Mialiko mingi hupunguza uzito wa gharama. Yesu alifanya kinyume chake. Kwa makundi ya watu waliokuwa na hamu ya kumfuata, alisema maneno yaliyokusudiwa kupunguza idadi yao: jitwike msalaba, keti chini uihesabu gharama, uwe tayari kupoteza maisha yako. Hakuwa akijaribu kuwafukuza. Alikuwa akisema kweli — kwa ukweli zaidi kuliko mahubiri mengi yaliyofuata tangu wakati huo. Kumfuata Yesu kunagharimu kila kitu. Na, kama vizazi vya wafuasi wake vilivyogundua, bado ndiyo biashara bora kabisa ambayo mwanadamu anaweza kuifanya.
Hapa kuna kile ambacho kumfuata Yesu kunagharimu hasa, kwa nini alisisitiza kukitaja waziwazi tangu mwanzo, na kwa nini wale walioilipa gharama hiyo hawajawahi kujuta.
Yesu alituambia tuihesabu gharama
“Maana ni nani kwenu, akitaka kujenga mnara, asiyeketi kwanza na kuihesabu gharama, kama anavyo vya kuumalizia?” (Luka 14:28). Yesu hakutaka mtu yeyote ajiunge naye kwa matangazo ya uongo. Katika pumzi ile ile alitaja masharti: “mtu ye yote asiyeuchukua msalaba wake, na kuja nyuma yangu, hawezi kuwa mwanafunzi wangu” (Luka 14:27). Kwa wasikilizaji wake, msalaba haukuwa pambo la kuvaa; ulikuwa chombo cha mauti. Kumfuata Yesu ni kuleta utawala wako juu ya nafsi yako kwenye msalaba huo.
Inafaa kutulia kidogo na kutafakari jinsi jambo hili lilivyo tofauti na jinsi tunavyowavuta watu kwa kawaida kwenye jambo lolote. Sisi hupunguza gharama; Yesu aliiongeza. Sisi huahidi urahisi; yeye aliahidi msalaba. Wakati mmoja, makundi ya watu yalipokuwa makubwa zaidi na yenye hamu kubwa zaidi, aligeuka akawaambia masharti waziwazi kiasi kwamba wengi waliondoka. Hakuwa asiyejali kama watu wangemfuata au la — aliwalilia wale wasiotaka — lakini alikataa kuwapata kwa visingizio vya uongo. Alitaka wanafunzi waliojua walichokuwa wakitia sahihi, kwa sababu ni wale tu walioihesabu gharama watakaokuwa bado wamesimama wakati deni litakapodaiwa. Ukweli huo wenyewe ni ishara ya jinsi alivyowathamini: afadhali awe na wachache walioelewa kuliko umati usioelewa.
Aliifanya kuwa jambo la kila siku, si tendo moja la kishujaa: “Mtu ye yote akitaka kunifuata, na ajikane mwenyewe, ajitwike msalaba wake kila siku, anifuate” (Luka 9:23). Gharama ya kumfuata Yesu kwa kawaida si kuuawa kwa ajili ya imani; ni kifo cha kila siku cha mapenzi ya nafsi — kuachilia haki ya kuendesha maisha yako mwenyewe, kuchagua njia yako mwenyewe, na kuzuia chochote anachokiomba.
Kinachogharimu hasa
Kwa baadhi ya watu gharama imekuwa kubwa na ya wazi. Wamisionari kama David Brainerd walijitoa hadi kuchoka kabisa; kitabu chake Maisha na Shajara ya David Brainerd kinaeleza habari za kijana aliyemimina afya yake na miaka yake kwa ajili ya wokovu wa wengine, akafa akiwa na umri wa miaka ishirini na tisa, akiwa ameihesabu raha yake mwenyewe kuwa si kitu mbele ya Kristo. Amy Carmichael, katika Mambo Kama Yalivyo, alikataa kulainisha hali ngumu za uwanja wa misheni kwa ajili ya wafadhili waliostarehe nyumbani, naye akatoa maisha yake yote bila kurudi nyumbani kwa likizo hata mara moja. Hudson Taylor aliacha kila kitu alichokizoea kwenda bara la China, akamzika mke na watoto katika ardhi ile.
