Bí Quyết Đời Sống Hạnh Phúc Của Cơ Đốc Nhân của Hannah Whitall Smith là một trong những quyển sách tĩnh nguyện được yêu mến nhất từng được viết ra, một tác phẩm kinh điển ấm áp và thiết thực đã dẫn dắt nhiều thế hệ tín hữu ra khỏi một nếp sống Cơ Đốc đầy lo âu, thất bại để bước vào sự yên nghỉ và niềm vui. Được viết bởi một tín hữu Hội Bạn Hữu (Quaker) thế kỷ mười chín mà chính đức tin của bà đã trải qua nhiều vật lộn sâu xa, đây không phải là quyển sách của lý thuyết cao xa mà của kinh nghiệm đã qua thử thách. Lời hứa của sách thật táo bạo: có một bí quyết cho đời sống Cơ Đốc thật sự hạnh phúc, dành sẵn cho bất cứ tín hữu nào, và bí quyết ấy đơn giản hơn chúng ta tưởng rất nhiều. Bài hướng dẫn này sẽ mở ra bí quyết ấy, đi qua hai chủ đề lớn của sách, và chỉ cho bạn cách tự mình đọc nó.

Sách nói về điều gì

Smith viết cho những Cơ Đốc nhân đã thật sự được hoán cải nhưng lại khốn khổ — nặng gánh, gắng gượng và bực bội, cảm thấy hẳn phải có điều gì hơn những kinh nghiệm lúc lên lúc xuống của mình. Theo chẩn đoán của bà, nhiều tín hữu tin cậy Đấng Christ để được cứu rỗi nhưng lại cố sống đời sống Cơ Đốc bằng sức riêng, nên lúc nào cũng kiệt sức và nản lòng. “Bí quyết” bà đưa ra là tìm lại một đời sống mà, theo chính lời bà, là “sự sống giấu với Đấng Christ trong Đức Chúa Trời” — đúng như cụm từ Phao-lô đã dùng: “vì anh em đã chết, sự sống mình đã giấu với Đấng Christ trong Đức Chúa Trời” (Cô-lô-se 3:3).

Nói cách khác, đời sống hạnh phúc không tùy thuộc vào hoàn cảnh tốt hơn hay ý chí mạnh hơn, mà ở một mối quan hệ tin cậy đúng đắn với Đức Chúa Trời. Đó là sự khác biệt giữa việc tự mình mang lấy gánh nặng và việc trao gánh ấy cho Đức Chúa Trời; giữa việc gắng sức để trở nên tốt và việc để Đức Chúa Trời làm cho mình nên tốt. Smith khẳng định đời sống này không dành riêng cho một nhóm người thuộc linh ưu tú, mà cho mọi tín hữu bình thường sẵn lòng tin vào lời Đức Chúa Trời phán.

Bí quyết gói gọn trong hai chữ: đầu phục và tin cậy

Smith thu gọn bí quyết ấy vào hai động thái đơn sơ mà bà gọi là phía con người và phía Đức Chúa Trời. Bà diễn đạt điều đó thật dễ nhớ: “phần của con người là tin cậy, còn phần của Đức Chúa Trời là hành động.” Phần của chúng ta không phải là tự mình hoàn tất sự biến đổi của mình, mà là phó chính mình cho Đức Chúa Trời và nương cậy Ngài làm điều đó. Có hai điều được đòi hỏi nơi chúng ta — sự đầu phục trọn vẹn (dâng cho Đức Chúa Trời mọi phương diện của đời sống mình) và sự tin cậy hoàn toàn (tin rằng rồi Ngài sẽ làm công việc của Ngài) — còn Đức Chúa Trời làm phần còn lại.

Bà mô tả điều này bằng hình ảnh người thợ gốm và đất sét: Đức Chúa Trời “cầm lấy khối đất sét đã phó dâng và bắt đầu nắn nó,” uốn nắn theo ý muốn Ngài một khi nó đã hoàn toàn phục tùng. Sự gắng gượng của chúng ta thật ra cản trở công việc ấy; sự đầu phục của chúng ta mới giải phóng nó. Đây là nhịp đập kép của quyển sách — hãy phó mình hoàn toàn cho Đức Chúa Trời, và tin cậy Ngài trọn vẹn — vang vọng lời Phao-lô: “hãy phó chính mình anh em cho Đức Chúa Trời” (Rô-ma 6:13), và lời Sa-lô-môn: “Hãy hết lòng tin cậy Đức Giê-hô-va, chớ nương cậy nơi sự thông sáng của con” (Châm Ngôn 3:5).

