ኢየሱስ በሞተበት ዋዜማ ሌሊት ደቀ መዛሙርቱን ለማዕድ ሰበሰበ፤ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ሲወደድና ሲከበር የኖረውንም ስጦታ ለቤተ ክርስቲያኑ ሰጠ፦ የጌታ እራትን። ክርስቲያኖች በተለያዩ ስሞች ይጠሩታል — ቅዱስ ቁርባን፣ የጌታ ማዕድ፣ ዩካሪስት (ከግሪኩ «ምስጋና» ከሚለው ቃል የተወሰደ)፣ እንጀራ መቍረስ — ሁሉም ግን ወደ አንድ ቀላልና ጥልቅ ድርጊት ያመለክታሉ። ኢየሱስ እንጀራንና የወይን ጽዋን አንሥቶ ስለ እንጀራው «ስለ እናንተ የሚሰጠው ሥጋዬ ይህ ነው፤ ይህን ለመታሰቢያዬ አድርጉት» (ሉቃስ 22:19)፣ ስለ ጽዋውም «ይህ ጽዋ ስለ እናንተ በሚፈሰው በደሜ የሚሆን አዲስ ኪዳን ነው» (ሉቃስ 22:20) አለ። በእነዚህ ተራ ነገሮች ውስጥ፣ ዳግመኛ እስኪመጣ ድረስ የሚያድነውን ሞቱን የሚያስቡበት፣ የሚቀበሉበትና የሚያውጁበት የማይረሳ መንገድ ለሕዝቡ ሰጠ።
እንግዲህ የጌታ እራት ምንድን ነው? ይህን ያህልስ አስፈላጊ የሆነው ለምንድን ነው? መጽሐፍ ቅዱስ ብዙ ባለ ጠጋ የትርጉም ገጽታዎችን ይሰጠዋል፤ እያንዳንዳቸውም እርሱ ወደሚያመለክተው አዳኝ ያለንን ፍቅር ያጠልቃሉ።
የክርስቶስ ሞት መታሰቢያ ነው
የመጀመሪያውና ከሁሉ ግልጹ ትርጉሙ መታሰቢያ ነው። ኢየሱስ «ይህን ለመታሰቢያዬ አድርጉት» አለ — ጳውሎስ እንደሚነግረን ደግሞ ሁለት ጊዜ (1ኛ ቆሮንቶስ 11:24-25)። የተቈረሰው እንጀራ የተሰጠውን ሥጋውን ያሳያል፤ የፈሰሰው ጽዋ የፈሰሰውን ደሙን ያሳያል። በማዕዱ ፊት ወደ መስቀሉ ተመልሰን እንወሰዳለን፤ ያዳነንንም ብዙ ዋጋ የተከፈለበትን ፍቅር በዓይናችን ብቻ ሳይሆን ከዚያ በላይ በሆነ መንገድ እንደ ገና እናየዋለን። አንድን አሳብ ብቻ አናሰላስልም፤ በእንጀራና በወይን የተሰበከን ስብከት እንቀምሳለን፣ በእጃችንም እንዳስሳለን።
ክርስቶስ የምንሰማውን ቃል ብቻ ሳይሆን የምንቀምሰውን ማዕድ መስጠቱ ርኅሩኅ ጥበብ አለበት። እግዚአብሔር ሥጋና ስሜት ያለን አድርጎ ፈጠረን፤ በእነርሱም በኩል ይገናኘናል። ወንጌል በስብከት ይነገራል፤ በማዕዱ ላይ ግን በእጃችንና በአንደበታችን ላይ ይቀመጣል፤ ስለዚህም እውነቱ ከአንድ በላይ በሆኑ በሮች ይደርሰናል። ትምህርትን ልንከራከረው እንችላለን፤ በእጅ የተቀበልነውን ስጦታ ግን ገፍቶ ማራቅ ይከብዳል። በእራቱ ውስጥ የእግዚአብሔር ፍቅር የምናሰላስለው አሳብ ብቻ መሆኑ ቀርቶ የምንዳስሰው፣ የምንቀምሰውና ወደ ውስጣችን የምንቀበለው ነገር ይሆናል።
