Ekitabo kya Andrew Murray Okuwonyezebwa kwa Katonda kye kimu ku bitabo ebikkakkamu eby’omusumba ono omukulu ow’e South Africa — ebirowoozo amakumi asatu mu bibiri ebimpi ku bulwadde, okukkiriza n’omubiri, ebyawandiikibwa omusajja eyali yateekebwa ku bbali olw’obulwadde, n’oluvannyuma n’awonyezebwa. Si kitabo kya kuyigiriza bukodyo, era tekisuubiza bye kitasobola kutuukiriza. Ye musumba alowooza mu ddoboozi eriwulirwa, nga Baibuli eggule mu maaso ge, ng’abuuza obanga Katonda akyafaayo ku mibiri gy’abaana be n’obugonvu bwe bumu nga bw’afaayo ku myoyo gyabwe. Endagiriro eno ekutambuza mu ebyo ekitabo bye kyogera, engeri gye kyazimbibwamu, n’engeri y’okukisoma n’obwegendereza leero — nga mw’otwalidde n’engeri y’okukwata ebigambo byakyo ebisinga obuvumu n’omutima ogw’amazima era omugabi.

Ekitabo kino kye ki, era lwaki Murray yakiwandiika

Andrew Murray (1828–1917) yali musumba w’Ekkanisa ya Dutch Reformed mu South Africa, omukulembeze w’okuzuukuka kw’omwoyo, era omuwandiisi w’ebitabo eby’okufumiitiriza ebikyafulumizibwa n’okutuusa leero. Okumala emyaka, eddoboozi lye ery’okubuulira lyali mu kabi olw’obulwadde bw’omumiro obwamusirisa. Mu kiseera eky’okuwummula mu myaka gya 1880, yanoonya era n’afuna kye yakkiriza nti kwali kuwonyezebwa, era n’avaamu ng’akakasa nti Endagaano Empya esuubira okuva eri Katonda ebintu bingi nnyo ku lw’omubiri okusinga Ekkanisa ey’omulembe guno bw’etera okusaba. Okuwonyezebwa kwa Katonda kye kibala ky’okukakasa okwo — kipimiddwa, kyesigamye ku Byawandiikibwa, era kya bugonvu so si kya kuwuniikiriza bantu.

Murray atandikira ku kino: omuntu kitonde kimu eky’emirundi ebiri — omwoyo n’omubiri awamu — era Kristo yajja okununula omuntu oyo yenna. Kino akinyweza ku kuwonyezebwa kw’omusajja eyali akoozimbye, Yesu we yagattira awamu okusonyiwa n’okuwonya mu kikolwa kimu: “mutegeere nga Omwana w’Omuntu alina obuyinza ku nsi okusonyiwa ebibi … Yimirira weetikke akatanda ko” (Matayo 9:6). Okugatta kuno kwe kumu kuyita mu Byawandiikibwa byonna, okuva ku muwandiisi wa Zabbuli atendereza Katonda ng’agamba nti, “Asonyiwa ebibi byo byonna, n’awonya n’endwadde zo zonna” (Zabbuli 103:3), okutuuka ku Muweereza Isaaya gw’awandiikako nti, “Mazima ddala yeetikka obuyinike bwaffe, n’atwala ennaku yaffe” (Isaaya 53:4). Ensonga ya Murray mu bufunze y’eno: okuwonyezebwa si kintu kya ku mabbali, wabula kitundu ku bulokozi Kristo bwe yagula, obuweebwa okukkiriza.

Engeri ekitabo gye kyazimbibwamu

Ekitabo kyategekebwa okusomebwa mpola, mu mwoyo gw’okufumiitiriza. Buli emu ku ssuula amakumi asatu mu bbiri erina empapula ntono, etandika n’ekyawandiikibwa, era ekyusakyusa ensonga emu ey’omulamwa ogwo mu kitangaala. Essuula ezisooka ze zizimba omusingi — “Okusonyiwa n’Okuwonya,” “Yesu n’Abasawo,” “Obulamu n’Obulokozi mu Linnya lya Yesu” — nga ziraga nti Katonda w’endagaano yeeyogerako nti “nze Mukama, nze mbawonya endwadde zammwe” (Okuva 15:26), era nti Kristo eyazuukira akyakolera mu linnya lye.

