Chương 1 · 18 phút đọc · 24 phút nghe
Phía Đức Chúa Trời Và Phía Con Người
Khi bàn về đời sống và bước đi bởi đức tin, tôi muốn đề cập đến một sự hiểu lầm thường gặp, vốn hay cản trở người ta hiểu rõ vấn đề này. Sự hiểu lầm ấy nảy sinh từ khuynh hướng chỉ chú tâm vào một khía cạnh của đề tài mà không xét đến khía cạnh kia. Hậu quả là người ta thường thấy một quan điểm được trình bày rõ ràng về một phía, nhưng lại bỏ qua sự quân bình đến từ việc nhìn cả hai phía cùng một lúc. Chẳng có gì lạ khi điều này có thể dẫn đến một cái nhìn lệch lạc về toàn bộ vấn đề.
Đề tài này có hai phía rõ rệt và mạnh mẽ, và cũng như mọi đề tài khác, người ta không thể hiểu thấu nó trọn vẹn nếu không luôn luôn giữ cả hai phía ấy trước mắt. Dĩ nhiên, tôi muốn nói đến phía Đức Chúa Trời và phía con người; hay nói cách khác, phần của Đức Chúa Trời trong công cuộc nên thánh, và phần của con người. Hai phần này rất khác biệt, thậm chí tương phản nhau. Chúng không mâu thuẫn nhau. Nhưng đối với một người quan sát qua loa, đôi khi chúng có vẻ như vậy.
Cách đây không lâu, tôi đã thấy điều này được minh họa một cách rất rõ ràng. Hai người dạy về đời sống Cơ Đốc cao hơn này tổ chức những buổi nhóm tại cùng một nơi, vào những giờ xen kẽ nhau. Một người chỉ nói về phần của Đức Chúa Trời trong công việc ấy, còn người kia chỉ chú trọng đến phần của con người. Họ hoàn toàn đồng lòng với nhau. Họ biết mỗi người đang dạy một phía khác nhau của cùng một lẽ thật lớn lao. Phần đông người nghe cũng hiểu điều đó. Nhưng với một số người nghe thì khác. Một bà, hết sức bối rối, nói: “Tôi hoàn toàn không hiểu nổi. Hai nhà giảng đạo đang cố dạy cùng một lẽ thật. Vậy mà họ dường như mâu thuẫn với nhau.”
Tôi cảm thông với sự bối rối của bà. Nó làm khổ tâm nhiều người thành thật tìm kiếm lẽ thật. Giả sử có hai người bạn đến thăm một tòa nhà nổi tiếng, rồi trở về nhà mô tả lại. Một người chỉ thấy mặt phía bắc, còn người kia chỉ thấy mặt phía nam.
Người thứ nhất nói: “Người ta xây tòa nhà theo kiểu thế này, và nó có những tầng lầu cùng những đường nét trang trí như thế này thế kia.” Người kia ngắt lời: “Ồ, không phải đâu! Anh lầm to rồi. Tôi đã thấy tòa nhà ấy.
Người ta xây nó theo một kiểu hoàn toàn khác.
Những đường nét trang trí và những tầng lầu của nó là thế nọ thế kia.” Rất có thể một cuộc tranh cãi sôi nổi sẽ nổ ra vì những lời mô tả của họ.
Rồi hai người bạn sẽ nhận ra rằng mình đã mô tả hai mặt khác nhau của tòa nhà. Ai nấy sẽ làm hòa với nhau ngay.
Tôi muốn nói rõ về hai phía trong vấn đề này. Chú tâm vào một phía mà không thấy phía kia sẽ tạo ra những cái nhìn sai lệch về lẽ thật. Nói tóm lại, tôi xin nói rằng phần của con người là tin cậy, còn phần của Đức Chúa Trời là làm việc. Hai vai trò này khác biệt nhau, nhưng chúng không nhất thiết phải xung đột với nhau.
Ý tôi là thế này. Có một công việc nhất định cần phải được làm. Đức Chúa Trời sẽ giải cứu chúng ta khỏi quyền lực của tội lỗi và sẽ khiến chúng ta nên trọn vẹn trong mọi việc lành để làm theo ý muốn Ngài. “Chúng ta ai nấy đều để mặt trần mà nhìn xem vinh hiển Chúa như trong gương, thì hóa nên cũng một ảnh tượng Ngài, từ vinh hiển qua vinh hiển, như bởi Chúa, là Thánh Linh.” 2 Cô-rinh-tô 3:18. Chúng ta phải được biến hóa bởi sự đổi mới tâm trí mình. Khi ấy, chúng ta có thể thử cho biết ý muốn tốt lành, đẹp lòng và trọn vẹn của Đức Chúa Trời. Một công việc thật phải được thực hiện trong chúng ta và trên chúng ta. Chúng ta phải chiến thắng những tội dễ vấn vương. Chúng ta phải vượt qua những thói quen xấu. Chúng ta phải nhổ bỏ những khuynh hướng và cảm xúc sai trật. Chúng ta phải vun trồng những tính khí và cảm xúc thánh khiết.
