Đức tin là bản lề mà cả đời sống Cơ Đốc xoay quanh. Chúng ta được cứu bởi đức tin, sống bởi đức tin, đẹp lòng Đức Chúa Trời bởi đức tin — vậy mà nếu hỏi mười người đức tin thật sự là gì, bạn sẽ nhận được mười câu trả lời khác nhau. Có người nghĩ đức tin là tin những điều không có bằng chứng; có người lại coi đó là một sự lạc quan mơ hồ, một niềm hy vọng rằng rồi mọi chuyện sẽ ổn. Kinh Thánh muốn nói đến một điều vững chắc hơn nhiều và mang tính quan hệ hơn nhiều. Đức tin theo Kinh Thánh không phải là một bước nhảy vào bóng tối mà là sự tin cậy nơi ánh sáng: một sự nương cậy vững vàng nơi Đức Chúa Trời và nơi những lời hứa của Ngài, đặt nền trên bản tính đã được chứng minh của Ngài. Ấy là tin theo lời Đức Chúa Trời và hành động theo đó.

Định nghĩa của chính Kinh Thánh là câu nổi tiếng trong sách Hê-bơ-rơ: “Vả, đức tin là sự biết chắc vững vàng của những điều mình đang trông mong là bằng cớ của những điều mình chẳng xem thấy” (Hê-bơ-rơ 11:1). Đức tin liên quan đến những thực tại mà chúng ta chưa thể thấy — nhưng đức tin xem chúng là chắc chắn, vì Đức Chúa Trời là Đấng đã hứa những điều ấy là Đấng chắc chắn. Chúng ta hãy xem kỹ hơn điều đó có nghĩa là gì.

Đức tin là tin cậy nơi một Đức Chúa Trời đáng tin cậy

Đức tin không phải là cố tin thật mạnh để biến một điều thành sự thật; đức tin là nương dựa nơi Đấng vốn đã chân thật. Đối tượng của đức tin quan trọng hơn sức mạnh của nó. Một đức tin nhỏ nơi một Đức Chúa Trời vĩ đại làm được nhiều hơn một sự tự tin lớn nơi chính mình, vì quyền năng của đức tin không nằm ở người tin mà ở Đấng được tin. Vì thế Chúa Giê-xu có thể phán rằng đức tin chỉ bằng một hột cải cũng đủ để dời núi (Ma-thi-ơ 17:20) — điều quan trọng không phải là kích thước của hạt giống mà là sự vĩ đại của Đức Chúa Trời mà nó bám lấy.

Vậy nền tảng của đức tin là bản tính của Đức Chúa Trời. Khi Áp-ra-ham được hứa ban một con trai lúc tuổi già, Kinh Thánh chép rằng “đức tin chẳng kém… Người chẳng có lưỡng lự hoặc hồ nghi về lời hứa Đức Chúa Trời, nhưng càng mạnh mẽ trong đức tin, và ngợi khen Đức Chúa Trời, vì tin chắc rằng điều chi Đức Chúa Trời đã hứa, Ngài cũng có quyền làm trọn được” (Rô-ma 4:19–21). Hãy để ý cách lập luận: Áp-ra-ham được thuyết phục không phải vì hoàn cảnh có vẻ đầy hứa hẹn — hoàn cảnh dường như là điều không thể — nhưng vì ông tin chắc rằng Đức Chúa Trời đáng tin cậy. Đức tin nhìn vượt qua hoàn cảnh để thấy bản tính của Đấng đã phán.

Đức tin đến bởi nghe lời Đức Chúa Trời

Đức tin không phải là điều chúng ta tự tạo ra từ bên trong; đó là sự đáp ứng với điều Đức Chúa Trời phán. “Như vậy, đức tin đến bởi sự người ta nghe, mà người ta nghe, là khi lời của Đấng Christ được rao giảng” (Rô-ma 10:17). Điều này vô cùng thiết thực. Nếu đức tin của bạn yếu đuối, cách làm cho nó mạnh mẽ không phải là gắng gượng hơn nữa, mà là đắm mình trong những lời hứa của Đức Chúa Trời, vì đức tin lớn lên khi được nuôi dưỡng bằng lời Ngài. Chúng ta càng nghe rõ điều Đức Chúa Trời thật sự đã phán, chúng ta càng có thể an nghỉ trên đó cách chắc chắn hơn.

Điều này cũng có nghĩa là đức tin hợp lý, chứ không phi lý. Đức tin được xây dựng trên lời chứng — trên những gì Đức Chúa Trời đã bày tỏ và những gì Ngài đã làm trong lịch sử, trên hết là trong sự sống, sự chết và sự sống lại của Chúa Giê-xu. Đức tin không phải là sự ương ngạnh từ chối suy nghĩ; đó là sự tin cậy có cân nhắc nơi nhân chứng đáng tin cậy nhất. Đức tin nói, với lý do chính đáng, rằng Đức Chúa Trời đã giữ trọn mọi lời hứa trong quá khứ thì vẫn sẽ giữ trọn những lời hứa của Ngài.

