የCatherine Booth የሕይወት ታሪክ፣ መጻሕፍትና ስብከቶች

ካትሪን ቡዝ በሁለት ስሞች ትታወሳለች። የመጀመሪያው ወላጆቿ በደርቢሻየር አውራጃ በምትገኘው በአሽበርን ጃንዋሪ 17 ቀን 1829 የሰጧት ስም ነው፦ ካትሪን መምፎርድ — ገና አሥራ ሁለት ዓመት ሳይሞላት መጽሐፍ ቅዱስን ስምንት ጊዜ ከዳር እስከ ዳር ያነበበች ዓይን አፋርና መጽሐፍ ወዳድ ልጅ። ሁለተኛው ደግሞ ከብዙ ዓመታት በኋላ አንድ እንቅስቃሴ የሰጣት ስም ነው፤ በዚያን ጊዜ በብዙ አገሮች የሚኖሩ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች በቀላሉ የሠራዊቱ እናት ብለው ይጠሯት ነበር። በእነዚህ ሁለት ስሞች መካከል በአሥራ ዘጠነኛው መቶ ክፍለ ዘመን ክርስትና ውስጥ እጅግ ታላቅ ተጽዕኖ ካሳደሩ ሕይወቶች አንዱ ይገኛል፤ በዚያም ሕይወት ማእከል እግዚአብሔር ዛሬም እንደሚናገር፣ ዛሬም እንደሚያድን፣ ወንጌሉንም እንዲሰብኩ ዛሬም የወደዳቸውን እንደሚጠራ አጥብቃ የተናገረች አንዲት ሴት ቆማለች።

በሕሊናና በመጻሕፍት የተቀረጸ ልጅነት

ካትሪን በጆንና በሳራ መምፎርድ የዌስሊያን ሜቶዲስት ቤት ውስጥ ብቸኛ ሴት ልጅ ነበረች — አባቷ የሜቶዲስት ምእመን ሰባኪ፣ እናቷ ደግሞ ጥልቅ የአምልኮ ሕይወትና ጽኑ የሥነ ምግባር ጠባይ ያላት ሴት ነበሩ — ከአራቱ ወንድሞቿም ለአቅመ አዳም የደረሰው አንዱ ብቻ ነበር። እናቷ ገና በልጅነቷ እውነትን እንድትወድና መጽሐፍ ቅዱስን እንድትወድ አስተማረቻት፤ ሁለቱም ትምህርቶች ዕድሜ ልኳን ጸንተው ኖሩ። በአራት ዓመቷ አንዲት ትንሽ ውሸት እስክትናዘዝ ድረስ በአልጋዋ ላይ ተኝታ ስቅስቅ ብላ አለቀሰች፤ በአምስት ዓመቷ ደግሞ ከእናቷ አጠገብ ሆና የመጽሐፍ ቅዱስ ታሪኮችን ጮክ ብላ ታነብ ነበር። በጭካኔ ፊት ልቧ እስከ ጭንቀት ድረስ ርኅሩኅ ነበር፤ አንድ ጊዜ አንድ ሰው በጎቹን ሲደበድብ አይታ በሐዘን ተውጣ ቃል ማውጣት አቅቷት ወደ ቤት ሮጣለች። በጉርምስና ዕድሜዋ ያ ርኅራኄ ወደ ጽኑ እምነት ተለወጠ። ከሁሉ በላይ የቪክቶሪያን ዘመን እንግሊዝን ያጠቃው ስካርና ድህነት ያስጨንቃት ነበር፤ ስሙ የሚገባው ክርስትና የግል ጠባይን ብቻ ሳይሆን ሰዎች የሚኖሩበትንም ሁኔታ ሊለውጥ ይገባዋል የሚል መደምደሚያ ላይም አስቀድማ ደርሳ ነበር። እነዚያ የልጅነት ስጋቶች አንድ ቀን በአገልግሎቷ ማእከል ላይ ይቆማሉ።

