Đâu đó trong giờ đầu tiên của ngày mới — trước hộp thư điện tử, trước chuyến đưa con đến trường, và trước hàng ngàn đòi hỏi nhỏ nhặt — có một cánh cửa mà phần đông chúng ta vội vã đi ngang qua. Các tác giả thời trước gọi điều nằm sau cánh cửa ấy là giờ canh sáng: một khoảng thời gian được biệt riêng, từ sớm, để gặp gỡ Đức Chúa Trời trước khi thế gian kịp đòi hỏi gì nơi chúng ta. Đó không phải là một kỷ luật dành cho những người thánh khiết khác thường. Đó là một bản lề lặng lẽ, nơi biết bao đời sống Cơ Đốc bình thường đã xoay chuyển.
Ý tưởng thì đơn giản, còn việc thực hành thì đã có từ xa xưa. Hãy dâng cho Đức Chúa Trời phần đầu tiên lúc bạn thức dậy trong ngày — một khoảng thời gian thong thả với quyển Kinh Thánh mở ra và một tấm lòng chân thật — rồi để mọi việc sau đó được định hình bởi cuộc gặp gỡ ấy, thay vì lấn át nó. Những ai đã giữ thói quen này đều làm chứng, gần như đồng thanh, rằng nó giúp họ vững vàng và vui mừng hơn bất cứ thói quen nào khác mà họ biết. Bài viết này là một nỗ lực để nói lên lý do vì sao, và để việc thực hành ấy trở nên vừa sức chứ không phải là một kỳ công anh hùng.
Vì sao lại là giờ đầu tiên
Kinh Thánh không trực tiếp truyền lệnh phải có giờ canh sáng, nhưng khuôn mẫu ấy thấm đẫm khắp Kinh Thánh. Khi tác giả Thi Thiên muốn mô tả một tấm lòng thật sự nương tựa nơi Đức Chúa Trời, ông cứ tìm đến hình ảnh bình minh. Ông nói trong Thi Thiên 5:3: “Đức Giê-hô-va ôi! buổi sáng Ngài sẽ nghe tiếng tôi; Buổi sáng tôi sẽ trình bày duyên cớ tôi trước mặt Ngài, và trông đợi.” Ở chỗ khác, ông cầu nguyện xin Chúa cho buổi sáng mang đến lời về tình yêu không hề phai của Ngài: “Vừa buổi sáng, xin cho tôi nghe sự nhân từ Chúa, Vì tôi để lòng trông cậy nơi Chúa” (Thi Thiên 143:8). Nơi đồng vắng, tiếng kêu của ông vẫn như vậy: “vừa sáng tôi tìm cầu Chúa”, và “Linh hồn tôi khát khao Chúa” (Thi Thiên 63:1).
Buổi sáng cứ trở đi trở lại như thế là có lý do. Giờ đầu tiên là giờ trước khi chúng ta bị bất cứ ai khác chi phối — trước khi tin tức bảo chúng ta phải sợ điều gì và lịch làm việc bảo chúng ta phải muốn điều gì. Điều gì lấp đầy giờ ấy thường sẽ định nên nhiệt độ cho cả ngày. Các thánh đồ lập luận rằng nếu đằng nào một ngày cũng phải được chi tiêu, thì tốt hơn hãy chi tiêu từ một tài khoản đã đầy, và tài khoản ấy được nạp đầy trong sự hiện diện của Đức Chúa Trời.
Cựu Ước thậm chí còn lồng bài học này vào chính cách Đức Chúa Trời nuôi dân sự Ngài. Mỗi buổi sáng trong sa mạc, ma-na nằm trên mặt đất, và mỗi buổi sáng phải lượm ma-na mới; phần nào giữ lại qua đêm thì hóa sâu và bốc mùi hôi (Xuất Ê-díp-tô Ký 16:20). Phần của ngày hôm qua không đủ cho ngày hôm nay. Các tác giả sách tĩnh nguyện đã nắm lấy hình ảnh ấy: ân điển, giống như ma-na, là một món quà hằng ngày, được lượm từ sớm, chứ không phải để tích trữ. Đó là lý do sách Ca Thương có thể nhìn ra những đống đổ nát còn bốc khói của một thành đã sụp đổ mà vẫn nói: “Vì sự thương xót của Ngài chẳng dứt. Mỗi buổi sáng thì lại mới luôn, sự thành tín Ngài là lớn lắm” (Ca Thương 3:22-23). “Mỗi buổi sáng thì lại mới luôn” — nghĩa là có điều gì đó để ta ra đi và lượm lấy vào đầu mỗi ngày.
