Omulembe gw’Ababaka b’Enjiri

Ebyafaayo, ebitabo n'okubuulira kwa Charles H. Spurgeon

1834–1892 · 4 ebitabo · 11 obubaka

Omuggya ku Charles H. Spurgeon? Tandika ne

Ebigambo eri Omulimi

Emirimu gyonna · essaawa 22 eddakiika 15 ez’okusoma

Noonya

Ebyafaayo

  1. 1834
  2. 1850
  3. 1861
  4. 1892
Awo era mu kaseera ako ekire kyagenda, ekizikiza kyaggwaawo, era mu kaseera ako nnalaba enjuba.
Charles Spurgeon, ku kukyuka kwe

Charles Haddon Spurgeon yayitibwa «Omulangira w'Ababuulizi», era ku mulundi guno erinnya teryali kusukkirira. Okumala emyaka nga amakumi ana yayimirira mu maaso g'ekibiina ky'abantu enkumi ttaano n'omukaaga wakati wa London, nga tayimbye kaziba ka ddoboozi, n'abakwataliza kasirise n'okubuulira okwangu okwa Kristo eyakomererwa. Ebibuulwa bye byawandiikibwa mu nnukuta enkumpanya, ne bifulumizibwa buli wiiki, ne bitwalibwa mu maato okutuuka ku buli ssemazinga; okutuuka ku nkomerero y'obulamu bwe yali abuulidde oboolyawo abantu obukadde kkumi era yafulumya ebigambo ebisinga omuwandiisi omulala yenna Omukristaayo mu lulimi Olungereza. Naye omuntu eyali emabega w'ettutumu eryo emirundi mingi yali musumba abonaabona, asaba, alina omutima omuwombeefu, eyanywereza ku nsonga nti amaanyi amazima ag'obuweereza bwe tegaali ddoboozi lye yekka, wabula abantu abaali ku maviivi wansi w'ekituuti.

Omulenzi mu Muzira

Yazaalibwa nga 19 Juni 1834 mu Kelvedon, Essex, mu maka agaali gamaze okugagga mu buweereza bw'enjiri: kitaawe, John Spurgeon, ne jjajjaawe, James Spurgeon, bombi baali babuulizi ba Kikongregasoni abaaweereza Bungereza ey'ebyalo n'obwesigwa. Olw'okuba obuweereza bwa kitaawe bwamuggyanga awaka emirundi mingi, ekitundu ekinene eky'obwana bw'omulenzi kyayita mu nnyumba ya jjajjaawe ey'omusumba mu Stambourne, ennyumba eyali ejjudde ebitabo ebikadde ebya Kipuritaani. Eyo omwana yamalira essaawa nnyingi ne John Bunyan, Richard Baxter, John Owen ne Thomas Watson, era abawandiisi abo baakola omutwe gwe okumala obulamu bwonna. Yakulira ng'amanyi enjigiriza z'ekisa mu mutima. Kye yali tannamanya ye Omulokozi yennyini. Okumala emyezi, ng'akyali muvubuka, yali wansi w'okukakasibwa okw'ekibi okunene, ng'ayagala okumanya nti ddala asonyiyibbwa naye nga tafuna mirembe.

Akaseera akakyusa byonna kaatuuka ku Ssande ey'omuzira, nga 6 Jaanwali 1850, bwe yali aweza emyaka kkumi na etaano. Kibuyaga w'omuzira yamuggya ku kkubo lye yali agenda ne mumuyingiza mu kapeela katono aka Primitive Methodist mu luguudo Artillery, mu Colchester. Omubuulizi eyali alondeddwa teyatuuka olw'omuzira, kale omusajja omugonvu atasomesebwa — omukozi w'engatto oba omutunzi w'engoye — yalinnya ekituuti awatali kigambo kirala okuggyako ekyawandiikibwa kye kimu: «Mutunuulire nze, mulokolebwe, mmwe enkomerero z'ensi zonna» (Isaaya 45:22). Bwe yasimba amaaso ku mulenzi eyali afaanana obubi wansi w'ekifo eky'ebbanga, n'aleekaana: «Omuvubuka, tunuulira Yesu Kristo. Tunuulira! Tunuulira! Tunuulira!» Mu kaseera ako Spurgeon yatunuulira, n'alokolebwa.