Những chủ đề chính cần để ý

Khi đọc, hãy để ý sự nhấn mạnh bền bỉ của Smith về đức tin hơn cảm xúc. Bà dạy rằng chúng ta phải nương dựa trên sự thật về các lời hứa của Đức Chúa Trời, chứ không phải trên những thăng trầm của cảm xúc — một bài học đã làm vững vàng biết bao tín hữu đang lo âu. Cảm xúc rồi sẽ theo sau, nhưng đức tin trước hết tin vào lời Đức Chúa Trời, bất kể mình cảm thấy thế nào.

Chủ đề thứ hai là trao mọi điều lo lắng cho Đức Chúa Trời. Smith áp dụng lời hứa “hãy trao mọi điều lo lắng mình cho Ngài, vì Ngài hay săn sóc anh em” (1 Phi-e-rơ 5:7) một cách thiết thực tuyệt vời, chỉ cho chúng ta cách thật sự giao phó những nỗi lo của mình thay vì chỉ nói suông về điều đó. Chủ đề thứ ba là sự bình an đến từ đó — “Sự bình an của Đức Chúa Trời vượt quá mọi sự hiểu biết” (Phi-líp 4:7) và lời hứa: “Người nào để trí mình nương dựa nơi Ngài, thì Ngài sẽ gìn giữ người trong sự bình yên trọn vẹn” (Ê-sai 26:3). Theo cách Smith trình bày, đời sống hạnh phúc rốt cuộc là một đời sống bình an, vì nó đã thôi cố gắng mang lấy những gì chỉ Đức Chúa Trời mới mang nổi.

Bố cục của sách

Smith chia sách thành hai phần, và nắm được bố cục ấy sẽ giúp ích cho người đọc. Phần thứ nhất trả lời câu hỏi về chính đời sống ấy — đời sống giấu với Đấng Christ này là gì, làm sao để bước vào, và làm sao vượt qua những nghi ngờ cùng khó khăn đang giữ các tín hữu đứng ngoài nó. Ở đây bà đặt nền móng: phía con người là sự đầu phục và phía Đức Chúa Trời là công việc của Ngài, hai động thái mà mọi điều khác đều dựa vào.

Phần thứ hai chuyển sang các kết quả — bông trái thiết thực của đời sống đầu phục và tin cậy. Ở đây Smith lần lượt trình bày đời sống này thay đổi thái độ của chúng ta thế nào đối với sự cám dỗ, đối với thất bại, đối với sự dẫn dắt, đối với những khó khăn và thất vọng, cho thấy điều gì xảy ra trong kinh nghiệm hằng ngày khi một tín hữu thật sự phó thác đường lối mình cho Chúa. Bố cục hai phần này — trước là nguyên tắc, sau là thực hành — khiến quyển sách vô cùng hữu dụng: người đọc không bị bỏ lại với một ý tưởng đẹp đẽ, mà được chỉ cho thấy ý tưởng ấy vận hành thế nào trong những công việc bình thường của đời sống. Xuyên suốt sách, phân đoạn chủ đạo của bà có lẽ là chính lời hứa của Chúa Giê-xu ban sự yên nghỉ cho những ai mang gánh nặng (Ma-thi-ơ 11:28), vì cả quyển sách là một lời mời gọi kéo dài hãy đặt xuống gánh nặng của sự tự gắng sức.

Cách đọc sách

Đây là quyển sách để sống, chứ không chỉ để nghiên cứu. Smith viết thẳng thắn và gần gũi, thường đón trước những phản bác của người đọc, nên hãy đọc nó như một cuộc trò chuyện — nếu cần, cứ cãi lại, nhưng hãy thành thật về chỗ đức tin của chính bạn còn chưa đáp ứng được lời mời gọi của bà. Hãy đọc chậm rãi, mỗi lần một chương, và thật sự thực hành điều bà mô tả: chỗ nào bà thúc giục đầu phục, hãy đầu phục; chỗ nào bà thúc giục tin cậy, hãy chọn tin cậy.

Một số người đọc thấy sự lạc quan thế kỷ mười chín của bà cần được quân bình với cái nhìn thực tế của Kinh Thánh về cuộc chiến đấu còn tiếp diễn; hãy đọc bà, như bạn đọc bất cứ tác giả tĩnh nguyện nào, với quyển Kinh Thánh mở sẵn và một tấm lòng biết phân biện. Nhưng đừng để sự thận trọng cướp mất của bạn món quà cốt lõi của bà, vốn hoàn toàn dựa trên Kinh Thánh: lời kêu gọi thôi gắng sức bằng sức riêng và yên nghỉ trong Đức Chúa Trời. Hãy thử nghiệm bí quyết của bà bằng cách làm theo, và xem sự bình an bà hứa có thật hay không. Chính bà hẳn sẽ là người đầu tiên nói rằng bằng chứng của quyển sách không nằm ở việc ngưỡng mộ lập luận của nó mà ở việc sống theo nó, vì đời sống hạnh phúc không phải là một lý thuyết để tranh luận mà là một sự yên nghỉ để bước vào.