Đức tin là cách chúng ta được cứu

Ở trung tâm của Phúc Âm, đức tin là bàn tay trống không đón nhận món quà nhưng không của Đức Chúa Trời. Chúng ta được cứu không phải nhờ thành tích của mình mà nhờ tin cậy nơi công việc của Đấng Christ: “Vả, ấy là nhờ ân điển, bởi đức tin, mà anh em được cứu, điều đó không phải đến từ anh em, bèn là sự ban cho của Đức Chúa Trời” (Ê-phê-sô 2:8). Đức tin cứu chúng ta không phải vì đó là một việc lành để mua lấy ơn của Đức Chúa Trời, mà chính vì đó là điều ngược lại với việc làm — đó là sự từ bỏ công đức của chính mình và đặt trọn sức nặng của mình lên Đấng Christ.

Đó là lý do đức tin và ân điển ăn khớp với nhau cách trọn vẹn. Ân điển là Đức Chúa Trời ban cho cách nhưng không; đức tin là tội nhân chỉ việc nhận lấy. Chúa Giê-xu phán: “Ai tin Ngài thì chẳng bị đoán xét đâu” (Giăng 3:18), và “Ai tin Con, thì được sự sống đời đời” (Giăng 3:36). Tin, theo nghĩa cứu rỗi này, không chỉ là đồng ý rằng Chúa Giê-xu đã từng sống, mà là phó thác chính mình cho Ngài — đặt trọn gánh nặng hy vọng của linh hồn bạn nơi Ngài và nơi những gì Ngài đã làm.

Đức tin được chứng minh qua cách chúng ta sống

Đức tin thật không bao giờ chỉ là một ý tưởng trong đầu; nó tỏ ra trong đời sống. Gia-cơ nói thẳng điều đó: “nếu đức tin không sanh ra việc làm, thì tự mình nó chết” (Gia-cơ 2:17). Điều này không mâu thuẫn với sự cứu rỗi chỉ bởi đức tin; nó làm sáng tỏ đức tin sống động trông như thế nào. Một sự tin cậy không bao giờ hành động, không bao giờ vâng lời, không bao giờ dám liều điều gì vì lời Đức Chúa Trời, thì không phải là sự tin cậy mà Kinh Thánh muốn nói. Đức tin chân thật thì bước đi.

Chương Kinh Thánh vĩ đại về đức tin thật ra là một chương về những hành động của đức tin: bởi đức tin Nô-ê đóng tàu, Áp-ra-ham ra đi, Môi-se lựa chọn, và vô số người khác “bởi đức tin đã thắng được các nước, làm sự công bình, được những lời hứa” (Hê-bơ-rơ 11:33). Và Phao-lô cũng mô tả đời sống hằng ngày của chính ông bằng những lời như vậy: “nay tôi còn sống trong xác thịt, ấy là tôi sống trong đức tin của Con Đức Chúa Trời, là Đấng đã yêu tôi, và đã phó chính mình Ngài vì tôi” (Ga-la-ti 2:20). Đức tin không chỉ là cách chúng ta bắt đầu đời sống Cơ Đốc; đó là cách chúng ta bước đi trong từng bước của đời sống ấy, vì “chúng ta bước đi bởi đức tin, chớ chẳng phải bởi mắt thấy” (2 Cô-rinh-tô 5:7).

Tuy vậy, ngay cả ở đây, đức tin và việc làm không phải là đối thủ của nhau. Việc làm không mua lấy sự cứu rỗi; việc làm chứng tỏ rằng đức tin đang sống. Một cái cây sống ra trái không phải để trở thành cây, mà vì nó vốn là cây. Vậy nên sự vâng phục tuôn chảy từ đức tin không bao giờ là một nỗ lực để mua ơn của Đức Chúa Trời — đó là bằng chứng tự nhiên của một tấm lòng vốn đã tin cậy Ngài. Nơi nào hoàn toàn không có trái, chúng ta có lý khi hỏi liệu có rễ hay không; nhưng rễ là đức tin, và trái là bằng chứng của nó, không bao giờ là cái giá của nó.

Đức tin tôn vinh Đức Chúa Trời — và lớn lên qua thử thách

Trong mọi cách chúng ta liên hệ với Đức Chúa Trời, đức tin là điều làm Ngài vui lòng nhất, vì đức tin tin theo lời Ngài và như vậy đối đãi với Ngài như Đức Chúa Trời đáng tin cậy mà Ngài vốn là. “Vả, không có đức tin, thì chẳng hề có thế nào ở cho đẹp ý Ngài; vì kẻ đến gần Đức Chúa Trời phải tin rằng có Đức Chúa Trời, và Ngài là Đấng hay thưởng cho kẻ tìm kiếm Ngài” (Hê-bơ-rơ 11:6). Tin cậy Đức Chúa Trời là tôn kính Ngài; nghi ngờ lời Ngài, dù vô tình đến đâu, là coi Ngài là không đáng tin.

