት ነህ። ነገር ግን በእግዚአብሔርና በሰው መካከል ያለው መካከለኛ ከእግዚአብሔር ጋር የሚመሳሰል አንዳች፥ ከሰዎችም ጋር የሚመሳሰል አንዳች ሊኖረው ይገባል፤ በሁለቱም ሰውን ቢመስል ከእግዚአብሔር እንዳይርቅ፥ ወይም በሁለቱም እግዚአብሔርን ቢመስል ከሰው እጅግ እንዳይለይ፥ በዚህም መካከለኛ እንዳይሆን። እንግዲህ በስውር ፍርዶችህ ትዕቢት ሊታለልበት የተገባው ያ አታላይ መካከለኛ ከሰው ጋር አንድ የጋራ ነገር አለው፥ እርሱም ኃጢአት ነው፤ ሌላውን ደግሞ ከእግዚአብሔር ጋር የጋራ ያለው ሊመስል ይወዳል፤ የሥጋን ሟችነትም ስላልለበሰ የማይሞት ነኝ ብሎ ይመካል። ነገር ግን የኃጢአት ደመወዝ ሞት ስለ ሆነ፥ ከእነርሱ ጋር ለሞት ይፈረድበት ዘንድ ይህ ከሰዎች ጋር የጋራው ነው።

ምዕራፍ 43

ነገር ግን በስውር ምሕረትህ ለትሑታን ያሳየኸው፥ በእርሱ ምሳሌ ደግሞ ያንኑ ትሕትና ይማሩ ዘንድ የላክኸው እውነተኛው መካከለኛ፥ በእግዚአብሔርና በሰው መካከል ያለው ያ መካከለኛ፥ ሰው የሆነ ክርስቶስ ኢየሱስ፥ በሟች ኃጢአተኞችና በማይሞተው ጻድቅ መካከል ተገለጠ፤ ከሰዎች ጋር ሟች፥ ከእግዚአብሔር ጋር ጻድቅ፤ የጽድቅ ደመወዝ ሕይወትና ሰላም ስለ ሆነ፥ ከእግዚአብሔር ጋር በተባበረ ጽድቅ፥ ከእነርሱ ጋር የጋራ ሊያደርገው የወደደውን፥ አሁን የጸደቁትን የኃጢአተኞችን ያን ሞት ያጠፋ ዘንድ። ከዚህም የተነሣ ለቀደሙት ቅዱሳን ሰዎች ተገለጠ፤ እኛ ባለፈው ሕማሙ በማመን እንደምንድን፥ እነርሱም ወደ ፊት በሚመጣው ሕማሙ በማመን ይድኑ ዘንድ። እንደ ሰው መካከለኛ ነበረና፤ እንደ ቃል ግን በእግዚአብሔርና በሰው መካከል አልነበረም፥ ከእግዚአብሔር ጋር ትክክል፥ ከእግዚአብሔርም ጋር እግዚአብሔር፥ በአንድነትም አንድ አምላክ ነውና።

ቸር አባት ሆይ፥ ለአንድ ልጅህ ያልራራህለት፥ ነገር ግን ስለ እኛ ስለ ኃጢአተኞቹ አሳልፈህ የሰጠኸው፥ እንዴት ወደድኸን! ከአንተ ጋር መተካከልን መቀማት እንደሚገባ ነገር ያልቈጠረው እርሱ እስከ መስቀል ሞት ድረስ የታዘዘልን እኛን እንዴት ወደድኸን! እርሱ ብቻ በሙታን መካከል ነጻ ሆኖ፥ ነፍሱን ሊያኖራት ሥልጣን ያለው፥ ደግሞም ሊያነሣት ሥልጣን ያለው፤ ስለ እኛ ለአንተ አሸናፊም ተሠዊም፥ ተሠዊ በመሆኑም አሸናፊ፤ ስለ እኛ ለአንተ ካህንም መሥዋዕትም፥ መሥዋዕት በመሆኑም ካህን፤ ከአንተ በመወለዱ ከባሪያዎች ልጆች አድርጎ ለአንተ ያቀረበን፥ እኛንም ያገለገለን። እንግዲህ ደዌዬን ሁሉ በቀኝህ በተቀመጠውና ስለ እኛ በሚማልደው በእርሱ እንደምትፈውስ፥ ተስፋዬ በእርሱ ጽኑ መሆኑ ተገቢ ነው፤ ያለዚያማ ተስፋ በቈረጥሁ ነበር። ደዌዎቼ ብዙዎችና ታላላቆች ናቸውና፥ ብዙዎች ናቸው፥ ታላላቆችም ናቸው፤ መድኃኒትህ ግን ይበልጥ ብርቱ ነው። ቃልህ ሥጋ ሆኖ በእኛ ባያድር ኖሮ፥ ቃልህ ከሰው ጋር ከመዋሐድ ሁሉ የራቀ እንደ ሆነ ልናስብ፥ ስለ ራሳችንም ተስፋ ልንቈርጥ በቻልን ነበር።

በኃጢአቴና በጐስቋላነቴ ሸክም ደንግጬ፥ በልቤ አስቤ ነበር፥ ወደ ምድረ በዳም ልሸሽ ቈርጬ ነበር፤ አንተ ግን ከለከልኸኝ፥ አበረታኸኝም፥ እንዲህ ብለህ፦ ክርስቶስ በሕይወትም ያሉት ስለ እነርሱ ለሞተውና ለተነሣው እንጂ ወደ ፊት ለራሳቸው እንዳይኖሩ ስለ ሁሉ ሞተ። እነሆ፥ አቤቱ፥ በሕይወት እኖር ዘንድ፥ ከሕግህም ድንቅን እመለከት ዘንድ፥ ኀዘኔን በአንተ ላይ እጥላለሁ። አለማወቄንና ደዌዬን ታውቃለህ፤ አስተምረኝ፥ ፈውሰኝም። የጥበብና የእውቀት መዝገብ ሁሉ የተሰወረበት አንድ ልጅህ በደሙ ተቤዠኝ። ትዕቢተኞች ክፉ አይናገሩብኝ፤ ቤዛዬን አሰላስላለሁና፥ እበላዋለሁ፥ እጠጣዋለሁ፥ ለሌሎችም አካፍለዋለሁ፤ ድሀም ሆኜ ከሚበሉትና ከሚጠግቡት መካከል ከእርሱ ልጠግብ ተመኘሁ፤ የሚፈልጉትም እግዚአብሔርን ያመሰግኑታል።