Ân điển là trái tim đang đập của đức tin Cơ Đốc, vậy mà đó lại là một trong những từ bị hiểu sai nhiều nhất trong ngôn ngữ của chúng ta. Người ta nói đến lời tạ ơn trước bữa ăn, đến dáng điệu duyên dáng của một vũ công, đến ân xá khoan hồng của một vị quân vương — và mỗi điều ấy chỉ bắt được một tia sáng của điều thật mà không nắm giữ được nó. Trong Kinh Thánh, ân điển là ân huệ không đáng nhận của Đức Chúa Trời: lòng nhân từ nhưng không, không xứng đáng của Ngài dành cho những con người đáng nhận điều ngược lại. Đó là tình yêu cúi xuống, là món quà không thể mua được, là sự tiếp đón mà chẳng ai có thể xứng đáng. Hiểu ân điển là hiểu trọn Phúc Âm, vì từ đầu đến cuối, sự cứu rỗi chỉ bởi ân điển mà thôi.
Định nghĩa rõ ràng nhất mà Kinh Thánh đưa ra là của Phao-lô: “nhờ ân điển, bởi đức tin, mà anh em được cứu, điều đó không phải đến từ anh em, bèn là sự ban cho của Đức Chúa Trời. Ấy chẳng phải bởi việc làm đâu, hầu cho không ai khoe mình” (Ê-phê-sô 2:8–9). Từng chữ đều quan trọng. Được cứu bởi ân điển, qua đức tin, như một món quà, không bởi việc làm, để không ai có thể khoe mình. Chúng ta hãy cùng mở ra ý nghĩa của điều đó.
Ân điển là ân huệ không do công sức chúng ta mà có
Tận gốc rễ, ân điển là điều không xứng đáng nhận. Chính điều đó phân biệt nó với tiền công hay phần thưởng. Phao-lô vạch rõ sự tương phản ấy: “đối với kẻ nào làm việc, thì tiền công không kể là ơn, nhưng kể như là nợ, còn kẻ chẳng làm việc chi hết, nhưng tin Đấng xưng người có tội là công bình, thì đức tin của kẻ ấy kể là công bình cho mình” (Rô-ma 4:4–5). Tiền công thì phải làm mới có; ân điển thì được ban cho. Ngay khi chúng ta tưởng mình đã xứng đáng nhận lòng nhân từ của Đức Chúa Trời, chúng ta đã thôi nói về ân điển rồi — “nếu bởi ơn thì chẳng phải bởi việc làm nữa; bằng chẳng, thì ơn không còn phải là ơn” (Rô-ma 11:6).
Điều này vừa khiến chúng ta khiêm nhường vừa giải phóng chúng ta. Khiêm nhường, vì nó lột bỏ mọi đòi hỏi chúng ta có thể đặt ra với Đức Chúa Trời; chúng ta đến với hai bàn tay trắng, hoặc chẳng đến gì cả. Giải phóng, vì điều đó có nghĩa là ân huệ của Đức Chúa Trời không lên xuống theo thành tích của chúng ta. Ngài không yêu chúng ta vì chúng ta dễ thương; Ngài đặt tình yêu trên chúng ta khi chúng ta vẫn còn là tội nhân: “Đức Chúa Trời tỏ lòng yêu thương Ngài đối với chúng ta, khi chúng ta còn là người có tội, thì Đấng Christ vì chúng ta chịu chết” (Rô-ma 5:8). Ân điển gặp chúng ta lúc chúng ta tồi tệ nhất và không hề lùi bước.
Ân điển đến với chúng ta qua thập tự giá của Đấng Christ
Ân điển là nhưng không đối với chúng ta, nhưng chẳng hề nhưng không đối với Đức Chúa Trời. Nó đã khiến Ngài phải trả bằng chính Con Ngài. Ân điển không bao giờ là việc Đức Chúa Trời chỉ đơn giản bỏ qua tội lỗi, như thể công lý chẳng quan trọng gì; đó là Đức Chúa Trời tự mình làm thỏa mãn công lý, tại thập tự giá, để lòng thương xót có thể tuôn đến kẻ có tội. Họ “nhờ ân điển Ngài mà được xưng công bình nhưng không, bởi sự chuộc tội đã làm trọn trong Đức Chúa Jêsus Christ, là Đấng Đức Chúa Trời đã lập làm của lễ chuộc tội, bởi đức tin trong huyết Đấng ấy” (Rô-ma 3:24–25). Món quà là nhưng không vì cái giá đã được một Người khác trả trọn.
