መጽሐፍ ቅዱስ በታሪክ ከተሸጡት መጻሕፍት ሁሉ እጅግ የተሸጠ፣ ደግሞም እጅግ ጥቂት ከሚነበቡት መጻሕፍት አንዱ ነው። ብዙ ሰዎች በርካታ ቅጂዎች አሏቸው፤ ሊያነብቡትም ያስባሉ፤ ነገር ግን ከየት እንደሚጀምሩ በትክክል አያውቁም። መጽሐፍ ቅዱስ የሚያስፈራ ሊመስል ይችላል — ወፍራም፣ ጥንታዊ፣ ያልተለመዱ ስሞችና እንግዳ ልማዶች የሞሉበት መጽሐፍ። ነገር ግን መጽሐፍ ቅዱስ የተሰጠው ለሊቃውንት ብቻ ሳይሆን ለተራ ሰዎች ነው፤ እግዚአብሔርም እያንዳንዱ አማኝ እንዲያነብበው፣ እንዲያስተውለውና በእርሱ እንዲኖር ይፈልጋል። ይህ የእግዚአብሔር ሕያው ቃል ነው፤ የሚናገረን፣ የሚመግበንና የሚመራን በእርሱ ነው። በሚገባ ማንበብን መማር አንድ ክርስቲያን ሊያዳብረው ከሚችለው ልማድ ሁሉ እጅግ የሚበልጥ ዋጋ ያለው ነው። እንዴት እንደምትጀምርና እንዴት እንደምትቀጥል እነሆ።
መጽሐፍ ቅዱስ ምን እንደ ሆነ እወቅ — ሊነበብ የሚገባውም ለምን እንደ ሆነ
መጽሐፍ ቅዱስን እንዴት ማንበብ እንዳለብህ ከመማርህ በፊት በእጅህ የያዝከው ምን እንደ ሆነ ማወቅ ይረዳሃል። መጽሐፍ ቅዱስ የጥንት ሃይማኖታዊ ጽሑፎች ስብስብ ብቻ አይደለም፤ የእግዚአብሔር የራሱ ቃል ነው፦ «የእግዚአብሔር መንፈስ ያለበት መጽሐፍ ሁሉ ለትምህርትና ለተግሣጽ ልብንም ለማቅናት በጽድቅም ላለው ምክር ደግሞ ይጠቅማል» (2ኛ ጢሞቴዎስ 3:16)። በእነዚህ ገጾች አማካይነት ሕያው እግዚአብሔር አንተን በግል ይናገርሃል። ይህ አንድ እምነት ወደ መጽሐፉ የምትቀርብበትን መንገድ ሁሉ ይለውጣል — ልታጠናው እንደሚገባ የትምህርት ቤት መጽሐፍ ሳይሆን፣ ከፈጠረህና ከሚወድህ ከእርሱ እንደ መጣ መልእክት አድርገህ ትቀርበዋለህ።
ደግሞም ለሕይወት ጉዞ መብራት ነው፦ «ቃልህ ለእግሬ መብራት፥ ለመንገዴም ብርሃን ነው» (መዝሙር 119:105)። ግራ በሚያጋባ ዓለም ውስጥ መጽሐፍ ቅዱስ ብርሃን ይሰጣል — የሚቀጥለውን እርምጃ፣ የመንገዱንም ሁሉ አቅጣጫ ለማየት የሚበቃ ብርሃን። የሚገጥምህ ምንም ይሁን ምን፣ ቅዱሳት መጻሕፍት ስለ እርሱ ይናገራሉ፤ ደራሲያቸው ፍጻሜውን ከመጀመሪያው ያውቃልና። መጽሐፍ ቅዱስን ማንበብ ማለት እግዚአብሔር ብርሃኑን በመንገድህ ላይ እንዲያበራ መፍቀድ ነው።
ከመጀመሪያው ገጽ ሳይሆን ከትክክለኛው መጽሐፍ ጀምር
የተለመደው ስሕተት ዘፍጥረትን ከፍቶ በቀጥታ እስከ መጨረሻው ለማንበብ መሞከር ነው። ይህ ለአንዳንዶች ይሠራል፤ ብዙዎች ግን በብሉይ ኪዳን ሕግ መካከል ተጣብቀው ተስፋ ይቈርጣሉ። ለአብዛኞቹ ሰዎች የሚሻለው መነሻ ከወንጌላት አንዱ ነው — ለፈጣን አካሄዱ የማርቆስ ወንጌል፣ ወይም ለጥልቀቱ የዮሐንስ ወንጌል። በዚያ ኢየሱስን በቀጥታ ታገኘዋለህ፤ መጽሐፍ ቅዱስ በሙሉ በመጨረሻ ስለ እርሱ ነውና። ኢየሱስ ራሱ ስለ መጻሕፍት፦ «እነርሱም ስለ እኔ የሚመሰክሩ ናቸው» አለ (ዮሐንስ 5:39)፤ ከትንሣኤውም በኋላ ታሪኩ ሁሉ ወደ እርሱ እንዴት እንደሚያመለክት «በመጻሕፍት ሁሉ» ለተከታዮቹ ገለጠላቸው (ሉቃስ 24:27)።
