በክርስትና እምነት መካከል መስቀል ቆሞአል — የሞት ፍርድ መፈጸሚያ የነበረ መሣሪያ ለዓለም የተስፋ ምልክት ሆኖአል። አንድን ሃይማኖት በመሥራቹ ሞት ዙሪያ መገንባት እንግዳ ነገር ነው፤ የሞተበትንም ቀን «መልካም» ብሎ መጥራት ደግሞ ይበልጥ እንግዳ ነው (በብዙ አገሮች «መልካሙ ዓርብ» ይባላልና)። ክርስቲያኖች ግን የኢየሱስ ሞት አሳዛኝ አጋጣሚ ወይም ድንገተኛ አደጋ እንዳልነበረ፣ ይልቁንም የመጣበት ዋነኛ ዓላማ፣ በታሪክ ውስጥ እጅግ ጥልቅ የሆነው የፍቅር ሥራና የዓለም መዳን የሚሽከረከርበት ማጠፊያ እንደ ሆነ ሁልጊዜ አጥብቀው ተናግረዋል። እንግዲህ ኢየሱስ ለምን ሞተ? ክፉ ሰዎች ስለ ገደሉት ብቻ አይደለም — በእርግጥ ገድለውታል — ነገር ግን እኛን ለማዳን ሕይወቱን ለመስጠት ስለ መረጠ ነው። «የሰው ልጅም ሊያገለግልና ነፍሱን ለብዙዎች ቤዛ ሊሰጥ እንጂ እንዲያገለግሉት አልመጣም» (ማርቆስ 10:45)።
መጽሐፍ ቅዱስ ለዚህ ጥያቄ እርስ በርሳቸው የተሳሰሩ በርካታ መልሶችን ይሰጣል፤ በአንድነትም አንድ የሚያበራ ሙሉ እውነት ይሆናሉ። መስቀል በሁሉ ነገር እምብርት ላይ የቆመበት ምክንያት ይህ ነው።
ኃጢአታችንን ተሸክሞ በእኛ ፋንታ ሞተ
የመጀመሪያውና እጅግ ጥልቁ መልስ ኢየሱስ ምትክ ሆኖ መሞቱ ነው — ኃጢአታችን የሚገባውን ፍርድ በራሱ ላይ ወሰደ። መስቀሉ ከመሆኑ ከብዙ መቶ ዓመታት በፊት ኢሳይያስ አይቶታል፦ «እርሱ ግን ስለ መተላለፋችን ቈሰለ፥ ስለ በደላችንም ደቀቀ፤ የደኅንነታችንም ተግሣጽ በእርሱ ላይ ነበረ፥ በእርሱ ቍስል እኛ ተፈወስን። እኛ ሁላችን እንደ በጎች ተቅበዝብዘን ጠፋን፤ … እግዚአብሔርም የሁላችንን በደል በእርሱ ላይ አኖረ» (ኢሳይያስ 53:5-6)። እኛ ልንቆምበት በሚገባን ስፍራ እርሱ ቆመ፤ እኛ ልንሸከመው የሚገባንንም እርሱ ተሸከመ።
ጴጥሮስም ይህንኑ በግልጽ ይናገራል፦ «እርሱ ራሱ በሥጋው ኃጢአታችንን በእንጨት ላይ ተሸከመ» (1ኛ ጴጥሮስ 2:24)። ጳውሎስ ደግሞ ታላቁን ልውውጥ እጅግ በጠራ ቃል ያስቀምጠዋል፦ «እኛ በእርሱ ሆነን የእግዚአብሔር ጽድቅ እንሆን ዘንድ ኃጢአት ያላወቀውን እርሱን ስለ እኛ ኃጢአት አደረገው» (2ኛ ቆሮንቶስ 5:21)። በመስቀሉ እምብርት ያለው አስደናቂ ነገር ይህ ነው — ኃጢአታችን ለእርሱ ተቈጠረ፣ ጽድቁም ለእኛ ተቈጠረ። እርሱ በደላችንን ወሰደ፤ እኛም በእግዚአብሔር ፊት ያለውን ስፍራውን እንቀበላለን።
የእግዚአብሔርን ፍትሕ ለመፈጸምና ከእግዚአብሔር ጋር ሊያስታርቀን ሞተ
