Abakristaayo abasinga bamanyi nti ekiseera kye baasonyiyibwamu kyali kikulu. Naye batono abamanyi kye bayinza okwogera ku byonna ebiddirira — ekkubo eggwanvu, eritali lyenkanya, omuntu eyalokolebwa mw’afuulirwa mpolampola omulungi. Ekkubo eryo lirina erinnya: okutukuzibwa. Kye kimu ku bigambo ebikulu mu kukkiriza kw’Ekikristaayo, era kye kimu ku bisinga okukwata ku bulamu obwa bulijjo, kubanga kiddamu ekibuuzo buli mukkiriza ow’amazima ky’atuuka okwebuuza: oba nga nnasonyiyibwa, lwaki nkyali bwe nti — era Katonda alina ky’agenda okukolawo?

Eky’okuddamu kiri nti yee, awatali kubuusabuusa. Kuno kwe kutukuzibwa kye kiri, ani akola omulimu ogwo, n’engeri gy’oyinza okukolagana ne Katonda mu by’akola edda munda mu ggwe.

Ekigambo kino, n’amakulu gaakyo

Okutukuza kitegeeza okwawula, okufuula omutukuvu. Omuntu bw’akyuka, Katonda alangirira omwonoonyi nti mutuukirivu mu Kristo — okwo kwe kuweebwa obutuukirivu, omusango ogusalibwa omulundi gumu ogw’olubeerera. Okutukuzibwa kwe kuddirira: omulimu ogw’obulamu bwonna, Katonda mw’afuulira ddala omuntu oyo, mu mpisa ne mu nneeyisa, kye yamulangirira edda okuba. Okuweebwa obutuukirivu kukyusa embeera yo mu kaseera katono; okutukuzibwa kukyusa obulamu bwo mpolampola. Ekimu kiringa kkooti, omusango gye gulangirirwa; ekirala kiringa ebbajjiro, ekyalangirirwa gye kikolebwa mpolampola, n’obugumiikiriza, ne kiyingira mu buli luwuzi lw’obulamu. Byombi kirabo kya Katonda kyokka mu Kristo, era tebiteekwa kwawulwa: tetufuulibwa batukuvu tulyoke tukkirizibwe, wabula kubanga twakkirizibwa dda.

Era si kya kweroboza. Katonda ky’ayagalira buli mukkiriza kyogerwa lwatu: “Katonda ayagala mutukuzibwe” (1 Basessaloniika 4:3). Ekigendererwa si kirala wabula okuzzibwamu ekifaananyi kya Kristo, era Ebyawandiikibwa byogera n’obwegendereza ku bukulu bwakyo: “Mufubenga … okuba abatukuvu, kubanga atali mutukuvu taliraba Mukama” (Abaebbulaniya 12:14). Okutukuzibwa si kya kwejalabya eky’omwoyo eri abanyiikivu bokka; bwe bulamu obwa bulijjo obw’Omukristaayo ow’amazima.

Omulimu guno gwa ani?

Wano abangi we bakyamira mu ngeri bbiri. Abamu batwala okutukuzibwa ng’omulimu gwa Katonda yekka, ne balowooza nti okufuba kwabwe tekulina kye kugasa — ne bawaba mpolampola. Abalala bakutwala ng’omulimu gwabwe bokka ogw’okwerongoosa — ne baggwaamu essuubi oba ne beegulumiza. Ebyawandiikibwa bibigatta byombi mu sentensi emu ey’ekitalo: “Munyiikirenga okukola ebiraga nti mwalokolebwa, nga mutya era nga mukankana. Kubanga Katonda yakolera mu mmwe, era yabaagazisa n’abasobozesa okukola by’ayagala, olw’okumusanyusa” (Abafiripi 2:12–13).

Weetegereze entegeka. Tukola kubanga Katonda akola. Okufuba kwaffe kwa ddala — “Munyiikirenga okukola” — naye si kwe kusibukamu amaanyi; kwe kuddamu eri omulimu ogw’omunda ennyo ogwa Katonda. Ye y’atukyusa: “Kaakano ffe ffenna, amaaso gaffe nga gabikuddwa, ekitiibwa kya Katonda kyakaayakana mu ffe ng’endabirwamu emulisa ekitiibwa kye ne tukyusiibwa okumufaanana okuva mu kitiibwa okutuuka mu kitiibwa, ekiva eri Mukama waffe, Mwoyo” (2 Abakkolinso 3:18). Enkyukakyuka eyo Katonda y’agikola, ku bw’Omwoyo we, nga bwe tutunuulira Kristo. Omugabo gwaffe kwe kweyongera okutunuulira, n’okulekera awo okuziyiza.