ሰውነቷ በፍጹም ጠንካራ አልነበረም። ከባድ የአከርካሪ ሕመም ከአዳሪ ትምህርት ቤት አስወጥቶ ለሦስት ረጅም ዓመታት ቤት አስቀመጣት፤ አብዛኛውን ጊዜ በጀርባዋ ተጋድማ፣ አንድ ጊዜም ለሰባት ወራት በግንባሯ ተደፍታ አሳለፈች። ያንን መታሰር ወደ ነፍስ ትምህርት ቤት ለወጠችው፤ መጽሐፍ ቅዱስን፣ ሥነ መለኮትን፣ ለእግዚአብሔር የኖሩ ሰዎችን የሕይወት ታሪክ ታነብ ነበር፤ ከዚያም እያንዳንዱን መጽሐፍ ዘግታ የምታስታውሰውን ትጽፍ ነበር። በእርሷ ትውልድ ለሴት በሩን የሚከፍት ዩኒቨርሲቲ አልነበረም፤ እርሷም መደበኛ የአካዳሚ ትምህርት ፈጽሞ አላገኘችም፤ ሆኖም ከዚያ የሕመም ክፍል ራሷን ያስተማረች የሥነ መለኮት ሊቅ ወጣች። ብዙ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎችን በቃሏ ያዘች፣ የሜቶዲዝምንና የሰፊውን የፕሮቴስታንት ዓለም ክርክሮች አንድ በአንድ መረመረች፣ እምነቶቿንም አንድ በአንድ አጸናች — የእግዚአብሔርን ቅድስና፣ የኃጢአትን ክብደት፣ የግል መዳንን አስፈላጊነት፣ ክርስቲያን ለድሆች ያለበትን ግዴታ፣ እንዲሁም በእግዚአብሔር አገልግሎት የወንዶችና የሴቶችን እኩልነት። በኋላ በዚያ ውስጥ የተሰወረውን ምሕረት አየች። «በወጣትነቴ እጅግ ብቻዬን በመሆኔ፣» አለች፣ «ወደ ራሴ ሐሳቦችና በመጻሕፍት ወደ ተገለጹት ሐሳቦች በመጣሌ እጅግ ጠቅሞኛል።»

መለወጥና ያለ እርሱ መኖር ያልፈለገችው ማረጋገጫ

የእግዚአብሔር መንፈስ ከልጅነቷ ጀምሮ ከእርሷ ጋር ይታገል የነበረ ቢሆንም፣ ካትሪን በአሥራ አምስት ዓመቷ ገደማ ወደ ወሳኝ ቀውስ ደረሰች። መዳኗን በእርግጠኝነት ሳታውቅ ማረፍ አልቻለችም፤ ዕድሜ ልክ መልካም ለማድረግ መጣጣር ይበቃል የሚለውን የሚያጽናና አስተሳሰብም አልተቀበለችም። «ጌታ ሆይ፣ መለወጥ አለብኝ፤» ብላ ጸለየች። «ባሕርዬን በሙሉ እስክትለውጥ ድረስ ማረፍ አልችልም፤ ለሌቦችና ለሰካራሞች የምታደርገውን ለእኔም አድርግልኝ።» ለስድስት ሳምንታት ሰማይ ዝም ያለ መሰለ። መጽሐፍ ቅዱሷንና የመዝሙር መጽሐፏን ከትራሷ ሥር አድርጋ፣ ማረጋገጫ ለማግኘት እየተማጸነች እስከ ሌሊቱ ስምንት ሰዓት ድረስ በክፍሏ ውስጥ ትመላለስ ነበር።