ይህ በጥንቃቄ ታስቦበት የተደረገ ነው። እኛ ዘንጊዎች ሰዎች ነን፤ የምሥራቹም በሥራ በተወጠረ ሕይወት ውስጥ በቀላሉ ወደ ኋላ ሊገፋ ይችላል። ስለዚህ ጌታ መደበኛ፣ የሚዳሰስና የማይሳሳት ማሳሰቢያ ሰጠን — የሚያስቆመን፣ የሚሰበስበንና እንዲህ የሚለን ማዕድ፦ መስቀሉን እንደ ገና ተመልከት፤ መዳንህ ያስከፈለው ይህ ነው፤ ምን ያህል እንደምትወደድም እይ። በመጣን ቁጥር «ጌታ እስኪመጣ ድረስ ሞቱን» እንናገራለን (1ኛ ቆሮንቶስ 11:26)። ማዕዱ የተሰቀለውን ክርስቶስ በሕዝቡ ሕይወት መካከል የሚያኖር ሕያው መታሰቢያ ነው።
ከክርስቶስ ጋር እውነተኛ ኅብረት ነው
ነገር ግን እራቱ የማስታወስ ልምምድ ብቻ አይደለም። እውነተኛ ኅብረት ነው — ከሕያው ክርስቶስ ጋር ያለ ኅብረትና እርሱ ነፍሳችንን የሚመግብበት መንገድ ነው። ጳውሎስ እንዲህ ብሎ ይጠይቃል፦ «የምንባርከው የበረከት ጽዋ ከክርስቶስ ደም ጋር ኅብረት ያለው አይደለምን? የምንቆርሰውስ እንጀራ ከክርስቶስ ሥጋ ጋር ኅብረት ያለው አይደለምን?» (1ኛ ቆሮንቶስ 10:16)። በማዕዱ ፊት በእምነት ከእኛ የራቀን አዳኝ ብቻ አናስታውስም፤ ከእኛ ጋር ካለው አዳኝ ጋር ኅብረት እናደርጋለን።
ኢየሱስ ስለዚህ ምግብ ግልጽ በሆኑ ቃላት ተናገረ፦ «ሥጋዬን የሚበላ ደሜንም የሚጠጣ በእኔ ይኖራል እኔም በእርሱ እኖራለሁ» (ዮሐንስ 6:56)። ክርስቲያኖች ይህን በተለያየ መንገድ ተረድተውታል፤ ሁሉም ግን በዋናው ነገር ይስማማሉ፦ በጌታ ማዕድ ላይ አማኙ በእምነት በእውነት ክርስቶስን ይመገባል፤ በእርሱም ይበረታል። እራቱ ባዶ ሥርዓት አይደለም፤ መንፈሳዊ ምግብ ነው። ተርበን መጥተን እንመገባለን፤ ደክመን መጥተን እንበረታለን፤ ቀዝቅዘን መጥተን የእርሱን ፍቅር ስናስብ ፍቅራችን እንደ ገና ይቀጣጠላል።
አማኞችን አንድ አካል አድርጎ ያስተሳስራል
ቅዱስ ቁርባን በነፍስና በእግዚአብሔር መካከል ብቻ የሚደረግ የግል ጉዳይ ከቶ አይደለም፤ ቤተ ክርስቲያንን የሚያስተሳስር የቤተሰብ ማዕድ ነው። ጳውሎስ ከአንዱ እንጀራ ወደ አንዱ ሕዝብ ቀጥተኛ መስመር ይዘረጋል፦ «አንድ እንጀራ ስለ ሆነ፥ እኛ ብዙዎች ስንሆን አንድ ሥጋ ነን፤ ሁላችን ያን አንዱን እንጀራ እንካፈላለንና» (1ኛ ቆሮንቶስ 10:17)። ማዕዱን መካፈል የክርስቶስ በመሆናችን የአንዳችን የሌላችን መሆናችንን ማወጅ ነው።
ይህም የጌታ እራት ሁልጊዜ የማስታረቅ ኃይል እንዲኖረው አድርጎአል። የክርስቶስን የተቈረሰ ሥጋ እንጀራ ልትካፈለው ካለህ ወንድም ወይም እኅት ጋር ቂም ይዞ መቀመጥ ይከብዳል። ማዕዱ በፍቅርና በሰላም እንድንመጣ ይጠራናል፤ ልንዘነጋቸው የምንመርጣቸውን መለያየቶችም ያጋልጣል፣ ይፈውሳልም። በዘር፣ በመደብ፣ በዕድሜና በሕዝብ መካከል ያለውን አጥር ሁሉ ተሻግሮ አንዱ እንጀራ አንድ ሕዝብ ያደርጋል — ይህም ከነገድና ከቋንቋ ሁሉ የተዋጁት የሚሰበሰቡበትን ታላቅ ጉባኤ አስቀድሞ መቅመስ ነው።
ምን ያህል ጊዜ፣ በምንስ መንፈስ ልንቀርብ ይገባናል?