Awo era mu kaseera ako ekire kyagenda, ekizikiza kyaggwaawo, era mu kaseera ako nnalaba enjuba.

— Charles Spurgeon, ku kukyuka kwe

Yabatizibwa mu ttoggo eryo mu mugga Lark, ng'afuuse, olw'okukkiriza kwe okw'essanyu, Omubatisita. Okukyuka kwali kwa mangu era kwa maliriro: omulenzi eyali alwanye ebbanga eddene mu kizikiza kaakano yali tasobola kusirika ku kitangaala, era okuva olunaku olwo yayakanga okulangirira obubaka obwamulokola — nti obulokozi tebuva mu kufuba kw'omuntu, wabula mu kukkiriza Yesu Kristo yekka.

Omulenzi Omubuulizi

Kimu ku byewuunyisa mu byafaayo bye kiri nti omulangira ono ow'ekituuti ky'ekiseera kya Vikitoliya teyayingira ttendekero eddene wadde ttendekero ly'eby'okutendekebwamu abaweereza. Okusoma kwe kwali kutono — amasomero ag'omu Essex n'ekiseera kitono mu Newmarket — so nga abasumba ab'ettutumu ab'omu kiseera kye baalungisibwanga mu Oxford ne Cambridge. Ekyo Spurgeon kye yalina mu kifo ky'ekyo kwe kwali okujjukira okw'ekitalo, okwegomba okutakoma okw'ebitabo, n'ekitabo ky'ebitabo ebya Kipuritaani eby'obwana bwe; ng'akyali muvubuka yali amaze okumira eby'okutendekebwamu, ebyafaayo n'ebiwandiiko ebisinga abasajja bangi abaayawulwa. Okwesomesa, okwekuuma mu mwoyo, n'ekirabo ekitabonerwa eky'okuteeka amazima amanene mu lulimi olw'obulamu era olukolera, byakola ebisigadde.

Nga wayise emyezi mitono okuva bwe yakyuka, yali asomesa, agaba obupapula obw'obubaka, era — ng'aweza emyaka kkumi na mukaaga — abuulira mu kkanisa z'ebyalo ebyetooloola Cambridge. Ng'akyali muvubuka yafuuka omusumba wa kapeela katono aka Waterbeach, gye okubuulira kwe okw'obunyiikivu kwatera okujjuza ekizimbe, era ekibiina kyeyongera mangu. Ebirabo bye tebyasobola kwekweka kubeera ebbanga lyonna. Mu 1854, ng'aweza emyaka kkumi na mwenda gyokka, yayitibwa mu kapeela ka New Park Street mu London, ekyali kya byafaayo naye nga kikendedde. Ekibiina ekyakuŋŋaana okuwulira omulenzi ow'omu kyalo atagezesebwa kyali kitono; nga wayise wiiki ntono kyali tekisobola kugyamu bantu. Baagaziya ekizimbe, oluvannyuma baapangisa Exeter Hall, oluvannyuma Surrey Gardens Music Hall ennene, era n'olwo enkumi zaazzibwanga. London yali telabye kintu kifaanana bwe kityo: omuvubuka ng'abuulira enjigiriza ya Kalivini enkadde ku bibiina ebijjuvu, mu lulimi omuweereza omuwala yasobola okugoberera era omuyivu ateasobola kunenya.

Mu 1856, wakati mu kibuyaga ekyo, yawasa Susannah, okwagala kwe n'obuwagizi bwe obunywevu bwe byamunyweza obulamu bwe bwonna obwasigalawo. Abafumbo baazaala abaana abalongo babiri, Thomas ne Charles omuto, era bombi olwatuuka baagoberera kitaabwe mu buweereza bwa Kristo.

Omuliro n'Ekizikiza

Ettutumu lyaleeta ebigezo ebikaawa. Ku lw'eggulo lya 19 Okitobba 1856, Spurgeon bwe yali akulembera abantu nga omutwalo mu kusaba mu Surrey Gardens Music Hall, abaleeta oluyombo n'ettima baaleekaana: «Omuliro! Ebifo eby'ebbanga bigwa!» Tewaali muliro n'akatono, naye mu kudduka okw'amaanyi okugenda ku nzigi, abantu musanvu baabetentwa n'okufa, era abalala bangi baalumizibwa. Spurgeon, ng'aweza emyaka amakumi abiri mu ebiri gyokka, baamuggya ku kituuti nga «afu okusinga okuba omulamu», era n'agwa mu nnaku eyali nzito nnyo ne kumpi okukomya obuweereza bwe. Obulamu bwe bwonna obwasigalawo yalwanagana n'okuggwaamu amaanyi mu mutima okudda emabega, era teyakubira kifaananyi kirala.

