Oludda lwa Katonda n’Oludda lw’Omuntu

Bwe twogera ku bulamu n’entambula ey’okukkiriza, njagala okwogera ku kutegeera okukyamu okwa bulijjo okutera okuziyiza abantu okutegeera obulungi ensonga eno. Okutegeera kuno okukyamu kuva ku mpisa ey’okutunuulira oludda lumu lwokka olw’ensonga, awatali kufaayo ku ludda olulala. N’ekivaamu, abantu batera okulaba endowooza ennungi eyannyonnyolwa obulungi ku ludda lumu, naye ne batalaba bwenkanya obuva mu kutunuulira enjuyi zombi awamu. Tekyewuunyisa nti kino kiyinza okuleeta endaba enkyamu ku nsonga yonna.

Ensonga eno erina enjuyi bbiri ez’amaanyi era ezaawukana, era, nga bwe kiri ku nsonga endala zonna, tesobola kutegeerekeka mu bujjuvu okuggyako ng’enjuyi zombi zikuumibwa bulijjo mu maaso. Njogera, kya lwatu, ku ludda lwa Katonda n’oludda lw’omuntu; oba, mu bigambo ebirala, ku kitundu kya Katonda mu mulimu gw’okutukuzibwa, n’ekitundu ky’omuntu. Bino byawukana ddala era bifaanana ng’ebyolekaganye. Tebiwakanyagana. Naye eri omuntu abitunuulira obutunuulizi, ebiseera ebimu birabika ng’ebiwakanyagana.

Kino nnakirabira mu ngeri ey’enjawulo ennyo, si kya dda nnyo. Abasomesa babiri ab’obulamu buno obw’Ekikristaayo obw’eddaala erya waggulu baakubanga enkuŋŋaana mu kifo kye kimu, mu ssaawa ezaddiriŋŋananga. Omu yayogeranga ku kitundu kya Katonda kyokka mu mulimu guno, ate omulala n’anyiikira ku kitundu ky’omuntu kyokka. Bombi baali bakkiriziganya ddala. Baali bamanyi nti buli omu ayigiriza oludda lwa njawulo olw’amazima ge gamu amakulu. Abasinga obungi ku abo abaabawulirizanga nabo kino baali bakitegeera. Naye eri abamu ku bawuliriza kyali kirala. Omukyala omu yagamba, ng’asobeddwa nnyo, nti “Kino sikitegeera n’akatono.” Ababuulizi babiri bagezaako okuyigiriza amazima ge gamu. Naye balabika ng’abawakanyagana.”

Okusoberwa kwe nnakuwulira. Kutawaanya abanoonyi b’amazima bangi ab’omutima omwesigwa. Ka tugambe nti ab’emikwano babiri bakyalira ekizimbe ekimanyiddwa ennyo, ne baddayo eka okukinnyonnyola. Omu yalaba oludda lw’obukiikakkono lwokka, ate omulala olw’obukiikaddyo lwokka.

Asooka agamba nti, “Ekizimbe baakizimba mu ngeri bw’eti, era kirina emyaliiro gya bwe giti n’eby’okwewunda bya bwe biti.” “Nedda!” omulala bw’agamba, ng’amusalako. “Okyamye nnyo. Ekizimbe nnakiraba.

Baakizimba mu ngeri ya njawulo ddala.

Eby’okwewunda byakyo n’emyaliiro gyakyo byali bya bwe biti.” Wandibaddewo okukaayana okw’amaanyi ku ngeri gye bakinnyonnyolamu.

Oluvannyuma, ab’emikwano abo bombi bandizudde nti baali bannyonnyola enjuyi z’ekizimbe ez’enjawulo. Buli omu yandikkiriziganyizza amangu ago.

Njagala okutegeerekeka obulungi ku njuyi zino ebbiri mu nsonga eno. Okutunuulira oludda lumu, nga tolaba lulala, kijja kuleeta endowooza enkyamu ku mazima. Mu bufunze, nnandigambye nti ekitundu ky’omuntu kwe kwesiga, n’ekitundu kya Katonda kwe kukola. Emirimu gino ebiri gyawukana, naye tegyetaaga kuwakanyagana.