እግዚአብሔር ያለ መስቀል ኃጢአታችንን በቀላሉ ማለፍ ያልቻለው ለምንድን ነው? እግዚአብሔር ጻድቅ ስለ ሆነ ነው፤ ደግ ዳኛ ነፍስ ግድያን ቸል ብሎ ሊያልፈው እንደማይችል ሁሉ ፍትሕም ክፋትን አይቶ እንዳላየ ሊሆን አይችልም። ኃጢአት እውነተኛ ነው፤ እውነተኛም ዕዳ ያስከትላል፦ «ደምም ሳይፈስ ስርየት የለም» (ዕብራውያን 9:22)። የወንጌል አስደናቂ የምሥራች እግዚአብሔር ያ ዕዳ እንዲከፈል ብቻ አለመጠየቁ ነው፤ እርሱ ራሱ በልጁ በኩል ከፈለው። ጳውሎስ እንደሚል፦ «እርሱንም እግዚአብሔር በእምነት የሚገኝ በደሙም የሆነ ማስተስሪያ አድርጎ አቆመው» (ሮሜ 3:25) — ይህም ማለት ኃጢአታችን ያስከተለውን የእግዚአብሔርን ቅን ቍጣ የሚመልስ መሥዋዕት አድርጎ ነው።
ውጤቱም ዕርቅ ነው፦ ጠላቶች ወዳጆች ሆኑ፤ በሩቅ የነበሩትም ቀረቡ። «ክርስቶስ ደግሞ ወደ እግዚአብሔር እንዲያቀርበን እርሱ ጻድቅ ሆኖ ስለ ዓመፀኞች አንድ ጊዜ በኃጢአት ምክንያት ሞቶአልና» (1ኛ ጴጥሮስ 3:18)። በዚህ ቃል ውስጥ ያለው አንድ ሐረግ ዋናውን ነጥብ ሁሉ ይገልጣል — ወደ እግዚአብሔር እንዲያቀርበን። መስቀል ቅጣትን መሰረዝ ብቻ አይደለም፤ የተፈጠርንለትን ግንኙነት የሚመልስ በር ይከፍታል። በጎልጎታ ምሕረትና ፍትሕ ተገናኙ፣ ተሳሳሙም፤ እግዚአብሔርም «ራሱም ጻድቅ እንዲሆን በኢየሱስም የሚያምነውን እንዲያጸድቅ» እንደ ሆነ ተገለጠ (ሮሜ 3:26)።
ስለ ወደደን ሞተ
ከሥነ መለኮቱ በስተ ጀርባ የሚመታ ልብ አለ። መስቀል ከሁሉ በላይ የእግዚአብሔር ፍቅር መለኪያ ነው። «ነገር ግን ገና ኃጢአተኞች ሳለን ክርስቶስ ስለ እኛ ሞቶአልና እግዚአብሔር ለእኛ ያለውን የራሱን ፍቅር ያስረዳል» (ሮሜ 5:8)። የምንወደድ እስክንሆን ድረስ አልጠበቀም፤ እጅግ በከፋንበት ሰዓት ሕይወቱን ስለ እኛ አኖረ። በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ እጅግ የታወቀው ቃል የኢየሱስን ሞት በእግዚአብሔር ፍቅር ውስጥ ያስቀምጠዋል፦ «በእርሱ የሚያምን ሁሉ የዘላለም ሕይወት እንዲኖረው እንጂ እንዳይጠፋ እግዚአብሔር አንድያ ልጁን እስኪሰጥ ድረስ ዓለሙን እንዲሁ ወዶአልና» (ዮሐንስ 3:16)።
ይህም ፍቅር በግድ ሳይሆን በነጻ ፈቃድ የተመረጠ ነው። ኢየሱስ በሁኔታዎች ተሸንፎ የወደቀ ረዳት የሌለው ተጠቂ አልነበረም፤ ስለ በጎቹ ሆን ብሎ ሕይወቱን ያኖረ መልካም እረኛ ነበረ። «ነፍሴን ደግሞ አነሣት ዘንድ አኖራለሁ … እኔ በፈቃዴ አኖራታለሁ እንጂ ከእኔ ማንም አይወስዳትም» (ዮሐንስ 10:17-18)። በመስቀል ላይ የያዙት ችንካሮቹ አልነበሩም፤ ፍቅር ነበረ። ቀራንዮን ስንመለከት እግዚአብሔር እኛን መልሶ ለማግኘት እስከ ምን ድረስ ለመሄድ ፈቃደኛ እንደ ነበረ እየተመለከትን ነው።