ያ ማረጋገጫ ብዙም ሳይቆይ ተፈተነ። አንድ ብልህ የአጎቷ ልጅ እንድታጭው አጥብቆ ለመናት፤ እርሷም ብትወደውም ራሱን ለእግዚአብሔር እንዳልሰጠ ታውቅ ነበር። ብርሃን እንዲሰጣት እየጸለየች ሳለ «ከማያምኑ ጋር በማይመች አካሄድ አትጠመዱ» የሚለውን አነበበች፤ በዚያም የእግዚአብሔርን ድምፅ ሰማች። መተጫጨታቸውን ለማፍረስ ጻፈች፤ ጉዳዩንም ዳግመኛ አላነሣችውም። ከብዙ ዓመታት በኋላ ከመታዘዝ ይልቅ ስሜቷን ተከትላ ቢሆን ኖሮ «ሕይወቷ በሙሉ ይለወጥ እንደ ነበር» ተገነዘበች። መታዘዝ — ዋጋ የሚያስከፍል መታዘዝ እንኳ ቢሆን — የእምነቷ ሰዋስው እየሆነ ነበር።

ትዳርና የአንዲት ሰባኪ አፈጣጠር

በ1852 ብርቱ የወንጌል ስርጭት ቅንዓት የነበረውን ወጣቱን የሜቶዲስት አገልጋይ ዊልያም ቡዝን አገኘች፤ በ1855 ተጋቡ። ትዳራቸው በእውነተኛ የእምነት አጋርነት ላይ የተመሠረተ ነበር — ከመጀመሪያው ጀምሮ በሥነ መለኮትና በስልት ጉዳዮች አማካሪው ነበረች፤ ብዙዎችም ከዚያ በኋላ የተከተለውን ሥራ በመቅረጽ ረገድ የአእምሮዋ ጥራት እንደ እርሱ እሳታማ ቅንዓት ያህል አስተዋጽኦ እንዳደረገ ይገምታሉ። ሆኖም በአንድ ነጥብ ላይ ለረጅም ጊዜ አልተስማሙም ነበር። ካትሪን ከራሱ ከመጽሐፍ ቅዱስ ተነሥታ ሴቶች ለእግዚአብሔር የመናገር መብት እንደ ወንዶች እኩል እንዳላቸው አምና ነበር። በዚሁ ጥያቄ ላይ የጋዜጣ ውዝግብ በተነሣ ጊዜ በ1859 የሴቶች አገልግሎት በተሰኘው በራሪ ጽሑፏ መልስ ሰጠች፤ ሴቶችን ዝም ለማሰኘት በልማድ የሚጠቀሱትን ክፍሎች አንድ በአንድ አንሥታ በተሳሳተ መንገድ እንደ ተነበቡ ተከራከረች — መንፈስ ቅዱስ የተሰጡ ሴቶችን ድካም በግልጽ የሚባርክ ከሆነ ክልከላው የተሳሳተ ንባብ መሆን አለበት፤ ምክንያቱም «ቃሉና መንፈሱ እርስ በርሳቸው ሊቃረኑ አይችሉም።» የሌሎችን ሴቶች ጥሪ እየተከላከለች የራሷን ጥሪ ግን ትቃወም ነበር።

የመጨረሻው ሒሳብ የመጣው በ1860 በበዓለ ጰንጤቆስጤ እሑድ በጌትስሄድ በሚገኘው የጸሎት ቤት ውስጥ ነበር። ከበኩር ልጇ ጋር በጉባኤው መካከል ተቀምጣ፣ ተክዛና ምንም ሳትጠብቅ ሳለች፣ ለሌሎች አጥብቃ ያሳሰበችውን ያንኑ መታዘዝ መንፈስ በእርሷ ላይ ሲጫንባት ተሰማት። ሰበብ ሁሉ ተነሣባት፤ ከዚያም የፈታኙ የመጨረሻ ቃል ጉዳዩን ቋጨው። እርሷ ራሷ እንዲህ ብላ መዝግባዋለች።