Khuôn mẫu của Chúa Giê-xu và các tiên tri
Nếu các thi thiên cho chúng ta chất thơ của giờ canh sáng, thì các sách Phúc Âm cho chúng ta tấm gương rõ ràng nhất về nó. Giữa mùa bận rộn nhất trong chức vụ của Ngài, khi cả một thành phố kéo đến trước cửa và nhu cầu nhiều hơn sức Ngài có thể đáp ứng, Kinh Thánh kể lại rằng: “Sáng hôm sau trời còn mờ mờ, Ngài chờ dậy, bước ra, đi vào nơi vắng vẻ, và cầu nguyện tại đó” (Mác 1:35). Con Đức Chúa Trời, hơn ai hết, đâu cần ai thuyết phục mới cầu nguyện — vậy mà Ngài vẫn gìn giữ một thời gian và một nơi chốn để cầu nguyện, trước bình minh, trước khi đám đông kéo đến. Ngài cũng là Đấng, khi áp lực của chức vụ chẳng hề ngơi, đã bảo các môn đồ cùng đi riêng với Ngài: “Hãy đi tẻ ra trong nơi vắng vẻ, nghỉ ngơi một chút” (Mác 6:31). Nhịp sống Ngài đã sống, Ngài cũng khuyên người khác sống theo.
Các tiên tri cũng giữ cùng một giờ canh ấy. Ê-sai mô tả sự kêu gọi của chính mình như một bài học hằng ngày, từ sớm: “Ngài đánh thức ta mỗi buổi sớm mai, đánh thức tai ta để nghe lời Ngài dạy, như học trò vậy” (Ê-sai 50:4). Đó là một hình ảnh thật ấn tượng — Đức Chúa Trời đánh thức đầy tớ Ngài mỗi buổi rạng đông như một thầy giáo mở đầu bài học, để rồi trong ngày đầy tớ ấy có lời mà trao cho kẻ mệt mỏi. Áp-ra-ham, khi Đức Chúa Trời gọi ông bước vào sự vâng phục khó khăn nhất đời mình, đã “dậy sớm” và lên đường (Sáng Thế Ký 22:3); và sau khi lửa đổ xuống trên các thành nơi đồng bằng, ta lại thấy ông sáng hôm sau “dậy sớm, đi đến nơi mà người đã đứng chầu Đức Giê-hô-va” (Sáng Thế Ký 19:27). Thói quen trở lại từ sớm ấy chạy như một sợi chỉ xuyên suốt cả câu chuyện.
Chúa Giê-xu đã chỉ ra hình thức sâu nhiệm nhất của nó trong Bài Giảng Trên Núi: “Song khi ngươi cầu nguyện, hãy vào phòng riêng, đóng cửa lại, rồi cầu nguyện Cha ngươi, ở nơi kín nhiệm đó; và Cha ngươi, là Đấng thấy trong chỗ kín nhiệm, sẽ thưởng cho ngươi” (Ma-thi-ơ 6:6). Các bản dịch xưa gọi căn phòng ấy là phòng cầu nguyện kín — một nơi riêng tư, một cánh cửa đóng lại, một người Cha thật sự hiện diện trong sự yên lặng. Giờ canh sáng chỉ đơn giản là việc giữ cuộc hẹn ấy mỗi ngày.