Ekibinja ky’essuula eza wakati kidda ku mubiri gwennyini: “Omubiri Gwo Ye Yeekaalu y’Omwoyo Omutukuvu,” “Omubiri gwa Mukama,” “Mukama ku lw’Omubiri,” nga zeesigamye ku kuyigiriza kwa Pawulo mu 1 Abakkolinso 6:13 nti omubiri si kisusunku kya kusuula, wabula kifo eky’okubeeramu ekyawongebwa eri Katonda. Essuula ezisembayo zikwata ebibuuzo ebizibu butereevu — “Obulwadde n’Okufa,” “Obulwadde Kibonerezo?,” “By’Ayagala Katonda” — oluvannyuma ne zikomekkereza ku kukkiriza n’okusaba mu “Okusaba kw’Okukkiriza” ne “Okusiigibwa Amafuta mu Linnya lya Mukama.” Olw’okuba buli ssuula yeetongodde, ekitabo kisomeka bulungi olupapula lumu ku lumu; olw’okuba zeegattagana, kiba kya mugaso n’okukisoma okuva ku ntandikwa okutuuka ku nkomerero.

Kirungi okwetegereza nti ebiri wansi w’ebigambo bino bya bulamu bwe bwennyini. Murray tawandiika ng’omunoonyereza atunuulira ebitanda by’abalwadde abalala ng’ali wala. Yali ayiseemu obunyiikaavu bw’omuweereza wa Katonda ateekeddwa ku bbali olw’omubiri gwe ogunafuye, era yali ayise mu kiseera ekiwanvu eky’obutali bukakafu obanga anoonye okuwonyezebwa oba nedda. Obumanyirivu obwo bwe buwa ekitabo eddoboozi lyakyo ery’enjawulo — si kwewaana okwangu okw’omuntu atabonaabonangako, era si kwekkiriranya okukooye okw’omuntu eyalekera awo okusuubira. Awandiika ng’omuntu eyasaba okuva mu bulwadde okutuuka mu maanyi, era eyayagala Ekkanisa emanye nti ekkubo eryo liggule.

Emiramwa emikulu

Okukkiriza n’okuwonyezebwa. Olukoba olusiba ekitabo kyonna awamu kwe kukkiriza — si ng’akakodyo k’okukaka Katonda, wabula ng’omukono oguggule ogufuna by’awa. Murray akomawo emirundi n’emirundi ku mukulu w’ekitongole Yesu gwe yatendereza: “Nga bw’okkirizza kikukolerwe” (Matayo 8:13). Eri Murray, okuwonyezebwa kuweebwa okusinziira ku kigero ky’okukkiriza kubanga okukkiriza tekuli kirala wabula omutima oguggulwawo ddala eri Katonda:

Okukkiriza mu Katonda si kirala wabula okuggulawo omutima mu bujjuvu okufuna buli kimu okuva eri Katonda; n’olwekyo omuntu asobola okufuna ekisa kya Katonda nga okukkiriza kwe bwe kuli kwokka; era kino kikwata ku kuwonyezebwa kwa Katonda nga bwe kikwata ku kisa kya Katonda ekirala kyonna.

Andrew Murray

Ekifo ky’eddagala n’ebiyamba ebirala. Murray tanyooma basawo era tagamba nti eddagala kibi — wano yeegendereza era ayogera ng’omusumba — naye abuuza ekibuuzo Ekkanisa ky’etera obutabuuza: obanga abakkiriza, mu kasirise, bamatidde n’eddagala so ng’Ebyawandiikibwa bibayita okusooka okutunuulira Katonda. Ekyokulabirako kye ye Yakobo 5:14-15, omulwadde w’agambibwa okuyita abakulembeze b’Ekkanisa, okusiigibwa amafuta n’okusabirwa, era “okusaba kwabwe nga kuweereddwayo n’okukkiriza, kugenda kumuwonya, kubanga Mukama awonya.” Alaga nti ekisuubizo kino kya njawulo nnyo:

Okusaba kw’okukkiriza! Ebigambo bino birabika omulundi gumu gwokka mu Baibuli, era bikwata ku kuwonyezebwa kw’abalwadde.

