Cây Sậy Bị Giập là một cuốn sách nói về cách Chúa Giê-xu đối xử với những người yếu đuối, nản lòng và chỉ còn cố bám víu. Tác giả của sách là Richard Sibbes, một nhà giảng đạo người Anh rất được yêu mến vào đầu những năm 1600, và sách lấy cả nhan đề lẫn toàn bộ chủ đề từ một câu Kinh Thánh duy nhất trong sách Ê-sai: cây sậy bị giập Ngài sẽ không bẻ, và tim đèn còn hơi cháy Ngài sẽ không dập tắt. Trong khi phần lớn các tác phẩm Thanh giáo mang giọng nghiêm khắc, thì cuốn sách này lại dịu dàng, và nó đã an ủi những Cơ Đốc nhân lo âu suốt bốn trăm năm. Đây chính là cuốn sách đã góp phần đưa Richard Baxter đến với Đấng Christ, và nó cũng đã âm thầm giữ cho biết bao người khác khỏi buông xuôi.
Bài hướng dẫn này giải thích lời hứa đằng sau cuốn sách, cách mà theo Sibbes Đấng Christ đối xử với những người bị giập và những tim đèn đang tỏa khói, những dấu hiệu của ân điển thật nơi một người cảm thấy mình hầu như chẳng còn chút ân điển nào, và cách đọc sách này. Toàn văn được cung cấp miễn phí trong thư viện Ochorus.
Lời hứa đằng sau cuốn sách
Câu Kinh Thánh ấy là Ê-sai 42:3, được trích lại để nói về Chúa Giê-xu trong Ma-thi-ơ 12:20: “Người sẽ chẳng bẻ cây sậy đã giập, và chẳng dụt tim đèn còn hơi cháy.” Sibbes nhẹ nhàng phân tích câu ấy. Một cây sậy vốn đã là vật yếu ớt, và một cây sậy bị giập lại càng yếu hơn — cong oằn, dập nát, chỉ đáng bị vứt bỏ. Tim đèn còn hơi cháy là cái bấc của ngọn đèn gần tắt hẳn: không còn ngọn lửa, chỉ còn một sợi đỏ hồng và chút khói, thứ mà ai cũng sẽ đưa tay bóp tắt. Sibbes nói, đây chính là những người mà Đấng Christ đến vì họ. Không phải những người mạnh mẽ và đang thịnh vượng, nhưng là những người bị dập nát và gần như đã lụi tắt. Ma-thi-ơ 12:20 còn thêm lời hứa rằng Ngài sẽ kiên trì với họ “cho đến chừng nào người khiến sự công bình được thắng” — Ngài không chỉ tha cho kẻ yếu, mà còn đưa họ đi đến tận chiến thắng.
Cả cuốn sách của Sibbes là sự mở bày lòng thương xót ấy. Câu nói được trích dẫn nhiều nhất của ông tóm gọn tất cả:
Sự thương xót trong Đấng Christ nhiều hơn tội lỗi trong chúng ta.
Richard Sibbes, Cây Sậy Bị Giập
Sự đập giập đến trước
Sibbes bắt đầu ở một chỗ đáng ngạc nhiên: ông nói rằng việc bị đập giập là điều cần thiết. Trước khi một người chịu đến với Đấng Christ, thường họ phải bị hạ xuống đủ thấp để khao khát Ngài — để cảm biết tội lỗi mình, sự yếu đuối mình, nhu cầu của mình. Đó không phải là sự tàn nhẫn; đó là việc cày đất trước khi gieo giống. Người kiêu ngạo và kẻ tự mãn chẳng bao giờ đến. Chính những người bị giập mới đến. Chúa Giê-xu phán rằng Ngài đến để rịt lành những tấm lòng tan vỡ, Ê-sai 61:1, và Thi Thiên 51:17 nói rằng tấm lòng đau thương thống hối thì Đức Chúa Trời không khinh dể. Vì vậy Sibbes nói với người đọc đang nản lòng rằng chính sự đập giập mà họ oán trách có thể là điều đang đưa họ trở về nhà, và rằng, theo cách nói thẳng thắn của ông, “thà mang thương tích mà lên thiên đàng còn hơn lành lặn mà xuống địa ngục.”
Nhưng — và đây là chỗ dịu dàng — sự đập giập không bao giờ nhằm hủy diệt. Đấng Christ chỉ làm giập để chữa lành. Sibbes mô tả Ngài như một thầy thuốc chuyên trị chính những ca bệnh như thế:
Ngài là một thầy thuốc giỏi chữa mọi bệnh, nhất là trong việc băng bó một tấm lòng tan vỡ.
Richard Sibbes, Cây Sậy Bị Giập
Cách Đấng Christ đối xử với người yếu đuối
Trọng tâm của cuốn sách là một bức chân dung về sự dịu dàng của Đấng Christ đối với những người mới bắt đầu và những người tụt lại phía sau. Sibbes nhấn mạnh nhiều điều mà các tín hữu hay lo âu thường xuyên quên mất.