ነጻ ሊያወጣን ሞተ
መስቀል ደግሞ ማዳን ነው — በራሳችን ልንሰብራቸው ከማንችላቸው ኃይላት ነጻ መውጣት ነው። በተሰበረ ሕግ እርግማን ሥር ነበርን፤ ደግሞም «ክርስቶስ ስለ እኛ እርግማን ሆኖ ከሕግ እርግማን ዋጀን» (ገላትያ 3:13)። ለኃጢአት ባሪያዎች ነበርን፤ እርሱም «ከዓመፅ ሁሉ እንዲቤዠን፥ መልካሙንም ለማድረግ የሚቀናውን ገንዘቡም የሚሆነውን ሕዝብ ለራሱ እንዲያነጻ፥ ስለ እኛ ነፍሱን ሰጥቶአል» (ቲቶ 2:14)። ኢየሱስ ስለ ራሱ ሞት የተናገረው ቤዛ የሚለው ቃል ምርኮኛን ነጻ ለማውጣት የሚከፈል ዋጋ ማለት ነው።
ስለዚህ የክርስቶስ ሞት በደላችንን ብቻ የሚመለከት አይደለም፤ ሰንሰለታችንንም ይሰብራል። ከኃጢአት ቅጣት፣ ከኃጢአት ገዥነት፣ አንድ ቀንም ከኃጢአት መኖር እንኳ ነጻ ያወጣናል። አዲስ ኪዳን ስለ መስቀል የሚናገረው እንደ ሽንፈት ሳይሆን እንደ ድል የሆነው ስለዚህ ነው — በሚያስገርም ሁኔታ የጨለማ ኃይላት የተገፈፉበትና በግልጥ የተዋረዱበት ስፍራ ነው። የዓለም እጅግ የጨለመ ሰዓት የመሰለው በእውነቱ የእግዚአብሔር ወሳኝ ድል ነበረ።
መስቀል ኃጢአት ምን ያህል ከባድ እንደ ሆነ ያሳያል
ኃጢአት ትንሽ ነገር ይሆን ብለን ብንጠራጠር፣ መስቀል ጥያቄውን ለዘላለም ይዘጋዋል። ኃጢአታችንን ለማስወገድ ምን እንደ ፈጀ ተመልከት፤ ኃጢአት ምን ያህል ከባድ መሆን እንዳለበት ወዲያውኑ ታያለህ። በቀላሉ ሊታለፍ አይችልም ነበር፤ የእግዚአብሔርን ልጅ ሞት ጠየቀ። «የኃጢአት ደመወዝ ሞት ነው» (ሮሜ 6:23)፤ ያም ደመወዝ በቀራንዮ ተከፈለ — በእኛ ፋንታ በክርስቶስ። መስቀል ሁኔታችን ምን ያህል የከፋ እንደ ነበረና የእግዚአብሔር ፍቅር ምን ያህል ታላቅ እንደ ሆነ የሚያሳይ መለኪያ ነው፤ ሁለቱም በአንድነት ይገለጣሉ፤ የኃጢአታችን ጨለማ የምሕረቱ ብርሃን የሚያበራበት ዳራ ነውና።
ይህም ኢየሱስ ሊያስወግደው የሞተለትን ኃጢአት እንደ ቀላል ነገር እንዳንቈጥር ይጠብቀናል። መስቀልን በእውነት የተረዳ አማኝ መድኃኒቱን በዚያ ላይ የቸነከረውን ነገር አቅልሎ ሊያይ አይችልም። ሆኖም ያው አማኝ ከፍርድ ሁሉ ነጻ ወጥቶአል፤ ቅጣቱን እርሱ ሙሉ በሙሉ ተሸክሞአልና። መስቀልን በትክክል መመልከት ኃጢአትን አብልጦ መጥላትና ፍርድን አሳንሶ መፍራት ነው — ሁለቱንም በአንድ ጊዜ።
ባዶው መቃብር መስቀሉን ፍጹም ያደርገዋል
