“Kibagwanira okuzaalibwa omulundi ogwokubiri.” Mu byonna Yesu bye yayogera, bitono ebijuliziddwa ennyo nga bino, naye ne bitegeerwa kitono bwe bityo. Ebigambo bino bifuuse ng’akabonero — ekika ky’Omukristaayo ky’oli oba ky’otali — so nga Yesu yabyogera ng’annyonnyola ekintu ekiteekwa okubaawo munda mu muntu nga tannaba na kusobola kulaba bwakabaka bwa Katonda n’akatono.
Kyewuunyisa nti ebigambo bino yabigamba omu ku basajja abasinga okunyiikira eddiini mu biseera bye. Kale bw’oba ng’okuumye amateeka, ng’ogenze mu kkanisa obulamu bwo bwonna, naye n’okyawulira nti waliwo ekintu ekitannaba kuzuukuka ddala mu ggwe, oli mu kibinja kirungi. Omuntu nga ggwe y’oyo ddala Yesu gwe yali ayogera naye. Wano tugenda kulaba okuzaalibwa okuggya kye kuli, lwaki tosobola kukwekolera, n’engeri gye kubaawo ddala.
Yesu kye yagamba omusajja omulungi omunyiikivu mu ddiini
Nikodemo yali Mufalisaayo, omuyigiriza, era omu ku b’olukiiko olufuzi — omusajja ow’erinnya eritaliiko bbala. Yajja eri Yesu ekiro ng’alina ebigambo eby’okumutendereza ebyegenderezeddwa, naye Yesu n’abiyitako butereevu: “Ddala ddala nkugamba nti, Omuntu bw’atazaalibwa mulundi gwakubiri tayinza kulaba bwakabaka bwa Katonda” (Yokaana 3:3). Nikodemo asoberwa — omusajja omukulu ayinza atya okuddayo mu lubuto lwa nnyina? Yesu amunnyonnyola nti tayogera ku kuzaalibwa mu mubiri omulundi ogwokubiri, wabula ku kuzaalibwa mu mwoyo: “Ekizaalibwa omubiri kiba mubiri, n’ekizaalibwa Omwoyo kiba mwoyo” (Yokaana 3:6).
Ensonga eno ekankanya, era egendereddwamu butereevu abantu ab’ekitiibwa. Eddiini, empisa ennungi, n’okufuba ennyo — byonna birungi — bya kuzaalibwa okusooka. Tebisobola kuleeta kuzaalibwa okwokubiri. Tosobola kwetegekera kuzaalibwa kwo okw’omwoyo, nga bwe watasobola kwetegekera kuzaalibwa kwo okw’omubiri; tewali muntu yeenyigira mu kutondebwa kwe mu lubuto lwa nnyina. Waliwo ekiteekwa okukolebwa ku ggwe, era nga kiva bweru wa ggwe. Eyo y’ensonga lwaki Yesu, ng’ayogera n’omusajja eyali amaze obulamu bwe bwonna ng’alinnya okutuuka eri Katonda, amugamba nti wabula kimugwanira okuweebwa obulamu bw’atalina.
Lwaki tosobola kukwekolera wekka
Kino kye kitundu obutonde bwaffe kye bugaana. Twandyagadde okwerongoosa okusinga okuzaalibwa obuggya, kubanga okwerongoosa kutuleka nga ffe tufuga, era kulongoosa bulongoosa omuntu gwe tuli edda. Naye Bayibuli teyeekweka ku mbeera yaffe nga tetuli na Katonda: tetuli balwadde bulwadde, wabula mu mwoyo tuli bafu — “mufiiridde mu byonoono byammwe ne mu bibi byammwe” (Abaefeso 2:1). Omufu teyeetaaga magezi, oba kuzzibwamu maanyi, oba nteekateeka esingako. Yeetaaga kufuuyibwamu bulamu. Eno y’ensonga lwaki okwefuba okwerongoosa n’eddiini, ne bwe biba nga bya mazima, bulijjo biremererwa okutuuka ku ekyo Yesu ky’ayogerako: byogera n’omuntu asobola okuddamu, so nga ekizibu kyonna kiri nti, bwe tulekebwa ffekka, tetusobola.