Obwesimbu obwo bwafuuka kimu ku birabo bye ebikulu eri ekkanisa. Yayogeranga mu lwatu ku «kuggwaamu amaanyi okutaliiko nsonga» okwamugwangako, era yabudaabuda enkumi z'abo abaabonaabona nga bali nga ye olw'okugaana okukweka okwe. Enjigiriza ye ku kubonaabona teyali ya ku ngulu; yaweeseddwa mu kyokero. Yatuuka okukkiriza nti okubonaabona kwe — akabi ako, obuwaayiro, n'endwadde y'amagumba eyamuluma oluvannyuma — bye byali bimutwala emirundi n'emirundi okunywerera ku Kristo, era ne bifuula okubuulira kwe okuwoomerera abaamenyese emitima.

Ennyumba y'Amaanyi

Mu 1861 ekibiina kyasenguka mu Metropolitan Tabernacle eyali ezimbiddwa mu Newington, eyagyamu abantu nga enkumi ttaano, gye Spurgeon yali agenda okubuulira emyaka amakumi asatu egyaddirira. Abagenyi baavanga mu nsi yonna okusoma engeri ze, nga basuubira okusanga ekyama mu buwoomi bwe obw'okwogera. Spurgeon yamanya obulungi. Ng'okukuŋŋaana tekunnatandika, yabatwalanga wansi mu kyoolelo n'aggulawo oluggi ku bantu bangi ab'ekkanisa ye, nga beefukamidde nga beegayirira Katonda ku lw'okubuulira okwali kunaatera okutandika.

Yakkiriza nti okusaba kwali mulimu ogwennyini ogulina ebivaamu ebyennyini, era yakubiriza abantu be okugukolera n'amaanyi gaabwe gonna.

Okusaba kusika omuguwa wansi, ne kide ekinene kivuga waggulu mu matu ga Katonda. Abamu tebasikako kide n'akatono, kubanga basaba n'obunafu; abalala basikako omuguwa luusi luusi bwokka; naye asinga mu ggulu ye musajja akwata omuguwa n'obuvumu era asika obutasalako n'amaanyi ge gonna.

— Charles Spurgeon

Yali asibiddwa nnyo ku kusaba kw'ekibiina kye n'okubagamba mu bwerufu nti teyandisobola kugenda mu maaso awatali kwo.

Katonda ampeereze, bwe muneekomya okunsabira! Muntegeeze olunaku, era nnaateekwa okulekera awo okubuulira.

— Charles Spurgeon

Okukkiriza Okuzimba

Obuweereza bwa Spurgeon tebwakoma ku kituuti. Mu 1856 yatandika Ttendekero ly'Abasumba okutendeka ababuulizi abaali, nga ye, tebalina ssente ez'okusoma okutuufu, ng'asomesa era ng'ayamba n'omutima gwe amakumi g'abasajja abaagenda okusimba ekkanisa. Yatandikawo ekibiina ky'abatambuza ebitabo okutwala ebitabo eby'Ekikristaayo eri abaavu, yafulumya akatabo ka buli mwezi Ekitala n'Ekyasi, era yeewaayo mu mirimu kikumi egy'ekisa. Yali akkiriza nti enjiri erina okukyusa emyoyo n'abantu bonna awamu, era yagaana okubuulira ekisa kye yali tayagala kukolera.

Ennyumba y'abaana ab'enfuuzi ey'e Stockwell yazaalibwa mu mwoyo guno ogw'okusaba n'okukkiriza. Ng'anakuwaziddwa olw'embeera y'abaana abataliiko bakitaabwe, Spurgeon yali asabye Katonda amuleke abayambe — era eky'okuddamu kyajja mu ngeri gye yali tasobola kutegeka.