አዲስ ኪዳን ጥብቅ የጊዜ ሰሌዳ አያስቀምጥም፤ ነገር ግን እራቱ ዘወትር እንደሚደረግ በግልጽ ይገምታል። የመጀመሪያዎቹ አማኞች ዘወትር «በቤታቸውም እንጀራ እየቈረሱ» «በደስታና በጥሩ ልብ» ምግባቸውን ይመገቡ ነበር (የሐዋርያት ሥራ 2:46)፤ ጳውሎስም «ይህን እንጀራ በበላችሁ ጊዜ ሁሉ፥ ይህንም ጽዋ በጠጣችሁ ጊዜ ሁሉ» ይላል (1ኛ ቆሮንቶስ 11:26) — ይህም አልፎ አልፎ የሚደረግ ክስተት ሳይሆን የቤተ ክርስቲያን ሕይወት ተደጋጋሚ ልማድ እንደሚሆን ይጠብቃል። ክርስቲያኖች በማዕዱ ዙሪያ ምን ያህል ጊዜ መሰብሰብ እንዳለባቸው ይለያያሉ፤ ሁሉም ግን ይህ እንደ ተረሳ ነገር ሳይሆን የጸናና የተወደደ ልማድ እንዲሆን የታሰበ መሆኑን ይስማማሉ።
ምን ያህል ጊዜ እንደምንቀርብ ያህል፣ በምን መንፈስ እንደምንቀርብም አስፈላጊ ነው። ንጥረ ነገሮቹ እንጀራና ወይን ናቸው እንጂ አስማት አይደሉም፤ በመብላቱ ብቻ ምንም ኃይል የለም። በረከቱ የሚመጣው ምልክቶቹን አልፈው ወደሚያመለክቱት አዳኝ እየተመለከቱ በእምነት ለሚቀበሉ ነው። ሥርዓቱ ራሱ የሚያድን ይመስል በአጉል እምነት መቅረብ ዋናውን ነጥብ መሳት ነው፤ እንደ ባዶ ልማድ ቈጥሮ ያለ እምነት መቅረብ ደግሞ በረከቱን ማጣት ነው። ነገር ግን እያመኑ መቅረብ — ክርስቶስን በልብ፣ በእምነት፣ በምስጋና መመገብ — በእውነት መመገብ ነው። ስለ ቅዱስ ቁርባን የጻፉ የቀድሞ ጸሐፊዎች በዚህ ውስጣዊ መመገብ ላይ ማሰላሰል ይወዱ ነበር፤ አምላኪዎችም ባዶ፣ የተራበና የሚያመልክ ልብ ይዘው እንዲመጡ፣ ዓይናቸውንም ከእንጀራው ላይ አንሥተው የሕይወት እንጀራ ወደ ሆነው ወደ እርሱ እንዲመለከቱ ያሳስቡ ነበር።
ወደ ኋላ ወደ ፋሲካ፣ ወደ ፊትም ወደ ግብዣው ይመለከታል
ኢየሱስ እራቱን የመሠረተው በፋሲካ ማዕድ ላይ ሳለ ነው፤ ያም ሁኔታ በትርጉም የተሞላ ነው። እስራኤል የበግ ደም ሞትን ከእነርሱ ያራቀበትን፣ ከግብፅ ባርነት የዳኑበትን ቀን ለማስታወስ ለብዙ መቶ ዓመታት የፋሲካን በግ ይበሉ ነበር። አሁን ግን «ፋሲካችን ክርስቶስ» (1ኛ ቆሮንቶስ 5:7) ለአሮጌው በዓል አዲስና የላቀ ትርጉም ሰጠው፦ እውነተኛው የእግዚአብሔር በግ መጥቶአል፤ ደሙም ሕዝቡን ከግብፅ ባርነት ይልቅ ከጠለቀ ባርነት ያድናቸዋል።