Obutukuvu Muntu nga tebunnaba kuba bikolwa

Andrew Murray, mu Abatukuvu mu Kristo, yalaga ensonga ennyangu okubuusa amaaso: obutukuvu bwaffe okusooka si bikolwa bye tukola, wabula Muntu gwe twegattiddwako. Abantu ba Katonda bayitibwa “abatukuvu” — mu makulu gaakyo ag’olubereberye, “abo abaawulibwa” — si kubanga batuuse ku ntikko, wabula kubanga baayawulibwa mu Kristo, ye yennyini obutukuvu bwabwe. Kale okutukuzibwa si kwekolera butukuvu mu maanyi gaffe ffekka; kwe kuleka obutukuvu bwa Kristo, mwe tuyimiridde edda, ne bweyoleka mu ngeri gye tubeeramu ddala. Murray yawabula nti tulekere awo okufuba okufuuka abatukuvu mu mubiri, wabula tubeerenga mu Mutukuvu oyo, obulamu bwe ne butukuza okuva munda.

Eno y’ensonga lwaki okutukuzibwa n’essanyu si balabe. Hannah Whitall Smith ekitabo kye ekimanyiddwa ennyo ku nsonga eno yakituuma Ekyama ky’Omukristaayo eky’Obulamu obw’Essanyu, kubanga yali azudde nti ekkubo erituuka ku butukuvu lye kkubo lye limu erituuka ku kiwummulo — okwewaayo okujjuvu eri Katonda, okumuwa omuntu yenna n’okumwesiga okukola enkyukakyuka. Obutukuvu obunoonyezebwa ng’okwefuba okw’amaanyi okw’omuntu ku bubwe bukooya; obutukuvu obufunibwa ng’ekibala ky’okwesiga n’okwewaayo busumulula omuntu.

Kino kikyusa engeri gye tutunuuliramu okunoonya kwonna. Ekibuuzo eky’okutukuzibwa buli lunaku si kyokka nti “Ngezaako ekimala okuba omulungi?” wabula “Ndi kumpi ekimala n’Omutukuvu okufuna ku bulamu bwe?” Okufuba okukulukuta okuva mu kwegatta ne Kristo kubala ebibala; okufuba okudda mu kifo kyakwo kuleeta bukoowu oba okwetwala okuba omutuukirivu — ebinnya ebibiri ku buli ludda lw’ekkubo. Ettabi terimerako zabbibu lwa kwefuba, wabula lwa kusigala nga liyungiddwa ku muzabbibu; n’Omukristaayo tafuuka mutukuvu lwa kwewaliriza kwokka, wabula lwa kusigala ng’ayungiddwa ku Kristo n’aleka obutukuvu bwe okukola omulimu gwabwo n’obugumiikiriza. Okufuba kwa ddala, naye kwe kufuba kw’ettabi erinyuunyunta amazzi g’obulamu, so si kkolero erikola ebibala mu bwereere.

Engeri gye kibaamu ddala

Kale okukolagana ne Katonda kufaanana kutya mu bulamu obwa bulijjo? Ebyawandiikibwa n’abawandiisi ku butukuvu balaga amakubo matono aga bulijjo, tegeeyoleka na kitiibwa, naye gonna gakola bulungi mu bbanga:

  • Weerowooze ng’afudde eri ekibi. Ekiragiro kya Pawulo kwe kutwala nga kya mazima Kristo kye yafuula eky’amazima: “mwerowoozenga okuba abaafiira ddala eri ekibi, naye abalamu eri Katonda mu Kristo Yesu … ekibi kiremenga okufuga omubiri gwammwe ogufa” (Abaruumi 6:11–12). Okutukuzibwa kutandika n’okukkiriza nti tokyali muddu wa kibi, n’obeera mu bulamu obuva mu mazima ago.
  • Tambuliranga mu Mwoyo. “Mbagamba nti, mutambulirenga mu Mwoyo, mu ngeri yonna, mulemenga kutuukiriza kwegomba kwa mubiri” (Abaggalatiya 5:16). Obutukuvu si kwe kulwanyisa ekibi ng’onyweza ebikonde, wabula kwe kwewaayo, buli kaseera, eri Omwoyo abala mu ffe ekibala ky’empisa za Kristo.
  • Weeriisenga amazima. Yesu yasaba nti, “Obatukuze mu mazima; ekigambo kyo ge mazima” (Yokaana 17:17). Ebirowoozo ebinnyikiddwa mu Byawandiikibwa bye birowoozo Katonda by’addamu okubumba; tewali kutukuzibwa awatali kigambo kye.
  • Weewaayo, era weeyongere okwewaayo. Enkyukakyuka esalawo byonna, Smith ne Murray kye bakkiriziganyaako, kwe kuwaayo omuntu yenna eri Katonda — si omulundi gumu gwokka, wabula ng’embeera ey’olubeerera. Ekyo ekiweereddwayo ddala, Katonda alina eddembe okukifuula ekitukuvu.