Một sự biến đổi tích cực phải diễn ra. Ít ra thì Kinh Thánh dạy như vậy. Vậy thì phải có ai đó làm việc này.
Hoặc chúng ta phải tự mình làm, hoặc một Đấng khác phải làm thay cho chúng ta. Lúc đầu, phần đông chúng ta đã cố tự mình làm, và đã thất bại. Rồi chúng ta học được từ Kinh Thánh và từ kinh nghiệm của chính mình rằng chúng ta không thể làm được.
Nhưng Đức Chúa Giê-xu Christ đã đến để làm việc ấy. Ngài sẽ làm việc ấy cho tất cả những ai tin cậy Ngài trọn vẹn.
Vậy, trong hoàn cảnh này, phần của người tin là gì, và phần của Chúa là gì? Người tin chỉ có thể tin cậy. Chúa, là Đấng người ấy tin cậy, làm công việc đã được giao phó cho Ngài. Tin cậy và làm là hai điều đối nghịch, và thường mâu thuẫn nhau. Nhưng trong trường hợp này chúng có mâu thuẫn không? Rõ ràng là không, vì có hai bên khác nhau liên quan. Nói rằng một bên trong một cuộc giao dịch đã giao phó việc của mình cho người khác, nhưng lại tự mình lo liệu việc ấy, thì đó là một sự mâu thuẫn. Nhưng khi chúng ta nói rằng một bên tin cậy bên kia trong một cuộc giao dịch, và bên kia làm việc ấy, thì chúng ta đưa ra một lời tuyên bố đơn giản và hòa hợp.
Chúng ta không đặt ra một bài toán khó. Trong đời sống cao hơn này, phần của con người là tin cậy, còn phần của Đức Chúa Trời là làm điều đã được giao phó cho Ngài. Nhà giảng đạo, khi nói thay cho phía con người, chỉ có thể nói về sự đầu phục và sự tin cậy. Đó là tất cả những gì một người có thể làm. Tất cả chúng ta đều đồng ý về điều này. Thế nhưng những nhà giảng đạo như vậy thường bị chỉ trích. Lời họ nói ngụ ý rằng chẳng có phần nào khác. Vậy, chúng ta chỉ tin cậy. Và người ta kêu lên rằng giáo lý về đức tin này xóa bỏ mọi điều thực tế. Người ta bảo các linh hồn hãy tin cậy, thế là hết. Rồi họ ngồi trên một thứ ghế bành tôn giáo, mơ màng cho qua một cuộc đời chẳng có kết quả thật nào.
Dĩ nhiên, sự hiểu lầm này nảy sinh từ chỗ truyền đạt không trọn. Hoặc nhà giảng đạo đã quên trình bày, hoặc người nghe đã không nghe thấy, phía bên kia của vấn đề. Đó là: khi chúng ta tin cậy, thì Chúa làm việc. Ngài làm rất nhiều, chứ không phải chúng ta. Sự tin cậy của chúng ta đem lại kết quả. Chúa chúng ta đảm nhận điều chúng ta giao phó cho Ngài và hoàn thành nó. Chúng ta không hành động, nhưng Ngài hành động. Điều này khiến công việc của Ngài càng hiệu quả hơn.
Khi điều này đã rõ, thì điều khó hiểu về việc giảng dạy đức tin tan biến. Nhưng các nhà phê bình nhắm vào nhà giảng đạo chú trọng phía Đức Chúa Trời vì một lý do khác. Người ấy không nói về sự tin cậy, vì phần của Chúa không phải là tin cậy, mà là làm việc. Chúa làm điều đã được giao phó cho Ngài. Ngài sửa dạy và rèn luyện linh hồn bằng những sự tập luyện bề trong và những sự quan phòng bề ngoài.
Ngài đem hết mọi nguồn khôn ngoan và tình yêu của Ngài mà tinh luyện và thanh tẩy linh hồn ấy.
Ngài khiến mọi sự trong đời sống và hoàn cảnh của một người phục vụ cho một mục đích: làm cho người ấy tấn tới trong ân điển và nên giống Đấng Christ, từng giờ từng phút.