Đó là lý do ân điển và chính thân vị Chúa Giê-xu không bao giờ có thể tách rời nhau. Giăng viết rằng “ơn và lẽ thật bởi Đức Chúa Jêsus Christ mà đến” (Giăng 1:17), và rằng “bởi sự đầy dẫy của Ngài mà chúng ta đều có nhận được, và ơn càng thêm ơn” (Giăng 1:16). Nhận lãnh ân điển không phải là nhận một vật, nhưng là nhận một Thân Vị — chính Đấng Christ, được ban cho vì chúng ta và cho chúng ta. Sự rộng rãi ấy thật đáng kinh ngạc: “anh em biết ơn của Đức Chúa Jêsus Christ chúng ta, Ngài vốn giàu, vì anh em mà tự làm nên nghèo, hầu cho bởi sự nghèo của Ngài, anh em được nên giàu” (2 Cô-rinh-tô 8:9).
Ân điển là lời đáp cho mặc cảm tội lỗi — và cho sự tuyệt vọng
Vì ân điển xử lý điều tồi tệ nhất nơi chúng ta, nó vươn tới những người cảm thấy mình bị loại bỏ nhất. Không tội nào quá lớn đối với nó, không tội nhân nào đã đi quá xa. Phao-lô, người từng bắt bớ Hội Thánh, tự gọi mình là kẻ đứng đầu các tội nhân, rồi nói thêm: “Nhưng ta đã đội ơn thương xót... Ân điển của Chúa chúng ta đã dư dật trong ta” (1 Ti-mô-thê 1:14–16). Nơi tội lỗi sâu, ân điển còn sâu hơn: “nơi nào tội lỗi đã gia thêm, thì ân điển lại càng dư dật hơn nữa” (Rô-ma 5:20).
Đây là liều thuốc cho một lương tâm cắn rứt. Nhiều người mang trong lòng một niềm tin thầm kín rằng mình đã đi quá xa, đã làm quá nhiều, đã lang thang quá lâu để còn được đón nhận. Ân điển nói khác. Ân điển không hỏi bạn đã làm gì; nó chỉ hỏi bạn có chịu đến hay không. Lời mời không dành cho người xứng đáng mà cho người tuyệt vọng, và những tác phẩm kinh điển lớn của đức tin — hồi ký của những người nam và nữ từng thấy mình là kẻ đứng đầu các tội nhân mà vẫn tìm được lòng thương xót — là một lời chứng dài rằng không ai ở ngoài tầm với của ân huệ nhưng không của Đức Chúa Trời.
Ân điển không làm chúng ta biếng nhác — mà làm chúng ta nên mới
Một lời phản bác thường theo sau rất nhanh: nếu sự cứu rỗi là nhưng không và không do công sức mà có, thì chẳng lẽ người ta sẽ không cứ phạm tội tùy thích sao? Phao-lô đã nghe đúng lời phản bác ấy và trả lời dứt khoát: “Chúng ta phải cứ ở trong tội lỗi, hầu cho ân điển được dư dật chăng? Chẳng hề như vậy!” (Rô-ma 6:1–2). Ân điển không để chúng ta ở nguyên chỗ nó tìm thấy chúng ta. Cùng một ân điển tha thứ cũng là ân điển biến đổi; nó không chỉ là một bản án tuyên trắng mà còn là một quyền năng. “Ân điển Đức Chúa Trời hay cứu mọi người, đã được bày tỏ ra rồi. Ân ấy dạy chúng ta chừa bỏ sự không tin kính và tình dục thế gian, phải sống ở đời nầy theo tiết độ, công bình, nhân đức” (Tít 2:11–12).
Ân điển thật sinh ra lòng biết ơn, và lòng biết ơn sinh ra sự vâng phục — không phải sự vâng phục miễn cưỡng của một người nô lệ cố kiếm tiền công, mà là sự vâng phục vui vẻ của một đứa con đã được yêu thương rồi. Khi Phao-lô mô tả sự lao khổ không biết mệt mỏi của chính mình, ông cẩn thận quy công cho nguồn gốc của nó: “tôi đã làm nhiều việc hơn các người khác, nhưng nào phải tôi, bèn là ơn Đức Chúa Trời đã ở cùng tôi” (1 Cô-rinh-tô 15:10). Ân điển không đối nghịch với sự nỗ lực; nó đối nghịch với việc tự làm ra công đức. Nó ban sức cho chính sự vâng phục mà nó không bao giờ đòi hỏi như một điều kiện.
Ân điển khiến chúng ta biết ban ân điển
Ân điển đã nhận lãnh không thể giữ riêng cho mình; nó định hình lại cách chúng ta đối xử với mọi người khác. Đã được tha một món nợ không thể trả nổi, chúng ta khó lòng nắm chặt những món nợ nhỏ người khác mắc mình. Đó là điểm chính trong ví dụ của Chúa Giê-xu về người đầy tớ không biết tha thứ, kẻ được tha hàng triệu rồi lại bóp cổ một người vì mấy đồng xu — một lời cảnh báo rằng ân điển bị giữ khư khư là ân điển chưa thật sự được hiểu. Phao-lô kẻ một đường thẳng từ thập tự giá đến cách sống của chúng ta: “Hãy ở với nhau cách nhân từ, đầy dẫy lòng thương xót, tha thứ nhau như Đức Chúa Trời đã tha thứ anh em trong Đấng Christ vậy” (Ê-phê-sô 4:32), và lại nữa: “như Chúa đã tha thứ anh em thể nào, thì anh em cũng phải tha thứ thể ấy” (Cô-lô-se 3:13).