Teyayagala kwawula okubuulira ekisa n'okukikolera. Okukkiriza kwe kumu okwajjuza Tabernacle kwe kwazimba ettendekero, ennyumba y'enfuuzi, n'ennyumba z'abaavu, era kwakikola, emirundi n'emirundi, ng'eky'okuddamu ku kusaba.

Okuserengeta

Olutalo lwa Spurgeon olw'oluvannyuma olunene lwali ku lw'amazima g'Ekyawandiikibwa gennyini. Bulijjo yali akkirizza nti Bayibuli ye Kigambo kya Katonda ekyassiza omukka era obuyinza obw'enkomerero ku kukkiriza n'obulamu, era buli kibuulwa kye yabuulira kyali kisibuka mu yo. Kale mu 1887, ng'atiisiddwa olw'okuserengeta okugenda mu kubuusabuusa Bayibuli, okutangirira, n'amazima g'omusango wakati mu basumba abamu Ababatisita, yavuga endulu mu lukalala lw'ebiwandiiko ebimanyiddwa ng'oluyombo lw'«Okuserengeta». Mu kifo ky'okukkiriza ebitali bimu, yeeyawula ku Baptist Union, olwo n'olumunenya mu bwannamaddala. Oluyombo lwamuggyako emikwano era, nga bangi bwe bakkiriza, lwayanguya okuggwaamu amaanyi kwe. Naye obuyinza bw'Ekigambo kya Katonda yabutwala nga kya muwendo okusinga buli kintu kyonna, era teyanyeenyezebwa.

Awaka

Omubiri gwe, ogwakoowa olw'endwadde y'amagumba, olw'obulwadde bw'ennyingo, n'olw'obulwadde bwa Bright, gwagwa wansi w'obuzito bw'omulimu ogw'obulamu bwonna. Ng'alabirirwa n'obwesigwa Susannah gwe yayagala — ye kennyini nga mulwadde, eyaddukanyanga ng'ali mu kisenge kye eky'obulwadde Ensawo y'Ebitabo eyateeka enkumi z'ebitabo eby'okutendekebwamu mu ngalo z'abasumba abaali baavu nnyo okubigula — yanoonya obuweerero mu mpewo ennungi ey'e Menton, ku lubalama lwa Bufalansa. Eyo, nga 31 Jaanwali 1892, ng'aweza emyaka amakumi ataano mu musanvu, yafa. London yamukungubagira nga omulangira; obukadde bw'abantu baayita ku ssanduuko ye, era Bayibuli ye eyali eyanjuluze yali eteekedde waggulu.

Yaleka emabega ebibuulwa ebifulumiziddwa ebisukka mu enkumi ssatu mu bitaano — kyakyali omulimu omunene ogusinga ogw'omuwandiisi Omukristaayo yenna — awamu n'ebitabo ebyagalwa nga Enkya n'Eggulo, Eterekero lya Dawudi, Byonna Bya Kisa, ne Ebyokusomesa Abayizi Bange. Nga wayise ekyasa n'ekisingawo, bisomwa n'obwagazi nga bulijjo, nga bivvuunulwa mu nnimi amakumi mangi, kubanga omusajja eyabiwandiika teyeebuulira ye. Yabuulira Kristo, era yakikola ng'ali ku maviivi. Omulangira w'Ababuulizi yandyagadde kijjukirwe nti engule ye yali ya kwewola, era nti ekyama ky'ennyumba y'amaanyi kyali kiggule eri buli muntu ayagala okukwata omuguwa n'asika.

Ebitabo bya Charles H. Spurgeon (4)

Okubuulira kwa Charles H. Spurgeon (11)

Era alabika mu

Ebiwandiiko ku Charles H. Spurgeon (2)

Ebibuuzo n'Eby'okuddamu

Charles Spurgeon yakyuka atya?

Ku Ssande ey'omuzira ku makya, nga 6 Jaanwali 1850, Spurgeon eyali aweza emyaka kkumi n'etaano yasindikibwa kibuyaga w'omuzira mu kapeela katono aka Primitive Methodist mu luguudo Artillery, mu Colchester. Omubuulizi eyali alondeddwa teyatuuka olw'omuzira, kale omubuulizi omugonvu atali muweereza eyawongebwa n'alinnya ekituuti n'ekyawandiikibwa kimu kyokka, «Mutunuulire nze, mulokolebwe, mmwe enkomerero z'ensi zonna» (Isaaya 45:22), era bwe yasimba amaaso ku mulenzi eyali afaanana obubi, n'aleekaana nti: «Omuvubuka, tunuulira Yesu Kristo. Tunuulira! Tunuulira! Tunuulira!» Spurgeon yatunuulira, era nga bw'akyogera yennyini, ekizikiza kyaggwaawo mu kaseera ako. Yabatizibwa mu ttoggo eryo mu mugga Lark, ng'afuuse Omubatisita ow'okukkiriza okunywevu.