Điều các tín hữu vĩ đại đã tìm thấy nơi đó
Hãy rời Kinh Thánh để đến với cuộc đời của những người yêu mến Kinh Thánh nhất, và bạn sẽ thấy giờ canh sáng hầu như luôn có mặt trong bức tranh. George Müller, người đã chăm sóc hàng ngàn trẻ mồ côi tại Bristol và ghi lại hàng chục ngàn lời cầu nguyện được nhậm, đã xem công việc đầu tiên của mỗi ngày là điều quan trọng nhất ông làm. Trong nhiều năm, ông vội vàng lao ngay vào cầu nguyện, rồi thấy tâm trí mình lang thang và lòng mình nguội lạnh. Sau đó ông có một khám phá làm thay đổi mọi sự, và ông không bao giờ mỏi mệt khi khích lệ người khác làm theo:
Công việc lớn lao và hàng đầu mà tôi phải lo mỗi ngày là làm cho linh hồn tôi được vui mừng trong Chúa.George Müller
Phương pháp của ông đơn sơ đến bất ngờ. Trước khi xin Đức Chúa Trời bất cứ điều gì, ông mở Kinh Thánh ra và đọc chậm rãi, suy gẫm từng lời, biến mỗi câu Kinh Thánh thành lời cầu nguyện khi câu ấy chạm đến lòng ông — không phải để thu thập tài liệu giảng dạy, nhưng để nuôi dưỡng chính linh hồn mình cho đến khi lòng ông được sưởi ấm và vui mừng trong Đức Chúa Trời. Chỉ khi đó ông mới chuyển sang sự cầu thay. Ông tin chắc rằng niềm vui buổi sớm ấy là bí quyết cho một ngày bình an, đầy đức tin, và rằng phần đông những Cơ Đốc nhân hay lo âu chỉ đơn giản là đang cố đối diện với ngày mới bằng một tấm lòng trống rỗng.
Ông không hề đơn độc. Robert Murray M’Cheyne, vị mục sư trẻ người Tô Cách Lan có cuộc đời ngắn ngủi nhưng để lại ảnh hưởng lâu dài, giữ một xác tín vững vàng rằng ông phải thấy mặt Đức Chúa Trời trước khi thấy mặt bất cứ người nào; khi buổi sáng trôi tuột khỏi tay và ông chỉ đến với sự cầu nguyện sau khi khách khứa và công việc đã tràn vào, ông xem đó là một sự sắp đặt tồi tệ và một mất mát mà ông cảm thấy suốt cả ngày. David Brainerd, nhà truyền giáo yếu ớt giữa người da đỏ châu Mỹ, đã viết đầy nhật ký về những buổi sáng ở một mình trong rừng trước lúc mặt trời mọc, dốc đổ linh hồn mình cho đến khi, như ông nói đi nói lại, lòng ông được kéo về phía Đức Chúa Trời. Andrew Murray đã dành trọn một quyển sách, Phòng cầu nguyện kín, để dạy các tín hữu cách gặp gỡ Đức Chúa Trời nơi kín đáo và đừng rời đi cho đến khi thật sự gặp được Ngài. Những thế kỷ khác nhau, những tính khí khác nhau — vẫn cùng một cánh cửa, được mở ra từ sớm.
Điều thật sự diễn ra trong giờ canh sáng
Nói cụ thể sẽ có ích, vì việc thực hành này khiêm tốn hơn nhiều so với những gì chữ “canh” có thể gợi ý. Không có một nghi thức cố định nào cả. Nhưng nơi các tác giả đã giữ giờ canh này, vẫn có vài bước giống nhau lặp đi lặp lại, và chúng đáng được gọi tên.
- Bạn đọc chậm rãi để được nuôi dưỡng. Không phải đọc lướt một chương cho xong việc, nhưng đọc một phân đoạn cho đến khi có điều gì đó trong đó khiến bạn dừng lại — một lời hứa, một mệnh lệnh, một thoáng nhìn thấy Đức Chúa Trời — và bạn ở lại đó. Nguyên tắc của Müller là cứ đọc cho đến khi một câu Kinh Thánh trở thành lời cầu nguyện.
- Bạn để việc đọc trở thành sự cầu nguyện. Giờ canh sáng không hẳn là hai bài tập riêng rẽ, đọc Kinh Thánh rồi cầu nguyện, mà đúng hơn là một: Kinh Thánh cung cấp lời, và bạn cầu nguyện dâng những lời ấy trở lại — xưng tội nơi lời ấy cáo trách, tạ ơn nơi lời ấy làm vui lòng, cầu xin nơi lời ấy thúc giục.
