ንስሐ ከወንጌል የመጀመሪያ ቃላት አንዱ ነው፤ ደግሞም እጅግ በተሳሳተ መንገድ ከሚሰሙት ቃላት አንዱ ነው። ለብዙዎች ጆሮ ራስን ማዋረድ ይመስላል — የበደለኛነት ስሜት ሃይማኖት፣ ማለቂያ የሌለው ራስን መቅጣት፣ መቼም በቂ ሆኖ አለመገኘት። መጽሐፍ ቅዱሳዊ ንስሐ ግን እንዲህ ያለ ጨለማ ነገር አይደለም። እርሱ መመለስ ነው፦ የአቅጣጫ ለውጥ የሚሆን የአሳብ ለውጥ፣ ሰው ከእግዚአብሔር እየራቀ መሄዱን አቁሞ ወደ እርሱ ለመሄድ የሚመለስበት ነው። መጥፎ ዜና መሆን ይቅርና፣ ወደ መልካም ነገር ሁሉ የሚያስገባ በር ነው፤ ወደ ቤት የሚመልስ መንገድ ነውና። ኢየሱስ መስበክ በጀመረ ጊዜ የመጀመሪያ ጥሪው ይህ ነበር፦ «ዘመኑ ተፈጸመ የእግዚአብሔርም መንግሥት ቀርባለች፤ ንስሐ ግቡ በወንጌልም እመኑ» (ማርቆስ 1:15)።
እንግዲያስ ንስሐ ምንድን ነው? ማዘን ብቻ አይደለም፤ አብልጦ መጣርም ብቻ አይደለም፤ ከሁለቱም የጠለቀና ይበልጥ ነጻ የሚያወጣ ነገር ነው። መጽሐፍ ቅዱስ በዚህ ቃል ምን ማለቱ እንደ ሆነና ይህ ለምን እንዲህ ያለ የምሥራች እንደ ሆነ ይኸውና።
ንስሐ ሕይወትን ሁሉ የሚመልስ የአሳብ ለውጥ ነው
«ንስሐ ግቡ» ከሚለው ቃል በስተጀርባ ያለው የመጀመሪያው ቃል አሳብን መለወጥ ማለት ነው — በመጽሐፍ ቅዱስ ግን ፈጽሞ የአእምሮ ጉዳይ ብቻ አይደለም። የሰውን ሁለንተና አቅጣጫ መለወጥ ነው። ጴጥሮስ ሁለቱን ገጽታዎች አንድ ላይ አቀረባቸው፦ «እንግዲህ ኃጢአታችሁ እንዲደመሰስ ንስሐ ግቡ ተመለሱም» (የሐዋርያት ሥራ 3:19)። በመጀመሪያ የውስጥ የአሳብ ለውጥ፣ ቀጥሎም የሕይወት ውጫዊ መመለስ። ጳውሎስም አገልግሎቱን ሁሉ ሰዎች «ንስሐ ይገቡ ዘንድና ለንስሐ የሚገባ ነገር እያደረጉ ወደ እግዚአብሔር ዘወር ይሉ ዘንድ» መጥራት እንደ ሆነ ገልጾታል (የሐዋርያት ሥራ 26:20)።
ስለዚህ ንስሐ የሚፈጸመው ጸጸት ሲሰማን አይደለም፤ የሚፈጸመው ስንመለስ ነው። ነቢያት ንስሐን አንዱን መንገድ ትቶ ወደ ሌላው እንደ መሄድ አድርገው ሥለውታል፦ «ክፉ ሰው መንገዱን፥ በደለኛም ሰው አሳቡን ይተው፤ ወደ እግዚአብሔርም ይመለስ፥ እርሱም ይምረዋል» (ኢሳይያስ 55:7)። መተውና መመለስ — የንስሐ ቅርጹ ይህ ነው። ምንም የማይለውጥ ኀዘን ገና ንስሐ አይደለም፤ አሮጌውን መንገድ ወደ ኋላ የሚተው መመለስ ግን ንስሐ ነው።
ተራ ቍጭት ሳይሆን እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ የሆነ ኀዘን ነው