Kye ntegeeza kye kino. Waliwo omulimu ogugwanidde okukolebwa. Katonda ajja kutununula okuva mu buyinza bw’ekibi, era ajja kutufuula abatuukiridde mu buli mulimu omulungi okukola by’ayagala. “Kaakano ffe ffenna, amaaso gaffe nga gabikuddwa, ekitiibwa kya Katonda kyakaayakana mu ffe ng’endabirwamu emulisa ekitiibwa kye ne tukyusiibwa okumufaanana okuva mu kitiibwa okutuuka mu kitiibwa, ekiva eri Mukama waffe, Mwoyo.”2 Abakkolinso 3:18. Tulina okukyusibwa olw’okudda obuggya mu birowoozo byaffe. Olwo tusobola okukakasa okwagala kwa Katonda okulungi, okusiimibwa era okutuukiridde. Omulimu ogwa nnamaddala gulina okukolebwa munda mu ffe ne ku ffe. Ebibi ebitutawaanya buli kiseera tulina okubiwangula. Empisa embi tulina okuzivvuunuka. Endowooza n’enneewulira ezikyamu tulina okuzikuulamu. Embala entukuvu n’enneewulira entukuvu tulina okuzikuza.

Enkyukakyuka ennungi erina okubaawo. Ekyo, waakiri, Bayibuli ky’eyigiriza. Kale omuntu alina okukikola.

Oba ffe tulina okukyekolera, oba omulala alina okukitukolera. Abasinga ku ffe twasooka okugezaako okukyekolera, ne tulemererwa. Oluvannyuma ne tuyiga okuva mu Byawandiikibwa ne mu bye twayitamu ffe ffennyini nti tetusobola kukikola.

Naye Mukama Yesu Kristo yajja okukikola. Ajja kukikolera bonna abamwesiga ddala.

Kale mu mbeera eno, kitundu ki eky’omukkiriza, era kitundu ki ekya Mukama? Omukkiriza asobola kwesiga bwesizi. Mukama, gw’ayesiga, ye akola omulimu ogumukwasiddwa. Okwesiga n’okukola bintu ebyolekaganye, era emirundi mingi biwakanyagana. Naye ddala biwakanyagana mu nsonga eno? Kyeyoleka nti nedda, kubanga waliwo ababiri ab’enjawulo abakwatibwako. Kiba kuwakanyagana okugamba nti omu ku abo ababiri mu nsonga yakwasa munne ensonga ye, ate n’agikolako ye yennyini. Naye bwe tugamba nti omu yeesiga munne mu nsonga, munne n’agikola, twogera ekigambo ekyangu era ekikwatagana obulungi.

Tetuleeta kizibu kizibu kuvvuunuka. Mu bulamu buno obw’eddaala erya waggulu, ekitundu ky’omuntu kwe kwesiga, n’ekya Katonda kwe kukola ekyo ekimukwasiddwa. Omubuulizi, ng’ayogera ku ludda lw’omuntu, asobola kwogera ku kwewaayo n’okwesiga kwokka. Ekyo kyokka omuntu ky’asobola okukola. Ffenna kino tukikkiriziganyaako. Naye ababuulizi ng’abo batera okunenyezebwa. Ebigambo byabwe biraga ng’awatali kitundu kirala. Kale tukoma ku kwesiga kwokka. Awo ne wavaayo okwemulugunya nti enjigiriza eno ey’okukkiriza esaanyaawo ebintu byonna ebya nnamaddala. Emmeeme zigambibwa okwesiga, era awo we kikoma. Olwo ne zituula ku ngeri y’entebe ey’eddiini ey’okwewummulizaamu, ne zimalira mu birooto obulamu obutaliimu bibala bya nnamaddala.

Okutegeera kuno okukyamu kuva, kya lwatu, ku kulemererwa okutuusa obubaka bwonna. Oba omubuulizi yalagajjalira okwogera, oba omuwuliriza yalemererwa okuwulira, oludda olulala olw’ensonga eno. Lwe luno: bwe twesiga, Mukama akola. Akola bingi nnyo, si ffe. Okwesiga kwaffe kuleeta ebibala. Mukama waffe akwata ekyo kye tumukwasa n’akituukiriza. Si ffe tukola, wabula ye. Kino kifuula omulimu gwe okuba ogw’amaanyi okusingawo.

Ekisoko ekikwata ku kubuulira okukkiriza kiggwaawo nga kino kitegeerekese. Naye abavumirira balumba omubuulizi assa essira ku ludda lwa Katonda olw’ensonga ya njawulo. Ye tayogera ku kwesiga, kubanga ekitundu kya Mukama si kwesiga, wabula kukola. Mukama akola ekyo ekimukwasiddwa. Akangavvula era atendeka emmeeme ng’ayita mu kugezesebwa okw’omunda n’enteekateeka ze ez’ebweru.

Akozesa obugagga bwonna obw’amagezi ge n’okwagala kwe okulongoosa emmeeme eyo n’okugiyonja.

