Ăn năn là một trong những lời đầu tiên của Phúc Âm, và cũng là một trong những lời bị hiểu sai nhiều nhất. Với nhiều người, nó nghe như sự khúm núm hèn mọn — một thứ tôn giáo của mặc cảm tội lỗi, của sự tự hành hạ không dứt, của cảm giác không bao giờ đủ tốt. Nhưng sự ăn năn theo Kinh Thánh không hề u ám như thế. Đó là một sự quay lại: một sự thay đổi tâm trí trở thành một sự đổi hướng, khi một người thôi bước xa khỏi Đức Chúa Trời và quay lại để bước về phía Ngài. Sự ăn năn chẳng phải là tin dữ, mà là cánh cửa dẫn vào mọi điều tốt lành, vì đó chính là con đường về nhà. Khi Chúa Giê-xu bắt đầu rao giảng, đây là lời kêu gọi đầu tiên của Ngài: Ngài phán rằng kỳ đã trọn, “nước Đức Chúa Trời đã đến gần; các ngươi hãy ăn năn và tin đạo Tin Lành” (Mác 1:15).
Vậy ăn năn là gì? Không chỉ là cảm thấy hối hận, cũng không chỉ là cố gắng hơn, mà là một điều sâu xa hơn và giải phóng hơn cả hai điều ấy. Sau đây là điều Kinh Thánh muốn nói về sự ăn năn, và lý do vì sao đó là một tin lành tuyệt vời đến thế.
Ăn năn là sự thay đổi tâm trí làm đổi hướng cả cuộc đời
Từ ngữ đằng sau chữ “ăn năn” có nghĩa là thay đổi tâm trí — nhưng trong Kinh Thánh, đó không bao giờ chỉ là một biến chuyển trong suy nghĩ. Đó là sự định hướng lại toàn bộ con người. Phi-e-rơ đặt hai vế ấy cạnh nhau: “các ngươi hãy ăn năn và trở lại, đặng cho tội lỗi mình được xóa đi” (Công Vụ Các Sứ Đồ 3:19). Trước hết là sự thay đổi tâm trí bên trong, rồi đến sự quay lại bên ngoài của cả đời sống. Phao-lô mô tả toàn bộ chức vụ của mình là kêu gọi người ta rằng “phải ăn năn và trở lại cùng Đức Chúa Trời, làm công việc xứng đáng với sự ăn năn” (Công Vụ Các Sứ Đồ 26:20).
Vì vậy, sự ăn năn chưa trọn vẹn khi chúng ta cảm thấy day dứt; nó trọn vẹn khi chúng ta quay lại. Các tiên tri hình dung sự ăn năn như việc rời bỏ một con đường để đi một con đường khác: “Kẻ ác khá bỏ đường mình, người bất nghĩa khá bỏ các ý tưởng; hãy trở lại cùng Đức Giê-hô-va, Ngài sẽ thương xót cho” (Ê-sai 55:7). Từ bỏ và trở lại — đó là hình dạng của sự ăn năn. Một nỗi buồn không thay đổi được điều gì thì chưa phải là ăn năn; một sự quay lại bỏ con đường cũ phía sau mới là ăn năn.
Đó là sự buồn rầu theo ý Đức Chúa Trời, chứ không chỉ là sự hối tiếc
Không phải mọi nỗi buồn đều là sự ăn năn. Có một nỗi buồn chữa lành và có một nỗi buồn chỉ đè bẹp, và Phao-lô đã phân biệt hai điều ấy cách cẩn thận: “sự buồn rầu theo ý Đức Chúa Trời sanh ra sự hối cải, và sự hối cải dẫn đến sự rỗi linh hồn; về sự đó người ta chẳng hề ăn năn, còn sự buồn rầu theo thế gian sanh ra sự chết” (2 Cô-rinh-tô 7:10). Sự buồn rầu theo thế gian chỉ tiếc nuối vì hậu quả — vì bị bắt quả tang, vì bị xấu hổ, vì phải chịu khổ. Sự buồn rầu theo ý Đức Chúa Trời đau buồn vì chính tội lỗi, bởi nó chống nghịch Đức Chúa Trời. Sự khác biệt ấy quyết định mọi điều. Giu-đa cảm thấy day dứt rồi tự treo cổ; Phi-e-rơ khóc lóc thảm thiết và được phục hồi. Cả hai đều đã phụ Chúa mình cách nặng nề, nhưng một nỗi buồn chạy về phía sự chết, còn nỗi buồn kia chạy về phía Đức Chúa Trời. Nhìn từ bên ngoài, những giọt nước mắt trông giống nhau; chính hướng đi của chúng mới cho thấy đâu là nỗi buồn nào.