ኀዘን ሁሉ ንስሐ አይደለም። የሚፈውስ ኀዘን አለ፤ የሚያደቅቅ ብቻ የሆነ ኀዘንም አለ፤ ጳውሎስም ሁለቱን በጥንቃቄ ለይቷቸዋል፦ «እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ የሆነ ኀዘን ጸጸት የሌለበትን፥ ወደ መዳንም የሚያደርሰውን ንስሐ ያደርጋልና፤ የዓለም ኀዘን ግን ሞትን ያመጣል» (2ኛ ቆሮንቶስ 7:10)። የዓለም ኀዘን የሚያዝነው ስለ ውጤቱ ነው — ስለ መያዝ፣ ስለ መዋረድ፣ መከራ ስለ መቀበል። እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ የሆነ ኀዘን ግን የሚያዝነው ስለ ኃጢአቱ ራሱ ነው፤ ኃጢአቱ በእግዚአብሔር ላይ የተሠራ ነውና። ልዩነቱ ሁሉን ነገር የሚወስን ነው። ይሁዳ ተጸጸተ፤ ራሱንም ሰቀለ። ጴጥሮስ መራራ ልቅሶ አለቀሰ፤ ወደ ቦታውም ተመለሰ። ሁለቱም ጌታቸውን ክፉኛ በድለው ነበር፤ የአንዱ ኀዘን ግን ወደ ሞት ሮጠ፤ የሌላው ወደ እግዚአብሔር ሮጠ። እንባዎቹ ከውጭ ሲያዩአቸው ይመሳሰላሉ፤ የትኛው የትኛው እንደ ሆነ የሚገልጠው አቅጣጫቸው ነው።
ዳዊት ከታላቅ ውድቀቱ በኋላ፣ እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ የሆነውን ኀዘን የሚገልጸውን የታወቀውን ጸሎት ጸለየ፦ «አንተን ብቻ በደልሁ፥ በፊትህም ክፉ አደረግሁ … አቤቱ፥ ንጹሕ ልብን ፍጠርልኝ» (መዝሙር 51:4, 10)። ስለ ተፈጠረው ውጥንቅጥ መቍጨት ብቻ አልነበረም፤ እግዚአብሔርን በመበደሉ አዘነ፤ አዲስም ሆኖ ለመሠራት ናፈቀ። መንፈስ ቅዱስ የሚሠራው ኀዘን ይህ ነው — ተስፋ የሚያስቆርጥ ራስን መጥላት ሳይሆን፣ ከእግዚአብሔር ከመሸሽ ይልቅ ወደ እርሱ የሚሮጥ የተሰበረ ልብ ቅንነት ነው።
ንስሐ ወደ ቤት መመለስ ነው
ኢየሱስ ስለ ንስሐ ከሰጠው ሥዕል ሁሉ እጅግ ውብ የሆነው የአባካኙ ልጅ ታሪክ ነው። ታሪኩ እንዴት እንደሚዞር ልብ በል። ያ ወጣት በሩቅ አገር ሁሉን ካባከነ በኋላ «ወደ ልቡም ተመልሶ» እንዲህ አለ፦ «ተነሥቼም ወደ አባቴ እሄዳለሁ» (ሉቃስ 15:17-18)። ንስሐ በአንድ ዓረፍተ ነገር ይህ ነው፦ ወደ ልብህ መመለስና ወደ አባትህ መሄድ። የሚናዘዝበትን ቃል አዘጋጀ፤ ተነሣ፤ ወደ ቤቱም ተመለሰ — የሚያስደንቀው ደግሞ በዚያ ያገኘው ነገር ነው። «እርሱም ገና ሩቅ ሳለ አባቱ አየውና አዘነለት፥ ሮጦም አንገቱን አቀፈውና ሳመው» (ሉቃስ 15:20)።
ደግሞም አባቱ ያላደረገውን ልብ በል። አልገሠጸውም፤ የሙከራ ጊዜ አልጣለበትም፤ ልጅነቱን መልሶ ለማግኘት እንዲሠራ አላደረገውም። ያዘጋጀውን የኑዛዜ ቃል በልብስ፣ በቀለበትና በግብዣ አቋረጠው። ንስሐ የሚመለስለት አምላክ እንዲህ ያለ ነው — በርስቱ ዳርቻ ላይ ሳይወድ በግድ የሚቀበለን ሳይሆን፣ ሙሉ በሙሉና በደስታ ወደ ቤተሰቡ የሚመልሰን ነው። ንስሐ ይህን ስለ እግዚአብሔር ያምናል፤ ስለዚህም ለመምጣት ይደፍራል።