Ngài đưa người ấy qua một tiến trình biến đổi, tùy theo trường hợp của người ấy đòi hỏi. Ngài làm cho những kết quả mà linh hồn đã tin cậy trở nên có thật và được kinh nghiệm. Chẳng hạn, theo mạng lệnh trong Rô-ma 6:11, “Vậy anh em cũng hãy coi mình như chết về tội lỗi và như sống cho Đức Chúa Trời trong Đức Chúa Jêsus Christ.” chúng ta đã dám bởi đức tin mà coi mình như chết về tội lỗi. Chúa làm cho điều này thành hiện thực. Ngài dẫn chúng ta đến sự đắc thắng trên bản ngã bằng sự sửa dạy hằng ngày theo sự quan phòng của Ngài. Sự coi mình như vậy của chúng ta chỉ có hiệu lực vì Đức Chúa Trời làm cho nó thành hiện thực.
Thế nhưng nhà giảng đạo chú trọng phía thực hành này lại bị cáo buộc là không có đức tin. Người ta nói người ấy cổ võ một sự nên thánh dần dần bởi việc làm và đặt ra một nhiệm vụ bất khả thi.
Thật ra, sự nên thánh vừa là một bước đức tin tức thời vừa là một tiến trình dần dần của công việc. Chúng ta xem đó là một bước; Đức Chúa Trời xem đó là một tiến trình. Bởi một bước đức tin, chúng ta vào trong Đấng Christ; bởi một tiến trình, chúng ta được làm cho lớn lên trong mọi sự hướng về Ngài.
Bởi một bước đức tin, chúng ta tin cậy Người Thợ Gốm Thiên Thượng. Bởi một tiến trình dần dần, Ngài làm cho chúng ta thành một cái bình để tôn vinh Ngài, có ích cho Ngài dùng, và sẵn sàng cho mọi việc lành. Xin minh họa: tôi sẽ mô tả cho một người mới học cách biến một cục đất sét thành một cái bình đẹp đẽ. Trước hết tôi nói với người ấy về vai trò của đất sét trong việc này. Tất cả những gì tôi có thể nói là thế này: người thợ gốm đặt đất sét vào tay mình. Rồi nó nằm yên thụ động, chịu mọi sự nhào lật, xoay trở của người thợ.
Thật sự chẳng còn gì khác để nói về phần của đất sét. Nhưng liệu người nghe tôi có thể từ đó mà lập luận rằng chẳng có gì khác được làm cả, vì tôi nói rằng đó là tất cả những gì đất sét có thể làm không? Nếu là người nghe sáng suốt, người ấy sẽ chẳng hề nghĩ đến việc làm như vậy, nhưng sẽ nói: “Tôi hiểu rồi. Đó là điều đất sét phải làm; nhưng người thợ gốm phải làm gì?” Tôi đáp: “À, bây giờ chúng ta đến phần quan trọng. Người thợ gốm lấy cục đất sét đã buông mình ấy và bắt đầu nhồi nó. Ông nắn nó theo ý mình. Ông nhào và nhồi nó, xé nó ra rồi lại ép nó lại với nhau, ông làm ướt nó rồi lại để cho nó khô.
Có khi ông nhồi nó hàng giờ liền. Có khi ông để nó sang một bên nhiều ngày mà không đụng đến. Rồi khi đã làm cho nó mềm hoàn toàn, ông bắt đầu làm nó thành cái bình mình đã dự định. Ông xoay nó trên bàn xoay, gọt và làm cho nó nhẵn. Rồi ông phơi nó dưới nắng. Kế đó, ông nung nó trong lò. Sau cùng, ông đưa nó ra khỏi xưởng, thành một cái bình để tôn vinh ông và có ích cho ông dùng.” Bây giờ người nghe tôi có nói rằng tôi đang tự mâu thuẫn không?
Tôi đã nói rằng đất sét chẳng làm được gì ngoài việc nằm yên thụ động trong tay người thợ gốm. Bây giờ, tôi lại đòi nó thực hiện một công việc lớn lao. Tự biến mình thành một cái bình như vậy là một nhiệm vụ bất khả thi. Chắc chắn là không.
Người ấy sẽ thấy rằng, trong khi trước đó tôi nói về phần của đất sét, thì bây giờ tôi đang nói về phần của người thợ gốm. Hai phần này tương phản nhau, nhưng không mâu thuẫn nhau. Đất sét không được làm công việc của người thợ gốm, nhưng phải phó mình cho công việc ấy. Sự hòa hợp giữa hai lời dạy dường như mâu thuẫn này là điều không thể lầm được. Có thể nói gì về vai trò của con người trong công cuộc lớn lao này? Người ấy phải đầu phục và tin cậy, không chút do dự.