Kituufu nti teyasomera ku ttendekero eddene wadde ettendekero ly'abaweereza?

Kituufu. Spurgeon yasoma kitono mu masomero ag'omu Essex n'ekiseera kitono mu Newmarket, so nga abasumba ab'ettutumu ab'omu kiseera kye baalungisibwanga mu Oxford ne Cambridge. Kye yalina mu kifo ky'ekyo kwe kwali okujjukira okw'ekitalo n'ekitabo ky'ebitabo ebya Kipuritaani eby'omu nnyumba ya jjajjaawe ey'omusumba mu Stambourne, gye yasomeranga n'obwegendereza, ng'akyali mulenzi, Bunyan, Baxter, Owen ne Watson. Yatandika okubuulira mu kkanisa z'ebyalo ebyetooloola Cambridge ng'aweza emyaka kkumi na mukaaga, era n'afuuka omusumba wa kapeela katono aka Waterbeach ng'akyali muvubuka.

Omuvubuka ow'omu kyalo yatuuka atya okubuulira enkumi n'enkumi mu London?

Mu 1854, ng'aweza emyaka kkumi na mwenda gyokka, Spurgeon yayitibwa mu kapeela ka New Park Street mu London, ekyali kya byafaayo naye nga kikendedde, era nga wayise wiiki ntono ekizimbe kyali tekisobola kugyamu bibinja. Ekibiina kyasenguka mu Exeter Hall, oluvannyuma mu Surrey Gardens Music Hall ennene, era mu 1861 mu Metropolitan Tabernacle eyali ezimbiddwa mu Newington, eyagyamu abantu nga enkumi ttaano, gye yabuulira emyaka amakumi asatu egyaddirira. Wiiki ku wiiki ebibuulwa bye byawandiikibwa mu nnukuta enkumpanya ne bikubibwa, ne bitwala eddoboozi lye wala nnyo okusukka London.

Mukyala we Susannah yali ani, era Ensawo ye ey'Ebitabo yali ki?

Spurgeon yawasa Susannah Thompson mu Jaanwali 1856, era abafumbo ne bazaala abaana abalongo, Thomas ne Charles, bombi abaayingira oluvannyuma mu buweereza obw'Ekikristaayo. Wadde nga mu bulamu bwe obusinga yali mulwadde atatera kuva mu kisenge, Susannah yaddukanyanga okuva mu kisenge kye eky'obulwadde Ensawo y'Ebitabo eyateeka ebitabo eby'eby'okusinza mu ngalo z'abasumba abaali baavu nnyo okubigula, ng'agaba enkumi n'enkumi z'ebitabo mu myaka egyo. Yalabirira Charles n'obwesigwa okutuusa ku nkomerero yennyini ey'obulamu bwe.

Waliwo akabi akaali kumpi okukomya obuweereza bwe ng'akyali muto?

Ku lw'eggulo lya 19 Okitobba 1856, Spurgeon eyali aweza emyaka amakumi abiri mu ebiri bwe yali akulembera abantu nga omutwalo mu kusaba mu Surrey Gardens Music Hall, abaleeta oluyombo baaleekaana mu bulimba nti omuliro gukutte era nti ebifo eby'ebbanga bigwa. Tewaali muliro, naye mu kudduka okw'amaanyi okugenda ku nzigi abantu musanvu baabetentwa ne bafa era abalala bangi ne balumizibwa. Spurgeon yaggyibwa ku kituuti ng'awangulwa ennaku, era okumala ekiseera abamu baatya nti teyandiddamu kubuulira; yawona mu wiiki ntono, naye ekiwundu tekyawona ddala.

Spurgeon ddala yalwanagana n'okuggwaamu amaanyi mu mutima n'endwadde z'omubiri?