ንስሐን ከፍርሃት ወደ ተስፋ የሚለውጠው እውነት ይህ ነው። የምንመለስለት ሳይወድ የሚፈርድ ዳኛ ሳይሆን የሚሮጥ አባት ነው። ንስሐ እንዲቀበለን ማባበል ወዳለብን አምላክ እየተሳቡ መመለስ አይደለም፤ መንገዱን ሲጠባበቅ፣ መመለሳችንን ሲናፍቅ፣ ለመሮጥ ተዘጋጅቶ ወደ ቆየ አምላክ መመለስ ነው። ሰማይ ንስሐ ለሚገባ ለአንድ ኃጢአተኛ የሚሰጠው ምላሽ ኮስታራ ዝምታ ሳይሆን ፌሽታ የሆነው ለዚህ ነው፦ «ንስሐ በሚገባ በአንድ ኃጢአተኛ በእግዚአብሔር መላእክት ፊት ደስታ ይሆናል» (ሉቃስ 15:10)።
ወደ ንስሐ የሚመራን የእግዚአብሔር ቸርነት ነው
ብዙ ጊዜ ንስሐን የተቈጣን አምላክ ለማብረድ በራሳችን ልናመነጨው የሚገባ ነገር አድርገን እንገምተዋለን። መጽሐፍ ቅዱስ ይህን ሥዕል ይገለብጠዋል። ከሁሉ አስቀድሞ ንስሐን ከእኛ የሚያወጣው የእግዚአብሔር ቸርነት ነው፤ ዓላማውም «የእግዚአብሔር ቸርነት ወደ ንስሐ እንዲመራህ» ነው (ሮሜ 2:4)። ንስሐ ራሱም የእኛ ድል ብቻ ሳይሆን የእርሱ ስጦታ ነው — የጥንቲቱ ቤተ ክርስቲያን፦ «እግዚአብሔር ለአሕዛብ ደግሞ ለሕይወት የሚሆን ንስሐን ሰጣቸው» እያለች ተደነቀች (የሐዋርያት ሥራ 11:18)።
ይህ ማለት ከመምጣታችን በፊት ፍጹም የሆነ የልብ ሁኔታ ማዘጋጀት የለብንም ማለት ነው። እግዚአብሔርን እንለምነዋለን። ልብህ የደነደነ፣ ኀዘንህም ጥልቀት የሌለው መስሎ ቢታይህ፣ መፍትሔው ተስፋ መቍረጥ ሳይሆን እንዲህ ብሎ መጸለይ ነው፦ «ጌታ ሆይ፥ ንስሐን ስጠኝ፤ አንተን የሚያሳዝንህ ነገር የሚያሳዝነው፣ አንተ ወደምትወደውም ነገር የሚመለስ ልብ ስጠኝ።» ንስሐ የመግባት ፍላጎት ራሱ ጸጋ መሥራት መጀመሩን ያሳያል፤ የባዘነውን ወደ ቤት የሚስበው የአብ የመጀመሪያ ጉተታ ነው።
ንስሐና እምነት የአንድ መመለስ ሁለት ገጽታዎች ናቸው
ንስሐ ብቻውን ፈጽሞ አይጓዝም። እርሱ የአንድ እንቅስቃሴ አሉታዊ ግማሽ ነው፤ አዎንታዊ ግማሹ ደግሞ እምነት ነው — ከኃጢአት መመለስና ወደ ክርስቶስ መመለስ፣ ሁለት ገጽ እንዳለው አንድ ሳንቲም። ኢየሱስ በመጀመሪያ ስብከቱ ሁለቱን ያጣመረው ለዚህ ነው፦ «ንስሐ ግቡ በወንጌልም እመኑ» (ማርቆስ 1:15)። ጳውሎስም መልእክቱን ሁሉ በዚሁ መንገድ ጠቅልሎታል፤ «ወደ እግዚአብሔር ንስሐ መግባትንና በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ማመንን» መስክሯል (የሐዋርያት ሥራ 20:21)። ወደ አንድ አካል ሳትመለስ በእውነት ከኃጢአት ዞር ልትል አትችልም፤ ክርስቶስ ሊያድንህ ከሞተለት ነገር ሳትመለስም በእውነት ወደ ክርስቶስ ልትመለስ አትችልም።