«አሃ!» አልሁ፣ «ነጥቡ ይህ ነው። እስከ ዛሬ ስለ ክርስቶስ ሞኝ ለመሆን ፈቃደኛ ሆኜ አላውቅም። አሁን ግን ሞኝ እሆናለሁ!» ለአንድ አፍታ እንኳ ሳልቆም ከመቀመጫዬ ተነሥቼ በመተላለፊያው ወደ ፊት ሄድሁ።

— ካትሪን ቡዝ

የተደነቀው ባለቤቷ «ውድ ባለቤቴ መናገር ትፈልጋለች» ብሎ ከማስታወቅና ከመቀመጥ በቀር ሌላ ማድረግ አልቻለም። እርሷም እንዳለችው «በሁሉን ቻዩ ክንድ» ላይ ተደግፋ ቆመች፤ የረጅም ጊዜ አለመታዘዟንም በቀላሉ ተናዘዘች። በዚያ ቀን በጸሎት ቤቱ ውስጥ የፈሰሰው እንባ ከዚያ በፊት በነበረ በማንኛውም አጋጣሚ ከፈሰሰው የበለጠ ነበር። «ያ ቅን ኑዛዜ፣» ብላ በኋላ አሰላሰለች፣ «ሃያ ዓመት መስበክ ሊያከናውን ያልቻለውን አከናወነ።» ከዚያ በኋላ ዳግመኛ ወደ ኋላ አላፈገፈገችም።

አገልግሎትና ፍሬው

በሄደችበት ሁሉ ነፍሳት ይድኑ ነበርና ግብዣዎች ጎረፉላት። በዘመኗ እጅግ አስደናቂ ከሆኑ ሰባኪዎች አንዷ ሆነች፤ በእንግሊዝ የሚገኙትን ትልልቅ አዳራሾች ከየመደቡ በተውጣጡ አድማጮች ትሞላ ነበር። ሆኖም ምንም ነገር በቀላሉ አልመጣላትም። አራት ትናንሽ ልጆች፣ ጥቂት ገንዘብና ምንም ፋታ ስላልነበራት፣ ሕፃኗን እያጠባች ሐሳቦቿን በእርሳስ እየጻፈች ትዘጋጅ ነበር። ማንኛውንም የይስሙላ አቀራረብ አትቀበልም ነበር፤ «ግትርነት» ለመለኮታዊ እውነት ትልቁ እንቅፋት እንደ ሆነ ትናገር ነበር። ከመለወጥ ያነሰ ነገርም አያረካትም ነበር። በሰዎች ስለ ተጨናነቀ አንድ የወንዶች ሰገነት እንዲህ ስትል ጻፈች፦ «ወደ ኢየሱስ የሚያመጣቸው ቢሆን ኖሮ በዚያው ቦታ በዚያው ቅጽበት መሞት ትንሽ ነገር እንደ ሆነ ተሰማኝ።»

እግዚአብሔር ኃላፊነት የሰጣችሁ እውነትን ለማድረስ ብቻ ሳይሆን ወደ ውስጥ ለማስገባት ነው — ወደ ልብ ለማድረስ፣ በሕሊና ውስጥ እንደ ግለት ብረት፣ ከዙፋኑ በቀጥታ እንደ ተወረወረ መብረቅ ለመትከል ነው።