Afuula obulamu bwonna obw’omuntu n’embeera ze zonna okuweereza ekigendererwa kimu: okumukuza mu kisa n’okumufuula afaanana Kristo, essaawa ku ssaawa.

Amuyisa mu nkola ey’okukyusibwa, nga embeera ye bw’eyetaaga. Afuula ebibala emmeeme bye yeesize okuba ebya nnamaddala era ebiyitibwamu mu bulamu. Ng’ekyokulabirako, tugumizza omwoyo, okusinziira ku kiragiro ekiri mu Abaruumi 6:11, “Bwe mutyo nammwe mwerowoozenga okuba abaafiira ddala eri ekibi, naye abalamu eri Katonda mu Kristo Yesu.” okwerowooza mu kukkiriza ng’abaafiira ekibi. Mukama kino akifuula kya nnamaddala. Atutwala mu buwanguzi ku bwefaako bwaffe ng’ayita mu kukangavvula kwe okwa buli lunaku mu nteekateeka ze. Okwerowooza kwaffe kugasa lwokka kubanga Katonda akufuula kwa nnamaddala.

Naye omubuulizi assa essira ku ludda luno olw’ebikolwa alangibwa okuba nga talina kukkiriza. Agambibwa okuyigiriza okutukuzibwa okujja mpolampola olw’ebikolwa, n’okuteeka mu maaso g’abantu omulimu ogutasoboka.

Kaakano, okutukuzibwa kwombi: kigere kya kukkiriza ekya mangu ago, era nkola ya bikolwa ejja mpolampola. Ffe tukulaba ng’ekigere; Katonda akulaba ng’enkola. Olw’ekigere eky’okukkiriza, tuyingira mu Kristo; olw’enkola, tufuulibwa okukulira mu ye mu byonna.

Olw’ekigere eky’okukkiriza, twesiga Omubumbi ow’Obwakatonda. Olw’enkola ejja mpolampola, atufuula ekibya eky’ekitiibwa kye, ekisaanira okukozesebwa ye, era ekyetegefu olwa buli mulimu omulungi. Okukinnyonnyola: nja kunnyonnyola omuyizi atandika engeri y’okufuula ekitole ky’ebbumba ekibya ekirungi. Nsooka kumubuulira kitundu ky’ebbumba mu nsonga eno. Kye nsobola okugamba kyokka kye kino: omubumbi ateeka ebbumba mu ngalo ze. Olwo ne ligalamira awo nga teririna kye likola, ne ligondera okulikyusa n’okulikyusakyusa kwe kwonna.

Ddala tewali kirala kya kwogera ku kitundu ky’ebbumba. Naye omuwuliriza wange ayinza okuwakana okuva ku kino nti tewali kirala kikolebwa, kubanga ŋŋamba nti kino kyokka ebbumba kye lisobola okukola? Bw’aba omuwuliriza alina amagezi, talirowooza na kukikola, wabula agamba nti, “Ntegedde. Kino ebbumba kye lirina okukola; naye omubumbi ye alina kukola ki?” “Ah,” nziramu, “kaakano tutuuse ku kitundu ekikulu. Omubumbi akwata ebbumba eryewaddeyo n’atandika okulikolako. Alibumba nga bw’ayagala ye. Alinyiga n’alikolako, alikutulamu n’alikwataganya nate, alifukirira n’oluvannyuma n’alireka ne likala.

Ebiseera ebimu alikolako okumala essaawa nnyingi. Ebiseera ebirala, aliteeka ku bbali okumala ennaku nnyingi n’atalikwatako. Oluvannyuma, bw’amala okulifuula eggonvu ddala, atandika okulikolamu ekibya kye yateekateeka. Alyetoolooza ku nnamuziga, n’aliwala, n’aliseeseeta. Olwo n’alyanika mu musana. Ekiddako, alyokya mu kyokero. Ku nkomerero, akiggya mu kifo kye mw’akolera, nga kibya eky’ekitiibwa kye era ekisaanira okukozesebwa ye.” Kaakano omuwuliriza wange anaagamba nti nneewakanya?

Nnali ŋŋambye nti ebbumba terisobola kukola kirala kyonna okuggyako okugalamira awo nga teririna kye likola mu ngalo z’omubumbi. Kaakano, ndiragira okukola omulimu omunene. Okwefuula ekibya ng’ekyo mulimu ogutasoboka. Ddala nedda.