Andrew Murray

Okuwonyezebwa n’obutukuvu. Guno gwe mulamwa ogusinga okubuusibwa amaaso, naye eri Murray gwe gusinga obukulu. Tatwala bulamu bwa mubiri ng’ekigendererwa ekyetongodde. Omubiri “gwa Mukama” — gwawongebwa, gwewaayo, guweereddwayo — era okuwonyezebwa kukulu kubanga kutwala omukkiriza mu kwesigama ku Katonda okw’omunda ennyo ne mu kutukuzibwa. Ekiragiro ekikulu Yesu kye yawa abayigirizwa kyennyini, bw’alaga, kyabatuma okubuulira n’okuwonya (Makko 16:15–18), era Ekkanisa eyasooka yasaba obubonero okugoberera ekigambo (Ebikolwa by’Abatume 4:29–30). Mu ngeri gy’asomamu, okuwonyezebwa kugendereddwamu okugulumiza Katonda n’okusiba abawonyezeddwa ku Kristo okusingawo, so si kufuula bulamu kwangu.

Obulwadde n’by’ayagala Katonda. Murray asisinkana butereevu okuwakanya okulemesa essaala ezisinga obungi nga tezinnatandika — oboolyawo Katonda tayagala mbeere mulamu. Akkiriza nti okubonaabona kuyinza okuba okukangavvula kwa Kitaffe okw’okwagala (Abaebbulaniya 12:10), era teyefuula nti buli bulwadde buva ku kibi oba ku butakkiriza. Naye agaana obutali bukakafu okufuuka ensonga ey’obutasaba n’akatono:

Nsobi nnene okulowooza nti omwana wa Katonda tasobola kumanya by’ayagala ku bikwata ku kuwonyezebwa. Okusobola okumanya by’ayagala, tulina okulungamizibwa Ekigambo kya Katonda.

Andrew Murray

Amagezi g’awa kwe kusaba nti “By’oyagala bikolebwe” (Matayo 6:10), si ng’okusuula emikono nga tonnasaba, wabula ng’embeera yennyini mw’eweerwayo essaala ey’okukkiriza — okwewaayo n’okusuubira nga bikwatiddwa wamu.

Ani asaanidde okukisoma (n’ekigambo eky’amazima)

Ekitabo kino kya mukkiriza omulwadde ayagala okulowooza ku bulwadde bwe mu ngeri ya Baibuli; kya buli ajjanjaba abalwadde; era kya basomi abaagala ebiwandiiko bya Andrew Murray eby’okufumiitiriza nga baagala okumusisinkana mu kifo kye batamanyidde. Kigasa omusomi eyeetegefu okutuula n’Ebyawandiikibwa so si okubuukabuuka ng’anoonya ebisembayo byokka.

Amazima gatwetaagisa okwogera ekigambo wano, kubanga Abakristaayo abalowooza n’obwegendereza tebakkiriziganya ku kuwonyezebwa kwa Katonda. Abamu, nga Murray, bakkiriza nti okuwonyezebwa kw’omubiri kitundu ku kutangirira, era nti kuyinza okusabibwa n’okukkiriza mu mulembe guno. Abalala — nga basoma ebyawandiikibwa bye bimu — bakkiriza nti okuwonyezebwa okw’omu Ndagaano Empya kwali bubonero obwalaga omulembe ogw’enjawulo ogw’abatume, nti Katonda awonya nga bw’ayagala era emirundi mingi ng’ayita mu ddagala, era nti “eriggwa” lya Pawulo eritaawonyezebwa (n’olubuto lwa Timoseewo, ne Tulofiimo eyalekebwa nga mulwadde) biraga nti okuwonyezebwa tekuweebwa bulijjo olw’okukkiriza. Ebibinja byombi bisoma Ebyawandiikibwa n’obwegendereza; tewali kiri kya bulagajjavu.

Ochorus ekiwaayo ekitabo kya Murray kubanga kya kufumiitiriza ekisaana okusomebwa nga bwe kiri, so si okukomya empaka ezo. Musome nga bw’asaba okusomebwa — omusumba akubiriza Ekkanisa okusuubira okuva eri Katonda okusingawo — naye ng’opima ebigambo bye ebisinga amaanyi n’okuyigiriza kwonna okw’Ebyawandiikibwa n’amagezi g’abakkiriza abalina amagezi. Bw’akukubiriza okusaba n’okukkiriza okungi n’okwekkiriranya okutono, mukkirize; bw’alabika ng’asuubiza okusinga Endagaano Empya kye yeeyama, kikwate n’omukono oguggule. Murray yennyini yandisinze kwagala osisinkane Katonda mu kusaba okusinga okukkiriziganya naye ku njigiriza.