— ካትሪን ቡዝ

በ1865 ዊልያም በምሥራቅ ለንደን ለሚኖሩ እጅግ ድሆች መስበክ ጀመረ፤ ከችግረኞች በሚሰበሰብ መባ እንዴት ይኖራሉ የሚለው ጥያቄም አጥብቆ ተጫናቸው። የካትሪን መልስ የታሪክ መዞሪያ ሆነ። ከዚያ የዋይትቻፕል ሥራ የክርስቲያን ሚሲዮን ተወለደ፤ ከሚሲዮኑም በ1878 የመዳን ሠራዊት (ሳልቬሽን አርሚ) ተወለደ። ትምህርተ እምነቱን እንዲቀረጽ ረዳች፣ አብዛኛውን ትምህርቱን አዘጋጀች፣ በአገልግሎት የሴቶችን እኩልነትም የእንቅስቃሴው ጽኑ መርሕ አደረገች — ሴቶች ከመጀመሪያዎቹ ቀናት ጀምሮ መኮንኖችና ሰባኪዎች ሆነው ማገልገል ይችሉ ነበር፤ ይህም በዘመኑ አብዮታዊ የሆነ ፖሊሲ ነበር። ለቡዝ ቤተሰብ ስምንት ልጆች ተወለዱ፤ እርሷም አንድ በአንድ ለሠራዊቱ አገልግሎት ሰጠቻቸው፤ ብዙዎቹ በራሳቸው ታዋቂ መሪዎች ሆኑ፤ የበኩር ልጃቸው ብራምዌልም አንድ ቀን በእንቅስቃሴው መሪነት አባቱን ተክቷል። በሁሉም መልኩ የእንቅስቃሴው እናት ነበረች።

ብዕሯም መድረኳ የተዋጋውን ያንኑ ጦርነት ተዋጋ። ተጋዳይ ክርስትና በሚል ርዕስ በታተሙት ስብከቶቿ አማኞች ዳተኛና ክብር ብቻ የሚፈልግ ሃይማኖትን ትተው ወደ ንቁ የወንጌል ስርጭትና የተሐድሶ ሥራ እንዲገቡ አጥብቃ አሳሰበች። የትምህርቷ ጭብጦች ፈጽሞ አልተናወጡም፦ ማዕረግ ሳይለይ ለሰው ሁሉ የሆነ ወንጌል፣ እግዚአብሔር ለሴቶች የሰጠው ክብርና ጥሪ፣ ከእውነተኛ እምነት የማይለይ ለድሆች የሚደረግ ተግባራዊ ርኅራኄ፣ እንዲሁም ቤተሰቦችንና ማኅበረሰቦችን ያጠፋል ብላ ያመነችበትን የመጠጥ ንግድ ያለ ምሕረት መቃወም። ጠንካራ መጽሐፍ ቅዱሳዊ አመክንዮ ለተጎዱት ካለ የሚያቃጥል ስጋት ጋር ተጣምሮ — ያ ጥምረት በዘመኗ እጅግ ጉልህ ከሆኑ የክርስቲያን ድምፆች አንዷ አደረጋት።

በጸሎት የጸና ሕይወት

የስብከቷ ምሥጢር የመድረክ ስጦታዋ ሳይሆን የጸሎት ጓዳዋ ነበር። የሥራዋን ውጤት በምልጃዋ ትለካ ነበር፤ በእግዚአብሔር ፊት ሳትቀርብም በጉባኤ ፊት አትቀርብም ነበር።

ዊልያም በምሥራቅ ለንደን ድሆች መካከል በገንዘብ ረገድ መኖር ይችሉ እንደ ሆነ እያመዛዘነ ባመነታ ጊዜ፣ መልሷ ያንኑ መታመን የተሸከመ ነበር፦ «ለኑሯችን አንድ ጊዜ በጌታ ታምነናል፤ ዳግመኛም በእርሱ ልንታመን እንችላለን።» ከዚያ የእምነት ቀን የወጣው ሠራዊት አንድ ቀን ምድርን ሁሉ ያዳርሳል።

