“Các ngươi phải sanh lại.” Trong mọi điều Chúa Giê-xu đã phán, hiếm có câu nào được trích dẫn nhiều mà lại bị hiểu sai nhiều như câu này. Cụm từ ấy đã trở thành một cái nhãn — một kiểu Cơ Đốc nhân mà bạn hoặc là, hoặc không phải — trong khi Chúa Giê-xu muốn dùng nó để mô tả một điều phải xảy ra bên trong một con người thì người ấy mới có thể thấy được nước Đức Chúa Trời.
Điều đáng chú ý là Ngài đã nói câu ấy với một trong những người sùng đạo nhất thời bấy giờ. Vì vậy, nếu bạn đã giữ các luật lệ, đã đi nhà thờ suốt cả đời, mà vẫn cảm thấy có điều gì đó trong mình chưa thật sự sống động, thì bạn không hề đơn độc. Chúa Giê-xu đang nói với chính kiểu người như thế. Dưới đây, chúng ta sẽ cùng xem sự tái sinh là gì, vì sao bạn không thể tự tạo ra nó, và nó thật sự xảy ra như thế nào.
Điều Chúa Giê-xu đã nói với một người sùng đạo tốt lành
Ni-cô-đem là một người Pha-ri-si, một thầy dạy, một thành viên của hội đồng cai trị — một người có địa vị không chê vào đâu được. Ông đến gặp Chúa Giê-xu ban đêm với một lời khen khéo léo, nhưng Chúa Giê-xu gạt ngay lời khen ấy sang một bên mà đi thẳng vào vấn đề: “Quả thật, quả thật, ta nói cùng ngươi, nếu một người chẳng sanh lại, thì không thể thấy được nước Đức Chúa Trời” (Giăng 3:3). Ni-cô-đem bối rối — làm sao một người đã trưởng thành lại có thể vào lòng mẹ mình một lần nữa? Chúa Giê-xu giải thích rằng Ngài không nói về một lần sinh ra thứ hai theo phần xác, mà về một sự sinh ra thuộc linh: “Hễ chi sanh bởi xác thịt là xác thịt; hễ chi sanh bởi Thánh Linh là thần” (Giăng 3:6).
Điều này thật khiến người ta phải giật mình tỉnh thức, và nó nhắm đúng vào những người đáng kính. Tôn giáo, đạo đức và sự nỗ lực cần cù — tất cả đều là những điều tốt — thuộc về lần sinh thứ nhất. Chúng không thể tạo ra lần sinh thứ hai. Bạn không thể tự sắp đặt sự sinh ra thuộc linh của mình, cũng như bạn đã chẳng hề sắp đặt sự chào đời theo phần xác; không ai góp phần vào việc chính mình được thụ thai. Có một điều phải được thực hiện trên bạn, và từ bên ngoài bạn. Đó là lý do Chúa Giê-xu, khi nói với một người đã dành cả đời để leo lên gần Đức Chúa Trời, lại bảo ông rằng thay vào đó, ông phải được ban cho một sự sống mà ông chưa có.
Vì sao bạn không thể tự tạo ra nó
Đây là phần mà bản năng chúng ta cưỡng lại. Chúng ta thà tự cải thiện còn hơn được sinh lại, vì cải thiện vẫn để chúng ta nắm quyền và chỉ sửa sang lại con người mà chúng ta vốn đã là. Nhưng Kinh Thánh không hề nương tay khi nói về tình trạng của chúng ta khi xa cách Đức Chúa Trời: chúng ta không chỉ đơn giản là đau yếu, mà về mặt thuộc linh, chúng ta đã chết — “đã chết vì lầm lỗi và tội ác mình” (Ê-phê-sô 2:1). Một người chết không cần lời khuyên, hay động lực, hay một kế hoạch tốt hơn. Người ấy cần được hà sự sống vào mình. Vì thế, dù chân thành đến đâu, việc tự lực vươn lên và tôn giáo luôn không đạt tới điều Chúa Giê-xu đang mô tả: chúng được gửi đến một người có khả năng đáp lại, trong khi toàn bộ vấn đề là, nếu bị bỏ mặc cho chính mình, chúng ta không thể.