Lwaki nkyalwana n’ekibi?

Kino kye kibuuzo ekisinga okweraliikiriza abakkiriza ab’amazima: oba nga ntukuzibwa, lwaki nkyagwa emirundi mingi bw’etyo — oluusi mu bintu byennyini bye nsinze okusabira? Kiyamba nnyo okumanya nti okulwana kuno si kabonero nti waliwo ekyonoonese. Bwe bulamu obwa bulijjo obw’Omukristaayo, omuli amaanyi abiri agalwanagana. Pawulo, ataali mutandisi, yakyogerako awatali nsonyi: “Ekirungi kye njagala okukola si kye nkola, naye ekibi kye saagala kye nkola” (Abaruumi 7:19). Okubaawo kw’olutalo si bukakafu nti okukkiriza kwa bulimba; olutalo lwennyini bukakafu bw’obulamu obuggya, kubanga abafu tebalwana na kibi n’akatono.

Ebyawandiikibwa biyita abalwanyi abo ababiri amannya: “Kubanga okwegomba kw’omubiri kulwanagana n’Omwoyo, n’Omwoyo n’alwanagana n’omubiri; kubanga bino byombi bikontana, mulemenga okukola bye mwagala” (Abaggalatiya 5:17). Omwoyo yayingira, naye omubiri omukadde tegunnagobebwa, era birwanagana. Noolwekyo tolaba kulwana kwo okugenda mu maaso ng’okulemererwa n’oggwaamu amaanyi; kulabe ng’olutalo ettabi eddamu lye lirwana, erifu lye litayinza kulwana. Oludda lw’otunudde lwe lusinga obukulu okusinga okutuukirira: Omukristaayo atukuzibwa si y’oyo atagwa n’akatono, wabula oyo, ku bw’ekisa, ayiga okugwa emirundi mitono, okunakuwala amangu, n’okusituka ng’atunudde mu ludda lwe lumu. Okuggwaamu amaanyi kye kimu ku byokulwanyisa by’ekibi ebisinga obukalabakalaba; kuddemu, si na kwekwasa nsonga, wabula n’omusaalaba, era oddeyo mu lutalo.

Omulimu gw’obulamu bwonna, era omulimu ogukakafu

Okutukuzibwa kugenda mpola, era tekugenda butereevu. Waliwo okweyongerayo n’okuddirira okulumya; gye tukoma okusemberera ekitangaala, gye tukoma okulaba ebikyetaaga okunaazibwa. John Wesley, mu Ennyinnyonnyola Ennyangu ey’Okutuukirira kw’Ekikristaayo, yakubiriza abakkiriza okusuubira okuva eri ekisa kya Katonda ekikyusa okusinga bwe baali batera okwaŋŋanga — okukkiriza nti okwagala kuyinza okujjuza omutima ne kugoba obufuzi bw’ekibi; era ne bw’olowooza otya ku bye yasinga okwogera, okugaana kwe okumatira Obukristaayo obutakula kuzuukusa. Katonda ddala ayagala okutukyusa, era mu buziba.

Essanyu eddene liri nti ekivaamu tekibuusibwabuusibwa. Katonda eyatandika omulimu guno yeesiba okugumaliriza: “aligutuukiriza okutuusa ku lunaku lwa Kristo Yesu” (Abafiripi 1:6), olunaku lw’alituukirizaako essaala nti “abatukulize ddala” (1 Basessaloniika 5:23), era lwe tulimufaanana ku nkomerero. Okukulaakulana kwo mpolampola si bukakafu nti Katonda yavaako; bukakafu nti akyakola, era talekulira ky’atandise. Weeyongere okutunuulira Kristo, weeyongere okwewaayo, weeyongere okutambulira mu Mwoyo — era weesige Omukozi okumaliriza ekyo ye yekka ky’asobola okukola.