የመጨረሻው እሳታማ ፈተና

በፌብሩዋሪ 1888 ካትሪን እንደ ወትሮዋ እውነቱን ለማወቅ ብቻዋን ወደ አንድ ልዩ ሐኪም ሄደች። ሕመሙ የጡት ካንሰር ነበር — የገዛ እናቷን ያስታመመችበት ያው በሽታ — ከፊቷም የሁለት ወይም የሦስት ዓመታት ሥቃይ ይጠብቃት ነበር። ሐኪሙን አመስግና ወደ ቤት ስትመለስ በሠረገላው ውስጥ ተንበርክካ ጸለየች። ለዊልያም እንደ ነገረችው፣ የመጀመሪያ ሐሳቧ በሕይወቱ ፍጻሜ እርሱን ለማስታመም በዚያ አለመገኘቷ ያስከተለባት ሐዘን ነበር። ለረጅሙ መከራ መፈክሯ ሦስት ቃላት ነበሩ፦ «ጦርነቱ መቀጠል አለበት።» ስብሰባዎች ከሕመም ክፍሏ ይታቀዱ ነበር፤ ዊልያም ለተገለሉት ያዘጋጀው በጨለማዋ እንግሊዝ የተሰኘው ዕቅድ አብዛኛው ክፍልም የታሰበው በአልጋዋ አጠገብ ነበር።

በመጨረሻዎቹ አሥራ ሁለት ወራት በማያቋርጥ ሥቃይ ውስጥ በክፍሏ እንደ እስረኛ ነበረች፤ ለክርስቶስ ስለ ተገኘ ድል የሚመጣ እያንዳንዱ ወሬ ግን ያበረታታት ነበር። ኦክቶበር 4 ቀን 1890 በክላክተን ኦን ሲ በመጨረሻ ወደ ወንዙ ደረሰች። በግድግዳው ላይ ወደ ተሰቀለው «ጸጋዬ ይበቃሃል» ወደሚለው ጥቅስ አመለከተች፤ በአልጋዋ ግርጌ እንዲቀመጥላትም ጠየቀች። «ኦ ኤማ፣ ውዴ፣ ልሂድ፤» ብላ በሹክሹክታ ተናገረች፤ ከዚያም «አሁን! አዎን ጌታ ሆይ፣ ና፤ ኦ፣ ና!» አለች። ዕድሜዋ ስድሳ አንድ ነበር። በለንደን የተደረገው የቀብር ሥነ ሥርዓቷ እጅግ ብዙ ሕዝብ ሰበሰበ — ሕይወቷ ለአንድ አገር ምን ትርጉም እንደ ነበረው ሀብታምና ድሃ በአንድነት የሰጡት ምስክርነት ነበር።

ዊልያም ቡዝ በመቃብሯ አጠገብ የአርባ ዓመት ትዳራቸውን በአንድ ዓረፍተ ነገር ጠቀለለው፦ የዓይኑ ብርሃንና የነፍሱ መነሣሣት ነበረች፤ ሌሎች ሰዎች በብዙ ሰዎች ያጡትን እርሱ በአንድ ሰው አጣ። ለእንቅስቃሴው ራሷ የኖረችበትን የመጨረሻ አደራ ትታለት አለፈች፦ «ለመዳን ሠራዊት ወታደር በሞት አልጋው ላይ ትልቁ መጽናናት ነፍሳትን የሚማርክ ሰው እንደ ነበረ ማወቁ ነው።» ቅርሷ በዋናነት የመዳን ሠራዊት ዛሬም በመጠለያዎቹ፣ በሆስፒታሎቹና በእርዳታ ሥራዎቹ በዓለም ዙሪያ የሚያገለግላቸው ሚሊዮኖች አይደሉም፤ ጥብቅናዋ ከራሷ እንቅስቃሴ እጅግ አልፎ ለሴቶች አመራር የከፈታቸው በሮችም አይደሉም — ምንም እንኳ እነዚህም ቢሆኑ። ቅርሷ በዓይን አፋርነት፣ በካንሰርና በረጅም መታዘዝ ውስጥ አልፎ የተገኘው ያ የጸና እምነት ነው፦ እግዚአብሔር ዛሬም የወደዳቸውን ይጠራል፤ ስለ ክርስቶስ ሞኞች ለመሆን ፈቃደኞች የሆኑትን ሰዎች ጸሎትም ዛሬም ይመልሳል።