ይህ ከሁለት ስሕተቶች ይጠብቀናል። የመጀመሪያው ሁሉ ኀዘን የሆነና ወንጌል የሌለበት «ንስሐ» ነው — ዓይኑን ወደ አዳኙ ፈጽሞ የማያነሣ ማለቂያ የሌለው ራስን መግረፍ፤ ይህ ንስሐ ሳይሆን ተስፋ መቍረጥ ነው። ሁለተኛው ይቅርታን እንጂ ለውጥን የማይፈልግ «እምነት» ነው፤ ኃጢአትን በንጉሥነቱ አስቀምጦ ክርስቶስን ታዳጊ አድርጎ ብቻ ሊቀበል የሚሻ። እውነተኛ መለወጥ ሁለቱንም አይቀበልም። በኃጢአት ያዝናል ደግሞም ክርስቶስን አጥብቆ ይይዛል፤ ሩቁን አገር ይተዋል ደግሞም ወደ አብ ይሮጣል። ሁለቱ አብረው የሚሄዱ ናቸው፤ መንፈስ ቅዱስ በሚሠራበትም ስፍራ ሁልጊዜ አብረው ይመጣሉ።
ንስሐ የአንድ ጊዜ ድርጊት ሳይሆን የሕይወት መንገድ ነው
ንስሐ የክርስትናን ሕይወት ይከፍታል፤ ከኋላችን ግን አይዘጋም። የክርስትና ጉዞ በአንድ መልኩ የማያቋርጥ የመመለስ ሕይወት ነው — የእርሱን ብርሃን የሚሹ አዳዲስ የልብ ማዕዘኖችን ስናገኝ በየዕለቱ ወደ እግዚአብሔር መመለስ ነው። ይህ ጨለምተኝነት አይደለም፤ ጤንነት ነው። «በኃጢአታችን ብንናዘዝ ኃጢአታችንን ይቅር ሊለን ከዓመፃም ሁሉ ሊያነጻን የታመነና ጻድቅ ነው» (1ኛ ዮሐንስ 1:9)። ክርስቲያን ከእግዚአብሔር ጋር ያለውን ሒሳብ ቶሎ ቶሎ ያወራርዳል፤ ኃጢአት ደንድኖ የተደላደለ አቅጣጫ እንዲሆን ከመፍቀድ ይልቅ ፈጥኖ ይመለሳል።
ይህ መመለስ ደስታን የሚሰርቅ ሸክምም አይደለም። ጉዳዩ ፍጹም ተቃራኒ ነው — ደስታን የሚሰርቀው ያልተናዘዝነው ኃጢአት ነው፤ ንስሐ ደግሞ ደስታውን ይመልሰዋል። ንጹሕ ልብ እንዲፈጠርለት የጸለየው ያው ዳዊት ደግሞ «የማዳንህን ደስታ መልስልኝ» (መዝሙር 51:12) ብሎ የጸለየው ለዚህ ነው። የንስሐ መንገድ ሁልጊዜ ወደ ደስታ ይወስዳል፤ ሁልጊዜ ወደ እግዚአብሔር ይወስዳልና።
ዛሬ እንዴት መመለስ እንደሚቻል
እንግዲያስ ሰው በተግባር ንስሐ የሚገባው እንዴት ነው? በቀመር ሳይሆን በቅን ልብ ነው። ኃጢአትህን ከማመካኘት ይልቅ በግልጽ ስሙን ጠርተህ ለእግዚአብሔር ንገረው። ስለ እርሱ ከእግዚአብሔር ጋር ተስማማ። ሆን ብለህ ከእርሱ ተመለስ፤ በምትችለውም መጠን የበደልከውን አስተካክል። ከዚያም በተስፋው ቃል ታመን፦ ዕዳው ተደምስሷል፣ አቀባበሉ እርግጠኛ ነው፣ አብ አስቀድሞ እየሮጠ ነው።
ኢየሱስ ንስሐ የምርጫ ጉዳይ እንዳልሆነ አስጠንቅቋል — «ንስሐ ባትገቡ ሁላችሁ እንዲሁ ትጠፋላችሁ» (ሉቃስ 13:3) — ይህም ሌላው አማራጭ ብቸኛ ከሆነው የሕይወት ምንጭ እየራቁ መሄድን መቀጠል ስለ ሆነ ነው። ማስጠንቀቂያው ግን በግብዣ ውስጥ የተቀመጠ ነው፤ ግብዣውም አሁን ክፍት ነው። በመጀመሪያ ራስህን ማጽዳት አያስፈልግህም፤ መመለሱ ራሱ ወደ ቤት መምጣት ነው። የትም ብትባዝን፣ ምንም ያህል ብትቆይ፣ የመመለሻው መንገድ አጭር ነው፤ በመጨረሻውም ሁልጊዜ ሲጠብቅህ የኖረ አንድ አካል አለ። ተነሥ፤ ወደ አባትህም ሂድ።