Đa-vít, sau cú sa ngã lớn của mình, đã dâng lên lời cầu nguyện kinh điển của sự buồn rầu theo ý Đức Chúa Trời: “Tôi đã phạm tội cùng Chúa, chỉ cùng một mình Chúa thôi, Và làm điều ác trước mặt Chúa... Đức Chúa Trời ôi! xin hãy dựng nên trong tôi một lòng trong sạch” (Thi Thiên 51:4, 10). Ông không chỉ tiếc nuối mớ hỗn độn mình gây ra; ông đau buồn vì đã xúc phạm Đức Chúa Trời và khao khát được làm cho mới lại. Đó là nỗi buồn mà Đức Thánh Linh tạo nên — không phải sự tự ghét bỏ trong tuyệt vọng, nhưng là sự thành thật của một tấm lòng tan vỡ, chạy về phía Đức Chúa Trời thay vì chạy trốn khỏi Ngài.
Ăn năn là trở về nhà
Bức tranh đẹp nhất về sự ăn năn mà Chúa Giê-xu từng vẽ ra là câu chuyện người con trai hoang đàng. Hãy để ý câu chuyện chuyển hướng thế nào. Ở một xứ xa, sau khi đã phung phí hết mọi sự, chàng trai trẻ “tỉnh ngộ” và nói: “Ta sẽ đứng dậy trở về cùng cha” (Lu-ca 15:17–18). Đó là sự ăn năn gói gọn trong một câu: tỉnh ngộ, và trở về cùng Cha. Anh tập dượt sẵn một lời thú nhận, đứng dậy, và quay về nhà — và điều lạ lùng là những gì đón anh ở đó. “Khi còn ở đàng xa, cha nó thấy thì động lòng thương xót, chạy ra ôm lấy cổ” (Lu-ca 15:20).
Cũng hãy để ý những gì người cha không làm. Ông không thuyết giảng, không bắt con phải trải qua một thời gian thử thách, không bắt con phải tự mình làm lụng để giành lại quyền làm con. Ông cắt ngang lời thú nhận đã tập sẵn bằng một chiếc áo, một chiếc nhẫn và một bữa tiệc. Đó là Đức Chúa Trời mà sự ăn năn quay về — không phải Đấng miễn cưỡng tiếp nhận chúng ta ở rìa xa của điền trang Ngài, nhưng là Đấng phục hồi chúng ta trọn vẹn và vui mừng vào trong gia đình. Sự ăn năn tin điều này về Đức Chúa Trời, và vì thế dám đến gần.
Đây là lẽ thật biến sự ăn năn từ nỗi sợ hãi thành niềm hy vọng. Đấng chúng ta quay về không phải là một quan án miễn cưỡng, nhưng là một người Cha đang chạy ra đón. Ăn năn không phải là bò lết trở về với một Đức Chúa Trời phải được thuyết phục mới chịu nhận chúng ta; ăn năn là quay về với một Đức Chúa Trời vẫn luôn dõi mắt trông ra con đường, mong mỏi chúng ta trở về, sẵn sàng chạy ra đón. Đó là lý do vì sao phản ứng của thiên đàng trước một tội nhân ăn năn không phải là sự trang nghiêm, mà là sự hân hoan: trước mặt các thiên sứ của Đức Chúa Trời, “sẽ mừng rỡ cho một kẻ có tội ăn năn” (Lu-ca 15:10).
Chính lòng nhân từ của Đức Chúa Trời dẫn chúng ta đến sự ăn năn
Chúng ta thường hình dung sự ăn năn như một điều mình phải tự gắng sức tạo ra để xoa dịu một Đức Chúa Trời đang giận. Kinh Thánh đảo ngược bức tranh ấy. Ngay từ đầu, chính lòng nhân từ của Đức Chúa Trời khơi dậy sự ăn năn trong chúng ta: Kinh Thánh nói về “lòng nhân từ của Đức Chúa Trời đem ngươi đến sự ăn năn” (Rô-ma 2:4). Và chính sự ăn năn cũng là món quà của Ngài, chứ không chỉ là thành quả của chúng ta — Hội Thánh đầu tiên đã kinh ngạc mà nói rằng: “Đức Chúa Trời cũng đã ban sự ăn năn cho người ngoại để họ được sự sống” (Công Vụ Các Sứ Đồ 11:18).
Điều này có nghĩa là chúng ta không phải tự chế tạo ra một tâm trạng hoàn hảo trước khi đến với Ngài. Chúng ta xin Đức Chúa Trời ban điều đó. Nếu lòng bạn cảm thấy cứng cỏi và nỗi buồn của bạn còn nông cạn, câu trả lời không phải là tuyệt vọng, mà là cầu nguyện: “Lạy Chúa, xin ban cho con sự ăn năn; xin cho con một tấm lòng biết đau buồn trước điều làm Ngài đau buồn và quay về với điều Ngài yêu mến.” Chính lòng khao khát được ăn năn đã là ân điển đang hành động, là cái kéo nhẹ đầu tiên của người Cha đang kéo kẻ lang thang trở về nhà.