Đức tin như thế thường được tôi luyện trong thử thách. Những câu chuyện làm vững mạnh đức tin của người khác nhất thường là câu chuyện của những người đã tin cậy Đức Chúa Trời về những điều không thể và được thấy Ngài chu cấp — những người cầu nguyện thay vì mưu tính, chờ đợi thay vì chụp giật, và đã chứng nghiệm giữa những nơi khó khăn rằng Đức Chúa Trời là thành tín. Những cuộc đời như vậy là lời chứng lâu dài rằng đức tin không phải là mơ tưởng hão huyền mà là một sự giao dịch thật với một Đức Chúa Trời thật và hằng sống.

Đức tin không phải là một cảm xúc

Một trong những điều giải phóng nhất mà bạn có thể học được là: đức tin không giống với việc cảm thấy mình đầy đức tin. Cảm xúc lên xuống theo giấc ngủ, thời tiết và tin tức; đức tin dựa trên một điều vững vàng hơn — lời không hề thay đổi của Đức Chúa Trời. Sẽ có những ngày Đức Chúa Trời dường như xa cách và những lời hứa dường như không có thật. Đức tin không phải là không có những cảm xúc ấy, mà là quyết định tin cậy lời Đức Chúa Trời hơn chúng. Tiên tri Ha-ba-cúc đạt đến đỉnh cao của đức tin không phải khi mọi sự đều thịnh vượng mà khi mọi sự đều thất bại: “Vì dầu cây vả sẽ không nứt lộc nữa, Và sẽ không có trái trên những cây nho… Dầu vậy, tôi sẽ vui mừng trong Đức Giê-hô-va, Tôi sẽ hớn hở trong Đức Chúa Trời của sự cứu rỗi tôi” (Ha-ba-cúc 3:17–18).

Đây là đức tin ở dạng tinh khiết nhất — bám chặt lấy Đức Chúa Trời khi các giác quan chẳng đưa ra bằng chứng nào. Gióp cũng đã đến cùng chỗ ấy giữa cơn thống khổ: “Dẫu Chúa giết ta, ta cũng còn nhờ cậy nơi Ngài” (Gióp 13:15). Và tác giả Thi Thiên, khi linh hồn mình bị sờn ngã, đã giảng cho chính cảm xúc của mình thay vì vâng theo chúng: “Hỡi linh hồn ta, vì sao ngươi sờn ngã… Hãy trông cậy nơi Đức Chúa Trời; ta sẽ còn ngợi khen Ngài nữa” (Thi Thiên 42:5). Đức tin không chờ cảm xúc hợp tác. Đức tin nói lẽ thật của Đức Chúa Trời với tấm lòng chán nản và tiếp tục tin cậy, và theo thời gian, cảm xúc thường đi theo đức tin thay vì dẫn dắt nó.

Phải làm gì với một đức tin nhỏ bé hay đang chật vật

Nếu bạn cảm thấy đức tin mình yếu đuối, hãy vững lòng: Kinh Thánh đầy dẫy những người có đức tin pha lẫn nghi ngờ, vậy mà vẫn được tiếp nhận. Một người cha tuyệt vọng đã kêu lên cùng Chúa Giê-xu: “Tôi tin; xin Chúa giúp đỡ trong sự không tin của tôi!” (Mác 9:24) — và Chúa Giê-xu đã đáp lời ông. Lời cầu nguyện thành thật ấy là lời mà bất cứ tín hữu nào đang chật vật cũng có thể cầu nguyện. Bạn không cần một đức tin hoàn hảo; bạn cần một đức tin thật, dù nhỏ bé đến đâu, hướng về đúng Đấng.

Và hãy nhớ đức tin rốt cuộc đặt nền ở đâu: không phải trên chính nó mà trên Chúa Giê-xu, Đấng là “cội rễ và cuối cùng của đức tin” (Hê-bơ-rơ 12:2). Ngài là Đấng ban đức tin, gìn giữ đức tin, và sẽ đưa đức tin đến chỗ trọn vẹn. Vậy hãy nuôi dưỡng đức tin của bạn bằng lời Ngài, rèn luyện nó bằng cách vâng lời Ngài, và khi nó chao đảo, hãy thôi nhìn vào sự tin của chính mình mà nhìn lên Đấng bạn tin. Sức mạnh chưa bao giờ nằm ở cái nắm của bàn tay bạn, mà ở Đấng mà bàn tay bạn đang nắm lấy — và Ngài sẽ không buông ra.