Vì sao sách vẫn còn lên tiếng hôm nay

Hơn một thế kỷ trôi qua, quyển sách vẫn trường tồn vì vấn đề nó đề cập — người Cơ Đốc nhân mệt mỏi, lo âu, tự lực — vẫn phổ biến như bao giờ. Trong một thời đại đầy kiệt sức và lo lắng, sứ điệp yên nghỉ của Smith là liều thuốc chữa lành. Bà hướng những tín hữu mỏi mệt ra khỏi chính mình và hướng về Đức Chúa Trời, Đấng đã hứa sẽ làm công việc ấy, miễn là họ để Ngài làm.

Quyển sách cũng có tầm ảnh hưởng đáng kinh ngạc. Từ khi xuất bản, sách đã được dịch ra nhiều thứ tiếng và chưa bao giờ ngừng tái bản, trở thành tác phẩm nền tảng của truyền thống đời sống sâu nhiệm và định hình cách biết bao tín hữu hiểu về sự nên thánh. Một phần sức hấp dẫn của sách nằm ở lối viết mộc mạc, giản dị của Smith — bà minh họa các ý tưởng của mình bằng những hình ảnh đời thường mà một đứa trẻ cũng hiểu được, và viết không như một người thầy xa cách mà như một người bạn đồng hành từng nếm trải chính nỗi khốn khổ bà mô tả và đã tìm được lối thoát. Người đọc cảm thấy mình được thấu hiểu, rồi được dẫn dắt cách dịu dàng.

Sức mạnh lâu bền của sách là ở chỗ nó lấy những giáo lý lớn về ân điển và khiến chúng sống động trong đời sống hằng ngày. Sự xưng công bình bởi đức tin trở thành sự nên thánh bởi đức tin; Đức Chúa Trời đã cứu chúng ta bởi ân điển cũng được tin cậy để gìn giữ và biến đổi chúng ta bởi ân điển. Đó là lý do những người đọc ghi khắc sách vào lòng thường kể lại một bước ngoặt thật sự — khoảnh khắc nếp sống Cơ Đốc của họ thôi là một gánh nặng và trở thành một sự yên nghỉ. Những tín hữu mỏi mệt, lo âu, tự lực ngày nay vẫn phổ biến như vào thời của Smith, có lẽ còn hơn thế, và với tất cả họ, sứ điệp của bà là liều thuốc chữa lành: hãy thôi gắng sức bằng sức riêng, hãy phó chính mình cho Đức Chúa Trời, và tin cậy Ngài làm công việc ấy. Đó không phải là lời kêu gọi làm nhiều hơn mà là nghỉ ngơi nhiều hơn — đổi nỗ lực tự cải thiện đầy mệt nhọc lấy sự nương cậy an nghỉ của đức tin. “Hãy phó thác đường lối mình cho Đức Giê-hô-va, và nhờ cậy nơi Ngài, thì Ngài sẽ làm thành việc ấy” (Thi Thiên 37:5).

Hãy tự mình đọc sách

Không bản tóm tắt nào có thể thay thế giọng văn ấm áp và đầy sức thuyết phục của chính quyển sách, vậy hãy tìm đến sách trực tiếp và để Smith dẫn bạn, từng chương một, vào sự yên nghỉ mà bà đã tìm thấy. Hãy đến với lòng sẵn sàng không chỉ ngưỡng mộ bí quyết của bà mà còn thực hành nó — đầu phục và tin cậy — và có thể bạn sẽ khám phá, như rất nhiều người đã khám phá, rằng đời sống hạnh phúc bà mô tả không nằm ngoài tầm tay bạn mà gần gũi như một hành động đơn sơ của đức tin. Cũng hãy đọc sách cùng với quyển sách đồng hành của bà, một quyển sách yên ủi dành cho người đang chịu khổ, và để cả hai dẫn bạn vào cùng một sự yên nghỉ: một đời sống không còn gồng gánh trên đôi vai của chính mình nữa, mà được giấu an toàn với Đấng Christ trong Đức Chúa Trời. “Nay tôi còn sống trong xác thịt, ấy là tôi sống trong đức tin của Con Đức Chúa Trời, là Đấng đã yêu tôi, và đã phó chính mình Ngài vì tôi” (Ga-la-ti 2:20). Đời sống đức tin ấy chính là bí quyết, và nó đang được ban cho bạn.