Ajja kulaba nti, bwe nnali njogera ku kitundu ky’ebbumba, kaakano njogera ku ky’omubumbi. Ebitundu bino byombi byolekaganye, naye tebiwakanyagana. Ebbumba teririna kukola mulimu gwa mubumbi, wabula okugugondera. Okukwatagana wakati w’enjigiriza zino ebbiri, ezirabika ng’eziwakanyagana, kweyoleka bulungi. Kiki ekiyinza okwogerwa ku kitundu ky’omuntu mu mulimu guno omunene? Alina okwewaayo n’okwesiga awatali kulonzalonza.

Naye ku ludda lwa Katonda olw’ensonga eno, kiki ekiyinza okwogerwa ku ngeri ennyingi era ez’ekitalo mw’atuukiririza omulimu gwe ogumukwasiddwa? Wano okukula we kuyingirira. Ekitole ky’ebbumba tekyandikuze n’akatono okufuuka ekibya ekirungi singa kyasigala mu kinnya ky’ebbumba okumala emyaka enkumi n’enkumi. Naye bwe kimala okuteekebwa mu ngalo z’omubumbi omukugu, ne kibumbibwa ye, kikula mangu okufuuka ekibya eky’ekitiibwa kye. Bw’atyo, Omubumbi ow’omu Ggulu akyusa emmeeme eyeewaddeyo. Omwoyo agikyusa okufaanana ekifaananyi kya Mukama okuva mu kitiibwa okutuuka mu kitiibwa.

Otadde ekigere eky’okukkiriza. Weetadde ddala mu ngalo ze. Kaakano olina okusuubira nti ajja kutandika okukola. Engeri gy’atuukirizaamu ekyo ky’omukwasizza eyinza obutafaanana yiyo.

Naye ye amanyi, era ggwe olina okukimatira. Nnali mmanyi omukyala omu. Yali ayingidde obulamu buno obw’okukkiriza ng’Omwoyo amufukiddwako mu bungi, era ng’ajjudde amataba ag’ekitalo ag’ekitangaala n’essanyu. Yalowooza, kya lwatu, nti kino kyali kumwetegekera buweereza bumu bunene. Yasuubira okutumibwa mu nnimiro ya Mukama ey’amakungula. Mu kifo ky’ekyo, amangu ddala bba n’afiirwa ssente ze zonna. Ne yeggalira mu nnyumba ye okukola emirimu gy’awaka egitaggwaawo. Kino tekyamulekera budde wadde amaanyi ku mulimu gwonna ogw’enjiri.

Okukangavvula okwo yakukkiriza. Olwo ne yeewaayo okwera, okusiimuula enfuufu, okufumba emigaati, n’okutunga engoye, nga bwe yandyewaddeyo okubuulira, okusaba, oba okuwandiika ku lwa Mukama. Olw’okutendekebwa kuno, Mukama yamufuula ekibya, era n’aba “asaanira okukozesebwa mukama we, olw’omulimu omulungi.” Omukyala omulala, eyali azze mu kukkiriza mu mbeera ezifaanagana, yasuubira okutumibwa okukola omulimu omunene. Mu kifo ky’ekyo, yaggalirwa n’abaana ba baganda be abawala babiri abalwadde era abeemulugunya, okubajjanjaba, okubasanyusa n’okubazannyisa olunaku lwonna.

Obutafaanana ng’omukyala eyasooka, ono yagaana okutendekebwa okwo. N’atandika obuteteeka era n’asunguwala. Ku nkomerero, yajeema. Yafiirwa emikisa gye gyonna n’agwa mu mbeera ey’ennaku ennyogovu. Ekitundu kye mu kwesiga yali akitegedde, mu kusooka. Naye, olw’obutamanya ngeri ya Katonda ey’okukikolamu, yeggya mu ngalo z’Omubumbi ow’omu Ggulu. Nnamuziga n’eyonoona ekibya.

Nzikiriza nti ebibya bingi byonooneddwa mu ngeri y’emu olw’obutategeera bintu bino.

Obumanyirivu bw’Omukristaayo bukula mpolampola mu biseera. Gwe mulimu gw’Omwoyo Omutukuvu owa Katonda. Amaanyi ge gatukyusa era gatuyamba okukulira mu Kristo mu byonna. Tusobola okutuuka ku bukulu buno lwokka nga twewaayo eri omulimu gwe ogw’amaanyi. Naye Ebyawandiikibwa bikubiriza abakkiriza bonna okunoonya okutukuzibwa okwa kaakano. Okwo tekuli mu bukulu obuva mu kukula, wabula mu bulongoofu bw’omutima. Kuyinza okuba nga kutuukiridde mu mwana omuwere mu Kristo nga bwe kuli mu mukkiriza omukadde ow’ebbanga eddene.