Thế nhưng, lời chẩn đoán u ám ấy lại nằm ngay cạnh lời hứa đầy hy vọng nhất trong Cựu Ước. Nhiều thế kỷ trước Ni-cô-đem, Đức Chúa Trời đã phán qua tiên tri Ê-xê-chi-ên: “Ta sẽ ban lòng mới cho các ngươi, và đặt thần mới trong các ngươi. Ta sẽ cất lòng bằng đá khỏi thịt các ngươi, và ban cho các ngươi lòng bằng thịt” (Ê-xê-chi-ên 36:26). Hãy để ý xem ai là chủ thể của mọi động từ. Ta sẽ ban … Ta sẽ đặt … Ta sẽ cất. Sự tái sinh là hành động của Đức Chúa Trời, chứ không phải thành tựu của chúng ta. Điều đó không làm nản lòng; đó là tin tốt lành nhất có thể có. Nó có nghĩa là niềm hy vọng của bạn không dựa vào sức mạnh của quyết tâm bạn — điều mà bạn vốn biết là không đáng tin cậy — nhưng dựa vào quyền năng của Đức Chúa Trời, Đấng làm cho điều đã chết được sống.
Chúa Giê-xu cho Ni-cô-đem biết sự sống mới này đến bằng cách nào: “nếu một người chẳng nhờ nước và Thánh Linh mà sanh, thì không được vào nước Đức Chúa Trời” (Giăng 3:5). Dù nước tượng trưng cho điều gì — sự tẩy sạch mà Đức Chúa Trời đã hứa, sự rửa sạch của ơn tha thứ — thì tác nhân quyết định vẫn là Đức Thánh Linh, và Đức Thánh Linh hành động qua sứ điệp Phúc Âm khi nó bén rễ trong một tấm lòng. Đó là lý do chính sự tái sinh mà Ê-xê-chi-ên đã hứa, ở chỗ khác được nói là đến “bởi lời hằng sống và bền vững của Đức Chúa Trời.” Đức Chúa Trời không tái tạo con người một cách tách biệt, trong chân không; Ngài làm điều đó khi tin lành về Chúa Giê-xu được nghe, được tin, và trở nên sống động trong họ. Vì vậy, chính việc bạn đang đọc và suy xét những điều này không phải là chuyện nhỏ. Rất có thể đó chính là nơi Đức Thánh Linh bắt đầu.
Điều gì thật sự thay đổi
Khi một người được tái sinh, người ấy không chỉ được tha thứ — mà còn được tạo dựng lại. Phao-lô nói điều này rõ ràng hết mức có thể: “nếu ai ở trong Đấng Christ, thì nấy là người dựng nên mới; những sự cũ đã qua đi, nầy mọi sự đều trở nên mới” (2 Cô-rinh-tô 5:17). Đó là lý do sự thay đổi này sâu xa hơn nhiều so với việc lật sang một trang mới. Một trang được lật vẫn là trang giấy cũ, chỉ để lộ ra mặt sạch hơn. Một tạo vật mới là một điều hoàn toàn mới.
Sự tái sinh ban cho một người một vị thế mới và một gia đình mới: “hễ ai đã nhận Ngài, thì Ngài ban cho quyền phép trở nên con cái Đức Chúa Trời, là ban cho những kẻ tin danh Ngài” — “là kẻ chẳng phải sanh bởi khí huyết, hoặc bởi tình dục, hoặc bởi ý người, nhưng sanh bởi Đức Chúa Trời vậy” (Giăng 1:12–13). Và nó gieo vào họ một sự sống sẽ không chết, “đã được lại sanh, chẳng phải bởi giống hay hư nát, nhưng bởi giống chẳng hư nát, là bởi lời hằng sống và bền vững của Đức Chúa Trời” (1 Phi-e-rơ 1:23). Dwight L. Moody, người đã giảng về sự tái sinh nhiều hơn hầu hết mọi đề tài khác, rất thích nhấn mạnh rằng đây là một sự thay đổi do Đức Chúa Trời thực hiện, chứ không phải một cảm xúc do chúng ta khơi dậy — một sự rửa sạch và đổi mới, tức là “sự rửa về sự lại sanh và sự đổi mới của Đức Thánh Linh” (Tít 3:5), chứ không phải một quyết tâm mà chúng ta gắng gượng để giữ.