Nhưng về phía Đức Chúa Trời, có thể nói gì về muôn vàn cách diệu kỳ mà Ngài hoàn thành công việc đã được giao phó cho Ngài? Chính ở đây mà sự tăng trưởng xuất hiện. Cục đất sét sẽ chẳng bao giờ lớn lên thành một cái bình đẹp đẽ nếu nó cứ nằm trong hố đất sét hàng ngàn năm. Nhưng một khi được đặt vào tay một người thợ gốm khéo léo, thì dưới bàn tay nắn đúc của ông, nó nhanh chóng lớn lên thành một cái bình để tôn vinh ông. Cũng vậy, Người Thợ Gốm Thiên Thượng biến đổi linh hồn đã buông mình cho Ngài. Thánh Linh biến đổi linh hồn ấy từ vinh hiển qua vinh hiển, nên giống ảnh tượng của Chúa.
Bạn đã bước một bước đức tin. Bạn đã đặt mình trọn vẹn trong tay Ngài. Bây giờ, bạn phải trông đợi Ngài bắt đầu làm việc. Cách Ngài hoàn thành điều bạn đã giao phó cho Ngài có thể khác với cách của bạn.
Nhưng Ngài biết, và bạn phải lấy đó làm thỏa lòng. Tôi biết một bà kia. Bà đã bước vào đời sống đức tin này với một sự tuôn đổ lớn lao của Thánh Linh và một làn sóng ánh sáng và vui mừng tuyệt diệu. Dĩ nhiên bà nghĩ rằng đó là sự chuẩn bị cho một công tác lớn nào đó. Bà trông đợi được sai vào cánh đồng mùa gặt của Chúa. Thay vì vậy, chẳng bao lâu chồng bà mất hết tiền bạc. Bà phải giam mình trong nhà để làm những việc nhà không dứt. Điều này khiến bà chẳng còn thì giờ hay sức lực cho bất cứ công việc truyền giảng Tin Lành nào.
Bà chấp nhận sự sửa dạy ấy. Rồi bà dốc lòng vào việc quét dọn, lau bụi, nướng bánh và may vá. Bà làm những việc ấy hết lòng như bà vẫn sẽ làm khi giảng dạy, cầu nguyện hay viết lách cho Chúa. Qua sự rèn luyện này, Ngài đã làm cho bà thành một cái bình “có ích cho chủ mình và sẵn sàng cho mọi việc lành.” Một bà khác, đã đến với đức tin trong hoàn cảnh tương tự, cũng trông đợi được sai đi làm một công việc lớn nào đó. Thay vì vậy, bà phải giam mình trong nhà với hai đứa cháu gái bệnh tật hay cáu kỉnh, phải chăm sóc, chiều chuộng và làm cho chúng vui suốt ngày.
Không như bà thứ nhất, bà này không chấp nhận sự rèn luyện ấy. Bà trở nên bứt rứt và giận dữ. Sau cùng, bà nổi loạn. Bà mất hết mọi phước hạnh và rơi vào một tình trạng khổ sở lạnh lẽo. Lúc đầu bà đã hiểu phần tin cậy của mình. Nhưng vì không biết đường lối của Đức Chúa Trời để làm điều ấy, bà đã tự rút mình ra khỏi tay Người Thợ Gốm Thiên Thượng. Cái bình đã bị hỏng trên bàn xoay.
Tôi tin rằng nhiều cái bình cũng đã bị hư hại như vậy vì thiếu hiểu biết những điều này.
Kinh nghiệm Cơ Đốc trưởng thành theo thời gian. Đó là công việc của Đức Thánh Linh của Đức Chúa Trời. Quyền năng Ngài biến đổi chúng ta và giúp chúng ta lớn lên trong mọi sự hướng về Đấng Christ. Chúng ta chỉ có thể đạt đến sự trưởng thành này bằng cách phó mình cho công việc đầy quyền năng của Ngài. Nhưng Kinh Thánh thúc giục mọi tín hữu tìm kiếm một sự nên thánh ngay trong hiện tại. Sự nên thánh ấy không ở nơi sự trưởng thành của sự tăng trưởng, nhưng ở nơi sự trong sạch của lòng. Điều này có thể trọn vẹn nơi một con đỏ trong Đấng Christ cũng như nơi một tín hữu lão luyện.
Cục đất sét, một khi đã ở dưới tay người thợ gốm, thì vào mỗi giờ của tiến trình, đều đúng là điều người thợ gốm muốn nó là. Vì thế, nó đẹp lòng ông. Nhưng nó còn rất xa mới trưởng thành thành cái bình mà ông định làm trong tương lai. Đứa bé có thể là trọn vẹn. Nó có thể làm đẹp lòng mẹ nó. Nhưng nó chưa phải là điều người mẹ mong ước nó sẽ là khi lớn lên.
