Ebyafaayo

Abawandiisi b'Ekkanisa ey'edda 200–430

4 abawandiisi

Abalabirizi, ababuulizi n'abajulizi okuva mu byasa ebyasooka oluvannyuma lw'abatume. Ebbaluwa zaabwe, okubuulira kwabwe n'okwatula kwabwe byawandiikibwa mu buyigganyizibwa, mu mpaka ne mu kusaba, era byabumba engeri ekkanisa gy'esomamu Bayibuli okuva olwo.

Abawandiisi

Ekifananyi kya Cyprian of Carthage

Cyprian of Carthage 200–258

Soma ebyafaayo byonna

Cyprian ow'e Carthage (c. 200–258) yali omukugu mu by'okwogera ow'e Afirika ey'Obukiikakkono amanyiddwa ennyo eyakyusibwa omutima nga wakati mu myaka gye, n'agaba obugagga bwe, era n'afuulibwa omulabirizi mu myaka ebiri gyokka. Mu myaka kkumi n'ebiri egyajjula ebikolwa, yakulembera ekkanisa ye ng'eyita mu buyigganya bwa Decius ne kawumpuli omuzibu akyeyita erinnya lye, ng'ategeka obuyambi eri Abakaafiiri abaali baagala okumutta, era n'awandiika ennyonnyola ya Lulattini esooka ku Ssaala ya Mukama. Yasalibwa omutwe e Carthage ku lunaku olw'ekkumi n'ennya mu Ssebutemba 258.

Ekifananyi kya Athanasius of Alexandria

Athanasius of Alexandria 296–373

Soma ebyafaayo byonna

Athanasius ow’e Alexandria (nga 296–373) yali omulabirizi w’e Alexandria okumala emyaka amakumi ana mu etaano, era kkumi na musanvu ku gyo yagimala mu buwaŋŋanguse, ng’agobebwa mu kibuga kye emirundi etaano abafuzi bana olw’okugaana okukkiriza nti Omwana wa Katonda yali kitonde. Yawandiika Ku Kufuuka Omuntu n’Obulamu bwa Antony, ekyatwala endowooza ey’obumonaki mu Bugwanjuba, era ebbaluwa ye ey’embaga eya 367 lwe lukalala olusinga obukadde olukyaliwo olwatula ebitabo amakumi abiri mu musanvu byennyini eby’Endagaano Empya.

Ekifananyi kya John Chrysostom

John Chrysostom 347–407

1 okubuulira

John Chrysostom (c. 347–407) yali omubuulizi asinga bonna mu Kkanisa ey'edda, gwe baayita omumwa ogwa zaabu emirembe egyaddirira olw'ebibuulirwa ebyajjuza amakanisa mu Antioch ne Constantinople. Yali muwozi eyaleka embuga z'amateeka, n'abuulira olunyiriri ku lunyiriri okuyita mu bitabo bya Bayibuli byonna era n'awakanya awatali kusonyiwa obugagga n'okwemalira, ekyamuggyako ekifo kye eky'obulabirizi. Yafiira mu 407 ng'ali mu lugendo olw'empaka olw'okugenda mu buwaŋŋanguse, ng'alina ku mimwa gye okutendereza okwali ekigambo kye eky'obulamu: Katonda atenderezebwe olwa buli kintu.

Ekifananyi kya Augustine of Hippo

Augustine of Hippo 354–430

Soma ebyafaayo byonna

Augustine ow’e Hippo (354–430) yazaalibwa mu Afirika ey’Obukiikakkono ey’Abaruumi eri kitaawe omukaafiiri ne nnyina Omukristaayo ow’okusaba, Monica, era amaziga ge ne gamugoberera mu myaka egy’okwegomba okusukkuluma, egy’amasanyu, n’egy’eddiini y’Abamanike. Mu nnimiro y’e Milan mu 386 yawulira omwana ng’ayimba nti "ddira osome," n’aggula ebbaluwa za Pawulo, n’amenyeka. Bwe yamala okubatizibwa Ambrose, yaddayo mu Afirika era n’aweereza emyaka nga amakumi asatu mu etaano ng’omulabirizi w’e Hippo, ng’awandiika Ebyokwatula n’Ekibuga kya Katonda era ng’alwanirira ekisa ng’awakanya Abadonati n’Abapelagi. Yafa mu 430 Abavandali nga bazingizza ekibuga kye.

Ebibuuzo n'Eby'okuddamu

Bakitaffe b'Ekkanisa be baani?

Bakitaffe b'Ekkanisa be basomesa n'abalabirizi abakulu ab'ebyasa ebyasooka eby'Obukristaayo, ebiwandiiko byabwe ekkanisa ey'oluvannyuma bye yatwala ng'obujulizi obwesigwa obw'enjigiriza y'abatume. Clement ow'e Rooma ne Ignatius ow'e Antiyokiya baawandiika mu mulembe ogwaddirira abatume; Athanasius, John Chrysostom ne Augustine ba mu mulembe omukulu ogw'ekyasa eky'okuna n'eky'okutaano.

Ntandikira wa ku Kkanisa ey'edda?

Confessions ya Augustine kye kitabo ekisinga okumanyibwa eky'omulembe ogwo, era kisomebwa ng'okusaba okwolekera Katonda. Ebbaluwa ennyimpi eza Ignatius ow'e Antiyokiya, ze yawandiika ng'ali mu lugendo olw'okuttibwa olw'okukkiriza kwe, osobola okuzisoma mu kaseera ka olweggulo kamu.

Lwaki abawandiisi b'Ekkanisa ey'edda bakyali ba mugaso?

Baalwanirira obwakatonda obujjuvu obwa Kristo, ne bateekawo ebigambo by'Enzikiriza, era ne balaga abakkiriza aba bulijjo engeri y'okusaba, okubonaabona n'okuweereza. Ennono ezisinga ez'oluvannyuma, ez'Abakatoliki, Abasodokisi n'Abaporotesitanti, zikyabasoma nga bajjajjaabwe bonna be bagabana.