Ăn năn và đức tin là hai mặt của cùng một sự quay lại
Sự ăn năn không bao giờ đi một mình. Nó là nửa phủ định của một chuyển động duy nhất mà nửa khẳng định là đức tin — quay lưng khỏi tội lỗi và quay mặt về Đấng Christ, như một đồng xu có hai mặt. Đó là lý do Chúa Giê-xu đặt hai điều ấy chung với nhau trong bài giảng đầu tiên của Ngài: “các ngươi hãy ăn năn và tin đạo Tin Lành” (Mác 1:15). Phao-lô cũng tóm tắt toàn bộ sứ điệp của mình theo cùng một cách, khi làm chứng “về sự ăn năn đối với Đức Chúa Trời, và đức tin trong Đức Chúa Jêsus là Chúa chúng ta” (Công Vụ Các Sứ Đồ 20:21). Bạn không thể thật sự quay lưng khỏi tội lỗi mà không quay về phía một Đấng nào đó; và bạn cũng không thể thật sự quay về với Đấng Christ mà không quay lưng khỏi chính những điều Ngài đã chịu chết để cứu bạn ra khỏi.
Điều này gìn giữ chúng ta khỏi hai sai lầm. Sai lầm thứ nhất là một thứ “ăn năn” chỉ toàn đau buồn mà không có Phúc Âm — sự tự hành hạ không dứt, không bao giờ ngước mắt lên nhìn Đấng Cứu Rỗi; đó không phải là ăn năn mà là tuyệt vọng. Sai lầm thứ hai là một thứ “đức tin” muốn được tha thứ nhưng không muốn thay đổi, muốn nhận Đấng Christ làm Đấng giải cứu mà vẫn giữ tội lỗi làm vua. Sự hoán cải thật khước từ cả hai. Nó đau buồn vì tội lỗi và nắm lấy Đấng Christ, từ bỏ xứ xa và chạy về cùng Cha. Hai điều ấy thuộc về nhau, và nơi nào Đức Thánh Linh hành động, chúng luôn đến cùng nhau.
Ăn năn không phải là hành động một lần mà là một lối sống
Sự ăn năn mở ra đời sống Cơ Đốc, nhưng cánh cửa ấy không khép lại sau lưng chúng ta. Theo một nghĩa nào đó, toàn bộ bước đường Cơ Đốc là một đời sống không ngừng quay lại — mỗi ngày trở về cùng Đức Chúa Trời khi chúng ta khám phá ra những góc khuất mới trong lòng cần đến ánh sáng của Ngài. Điều này không có gì u uất; đó là sự lành mạnh. “Nếu chúng ta xưng tội mình, thì Ngài là thành tín công bình để tha tội cho chúng ta, và làm cho chúng ta sạch mọi điều gian ác” (1 Giăng 1:9). Cơ Đốc nhân không để nợ nần tích tụ với Đức Chúa Trời, nhưng mau chóng quay lại thay vì để tội lỗi đông cứng thành một hướng đi cố định.
Sự quay lại này cũng không phải là một gánh nặng cướp mất niềm vui. Hoàn toàn ngược lại — chính tội lỗi chưa được xưng ra mới cướp mất niềm vui, còn sự ăn năn thì phục hồi nó. Đó là lý do cùng một Đa-vít, người đã cầu xin một lòng trong sạch, cũng cầu nguyện: “Xin hãy ban lại cho tôi sự vui vẻ về sự cứu rỗi của Chúa” (Thi Thiên 51:12). Con đường ăn năn luôn dẫn đến sự vui mừng, vì nó luôn dẫn về Đức Chúa Trời.
Làm sao để quay về ngay hôm nay
Vậy một người thật sự ăn năn như thế nào? Không phải bằng một công thức, nhưng bằng một tấm lòng thành thật. Hãy gọi đúng tên tội lỗi trước mặt Đức Chúa Trời thay vì bào chữa cho nó. Hãy đồng ý với Ngài về điều đó. Hãy dứt khoát quay lưng khỏi nó, và ở đâu có thể, hãy sửa lại điều sai trái bạn đã gây ra. Rồi hãy tin cậy lời hứa: món nợ đã được xóa, sự đón tiếp là chắc chắn, người Cha đang chạy ra đón bạn rồi.
Chúa Giê-xu đã cảnh báo rằng sự ăn năn không phải là điều tùy ý — “nếu các ngươi chẳng ăn năn, thì hết thảy sẽ bị hư mất như vậy” (Lu-ca 13:3) — chính vì lựa chọn còn lại là cứ tiếp tục bước xa khỏi nguồn sự sống duy nhất. Nhưng lời cảnh báo ấy được đặt bên trong một lời mời, và lời mời ấy đang rộng mở ngay bây giờ. Bạn không cần phải tự làm cho mình sạch sẽ trước; chính sự quay lại đã là sự trở về nhà. Dù bạn đã lang thang đến đâu, đã bao lâu, con đường quay về vẫn ngắn, và ở cuối con đường ấy có một Đấng vẫn luôn chờ đợi bạn suốt bấy lâu nay. Hãy đứng dậy, và trở về cùng Cha của bạn.