Lakini kwa wengi wetu gharama ni ya kimya zaidi, na si halisi kidogo: tamaa ya makuu iliyowekwa chini, uhusiano uliokabidhiwa kwa Mungu, dhambi tuliyoipenda iliyoachwa, sifa njema iliyohatarishwa, fedha zilizoshikwa kwa ulegevu, mipango iliyobadilishwa na wito wake. Yesu alieleza wazi kwamba gharama hii inafikia hata mapendo yetu ya karibu kabisa — si kwamba tuichukie familia, bali kwamba hakuna mtu, hata wale walio karibu nasi kuliko wote, anayeweza kushika nafasi iliyo yake peke yake. Kumfuata ni kumkabidhi hati ya umiliki wa maisha yako.
Kwa nini alikuwa mkweli hivyo juu yake
Kwa nini Yesu aliwatisha wale wenye moyo nusu? Kwa sababu mwanafunzi ambaye hajaihesabu gharama atamwacha kwenye kona ngumu ya kwanza, na kwa sababu alikuwa akitoa kitu cha thamani mno kiasi kwamba hakiwezi kupokelewa kwa mzaha. Alisimulia mifano miwili midogo juu ya jambo hili: mtu anaona hazina iliyositirika shambani, “naye kwa furaha yake aenda akauza alivyo navyo vyote, akalinunua shamba lile” (Mathayo 13:44). Angalia hisia hapo — furaha. Mtu huyo haombolezi kwa kuuza kila kitu; hawezi hata kuamini bahati yake. Hivyo ndivyo Yesu anavyotaka gharama ieleweke: si kama bei nzito inayolipwa kwa kinyongo, bali kama kila-ulicho-nacho kinachobadilishwa kwa kitu chenye thamani kubwa isiyo na kikomo.
Hiki ndicho kitendawili kilicho kiini cha jambo hili: “mtu atakaye kuiokoa nafsi yake ataiangamiza, na mtu atakayeiangamiza nafsi yake kwa ajili yangu ataiona” (Mathayo 16:25). Nafsi tunayoing’ang’ania, tunaipoteza; nafsi tunayomkabidhi Kristo, hatimaye tunairudishiwa, ikiwa hai. Gharama ni halisi, lakini ni gharama ya kubadilisha dhahabu bandia kwa kitu halisi.
Kwa nini inastahili kila kitu
Mashahidi wanakubaliana wote kwa sauti moja. Paulo, aliyepoteza kazi yake, cheo chake, raha yake, na hatimaye maisha yake, aliandika kutoka gerezani: “nayahesabu mambo yote kuwa hasara kwa ajili ya uzuri usio na kiasi wa kumjua Kristo Yesu, Bwana wangu” (Wafilipi 3:8). Si nilikaza meno nikalipa, bali nayahesabu kuwa hasara — jinsi ambavyo ungehesabu takataka za mwaka jana ukilinganisha na urithi wa mwaka huu. Yesu mwenyewe aliahidi kwamba hakuna kitu kinachoachwa kwa ajili yake ambacho hakilipwi: “hakuna mtu aliyeacha nyumba, au ndugu waume … kwa ajili yangu, na kwa ajili ya Injili, ila atapewa mara mia sasa wakati huu … na katika ulimwengu ujao uzima wa milele” (Marko 10:29–30). Mara mia, sasa na milele — hicho ndicho kiwango cha kubadilishana ambacho Yesu anatoa, na hakuna mtu aliyekipokea ambaye amewahi kulalamika kwamba amepata hasara.
