Ennyinyonnyola Ennyangu ey’Okutuukirira okw’Ekikristaayo
Ebitundu 1-7

Essuula 1 · eddakiika 6 ez’okusoma · eddakiika 8 ez’okuwuliriza

Ebitundu 1-7

1. Kye ngenderera mu biwandiiko bino ebiddirira kwe kunnyonnyola mu lwatu era mu ngeri etegeerekeka amadaala ge nnayitamu, mu bbanga ery’emyaka emingi, okutuuka okukkiriza enjigiriza y’okutuukirira okw’Ekikristaayo. Kino nkibanja abantu abassa omwoyo ku by’eddiini, abo abaagala okumanya “amazima nga bwe gali mu Yesu” gonna. Era abo bokka be bafaayo ku bibuuzo ng’ebyo. Abo nandyagadde okubategeeza ensonga nga bw’eri, awatali kugibikkako, nga ngezaako buli kiseera okulaga, okuva ku mulembe ogumu okutuuka ku mulala, bye nnalowoozanga era n’ensonga lwaki nnabirowoozanga.

2. Mu mwaka 1725, nga ndi mu mwaka gwange ogw’amakumi abiri mu esatu, nnasanga ekitabo kya Omulabirizi Taylor ekiyitibwa “Amateeka n’Okwegezaamu mu Kubeera n’Okufa mu Butukuvu.” Bwe nnasoma ebitundu byakyo ebitali bimu, ne nkwatibwako nnyo; naddala ekitundu ekyogera ku bulongoofu bw’ekigendererwa. Amangu ago ne nsalawo okuwaayo obulamu bwange bwonna eri Katonda, ebirowoozo byange byonna, n’ebigambo, n’ebikolwa; nga nkakasizza ddala nti tewali kkubo lya wakati; wabula nti buli kitundu ky’obulamu bwange (so si ebimu byokka) kiteekwa okuba ssaddaaka eri Katonda, oba eri nze kennyini, kwe kugamba, mu butuufu, eri Setaani.

Waliwo omuntu yenna assa omwoyo ku by’eddiini ayinza okubuusabuusa kino, oba okuzuula ekkubo erya wakati wakati w’okuweereza Katonda n’okuweereza Setaani?

3. Mu mwaka 1726, nnasanga ekitabo kya Kempis, “Ekyokulabirako ky’Omukristaayo.” Embeera n’obunene bw’eddiini ey’omunda, eddiini ey’omutima, kaakano ne birabikira mu musana ogusinga obungi okusinga bwe gwali gubirabikiddemu emabega. Nnalaba nti okuwaayo n’obulamu bwange bwonna eri Katonda (bwe kiba nti kisoboka okukikola, ne sigenda wala okusingawo tekyandingasizza n’akatono, okuggyako nga mmuwadde omutima gwange, weewaawo, omutima gwange gwonna.

Nnalaba nti “obwangu bw’ekigendererwa, n’obulongoofu bw’okwagala,” ekigendererwa kimu mu byonna bye twogera oba bye tukola, n’okwegomba kumu nga kufuga empisa zaffe zonna, ddala “bye biwaawaatiro by’emmeeme,” awatali byo teyinza n’akatono kulinnya ku lusozi lwa Katonda.

4. Oluvannyuma lw’omwaka gumu oba ebiri, ne bampa ebitabo by’Omwami Law, “Okutuukirira okw’Ekikristaayo” ne “Okuyita okw’Amaanyi.” Bino byankakasa, okusinga bwe kyali kibadde, nti tekisoboka n’akatono okubeera Omukristaayo ow’ekitundu; ne nsalawo, ku bw’ekisa kye, (kye nnali ntegeera ennyo nti kyetaagisa ddala;) okwewaayo ddala eri Katonda, okumuwa emmeeme yange yonna, omubiri gwange, n’ebintu byange

Waliwo omuntu yenna ow’amagezi agenda okugamba nti kino kugenda wala nnyo? oba nti waliwo ekitono ku kino kye tubanjibwa Oyo eyeewaayo ku lwaffe, okuggyako okumuwa ffe ffennyini, byonna bye tulina, ne byonna bye tuli?