ማዕዱ ወደ ኋላ ብቻ ሳይሆን ወደ ፊትም ይመለከታል። ኢየሱስ «በአባቴ መንግሥት ከእናንተ ጋር ከዚህ ከወይን ፍሬ አዲሱን እስከምጠጣበት እስከዚያ ቀን ድረስ» ዳግመኛ እንደማይጠጣ ለደቀ መዛሙርቱ ነገራቸው (ማቴዎስ 26:29)። ስለዚህ እያንዳንዱ ቅዱስ ቁርባን ለሚመጣው በዓል ልምምድ ነው፤ ያ በዓል የበጉ ሰርግ እራት ነው — «ወደ በጉ ሰርግ እራት የተጠሩ ብፁዓን ናቸው» (ራእይ 19:9) — በዚያን ጊዜ መላው የእግዚአብሔር ቤተሰብ በንጉሡ ማዕድ ዙሪያ በአንድነት ይቀመጣል። አሁን በተስፋ እንበላለን፤ አንድ ቀን ዘላለምን የሚሞላውን ግብዣ ትንሽ ቍራሽ እንቀምሳለን።
ወደ ማዕዱ እንዴት መቅረብ እንደሚገባ
እራቱ እጅግ ቅዱስ ስለ ሆነ፣ ጳውሎስ በግድየለሽነት ሳይሆን በአስተዋይነት እንድንቀርብ ያሳስበናል፦ «ሰው ግን ራሱን ይፈትን፥ እንዲሁም ከእንጀራው ይብላ ከጽዋውም ይጠጣ» (1ኛ ቆሮንቶስ 11:28)። ይህ ራስን መፈተን የማይገባቸውን ለማራቅ የታሰበ አይደለም — ከእኛ ማንም በራሱ የሚገባው የለምና — ይልቁንም ባልተናዘዝነው ኃጢአት ወይም ከወንድም ጋር በተጣላ ልብ በቸልተኝነት እንዳንቀርብ ሊጠብቀን ነው። የምንመጣው ሽልማት የተገባቸው ቅዱሳን ሆነን ሳይሆን ጸጋ የሚያስፈልጋቸው ኃጢአተኞች ሆነን ነው። ራስን መፈተን በእንግዳ ፊት የተቈለፈ በር ሳይሆን ከግብዣ በፊት ልብን ማጥራት ነው።
ስለዚህ በቅንነት ቅረብ፦ ኃጢአትህን ተናዘዝ፣ በምትችለው ሁሉ ታረቅ፣ ከዚያም በደስታ ቅረብ። ማዕዱ ለፍጹማን ሳይሆን ይቅር ለተባሉት፣ ለብርቱዎች ሳይሆን ለተራቡት ነው። ክርስቶስ ለቤተ ክርስቲያኑ ከሰጣቸው ስጦታዎች እጅግ ጣፋጭ ከሆኑት አንዱ ነው — ፍቅሩን የምናስብበት፣ እርሱን እንደ ገና የምንመገብበት፣ ከሕዝቡ ጋር የምንተሳሰርበትና ዓይናችንን ወደ መመለሱ የምናነሣበት ስፍራ ነው። በክርስትና ሕይወት ውስጥ ይህን ያህል ብዙ ነገር በዚህ ያህል ትንሽ ስፍራ የሚሰበስቡ ነገሮች ጥቂቶች ናቸው፦ ያለፈው፣ የአሁኑና የሚመጣው፤ የግለሰብ ነፍስና መላው የእግዚአብሔር ቤተሰብ፤ ስለ ኃጢአት ያለ ኀዘንና በመዳን ያለ ደስታ — ሁሉም በአንድ ቍራሽ እንጀራና በአንድ ጽዋ ወይን ውስጥ በአንድነት ተይዘዋል። በትክክል ከተቀበልነው፣ ትዕቢተኞች ሳይሆን አመስጋኞች አድርጎ፣ ደግሞም እንደ ቀድሞው ሳንሆን ያሰናብተናል። በቀረብህ ጊዜ ሁሉ ወደ ክርስቶስ እየተመለከትህ ቅረብ፤ ባዶህንም አትመለስም። ይህን ማዕድ ያዘጋጀው ራሱ ነው፤ ራሱም ጋባዡ፣ ራሱም ግብዣው፣ ራሱም ከሁሉ የሚያንሰውን እንግዳ በደስታ የሚቀበለው ነው።