በአዲስ ኪዳን የኢየሱስ ሞት ፈጽሞ ለብቻው አይሰበክም፤ ሁልጊዜ ከትንሣኤው ጋር ይያያዛል። መስቀሉ ዕዳውን ከፈለ፤ ባዶው መቃብር ደግሞ የእግዚአብሔር ደረሰኝ ነው — ክፍያው እንደ ተቀበለና ሥራው እንደ ተፈጸመ በአደባባይ የሰጠው ምስክርነት ነው። ኢየሱስ «ስለ በደላችን ተላልፎ የተሰጠ ስለ መጽደቃችንም የተነሣ» ነው (ሮሜ 4:25)። በመቃብር ቢቀር ኖሮ ሞትና ኃጢአት በእውነት መሸነፋቸውን ፈጽሞ ልናውቅ ባልቻልን ነበር፤ እርሱ ግን ተነሣ። «ክርስቶስም ካልተነሣ እምነታችሁ ከንቱ ናት፤ እስከ አሁን ድረስ በኃጢአታችሁ አላችሁ» (1ኛ ቆሮንቶስ 15:17) — ነገር ግን ተነሥቶአል፤ ስለዚህ እምነታችን ከንቱ አይደለም፤ ኃጢአታችንም ተወግዶአል።
ክርስቲያኖች በመስቀሉ ፊት የሚያዝኑትና ሆኖም ደስ የሚላቸው ለዚህ ነው፤ የተሰቀለው መድኃኒት የተነሣው ጌታም ነው። ስለ እኛ የሞተው ዛሬም ስለ እኛ ሕያው ነው፤ ስለ ዋጃቸው ሰዎች «ሊያማልድ ዘወትር በሕይወት ይኖራል» (ዕብራውያን 7:25)። ታሪኩ የሚደመደመው በመቃብር ሳይሆን በዙፋን ነው፤ ያዳኑንም ቍስሎች አሁን የሕያውና የሚነግሥ ንጉሥ ቍስሎች ናቸው።
ሞቱ በቂ ነው — ለዓለም ሁሉ፣ ለአንተም
አንድ ተጨማሪ እውነት መስቀል በቂ እንዳልሆነ ከማሰብ ይጠብቀናል። የክርስቶስ ሞት የእኛን አስተዋጽኦ የሚጠብቅ ከፊል ክፍያ አልነበረም፤ ሙሉና የተፈጸመ ሥራ ነበረ። ከመስቀል ላይ የተናገረው የመጨረሻው ጩኸት በመጀመሪያው ቋንቋ አንድ ቃል ብቻ ነበረ — «ተፈጸመ» (ዮሐንስ 19:30) — ነጋዴ በተከፈለ ሒሳብ ላይ የሚጽፈው ቃል ነው፦ ሙሉ በሙሉ ተከፍሏል። ምንም ሊጨመርበት አያስፈልግም፤ ሊጨመርበትም አይቻልም። «እርሱም የኃጢአታችን ማስተስሪያ ነው፥ ለኃጢአታችንም ብቻ አይደለም፥ ነገር ግን ለዓለሙ ሁሉ ኃጢአት እንጂ» (1ኛ ዮሐንስ 2:2)።
የመስቀሉ መልእክት ለማንኛውም ዓይነት ኃጢአተኛ እንዲህ ያለ የምሥራች የሆነው ለዚህ ነው። ማንም ከእርሱ ተደራሽነት ውጭ እንዳልሆነ፣ አስቀድሞ የተደረገውንም ከመቀበል በቀር ሌላ ምንም እንደማይጠየቅ ያሳያል። የኢየሱስ ሞት ዘላለማዊው ልጅ ሥጋ ለብሶ እኛ በሕይወት እንድንኖር መሞቱ ነበረ — ፈጣሪ ስለ ፍጥረቶቹ ራሱን መስጠቱ ነበረ። እግዚአብሔር እንደ አንተ ያለውን ሰው ሊወድ ይችል እንደ ሆነ ተጠራጥረህ የምታውቅ ከሆነ፣ መስቀሉን ተመልከት፤ ከእንግዲህም አትጠራጠር። እርሱ ስለ አንተ ሞተ። ብቸኛው ተገቢ ምላሽ ባዶ እጅህን ይዘህ መምጣትና ሥራውን የፈጸመውን እርሱን ማመን ነው።