- Bạn để lòng mình được vui mừng trong Đức Chúa Trời trước khi xin Ngài bất cứ điều gì. Đây là bước mà phần đông chúng ta bỏ qua, và cũng là bước mà các tác giả xưa cho là quan trọng nhất. Mục đích của những phút đầu tiên không phải là trao cho Đức Chúa Trời một bản danh sách, nhưng là nhớ lại Ngài là ai, cho đến khi việc tin cậy Ngài trong ngày ấy trở nên tự nhiên chứ không gượng ép.
- Bạn mang những nhu cầu thật của ngày hôm ấy vào trong sự hiện diện của Ngài. Chỉ khi đó — khi đã lắng lòng, không vội vã — bạn mới trình dâng những mối bận tâm thật sự: những người bạn yêu thương, công việc phía trước, nỗi sợ hãi bạn mang theo khi thức dậy. Lời cầu nguyện dâng lên từ một tấm lòng đầy đủ khác hẳn với lời cầu nguyện dâng lên từ một tấm lòng lo âu.
Không điều nào trong những điều này cần phải dài mới là thật. Một giờ canh mười lăm phút thong thả, được giữ cách chân thành, sẽ có ích hơn một giờ đồng hồ ngồi nhìn đồng hồ. Điều quan trọng là nó diễn ra từ sớm, đều đặn, và là một cuộc gặp gỡ thật chứ không phải một bổn phận được làm cho xong.
“Nhưng tôi đâu phải người quen dậy sớm”
Lời phản đối phổ biến nhất cũng là lời thành thật nhất: nhiều người trong chúng ta không thức dậy với một đầu óc minh mẫn và một tâm thần sốt sắng. Cần nói rõ rằng giờ canh sáng không phải là một luật lệ, và Đức Chúa Trời không hài lòng với người thức dậy lúc năm giờ hơn người gặp Ngài lúc bảy giờ. Giá trị không nằm ở sự sớm sủa tự nó, mà ở vị trí đầu tiên — dâng cho Đức Chúa Trời phần đầu tiên của sự chú tâm bạn trước khi ngày hôm ấy tiêu dùng nó vào chỗ khác. Với người làm việc theo ca hay cha mẹ có con mới sinh, “buổi sáng” có thể rơi vào một giờ giấc khác thường, và điều đó hoàn toàn ổn.
Dù vậy, với phần đông chúng ta, lời khuyên thực tế của những người đã giữ giờ canh này vẫn đáng lắng nghe. Họ nói hãy quyết định từ tối hôm trước, thay vì phó mặc cho ý chí của một tâm trí còn ngái ngủ. Hãy chuẩn bị sẵn quyển Kinh Thánh và một chỗ ngồi, để không có trở ngại nào chen vào giữa bạn và cuộc hẹn. Hãy bắt đầu từ điều nhỏ — một thi thiên và vài câu cầu nguyện chân thành — thay vì cố gắng một giờ đồng hồ như tu sĩ rồi đến thứ Năm thì bỏ cuộc. Và hãy chờ đợi rằng những ngày đầu sẽ cảm thấy khô khan; mục đích không phải là một trải nghiệm cảm xúc mỗi ngày, mà là việc đều đặn, lặng lẽ hướng mặt về Đức Chúa Trời, Đấng có sự thương xót mà chúng ta được hứa là mới lại vào từng buổi sáng, không trừ buổi nào.
Còn một lời khích lệ nữa, và đó là lời sâu sắc nhất. Rốt cuộc, giờ canh sáng không phải là một kỹ thuật để có một ngày tốt đẹp hơn, dù những ngày tốt đẹp hơn thường theo sau. Đó là thời gian ở cùng một Thân Vị — một người Cha thấy trong chỗ kín nhiệm, một Đấng Cứu Rỗi chính Ngài đã thức dậy trước bình minh để cầu nguyện, một Đức Chúa Trời đánh thức tai ta mỗi buổi sớm mai. Lời mời gọi không phải là mang lấy một gánh nặng tôn giáo nặng nề hơn, mà là bước vào đặc ân xưa nhất và vui mừng nhất: tìm kiếm Ngài từ sớm, và nhận ra, như bao thế hệ đã nhận ra, rằng Ngài đang ở đó.