Ekitole ky’ebbumba, bwe kimala okujja wansi w’omukono gw’omubumbi, kiba, mu buli ssaawa ey’enkola eyo, kye kyennyini omubumbi ky’ayagala kibe. N’olwekyo kimusanyusa. Naye kikyali wala nnyo okukula okufuuka ekibya ky’agenderera okukola mu biseera eby’omu maaso. Omwana omuwere ayinza okuba nga atuukiridde. Ayinza okusanyusa nnyina. Naye si bwe nnyina ayagala abe ng’amaze okukula.

Ekibala kya apo mu mwezi gwa Jjuuni kye kibala kya apo ekituukiridde eky’omwezi gwa Jjuuni. Kye kisinga obulungi Jjuuni ky’esobola okuzaala. Naye kyawukana nnyo ku kibala kya apo eky’omu Okitobba. Ekyo kye kibala ekyengedde ddala. Emirimu gya Katonda gituukiridde mu buli ddaala ery’okukula kwagyo. Emirimu gy’omuntu tegituukirira okutuusa nga giwedde mu buli ngeri. Mu bulamu buno obw’okutukuzibwa, kino kyokka kye twogera: Olw’ekigere eky’okukkiriza, twetadde mu ngalo za Mukama. Tumwesiga okukola mu ffe byonna by’ayagala ebirungi. Olw’okukkiriza, tulina okwekuumira eyo.

Kino kye kitundu kyaffe mu nsonga eno. Nga tukola bwe tutyo, tuba, mu makulu ag’Ebyawandiikibwa, abasanyusa Katonda. Kiyinza okwetaagisa emyaka egy’okutendekebwa okutukulaakulanya okutuuka okuba ekibya ekisaanira ekitiibwa kye era ekyetegefu olwa buli mulimu omulungi. Ekitundu kyaffe kwe kwesiga; ekikye kwe kutuukiriza ebibala. Bwe tukola ekitundu kyaffe, ye talemererwa n’akatono kukola kikye, kubanga tewali n’omu yali yeesize Mukama n’aswala.

Totya nti bw’oneesiga, oba bw’onoogamba abalala okwesiga, awo we kinaakoma. Okwesiga ye ntandikwa yokka era ye musingi. Bwe twesiga, Mukama akola. Omulimu gwe kitundu kikulu nnyo. Era kino kinnyonnyola ekirabika ng’ekikontana ekisobera bangi bwe kityo. Bagamba nti, “Mu kigambo kimu mutugamba obutakola kirala kyonna okuggyako okwesiga, ate mu kiddako ne mutugamba okukola ebintu ebitasoboka. Musobola mutya okukwataganya ebigambo ebiwakanyagana bwe bityo?”

Tulina okubikwataganya. Kiri ng’okukwataganya ebigambo ebyogerwa ku musumeeno mu kifo omubazzi w’akolera. Mu kaseera kamu tugamba nti omusumeeno gusaze ekisiki. Oluvannyuma ne tulangirira nti omubazzi ye yakisala. Omusumeeno kye kintu ekikozesebwa, naye amaanyi agagukozesa ga mubazzi. Bwe tutyo, twewaayo eri Katonda. Era tumuwa n’emibiri gyaffe okuba ebikozesebwa eby’obutuukirivu. Tuzuula nti akolera mu ffe, n’atwagazisa n’atusobozesa okukola by’ayagala, olw’okumusanyusa. Tusobola okugamba ne Pawulo nti, “…nakola nnyo okusinga abalala bonna, naye si nze nakola wabula ekisa kya Katonda ekiri nange kye kyakola.”

Kubanga tuli ba kuba mulimu gwe, so si gwaffe ffe. Tuli mulimu gwa Katonda, abaatondebwa mu Kristo Yesu, okukolanga ebikolwa ebirungi, nga Katonda bwe yatuteekerateekera. (Abaefeso 2:10.) Katonda yekka eyatutonda y’asobola okututonda obuggya. Ye yekka ategeera “omulimu gw’emikono gye.” Okugezaako kwonna okwetonda ffekka kwonoona ekibya. Tewali mmeeme esobola kutuuka ku kutuukirizibwa kwayo okw’oku ntikko okuggyako okuyita mu mulimu gwe. Ye “akola ebintu byonna okusinziira ku magezi ag’okwagala kwe.”

Nja, kya lwatu, kussa essira ku ludda lw’omuntu mu nsonga eno. Mpandiikira bantu. Nsuubira okuyigiriza abakkiriza engeri y’okutuukiriza ekitundu kyabwe mu mulimu guno omunene. Naye njagala kitegeerekeke bulungi. Singa sikkiriza mu mulimu gwa Katonda, sandiwandiise kigambo na kimu mu kitabo kino.