ከአንድ ወንጌል በኋላ እንደ ፊልጵስዩስ ወይም 1ኛ ዮሐንስ ወዳለ አጭር መልእክት ተሻገር፤ ከዚያም ስለ ጥንቲቱ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ የሐዋርያት ሥራን፣ ለጸሎት ቋንቋም መዝሙረ ዳዊትን አንብብ። አንድ ብቻ ትክክለኛ ቅደም ተከተል የለም፤ ነገር ግን ኢየሱስ ይበልጥ በግልጽ ከሚታይበት ስፍራ መጀመር የቀረውን ሁሉ የሚከፍት ቁልፍ ይሰጥሃል። መጽሐፉ በሙሉ — ታሪኩ፣ ሕጉ፣ ትንቢቱ፣ ቅኔው — ማዕከሉን በእርሱ ያገኛል።
ቀስ ብለህ አንብብ፤ ዓላማህም ምዕራፍ መጨረስ ብቻ ሳይሆን እግዚአብሔርን ማግኘት ይሁን
የመጽሐፍ ቅዱስ ንባብ ግቡ ብዙ ገጽ መሸፈን ሳይሆን ከእግዚአብሔር መስማት ነው። ብዙ ጥቅሶችን በግድየለሽነት ከማንበብ ጥቂት ጥቅሶችን በአሳብ ማንበብ ይሻላል። በመዝሙር 1 ብፁዕ የተባለው ሰው እንዲህ የተባለለት ነው፦ «በእግዚአብሔር ሕግ ደስ ይለዋል፥ ሕጉንም በቀንና በሌሊት ያስባል» (መዝሙር 1:2)። ያስባል — ጥሩ ምግብን እንደሚያጣጥም ሰው ቃሉን ቀስ ብሎ በልቡ ያወጣል ያወርዳል። እንዲህ ያለው ሰው «በውኃ ፈሳሾች ዳር እንደ ተተከለች፥ ፍሬዋን በየጊዜዋ እንደምትሰጥ ዛፍ» ይሆናል (መዝሙር 1:3)፤ ሥሩ የጠለቀና ፍሬያማ ነው።
ስለዚህ ለመጨረስ ብቻ ሳይሆን ለመመገብ አንብብ። አጭር ክፍል ውሰድና ጥቂት ቀላል ጥያቄዎችን ጠይቅበት፦ ይህ ስለ እግዚአብሔር ምን ይነግረኛል? ስለ ራሴስ ምን ያሳየኛል? የምታመንበት የተስፋ ቃል፣ የምታዘዘው ትእዛዝ፣ የምከተለው ወይም የምርቀው ምሳሌ፣ ልናዘዘው የሚገባ ኃጢአት አለን? ከዚያም ቆም በልና ያነበብኸውን መልሰህ ለእግዚአብሔር በጸሎት አቅርብ። ሕፃን ወተትን እንደሚናፍቅ አዲስ አማኞችም ቅዱሳት መጻሕፍትን እንዲናፍቁ ይመከራሉ፦ «ተንኰል የሌለበትን የቃልን ወተት ተመኙ» (1ኛ ጴጥሮስ 2:2)፤ ዓላማውም በእርሱ አድገው ወደ መዳን እንዲደርሱ ነው። ለመመገብ አንብብ፤ ታድጋለህም።
እንድታስተውል እግዚአብሔር እንዲረዳህ ለምነው
መጽሐፍ ቅዱስ መንፈሳዊ መጽሐፍ ነው፤ የሚስተዋለውም በመንፈሳዊ እርዳታ ነው። እርሱን በብልሃት ብቻ እንድትፈታው አልተጠበቀም፤ ይልቁንም ደራሲው እንዲከፍትልህ እንድትለምነው ነው። መዝሙረኛው እንዲህ ብሎ ጸለየ፦ «ከሕግህ ተአምራትን እንዳይ ዓይኖቼን ክፈት» (መዝሙር 119:18) — መጽሐፉን በከፈትህ ቍጥር ልትጸልየው የሚገባ ጸሎት ነው። ቅዱሳት መጻሕፍትን ያጻፈው ያው መንፈስ እንዲያበራልህ በእያንዳንዱ አማኝ ውስጥ ይኖራል።