Ân điển lúc đầu thì nhỏ bé, và Đấng Christ không khinh dể những khởi đầu nhỏ bé. Một đức tin mới chớm hay đang chật vật giống như tim đèn còn hơi cháy — khói nhiều hơn lửa — và Đấng Christ, thay vì dập tắt nó, lại khum tay che chở và thổi cho nó bùng thành ngọn lửa. Xa-cha-ri 4:10 hỏi ai là kẻ khinh dể ngày của những điều nhỏ mọn; Sibbes trả lời rằng Đấng Christ thì không bao giờ.
Trong đời này, ân điển luôn lẫn với sự bại hoại. Người tin Chúa chưa bao giờ là vàng ròng hoàn toàn, ít ra là chưa; luôn có cặn bã pha lẫn trong đó. Sibbes không để một Cơ Đốc nhân kết luận rằng mình không có ân điển chỉ vì mình vẫn còn tội lỗi. Tim đèn tỏa khói chính vì trong nó vẫn còn lửa. Rô-ma 7:19–25 cũng là cùng một kinh nghiệm ấy — điều lành tôi muốn thì tôi không làm — và Phao-lô đâu phải là kẻ bị bỏ.
Đấng Christ sẽ không dập tắt điều Ngài đã nhen lên. Đây là niềm an ủi trung tâm của cuốn sách. Đấng Christ, Đấng đã nhen lên ngọn lửa nhỏ ấy, đã cam kết gìn giữ nó, và sẽ không để nó tắt. Phi-líp 1:6 là lời hứa mà Sibbes luôn tựa vào: Đấng đã khởi làm việc lành sẽ làm trọn việc ấy.
Từ đó Sibbes rút ra một nguyên tắc mục vụ cho mọi người khác. Nếu Đấng Christ dịu dàng với người yếu đuối đến thế, thì các mục sư, những người lãnh đạo và các Cơ Đốc nhân bình thường cũng phải dịu dàng. Ông quở trách những tín hữu khắt khe, hay chỉ trích, là những người bẻ gãy những cây sậy bị giập mà Đấng Christ lẽ ra đã tha. Ông nói, Hội Thánh phải là nơi tim đèn còn hơi cháy được che chở, chứ không bị bóp tắt. Ga-la-ti 6:1 bảo những người thuộc linh hãy lấy lòng mềm mại mà sửa lại người anh em bị vấp ngã, và Sibbes biến điều đó thành bổn phận của mọi người.
Đáp lời người nản lòng
Phần lớn nửa sau của sách là Sibbes kiên nhẫn gỡ bỏ những lời phản bác mà người nản lòng tự dựng lên chống lại chính mình. Nhưng ân điển trong tôi yếu quá. Ân điển yếu vẫn là ân điển, và Đấng Christ chăm nuôi nó. Nhưng tôi đầy dẫy sự bại hoại. Phao-lô cũng vậy; tim đèn vẫn tỏa khói. Nhưng tôi cứ thất bại mãi. Công việc của Đấng Christ trong bạn chưa xong, và Ngài không bỏ dở công việc còn dang dở. Nhưng có lẽ những ước muốn của tôi không thật. Sibbes đáp rằng một khao khát thật đối với ân điển tự nó đã là ân điển — chính niềm mong mỏi được yêu mến Đức Chúa Trời là do Đức Chúa Trời gieo vào, như Ma-thi-ơ 5:6 chúc phước cho những ai đói khát sự công bình, hứa rằng họ sẽ được no đủ.
Ông cũng cảnh báo về một kẻ thù đặc biệt: việc nghe theo bức chân dung về Đấng Christ do Sa-tan vẽ ra thay vì bức chân dung của chính Đấng Christ. Kẻ kiện cáo vẽ Chúa Giê-xu như một Đấng miễn cưỡng, nghiêm khắc, dễ quay lưng — và một linh hồn nản lòng liền tin như vậy. Sibbes dứt khoát bảo người đọc đừng tin Sa-tan khi nó bóp méo hình ảnh Đấng Christ. Thay vào đó, hãy nhìn vào Đấng Christ của các sách Phúc Âm, Đấng chưa từng bẻ gãy một cây sậy bị giập nào Ngài gặp. Khải Huyền 12:10 gọi Sa-tan là kẻ kiện cáo anh em; những lời cáo buộc của nó không phải là bản án.
Sự dịu dàng không phải là sự yếu đuối
Thật dễ hiểu lầm rằng Sibbes chỉ đơn thuần mềm mỏng, một niềm an ủi cho những người chẳng hề có ý định thay đổi. Không phải vậy. Chính Đấng Christ không bẻ cây sậy bị giập ấy, như câu Kinh Thánh hứa, sẽ khiến sự công bình được thắng — và Sibbes dành những chương sau cho chiến thắng ấy. Sự dịu dàng có một hướng đi: Đấng Christ chăm nuôi ngọn lửa yếu ớt không phải để nó cứ mãi tỏa khói, nhưng để quạt nó bùng lên thành ngọn lửa lớn. Sự cai trị của Ngài trong linh hồn là có thật; Ngài chế ngự tội lỗi, làm mạnh ân điển, và đưa người tín hữu đang run rẩy đi đến tận chiến thắng. Sibbes giữ hai điều ấy song hành một cách trọn vẹn: dịu dàng vô hạn đối với sự yếu đuối, và hết lòng quyết tâm vượt thắng nó. Niềm an ủi không phải là Đấng Christ để mặc bạn như hiện tại, mà là Ngài sẽ không vứt bỏ bạn trong khi Ngài đang thay đổi bạn.