Sababu inayofanya gharama istahili, hatimaye, si ukubwa wa thawabu bali thamani ya Yule anayepokelewa. Kumfuata Yesu si hasa kuacha vitu ili kupata vitu bora zaidi; ni kumpata Kristo mwenyewe — na kila kitu kingine, kiwe kimebakizwa au kimeachwa, kinafunikwa na kivuli mbele yake. Ndiyo sababu mateso ya Brainerd, Carmichael, na Taylor hayasomeki kama misiba bali kama mabadilishano yaliyofanywa kwa furaha. Hawakuwa watu wenye huzuni waliopoteza kila kitu; walikuwa watu walio huru zaidi na wenye furaha zaidi katika kizazi chao, kwa sababu walikuwa wameipata lulu ya thamani kubwa na kuziacha shanga zote za bei nafuu zianguke kutoka mikononi mwao. Ulimwengu unaitazama gharama na kuona hasara tu. Wale walioilipa wanatazama nyuma na kuona faida tu — na kustaajabu kwamba Mungu aliwaruhusu kushiriki katika biashara nzuri namna hiyo.
Hudson Taylor, akitazama nyuma maisha yaliyomgharimu karibu kila kitu, katika Kutazama Nyuma hakuyaita dhabihu bali fursa; alisisitiza kwamba hakuwahi kutoa dhabihu hata kidogo, kwa kuwa Mungu alikuwa amelipa kwa wingi kila alichokiachilia. Huo ndio ushuhuda wa wale walioilipa bei kweli — si majuto, bali mshangao kwamba waliruhusiwa kushiriki katika biashara nzuri namna hiyo.
Gharama ya kutomfuata
Sisi ni wepesi kuhesabu kile ambacho kuwa mwanafunzi kunagharimu, na wazito kupima upande mwingine wa hesabu: gharama ya kutomfuata. Yesu aliviweka viwili hivyo kando kwa kando. Mtu anayeyashika maisha yake, akiukataa msalaba, hayaokoi kwa njia hiyo — “mtu atakaye kuiokoa nafsi yake ataiangamiza” (Mathayo 16:25). Hakuna njia isiyo na gharama. Kuyakataa masharti ya Yesu si kuepuka hasara; ni kuchagua hasara nyingine iliyo kubwa zaidi — kuyatumia maisha yako yale moja kwa vitu visivyoweza kuyahifadhi, na kufika mwisho ukiwa umeupata ulimwengu, kama ulibahatika, na kuipoteza nafsi yako.
Ukiliangalia hivyo, kuihesabu gharama kunakata pande zote mbili. Ndiyo, kumfuata Yesu kutakugharimu utawala wako juu ya nafsi yako, dhambi yako, na wakati mwingine raha yako na sifa yako. Lakini kutomfuata kunakugharimu Kristo, na yote alivyo na anavyotoa — msamaha, Baba, kusudi linaloishi zaidi yako, na uzima ambao mauti haiwezi kuukomesha. Hazina iliyo shambani inapokuwa ya kweli, kitu cha gharama kubwa kweli ni kuondoka na kubaki na chenji yako mfukoni. Mtu yule ambaye “kwa furaha yake” aliuza kila kitu (Mathayo 13:44) hakuwa yule aliyelipa kupita kiasi; mpumbavu katika hadithi ni yule aliyeiona hazina akabaki na sarafu zake. Gharama ya kuwa mwanafunzi ni kubwa. Gharama ya kuikataa ni kubwa zaidi.
Mwaliko wa kweli
Kwa hiyo mwaliko wa Yesu si jambo laini kama tunavyoufanya wakati mwingine. Unaomba kila kitu: “Hakuna mtu atiaye mkono wake kulima, kisha akaangalia nyuma, afaaye kwa ufalme wa Mungu” (Luka 9:62). Lakini unarudisha zaidi ya unavyoomba — maisha ambayo hayatumiwi tena kwa ajili ya nafsi yenyewe, hazina isiyoweza kupotea, na Kristo mwenyewe, ambaye kwa yeye “ulimwengu umesulibiwa kwangu, nami kwa ulimwengu” (Wagalatia 6:14). Ihesabu gharama, kwa vyovyote vile; Yesu alikuambia ufanye hivyo. Kisha hesabu kile unachokipata. Nawe utaelewa kwa nini, katika karne ishirini, wale waliompa kila kitu wamesema, kwa sauti moja, kwamba wasingebadilishana nafasi na mfalme.