Trái táo tháng Sáu là một trái táo trọn vẹn của tháng Sáu. Đó là trái táo tốt nhất mà tháng Sáu có thể sinh ra. Nhưng nó rất khác với trái táo tháng Mười. Đó mới là một trái táo đã chín trọn. Công việc của Đức Chúa Trời là trọn vẹn ở mỗi giai đoạn tăng trưởng của nó. Công việc của con người không bao giờ trọn vẹn cho đến khi nó hoàn tất về mọi phương diện. Trong đời sống nên thánh này, chúng ta chỉ khẳng định điều này: Bởi một bước đức tin, chúng ta đặt mình trong tay Chúa. Chúng ta tin cậy Ngài làm trọn trong chúng ta mọi ý muốn tốt lành của Ngài. Bởi đức tin, chúng ta phải giữ mình ở đó.
Đây là phần của chúng ta trong vấn đề này. Khi làm như vậy, theo nghĩa của Kinh Thánh, chúng ta đẹp lòng Đức Chúa Trời. Có thể phải mất nhiều năm rèn luyện mới làm cho chúng ta trưởng thành thành một cái bình xứng đáng cho sự tôn vinh Ngài và cho mọi việc lành. Phần của chúng ta là tin cậy; phần của Ngài là đạt được kết quả. Khi chúng ta làm phần mình, Ngài không bao giờ thất bại trong việc làm phần của Ngài, vì chưa hề có ai tin cậy Chúa mà bị hổ thẹn.
Đừng sợ rằng nếu bạn tin cậy hoặc bảo người khác tin cậy, thì mọi sự sẽ dừng lại ở đó. Sự tin cậy chỉ là khởi đầu và là nền tảng. Khi chúng ta tin cậy, Chúa làm việc. Công việc của Ngài là một phần quan trọng. Và điều này giải thích nghịch lý bề ngoài vốn làm bối rối biết bao người. Họ nói: “Vừa mới đây bà bảo chúng tôi chẳng làm gì cả ngoài việc tin cậy, rồi liền sau đó lại bảo chúng tôi làm những điều không thể làm được. Làm sao bà có thể dung hòa những lời mâu thuẫn như vậy?”
Chúng ta phải dung hòa chúng. Điều này cũng giống như dung hòa những lời nói về cái cưa trong xưởng của người thợ mộc. Lúc thì chúng ta nói cái cưa đã cưa khúc gỗ. Rồi chúng ta lại nói người thợ mộc đã làm việc ấy. Cái cưa là dụng cụ được dùng, còn sức mạnh sử dụng nó là của người thợ mộc. Cũng vậy, chúng ta phó mình cho Đức Chúa Trời. Chúng ta cũng dâng thân thể mình cho Ngài như những dụng cụ của sự công bình. Chúng ta thấy rằng Ngài cảm động lòng chúng ta vừa muốn vừa làm theo ý tốt Ngài. Chúng ta có thể cùng Phao-lô nói rằng: “Tôi đã làm nhiều việc… nhưng nào phải tôi, bèn là ơn Đức Chúa Trời đã ở cùng tôi.”
Vì chúng ta phải là công việc của Ngài, chứ không phải của chính mình. Vì chúng ta là việc Ngài làm ra, đã được dựng nên trong Đức Chúa Jêsus Christ để làm việc lành mà Đức Chúa Trời đã sắm sẵn trước cho chúng ta làm theo. (Ê-phê-sô 2:10.) Chỉ một mình Đức Chúa Trời, Đấng đã dựng nên chúng ta, mới có thể dựng nên chúng ta lại. Chỉ một mình Ngài hiểu thấu “công việc của tay Ngài.” Mọi nỗ lực tự tạo lấy chính mình đều làm hỏng cái bình. Không linh hồn nào có thể đạt đến sự viên mãn cao nhất của mình ngoại trừ qua công việc của Ngài. Ngài là “Đấng làm mọi sự hiệp với ý quyết đoán” của chính Ngài.
Dĩ nhiên, tôi sẽ chú trọng đến phía con người trong vấn đề này. Tôi viết cho con người. Tôi mong dạy các tín hữu biết cách làm trọn phần của mình trong công cuộc lớn lao này. Nhưng tôi muốn điều này được hiểu rõ ràng. Nếu tôi không tin vào công việc của Đức Chúa Trời, thì tôi đã chẳng viết một chữ nào trong cuốn sách này.