Kirungi n’okwogera kaati ekitabo kino kye kitajja kukola. Tekijja kukakasa nti buli ssaala esaba okuwonyezebwa eddibwamu n’okuwona, era tekiyigiriza nti abalwadde babulwa okukkiriza bubulwa — obukambwe Murray bwe yandigaanye. Yali amanyi nti abatukuvu babonaabona, nti abamu tebawonyezebwa, era nti n’okufa kwennyini kutuuka ku beesigwa. Ky’asaba kifunda era kigonvu okusinga ekifaananyi ekikyamu abantu kye bamukubamu: abakkiriza balekere awo okulowooza nti Katonda tafaayo ku mibiri gyabwe, era baleete obulwadde bwabwe gy’ali n’okusuubira okw’amazima nga tebannagumiikiriza kubeera nabwo. Bw’asomebwa bw’atyo, n’omusomi akomekkereza ng’ali mu kibinja kya njigiriza kirala asobola okubugumizibwa n’okusomoozebwa ku lulwe.

Engeri y’okukisoma leero

Kisome mpola — essuula emu buli lunaku ye nnyimba ekituukirira, ng’osooka kusoma kyawandiikibwa ekitandika essuula kyonna mu Baibuli yo nga tonnasoma kufumiitiriza kwa Murray. Kuuma ebibuuzo bibiri mu birowoozo: Ekyawandiikibwa kino kyogera ki ddala ku ngeri Katonda gy’afaayo ku mubiri? ne Kino kinsaba ki mu kukkiriza kwange? Weetegereze emirundi emingi Murray gy’ava ku kuwonyezebwa n’adda ku butukuvu; bw’akikola, mugoberere, kubanga eyo ekitabo gye kitunudde ddala.

Kisomeka bulungi nnyo wamu n’ebitabo bya Murray eby’okufumiitiriza ebisinga okumanyibwa. Ekitabo kye Okulindirira Katonda kizimba embeera y’okwesigama ku Katonda Okuwonyezebwa kwa Katonda gy’etwala ng’eriwo dda, ate Obwetoowaze kikuuma ku malala amakusike agayinza okumera mu muntu yenna akakasa nti azudde amazima abalala ge bataalaba. Osobola n’okunoonyereza ku biwandiiko bye ebirala ku lupapula lwe olw’omuwandiisi. Byonna awamu biraga endowooza emu etakyukakyuka: Katonda yeewa mu bujjuvu eri emmeeme eyeewa gy’ali mu bujjuvu.

Eby’okufumiitirizaako

  • Murray agamba nti Kristo yajja okununula omuntu yenna, omubiri n’omwoyo. Wa w’obadde otwala omubiri gwo, nga tomanyi, ng’ekitali kya kufaako Katonda, era kiki ekyandikyuse singa ogusabira n’eddembe nga bw’osabira omutima gwo?
  • Annyonnyola okukkiriza nti “okuggulawo omutima mu bujjuvu okufuna buli kimu okuva eri Katonda.” Waliwo ky’olekedde awo okusaba Katonda kubanga olowooza nti ajja kukuddamu nti nedda?
  • Yakobo 5:14-15 agamba abalwadde okuyita abakulembeze b’Ekkanisa basabirwe. Ekkanisa yo kifo abalwadde gye basabirwa n’okukkiriza okusuubira — era bwe kiba nti si bwe kityo, ddaala ki ettono ly’oyinza okutwala?
  • Murray akakasa nti okuwonyezebwa kugendereddwamu okutuusa ku butukuvu, so si ku bwangu bw’obulamu. Singa Katonda yaddamu essaala zo ez’obulamu, wandyagadde okuddibwamu okwo kukyuse kutya engeri gy’obeeramu?
  • Abakristaayo tebakkiriziganya ku kuwonyezebwa kwa Katonda naye mu bwesimbu. Oyinza otya okukwata by’okkiriza n’obumalirivu naye n’owa ekitiibwa muganda wo oba mwannyoko asoma Ebyawandiikibwa bye bimu mu ngeri ya njawulo?