Vậy, phép thử xem chúng ta đã thật sự nắm được ân điển hay chưa không nằm ở chỗ chúng ta giải thích nó hùng hồn đến đâu, mà ở chỗ chúng ta ban nó ra rộng rãi đến đâu — kiên nhẫn thế nào với người vấp ngã, rộng lượng thế nào với người không xứng đáng, mau mắn thế nào trong việc tha thứ. Một Cơ Đốc nhân bủn xỉn, hay chỉ trích, dễ phật lòng là người đã quên mình được tha thứ biết bao nhiêu. Một Cơ Đốc nhân có lòng ân hậu thì luôn ghi nhớ. Ân điển chảy xuôi từ thập tự giá, qua chúng ta, đến một thế gian đang dõi theo; nơi nào nó thật sự đặt chân đến, nơi đó nó luôn tràn ra.
Ân điển đủ cho mọi sự yếu đuối
Ân điển không chỉ là cách chúng ta bắt đầu đời sống Cơ Đốc; đó là cách chúng ta sống từng ngày trong đời sống ấy. Khi Phao-lô nài xin cho cái giằm được cất đi mà Đức Chúa Trời không cất đi, lời đáp ông nhận được đã làm vững lòng biết bao người chịu khổ từ đó đến nay: “Ân điển ta đủ cho ngươi rồi, vì sức mạnh của ta nên trọn vẹn trong sự yếu đuối” (2 Cô-rinh-tô 12:9). Ân điển không phải lúc nào cũng thay đổi hoàn cảnh của chúng ta, nhưng luôn luôn gặp chúng ta ngay trong hoàn cảnh ấy, cung ứng đúng điều mà khoảnh khắc đó cần. Có ân điển cho giường bệnh lúc lâm chung, ân điển cho nỗi thất vọng, ân điển cho những bộn bề thường nhật — và cái ngai chúng ta đến gần để nhận ân điển ấy được gọi rõ là “ngôi ơn phước,” nơi chúng ta đến “hầu cho được thương xót và tìm được ơn để giúp chúng ta trong thì giờ có cần dùng” (Hê-bơ-rơ 4:16).
Đó là lý do đời sống Cơ Đốc, nếu hiểu cho đúng, là ân điển từ đầu đến cuối: ân điển để cứu, ân điển để làm nên thánh, ân điển để nâng đỡ, và sau cùng là ân điển để đưa chúng ta về nhà. Chúng ta “nhờ ơn Ngài được xưng công bình” (Tít 3:7), chúng ta “đứng vững” trong ân điển (Rô-ma 5:2), và một ngày kia chúng ta sẽ sững sờ trước “sự giàu có vô hạn của ân điển Ngài, mà Ngài bởi lòng nhân từ đã dùng ra cho chúng ta trong Đức Chúa Jêsus Christ” (Ê-phê-sô 2:7).
Làm sao để nhận lãnh ân điển
Nếu ân điển là một món quà, thì không thể làm ra nó, chỉ có thể nhận lãnh nó — và nhận lãnh là điều duy nhất một người có hai bàn tay trắng có thể làm. Bạn không cần tự làm cho mình xứng đáng trước; bạn đến như chính mình hiện có, tin cậy Đấng Christ, và món quà thuộc về bạn. Đó là điều gây vấp ngã và cũng là vinh hiển của ân điển: nó chẳng đòi gì nơi chúng ta ngoài việc thôi cố gắng trả giá và chỉ đơn sơ nhận lấy điều Đức Chúa Trời ban cho cách nhưng không.
Có lẽ bạn đã mất nhiều năm cố gắng trở nên đủ tốt cho Đức Chúa Trời, và càng cố gắng, Ngài dường như càng xa cách. Ân điển chấm dứt phép tính mệt mỏi ấy. Ân điển nói với bạn rằng món nợ đã được trả rồi, sự tiếp đón đã được sửa soạn sẵn, và Đức Chúa Cha đã chạy ra đón bạn khi bạn còn ở đằng xa. Chẳng còn gì phải làm ngoài việc đến. “Sự ban cho của Đức Chúa Trời là sự sống đời đời trong Đức Chúa Jêsus Christ, Chúa chúng ta” (Rô-ma 6:23) — và một món quà, để thật là món quà, chỉ cần được nhận lãnh. Hôm nay bạn có nhận lãnh món quà ấy không?