5. Mu mwaka 1729, ne ntandika obutasoma busomi, wabula okwekenneenya Bayibuli, nga gwe mutindo ogumu, ogwokka ogw’amazima, era ekyokulabirako kyokka eky’eddiini ennongoofu. Kale ne ndaba, mu musana ogweyongera okwaka, nti kyetaagisa ddala okubeeramu “endowooza eri eyali mu Kristo,” n’“okutambula nga Kristo bwe yatambula;” weewaawo, okubeeramu, si ekitundu kyokka, wabula endowooza yonna eyali mu ye; n’okutambula nga ye bwe yatambula, si mu ngeri nnyingi zokka oba mu ezisinga obungi, wabula mu byonna. Era guno gwe musana mwe nnatunuuliranga eddiini mu kiseera ekyo, ng’okugoberera Kristo mu ngeri etakyukakyuka, okufaanana Mukama waffe mu bujjuvu munda ne kungulu. Era tewaaliwo kye nnatyanga okusinga okukyusakyusa etteeka lino okulisengeka ku bye nnayitamu nze kennyini; oba ku by’abantu abalala; oba okwekkiriza okubaako ne akatono akasinga obutono ke saafaanana Ekyokulabirako kyaffe ekikulu.

6. Nga Janwali 1, 1733, nnabuulira mu maaso ga Yunivasite mu kkanisa ya St. Mary, ku “Kukomolebwa kw’Omutima;” ne nnyonnyola nti: “Gy’embeera y’emmeeme ey’olubeerera, mu biwandiiko ebitukuvu, eyitibwa obutukuvu; era etegeeza butereevu okunaazibwako ekibi ‘mu buli kintu ekyonoona omubiri n’omwoyo;’ era, okuva ku ekyo, okuweebwa empisa ennungi ezaali mu Kristo Yesu okufuulibwa ‘abaggya mu ndowooza zaffe,’ ne tuba ‘abatuukirivu nga Kitaffe ali mu ggulu bw’ali Omutuukirivu.”’ (Vol. V., p. 203.)

Mu bubaka obwo bwe bumu nnagamba nti, ”‘Okwagala kwe kutuukiriza amateeka, era kye kigendererwa ky’ekiragiro.’ Si kiragiro ‘ekisooka era ekikulu’ kyokka, wabula biragiro byonna mu kimu. ‘Buli kya mazima, buli kirongoofu, bwe wabangawo ekirungi, bwe wabangawo ettendo,’ byonna bigattiddwa mu kigambo kino kimu, okwagala. Mu kino mwe muli okutuukirira, n’ekitiibwa, n’essanyu: Etteeka ery’obwakabaka ery’eggulu n’ensi lye lino, ‘Yagalanga Mukama Katonda wo n’omutima gwo gwonna, n’omwoyo gwo gwonna, n’amagezi go gonna, n’amaanyi go gonna.’ Ekirungi ekimu ekituukiridde kye kinaabanga ekigendererwa kyammwe kimu eky’enkomerero. Ekintu kimu kye mulyegombanga ku lwakyo kyokka,—okunyumirwa Oyo ali byonna mu byonna. Essanyu limu lye mulisaanidde okuteekerawo emmeeme zammwe, kwe kwegatta n’Oyo eyazitonda, okubeera ‘n’okussa ekimu ne Kitaffe n’Omwana,’ okubeera ‘abeegatta ne Mukama mu mwoyo gumu.’ Ekigendererwa kimu kye mulina okugoberera okutuuka ku nkomerero y’ebiseera,—okunyumirwa Katonda mu biseera bino ne mu biseera ebitaggwaawo. Mwegombe ebintu ebirala okutuuka we bituusa ku kino; mwagale ekitonde nga bwe kikutuusa ku Mutonzi. Naye mu buli kigere kye mutambula, kino kibeere ekifo eky’ekitiibwa ekikoma okulaba kwammwe. Buli kwegomba, na buli kirowoozo na kigambo, na kikolwa, bifugibwe kino. Buli kye mwegomba oba kye mutya, buli kye munoonya oba kye mwewala, buli kye mulowooza kye mwogera, oba kye mukola, kibeere olw’essanyu lyammwe mu Katonda, ekigendererwa kyokka, era ensibuko, ey’obulamu bwammwe.” (Ibid., pp. 207, 208.)