Yee, era teyabikweka. Okuva ku kabi k'e Surrey Gardens yalwanagana n'okukubwa okuddiŋŋana okw'ekyo kye yayita «okuggwaamu amaanyi okutaliiko nsonga», era omubiri gwe gwakoowa olw'endwadde y'amagumba, obulwadde bw'ennyingo, era ku nkomerero obulwadde bwa Bright. Mu kifo ky'okukweka okubonaabona okwo, yakwogerako mu lwatu, era n'atuuka okukkiriza nti okubonaabona kwe kwafuula okubuulira kwe okuwoomerera abaamenyese emitima era ne kuleeta okubudaabudibwa eri abantu abatabalika abaabonaabona nga bwe yali.

Spurgeon yategeeza ki bwe yayogera ku «nnyumba y'amaanyi» ey'ekkanisa ye?

Abagenyi bwe bajjanga nga basuubira okuyiga ekyama ky'obwogezi bwe, Spurgeon teyabatwalanga ku kituuti wabula wansi mu kyoolelo, ebikumi n'ebikumi by'ab'ekkanisa gye baafukamiranga mu kusaba nga buli kukuŋŋaana tekunnatandika. Ekisenge ekyo yakiyita ekyoto ky'omuliro eky'e Tabernacle era yakitwala ng'ekivuga ekituufu eky'obuweereza bwe. Bwe yabuuzibwa ekyama ky'obuwanguzi bwe, yaddamu nga bwe yamanyiira nti abantu be baamusabiranga.

Mirimu ki egy'olubeerera gye yazimba okwongera ku kubuulira kwe?

Mu 1856 Spurgeon yatandika Ttendekero ly'Abasumba okutendeka ababuulizi abaali, nga ye, tebalina bisobozi bya kusoma kutuufu, era yasomesa n'ayamba bangi ku bo ye kennyini. Mu 1867 Ennyumba y'abaana ab'enfuuzi ey'e Stockwell yaggulwawo, ng'etandikibwa oluvannyuma lwa nnamwandu Omwangalikani ayitibwa Anne Hillyard okuwaayo ssente nnyingi ng'addamu okwegayirira kwe ku lw'abaana abataliiko bakitaabwe; era yatandikawo ekibiina ky'abatambuza ebitabo okutwala ebitabo eri abaavu, n'alongoosa akatabo ka buli mwezi Ekitala n'Ekyasi. Yanywereza nti ekisa kye yabuuliranga kiteekwa okukolerwa mu mirimu egy'okusaasira.

Oluyombo lw'«Okuserengeta» lwali lutya?

Mu 1887, ng'atiisiddwa olw'okuserengeta wakati mu basumba abamu Ababatisita okuva ku kussibwamu omukka kw'Ekyawandiikibwa, okutangirira okw'okudda mu kifo kyaffe, n'amazima g'omusango, Spurgeon yavuga endulu mu lukalala lw'ebiwandiiko ebimanyiddwa ng'oluyombo lw'«Okuserengeta». Mu kifo ky'okukkiriza ebitali bimu, yeeyawula ku Baptist Union, olwo n'olumunenya mu bululu, era oluyombo lwamuggyako emikwano era, nga bangi bwe bakkiriza, lwayanguya okuggwaamu amaanyi kwe. Obuyinza bw'Ekigambo kya Katonda yabutwala nga busaanira buli muwendo gwonna.

Yafa atya era wa, era yaleka ki emabega?

Ng'akooye olw'obulamu obw'omulimu n'obulwadde, Spurgeon yanoonya obuweerero mu mpewo ennungi ey'e Menton ku lubalama lwa Bufalansa, era eyo n'afiira nga 31 Jaanwali 1892, ng'aweza emyaka amakumi ataano mu musanvu. Yaleka emabega ebibuulwa ebifulumiziddwa ebisukka mu enkumi ssatu mu bitaano, nga bikyali mu mirimu egisinga obunene egy'omuwandiisi Omukristaayo yenna, awamu n'ebitabo ebyagalwa nga Eterekero lya Dawudi, Byonna Bya Kisa, ne Ebyokusomesa Abayizi Bange. London yamukungubagira nga omulangira, emitwalo n'emitwalo gy'abantu ne bayita ku ssanduuko ye, era Bayibuli ye eyali eyanjuluze yali egalamidde ku yo.