Đó là lý do cuốn sách đã làm vững lòng biết bao người. Sách khước từ cả hai lời dối trá mà một Cơ Đốc nhân nản lòng dễ bị cám dỗ tin theo — rằng Đức Chúa Trời ghê tởm sự yếu đuối của họ và sắp bỏ mặc họ, và rằng vì thế sự yếu đuối của họ chẳng quan trọng gì. Cả hai đều không đúng. Sự yếu đuối là quan trọng, và nó đang được xử lý, cách dịu dàng, bởi một Đấng Cứu Rỗi luôn hoàn tất điều Ngài đã bắt đầu. 1 Tê-sa-lô-ni-ca 5:24 là niềm tin chắc của Sibbes: Đấng đã gọi bạn là thành tín, chính Ngài sẽ làm việc đó.
Sibbes là ai
Richard Sibbes (1577–1635) là một trong những nhà giảng đạo được yêu mến nhất trong thế hệ của ông tại nước Anh, được người nghe gọi là “người nhỏ giọt ngọt ngào” vì sự dịu dàng trong lối giảng của ông. Ông từng làm giảng sư tại Gray’s Inn ở London và làm viện trưởng Katharine Hall ở Cambridge, và ông đã định hình cả một dòng các tác giả mục vụ Thanh giáo tiếp bước sau ông. Ông không bao giờ lập gia đình, đem cho đi phần lớn những gì mình có, và rao giảng một nền thần học ấm áp, lấy Đấng Christ làm trung tâm, đầy an ủi, trong một thời đại vốn dễ nghiêng về sự khắt khe. Cây Sậy Bị Giập là tinh chất được chắt lọc của chức vụ ấy, và sức sống lâu dài của nó — ngay trong thế kỷ của chính Sibbes, nó đã dẫn những người như Richard Baxter đến với Đấng Christ, và bốn trăm năm sau vẫn còn làm vững lòng người đọc — là lời chứng tốt nhất cho chức vụ đó.
Cách đọc sách này ngày nay
Hãy đọc khi bạn đang sa sút tinh thần, chứ không chỉ khi bạn đang nghiên cứu. Đây là cuốn sách dành cho người nản lòng, và nó phát huy tác dụng tốt nhất khi chính bạn đang nản lòng. Hãy dành nó cho những ngày đức tin giống như một tim đèn chỉ còn hơi cháy.
Đừng vội lướt qua phần nói về sự đập giập. Khẳng định của Sibbes rằng sự đập giập đi trước sự an ủi là điều dễ khiến ta oán trách nhưng lại quan trọng để đón nhận. Hãy để nó giúp bạn nhìn lại một mùa khó khăn, thay vì bỏ qua nó.
Hãy đọc chậm rãi và với tinh thần tĩnh nguyện. Thứ tiếng Anh thế kỷ thứ mười bảy sẽ đền đáp cho nhịp đọc thong thả. Hãy đọc một chương như bạn đọc một bài thánh thi, và để niềm an ủi lắng đọng lại.
Kế đến, hãy đọc Đức Chúa Trời Ban Mọi Sự Yên Ủi. Cuốn sách của Hannah Whitall Smith là chủ đề của Sibbes qua một giọng nói muộn hơn — rằng tấm lòng Đức Chúa Trời đối với người yếu đuối là sự nhân từ — và hai cuốn sách bổ trợ cho nhau qua ba thế kỷ.
Rồi hãy đọc một bài giảng như Sự Yên Ủi Ngọt Ngào Cho Các Thánh Đồ Yếu Đuối. Spurgeon, người yêu mến các tác giả Thanh giáo, đã rao giảng cùng một Phúc Âm về sự dịu dàng đối với kẻ yếu, và việc nghe điều ấy từ tòa giảng làm trọn điều Sibbes dạy trên trang giấy.
Sibbes để lại cho người đọc một điều vững chắc để nắm giữ: rằng Đấng Christ đang đối đãi với họ dịu dàng hơn điều họ dám tin, và cam kết với họ nhiều hơn những gì các thất bại của họ có thể phá hủy. Ê-sai 40:11 là bức chân dung của ông về Đấng Cứu Rỗi — Ngài sẽ thâu các chiên con vào cánh tay mình, và từ từ dắt các chiên cái đang cho bú. Cây Sậy Bị Giập, xét cho cùng, là chính câu Kinh Thánh ấy, được ấn nhẹ nhàng vào một tấm lòng nản chí cho đến khi nó tin.