Kyokka okuzuula kuno okukambwe kutudde kumpi n’ekisuubizo ekisinga okuleeta essuubi mu Ndagaano Enkadde. Ebyasa bingi nga Nikodemo tannabaawo, Katonda yali ayogedde ng’ayita mu nnabbi Ezeekyeri nti: “Ndibawa omutima omuggya era ne nteeka n’omwoyo omuggya mu mmwe. Ndibaggyamu omutima ogw’ejjinja ne mbawa omutima ogw’ennyama” (Ezeekyeri 36:26). Weetegereze ani akola buli kikolwa. Ndibawa … nteeka … Ndibaggyamu. Okuzaalibwa okuggya kikolwa kya Katonda, so si buwanguzi bwaffe. Ekyo tekimalamu maanyi; ge mawulire agasinga obulungi agaliwo. Kitegeeza nti essuubi lyo teryesigamye ku maanyi g’okumalirira kwo — kw’omanyi dda nti tekwesigika — wabula ku buyinza bwa Katonda okuzza obulamu mu kintu ekifu.
Yesu abuulira Nikodemo engeri obulamu buno obuggya gye bujjamu: “Okuggyako ng’omuntu azaaliddwa amazzi n’Omwoyo tasobola kuyingira mu bwakabaka bwa Katonda” (Yokaana 3:5). Amazzi ka gabe nga gakiikirira ki — okulongoosebwa Katonda kwe yasuubiza, okunaazibwa okw’okusonyiyibwa — asalawo ddala ye Mwoyo, era Omwoyo akolera mu bubaka bw’enjiri nga busimba emirandira mu mutima. Eno y’ensonga lwaki okuzaalibwa okuggya kwe kumu Ezeekyeri kwe yasuubiza, awalala kugambibwa nti kuva “mu kigambo kya Katonda ekiramu era eky’olubeerera”. Katonda tafuula bantu baggya nga tayise mu kintu kyonna; akikola ng’amawulire amalungi aga Yesu gawuliddwa, gakkiriziddwa, era ne gazuukira mu bo. Kale n’okuba nti osoma era ng’ofumiitiriza ku bintu bino si kintu kitono. Kiyinza okuba nga ddala we Mwoyo atandikira.
Ekikyuka ddala
Omuntu bw’azaalibwa omulundi ogwokubiri, tasonyiyibwa busonyiyibwa — afuulibwa muggya. Pawulo akyogera mu ngeri esinga obutereevu: “Noolwekyo omuntu yenna bw’abeera mu Kristo, aba kitonde kiggya; eby’edda nga bigenze, laba ng’afuuse muggya” (2 Abakkolinso 5:17). Eno y’ensonga lwaki enkyukakyuka eno eri wala nnyo okusinga okukyusa olupapula n’otandika obuggya. Olupapula olukyusiddwa lwe lumu, nga lulaga oludda oluyonjo. Ekitonde ekiggya kintu kiggya ddala.
Okuzaalibwa okuggya kuwa omuntu embeera empya mu maaso ga Katonda n’amaka amaggya: “bonna abaamusembeza, yabawa obuyinza okufuuka abaana ba Katonda; be bo abakkiriza erinnya lye. Abataazaalibwa musaayi, oba okwagala kw’omubiri, wadde okwagala kw’omuntu, naye abaazaalibwa okwagala kwa Katonda” (Yokaana 1:12–13). Era kusimba mu bo obulamu obutalifa, obutava mu nsigo evunda wabula mu etavunda: “okusinziira mu kigambo kya Katonda ekiramu era eky’olubeerera, mwazaalibwa omulundi ogwokubiri” (1 Peetero 1:23). Dwight L. Moody, eyabuulira ku kuzaalibwa okuggya okusinga kumpi ku nsonga endala yonna, yali ayagala nnyo okuggumiza nti eno nkyukakyuka Katonda gy’akola, so si nneewulira gye twekolera — okunaazibwa n’okufuulibwa abaggya “olwa Mwoyo Mutukuvu” (Tito 3:5), so si kumalirira kwe twewaliriza okukuuma.