ስለዚህ ንባብህን በአጭር ጸሎት ጀምር፦ «ጌታ ሆይ፣ ዓይኖቼን ክፈት፤ ተናገረኝ፤ ኢየሱስን አሳየኝ፤ በቃልህም ለውጠኝ።» ይህ የመጽሐፍ ቅዱስን ንባብ ከግዴታነት አውጥቶ ወደ ግንኙነት ያሸጋግረዋል። ጽሑፍን ብቻ እያጠናህ አይደለም፤ ራሱን ማሳወቅ ደስ በሚያሰኘው በሕያው መምህር እግር ሥር ተቀምጠሃል። ይህን ጸሎት የሚጸልይ እጅግ ትሑት አንባቢ፣ የማይጸልየው እጅግ ብልህ ሊቅ ከሚያየው ይልቅ አብልጦ ያያል።
ለማወቅ ብቻ ሳይሆን ለመታዘዝ አንብበው
መጽሐፍ ቅዱስ የተሰጠን እንዲያሳውቀን ብቻ ሳይሆን እንዲለውጠን ነው፤ እውነቱም በሙላት የሚጨበጠው በማድረግ ነው። ያዕቆብ ወደ ሕይወት ፈጽሞ የማይደርስን ንባብ እንዲህ ብሎ ያስጠነቅቃል፦ «ቃሉን የምታደርጉ ሁኑ እንጂ ራሳችሁን እያሳታችሁ የምትሰሙ ብቻ አትሁኑ» (ያዕቆብ 1:22)። ሰሚ ብቻ የሆነውን ሰው፣ ፊቱን በመስተዋት አይቶ ወዲያው መልኩ ምን እንደሚመስል ከሚረሳ ሰው ጋር ያመሳስለዋል። ራሳችንን በቅዱሳት መጻሕፍት ውስጥ የምናየው በምናየው ነገር እንድንለወጥ ነው።
ስለዚህ ለመታዘዝ ተዘጋጅተህ አንብብ። ትእዛዝ ሲወቅስህ ምላሽ ስጥ። የተስፋ ቃል ሲያጽናናህ ሙሉ ክብደትህን በእርሱ ላይ ጣል። ኃጢአት ሲገለጥ ተናዘዘው፤ ከእርሱም ተመለስ። ቃሉ ሥራውን የሚሠራው እንዲህ ነው፦ «ነጻ የሚያወጣውን ፍጹሙን ሕግ ተመልክቶ የሚጸናበት፥ ሥራንም የሚሠራ እንጂ ሰምቶ የሚረሳ ያልሆነው፥ በሥራው የተባረከ ይሆናል» (ያዕቆብ 1:25)። ተደንቆበት ብቻ ከሚቀር ብዙ ቃል ይልቅ የተታዘዝነው ጥቂት ቃል አብልጦ ይጠቅማል።
አንድ ክፍል ግራ ሲያጋባህ ምን ማድረግ እንዳለብህ
መጽሐፍ ቅዱስን የሚያነብብ ሁሉ ግራ የሚያጋቡ ክፍሎች ያጋጥሙታል፤ ይህም የሚያሳፍር ነገር አይደለም። ሐዋርያው ጴጥሮስ እንኳ በጳውሎስ መልእክቶች ውስጥ «ለማስተዋል የሚያስቸግር ነገር አለ» ብሎ አምኗል (2ኛ ጴጥሮስ 3:16)። መጽሐፍ ቅዱስ በብዙ መቶ ዘመናት ውስጥ በጥንታውያን ባህሎች መካከል ተጽፏል፤ ስለዚህ በተወሰነ መጠን ችግር መኖሩ የሚጠበቅ ነው። ዋናው ነገር አስቸጋሪዎቹ ክፍሎች ግልጽ በሆኑት ክፍሎች ከመመገብ እንዲያግዱህ አለመፍቀድ ነው — ልታውቀው የሚያስፈልግህ አብዛኛው ነገር ለማንኛውም ትሑት አንባቢ ግልጽ ነውና።