Nnakomekkereza n’ebigambo bino: “Guno gwe mugatte gw’etteeka erituukiridde, okukomolebwa kw’omutima. Omwoyo gukomewo eri Katonda eyagugaba, n’okwagala kwagwo kwonna kwe gutambula nakwo.—Ssaddaaka endala okuva gye tuli teyazaagala, naye ssaddaaka ennamu ey’omutima gy’eyalonda. Eweebwenga Katonda obutayosa ku bwa Kristo, mu bulimi bw’okwagala okutukuvu. So tewabanga kitonde kikkirizibwa kugabana naye; kubanga ye Katonda wa buggya. Entebe ye ey’obwakabaka tagenda kugigabana na mulala; alifuga awatali amuvuganya. Tewabanga kigendererwa, wadde okwegomba okukkirizibwa omwo, okuggyako ekyo ekirina Ye ng’ekigendererwa kyakyo eky’enkomerero. Lino lye kkubo abaana ba Katonda abo mwe baatambulira edda, abaafa naye nga bakyayogera naffe: ’Toyagala kubeera mulamu okuggyako okutendereza erinnya lye; ebirowoozo byo byonna, n’ebigambo, n’ebikolwa bigenderere ekitiibwa kye.’ ‘Emmeeme yo ejjule okwagala okujjuvu ennyo eri Ye, n’oleme kwagala kintu kyonna okuggyako ku lulwe.’ ’Beera n’ekigendererwa ekirongoofu eky’omutima, n’okufaayo okunywevu ku kitiibwa kye mu bikolwa byo byonna.’ Kubanga olwo, so si nga olwo terunnatuuka, ‘endowooza eyali mu Kristo Yesu’ ebeera mu ffe, bwe tuba nga mu buli kunyeenya kw’omutima gwaffe, mu buli kigambo eky’olulimi lwaffe, mu buli mulimu gw’emikono gyaffe, ‘tetunoonya kintu kyonna okuggyako ekikwatagana naye, era nga kigondera by’asiima;’ bwe tuba nga naffe tetulowooza, wadde okwogera, wadde okukola, okutuukiriza ‘bye twagala ffe ku bwaffe, wabula Oyo eyatutuma by’ayagala;’ bwe tuba nga, ‘oba tulya oba tunywa, oba buli kye tukola,’ byonna tubikola ‘olw’ekitiibwa kya Katonda.”’ (Ibid., p. 211.)

Kiyinza okulabika nti obubaka buno bwe bwasooka okuwandiikibwa mu biwandiiko byange byonna ebyafulumizibwa. Eno ye ndaba gye nnali nnina ku ddiini mu kiseera ekyo, era ne mu kiseera ekyo sseetya kugiyita okutuukirira. Eno ye ndaba gye nnina ku yo kaakano, awatali kugattako oba kukendeezaako kintu kikulu kyonna. Era kiki ekiri wano omuntu yenna ow’amagezi, akkiriza Bayibuli, ky’ayinza okuwakanya? Kiki ky’ayinza okwegaana, nga tawakanyizza Ebyawandiikibwa mu lwatu? kiki ky’ayinza okusalako, nga taggye ku kigambo kya Katonda?

7. Mu ndowooza eyo yennyini mwe twasigala nze ne muganda wange (wamu n’abavubuka abo bonna abaayitibwanga mu kunyoomebwa Abametodisiti) okutuusa lwe twasaabala okugenda e America, ku nkomerero y’omwaka 1735. Mu mwaka ogwaddako, nga ndi e Savannah, ne mpandiika ennyiriri zino wammanga:—

Waliwo ekintu kyonna wansi w’enjuba,

Ekirwanagana naawe okugabana omutima gwange?

Ayi! kikuulemu, ofuge wekka,

Mukama wa buli kunyeenya kwagwo!

Ku ntandikwa y’omwaka 1738, nga nkomawo okuva eyo, okukaaba kw’omutima gwange kwali,

Ayi, kkiriza obutabaawo kintu mu mmeeme yange

Ekibeeramu, okuggyako okwagala kwo okulongoofu kwokka!

Ayi, okwagala kwo kunjijule nnyenna,

Essanyu lyange, obugagga bwange, n’engule yange !

Omuliro ogw’ekitalo guggye wala ku mutima gwange;

Buli kikolwa kyange, kigambo, kirowoozo, bibeere kwagala!

Sseewulirangako nti waliwo eyawakanya kino. Era ddala ani ayinza okukiwakanya? Kino si lwe lulimi, si lwa buli mukkiriza lwokka, wabula olwa buli muntu yenna azuukusiddwa ddala? Naye kiki kye mpandiise, okutuusa leero, ekisinga kino amaanyi oba okutegeerekeka?

Ekiddako