Làm sao bạn biết điều đó đã xảy ra
Nếu sự tái sinh diễn ra bên trong và không thể thấy được, thì làm sao bạn biết nó đã xảy ra? Không phải nhờ một ký ức kịch tính duy nhất — có những người được tái sinh dần dần và không thể chỉ ra giờ phút cụ thể — mà nhờ sự sống mới tự bày tỏ ra, giống như một em bé sơ sinh cho thấy mình đang sống qua việc thở, khóc và với tay. Kinh Thánh chỉ ra những dấu hiệu ấy. Có một sự khao khát mới đối với Đức Chúa Trời và Lời Ngài, ở nơi trước kia chỉ có sự thờ ơ. Có một nỗi đau buồn mới vì tội lỗi, chứ không chỉ vì hậu quả của nó. Có một tình yêu thương mới dành cho những Cơ Đốc nhân khác — “Chúng ta biết rằng mình đã vượt khỏi sự chết qua sự sống, vì chúng ta yêu anh em mình” (1 Giăng 3:14). Và có một bản năng mới, dù còn chập chững, để gọi Đức Chúa Trời là Cha. Không ai có những điều này một cách hoàn hảo; điều cốt yếu không phải là sự không tì vết, mà là sự hiện diện của một sự sống mà trước đây hoàn toàn không có. Một người chết không hề cảm thấy đói. Một người sống thì có.
Vậy tôi phải làm gì?
Nếu sự tái sinh là công việc của Đức Chúa Trời, thì chúng ta có phải làm gì không? Có — không phải để giành lấy nó, mà để đón nhận nó. Lời chứng nhất quán của Kinh Thánh là Đức Chúa Trời ban sự sống mới này cho những ai từ bỏ tội lỗi mình và tin cậy Con Ngài: “nếu miệng ngươi xưng Đức Chúa Jêsus ra và lòng ngươi tin rằng Đức Chúa Trời đã khiến Ngài từ kẻ chết sống lại, thì ngươi sẽ được cứu” (Rô-ma 10:9). Sự cứu rỗi không phải là tiền công chúng ta nhận cho công việc mình đã làm, mà là một món quà chúng ta đón nhận bằng đôi tay trống không: “ấy là nhờ ân điển, bởi đức tin, mà anh em được cứu, điều đó không phải đến từ anh em, bèn là sự ban cho của Đức Chúa Trời. Ấy chẳng phải bởi việc làm đâu, hầu cho không ai khoe mình” (Ê-phê-sô 2:8–9).
Vì vậy, “cách” để được tái sinh không phải là một kỹ thuật, mà là một sự quay về. Bạn thôi cố gắng làm đấng cứu rỗi của chính mình. Bạn thừa nhận rằng mình không thể tự làm cho mình trở nên mới. Và bạn cầu xin Đấng có thể làm điều đó. Lời cầu nguyện ấy không cần phải hùng hồn hay dài dòng. Tên trộm sắp chết đã làm được điều đó chỉ bằng một câu nói từ trên thập tự giá, và ngay trong ngày hôm ấy đã ở nơi Ba-ra-đi. Điều quan trọng không phải là lời lẽ trau chuốt, mà là Đức Chúa Trời mà những lời ấy hướng đến — và Ngài đã phán rằng Ngài sẽ ban Đức Thánh Linh cho những ai cầu xin Ngài.
Câu hỏi thành thật để khép lại
Chúa Giê-xu đã nói với một người tốt lành, sùng đạo và đáng kính rằng việc tốt lành, sùng đạo và đáng kính là chưa đủ — rằng ông phải được tái sinh. Nếu điều đó đúng với Ni-cô-đem, thì cũng đáng để chúng ta tự hỏi mình, một cách lặng lẽ và không né tránh: điều này đã xảy ra với tôi chưa? Không phải: tôi có đi nhóm không, tôi có tin đúng giáo lý không, tôi có cư xử đúng mực không? Mà là: Đức Chúa Trời đã ban cho tôi một tấm lòng mới chưa? Tôi có thật sự đang sống đối với Ngài không?
Nếu bạn chưa chắc chắn, thì sự không chắc chắn ấy không phải là lý do để tuyệt vọng — rất có thể đó chính là sự khuấy động của Đức Thánh Linh, Đấng mà Chúa Giê-xu đã ví như ngọn gió: “Gió muốn thổi đâu thì thổi” (Giăng 3:8). Lời mời gọi vẫn còn đó, và nó không chỉ dành cho kẻ tội nhân khét tiếng mà còn cho người đi nhà thờ đều đặn, là người trong một khoảnh khắc thành thật đã ngờ rằng mình có hình thức của tôn giáo mà không có sự sống của nó. Bạn không thể tự ban cho mình sự sống mới. Nhưng bạn có thể cầu xin Đức Chúa Trời, Đấng khiến kẻ chết sống lại, và Ngài đã hứa sẽ không bao giờ bỏ ra ngoài người nào đến với Ngài.