ግራ የሚያጋባ ነገር ሲገጥምህ ጥቂት ቀላል ነገሮችን ሞክር። በዙሪያው ያሉትን ጥቅሶች አንብብ፤ ዐውዱ አብዛኛውን ጊዜ ብዙውን ችግር ያጠራልና። በአንድ ግልጽ ባልሆነ ጥቅስ ላይ እንግዳ አሳቦችን ከመገንባት ይልቅ ግልጽ የሆኑት የቅዱሳት መጻሕፍት ክፍሎች ግልጽ ያልሆኑትን እንዲተረጉሙ ፍቀድ። የሚታመን የጥናት መጽሐፍ ቅዱስ ተጠቀም፤ ወይም የጎለመሰ ክርስቲያንን እርዳታ ጠይቅ — በነህምያ ዘመን ሌዋውያን ሕዝቡ ንባቡን እንዲያስተውሉ ትርጉሙን ያስረዱ ነበር (ነህምያ 8:8)፤ እግዚአብሔርም ዛሬም እንድናስተውል እንዲረዱን መምህራንን ይጠቀማል። ከሁሉም በላይ ትሑትና የሚጸልይ ልብ ይኑርህ፤ የእግዚአብሔር መንፈስ ነገር «በመንፈስም የሚመረመር ስለ ሆነ» (1ኛ ቆሮንቶስ 2:14)፣ የቅዱሳት መጻሕፍት ጥልቅ ነገሮች የሚገለጡት ለመተቸት ሳይሆን ለመታዘዝ ለሚመጡ ነው።
የዕለት ልማድ አድርገው — ተስፋም አትቍረጥ
መጽሐፍ ቅዱስን በሚገባ ማንበብ ከግለት ይልቅ በወጥነት ላይ የተመሠረተ ነው። ለዓመታት የቀጠለ በየቀኑ የሚሰጥ ጥቂት ጊዜ፣ አልፎ አልፎ ከሚደረግ ረጅም ንባብ ይልቅ ነፍስን አብልጦ ይቀርጻል። ኢያሱ የእግዚአብሔርን ቃል ዘወትር በፊቱ እንዲያኖር ታዘዘ፦ «ይህ የሕግ መጽሐፍ ከአፍህ አይለይ፥ ነገር ግን … በቀንና በሌሊት አስበው» (ኢያሱ 1:8)። በቤርያ የነበሩት ልበ ሰፊ አማኞች «ዕለት ዕለት መጻሕፍትን እየመረመሩ» ስለ ነበሩ ተመሰገኑ (የሐዋርያት ሥራ 17:11)። መጽሐፍ ቅዱስ የሚያመሰግነው ልማድ የዕለት ዕለቱ ነው።
የተወሰነ ጊዜና ስፍራ ምረጥ፤ በትንሹ ጀምር፤ ራስህንም በትዕግሥት ያዝ። አንዳንድ ክፍሎች ግራ ያጋቡሃል — ይህ የተለመደ ነው፤ ማንበብህን ቀጥል፤ ግልጽ የሆኑት ክፍሎችም አስቸጋሪዎቹን እንዲያበሩ ፍቀድ። የአንድን ቀን ንባብ የምትለካው በተሰማህ ስሜት ሳይሆን ከእግዚአብሔር ጋር በመገናኘትህ ይሁን። ቃሉም በሙላት ይኑርብህ (ቆላስይስ 3:16)፤ ወደ ቀንህ ይዘኸው ሂድ፤ ስትሠራም ሆነ ስትጠባበቅ ወደ አንድ ጥቅስ ደጋግመህ ተመለስ። ከሌሎች ጋር ማንበብም ይረዳል — በቤተ ክርስቲያን፣ በመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ወይም ከጓደኛ ጋር — በዚያ ጥያቄዎች ሊጠየቁ፣ ማስተዋልም ሊካፈል ይችላል፤ ፍላጎታችን ሲደክምም እርስ በርስ መተሳሰባችን እንድንቀጥል ያደርገናል። ደረቅ በሚመስሉ ቀናትም ተስፋ አትቍረጥ፤ በማንበብ መጽናት፣ ልክ በመመገብ እንደ መጽናት፣ የሚለካው በአንድ ማዕድ ደስታ ሳይሆን በዕድሜ ልክ በሚገኝ የማያቋርጥ ምግብ ነው። ከጊዜ በኋላ መጽሐፍ ቅዱስ የምታነብበው መጽሐፍ ብቻ ሳይሆን ሕያው እግዚአብሔርን የምታገኝበት ስፍራ መሆኑን ትረዳለህ — ያንንም አንድ ጊዜ ከቀመስህ ያለ እርሱ አንድ ቀን እንኳ ማሳለፍ አትፈልግም። ዛሬውኑ ክፈተው፤ እንዲናገርህ ለምነው፤ ጀምርም።