Engeri gy’oyinza okumanya nti kibaddewo
Obanga okuzaalibwa okuggya kwa munda era tekulabika, wandimanyi otya nti kubaddewo? Si lwa kujjukira kintu kimu eky’amaanyi — abamu bazaalibwa omulundi ogwokubiri mpolampola ne batasobola kulonda ssaawa — wabula olw’obulamu obuggya nga bweyolekera, ng’omwana ow’akazaalibwa bw’alaga nti mulamu ng’assa omukka, ng’akaaba era ng’agolola emikono. Ebyawandiikibwa byogera obubonero. Wabaawo enjala empya eri Katonda n’ekigambo kye, awaali obutafaayo. Wabaawo ennaku empya olw’ekibi, so si olw’ebivaamu byokka. Wabaawo okwagala okuggya eri Abakristaayo abalala — “tumanyi nga twava mu kufa, ne tuyingira mu bulamu, kubanga twagala abooluganda” (1 Yokaana 3:14). Era wabaawo omuze omuggya, ne bwe guba nga gukyali munafu, okuyita Katonda Kitaffe. Tewali na kimu ku bino ekituukiridde mu muntu yenna; ensonga si butaba na kamogo, wabula okubeerawo kw’obulamu obwali tebuliiwo n’akatono. Omufu tawulira njala. Omulamu agiwulira.
Kale nkole ki?
Obanga okuzaalibwa okuggya mulimu gwa Katonda, waliwo kye tuyinza okukola n’akatono? Yee — si kukukolera ng’empeera, wabula kukusembeza. Obujulirwa bw’Ebyawandiikibwa obutakyukakyuka buli nti Katonda awa obulamu buno obuggya abo abakyuka okuva mu kibi kyabwe ne beesiga Omwana we. “Bw’oyatula n’akamwa ko nti, Yesu ye Mukama, n’okkiriza n’omutima gwo nga Katonda yamuzuukiza mu bafu, olokoka” (Abaruumi 10:9). Obulokozi si mpeera gye tufuna olw’emirimu gye tukoze, wabula kirabo kye tutwala n’emikono ebyereere: “Mwalokolebwa lwa kisa olw’okukkiriza. Tekwava mu mmwe, wabula kirabo kya Katonda. Tekwatuweebwa lwa bikolwa byaffe; noolwekyo omuntu yenna aleme okwenyumirizanga” (Abaefeso 2:8–9).
Kale “engeri” y’okuzaalibwa omulundi ogwokubiri si kakodyo wabula kukyuka. Olekera awo okugezaako okuba omulokozi wo wekka. Okkiriza nti tosobola kwefuula muggya. Era osaba Oyo asobola. Okusaba okwo tekwetaaga kuba kwa bigambo birungi oba kuwanvu. Omunyazi eyali afa yakusobola mu sentensi emu ng’ali ku musaalaba, era ku lunaku olwo lwennyini n’abeera mu Lusuku lwa Katonda. Ekikulu si bulungi bwa bigambo, wabula Katonda gwe bigambibwa — era yasuubiza okuwa Omwoyo we abo abamusaba.
Ekibuuzo eky’amazima eky’okumalirako
Yesu yagamba omusajja omulungi, omunyiikivu mu ddiini, ow’ekitiibwa, nti okuba omulungi, omunyiikivu mu ddiini era ow’ekitiibwa tekimala — nti kyamugwanira okuzaalibwa omulundi ogwokubiri. Obanga ekyo kyali kituufu eri Nikodemo, kigwana naffe okwebuuza, mu kasirise era nga tetwekwese: kino kyantuukako? Si nti, ngenda mu kkanisa, nzikkiriza enjigiriza entuufu, nneeyisa bulungi? Wabula, Katonda yampa omutima omuggya? Ddala ndi mulamu gy’ali?
Bw’oba tokakasa, obutakakasa obwo si nsonga ya kuggwaamu ssuubi — kiyinza okuba nga kwe kukunta kw’Omwoyo kwennyini, Yesu gwe yageraageranya ku mpewo “ekuntira gy’eyagala” (Yokaana 3:8). Okuyita kukyaliwo, era tekuweebwa mwonoonyi amanyiddwa ennyo olw’ebibi bye yekka, wabula n’oyo abadde mu kkanisa ebbanga lyonna ateebereza, mu kaseera ak’amazima, nti abadde n’ekifaananyi ky’eddiini awatali bulamu bwayo. Tosobola kwewa bulamu buggya. Naye osobola okusaba Katonda azuukiza abafu, era yasuubiza obutagobera bweru oyo ajja gy’ali.
