Thời Trung cổ

Thomas à Kempis

Thomas à Kempis (khoảng 1380–1471) là một tu sĩ người Hà Lan gốc Đức, đã sống chừng bảy mươi năm trong một tu viện duy nhất ở ngoại ô Zwolle, chép sách, ghi biên niên sử cho cộng…

Sinh
1380
Mất
1471
Trên Ochorus
1 cuốn sách

Nên bắt đầu đọc từ đâu

Bắt đầu với

Noi Gương Đấng Christ

Bắt đầu đọc

Sách của Thomas à Kempis (1)

Tiểu sử

  1. 1380
  2. 1392
  3. 1399
  4. 1413
  5. 1471

Ở tâm điểm cuộc đời người này có một phép tính kỳ lạ. Ông đã viết ra cuốn sách Cơ Đốc rất có thể được đọc rộng rãi nhất từng được soạn ra, chỉ sau chính Kinh Thánh — một cuốn sách nhỏ đã được dịch ra nhiều thứ tiếng hơn gần như bất cứ tác phẩm tĩnh nguyện nào khác, được những người lính, những học giả và những người hấp hối mang theo trong túi áo suốt sáu thế kỷ. Thế mà ông làm điều đó trong khi gần như chẳng đi đâu, gần như chẳng gặp ai, và cẩn thận đến mức không để lại dấu vết gì về bản thân, đến nỗi suốt ba trăm năm các bậc học giả còn tranh cãi xem có thật ông là người đã viết nó hay không.

Thomas à Kempis đã sống chừng bảy mươi năm bên trong một tu viện duy nhất, trên một ngọn đồi thấp ở ngoại ô một thị trấn tỉnh lẻ của Hà Lan. Ông không giữ chức vụ lớn nào. Ông không giảng cho đám đông nào. Ông chưa bao giờ được phong thánh. Ghi chép về những ngày tháng của ông là ghi chép về việc chép sách, cầu nguyện, dạy dỗ các thanh niên, và viết những cuốn sách nhỏ cho họ dùng. Chỉ có thế thôi — và đó chính là điều cốt yếu. Noi Gương Đấng Christ không đến từ một cuộc đời nhiều biến cố. Nó đến từ một cuộc đời vững vàng ở yên một chỗ, và hai sự thật ấy gắn liền với nhau.

Thật vậy, một nông dân hèn mọn hầu việc Đức Chúa Trời còn tốt hơn một triết gia kiêu ngạo mải ngắm các vì sao mà sao nhãng việc hiểu biết chính mình.

— Thomas à Kempis

Con trai nhà “cây búa”

Ông chào đời với tên Thomas Hemerken — cái tên có nghĩa đại khái là “cây búa nhỏ,” về sau được La-tinh hóa thành Malleolus — tại thị trấn Kempen thuộc vùng Rhineland, trong giáo phận Cologne. Năm ấy là 1379 hoặc 1380; các nguồn tư liệu không thể xác định chắc chắn, và chúng ta cũng chẳng nên cố làm điều đó. Chúng ta biết đến ông qua nơi chốn chứ không qua dòng họ: Thomas người Kempen, Thomas à Kempis.

Cha mẹ ông là John và Gertrude Hemerken, những người lao động. Cha ông làm nghề gì chính xác thì lại là một điều chưa chắc chắn nhỏ khác: có tư liệu nói ông là thợ rèn, có tư liệu chỉ nói ông là một người lao động nghèo. Theo một số tư liệu, mẹ ông mở một trường học nhỏ trong thị trấn. Chẳng có gì trong gia đình ấy cho thấy một trong những người con trai của họ sẽ được người ta đọc suốt sáu trăm năm.

Ông có một người anh tên John, lớn hơn ông chừng mười bốn tuổi, và John là người đi trước — trước tiên là đến trường, rồi sau đó bước vào đời sống tu trì. Cả hai lần, Thomas đều theo sau anh. Điều đó đáng để dừng lại suy ngẫm, vì đó là một khuôn mẫu trong cuộc đời này: Thomas hiếm khi tự mình mở lối. Ông đi theo, ông ở lại, ông bền đỗ. Giữa một thế kỷ đầy những nhà cải cách không yên, ông tự bản chất là một người không dời đổi.

Deventer, và phong trào Tận Hiến Mới

Năm 1392, khi chừng mười hai hay mười ba tuổi, Thomas lên đường đến Deventer ở Hà Lan để theo học ngôi trường danh tiếng tại đó. Ông ở lại chừng bảy năm, và chính những năm ấy đã hình thành nên con người ông.

Deventer là trung tâm của phong trào về sau được gọi là devotio moderna, tức phong trào Tận Hiến Mới — một phong trào canh tân do Geert Groote khởi xướng, người đã qua đời trước khi Thomas đủ lớn để biết ông. Những người theo Groote, tức Huynh Đệ Đời Sống Chung, không phải là tu sĩ theo nghĩa cũ. Họ sống chung với nhau, làm việc bằng chính đôi tay mình, chép sách thuê để kiếm miếng ăn, và theo đuổi một nếp sống Cơ Đốc hướng nội, thiết thực, không phô trương: ít suy biện hơn, vâng phục nhiều hơn. Họ dè chừng thứ học thức khiến người ta kiêu ngạo, và thứ lòng sùng kính khiến người ta nổi bật trước mắt thiên hạ.

Tại Deventer, Thomas được Florens Radewijns chăm sóc — người kế vị Groote và là bàn tay vững vàng của phong trào. Radewijns nhận cậu bé về, lo chi phí học hành cho cậu, và uốn nắn cậu. Nhiều thập niên sau, Thomas viết tiểu sử của cả hai người — một lý do khiến chúng ta biết nhiều về phong trào Tận Hiến Mới như ngày nay là vì con người lặng lẽ ở Zwolle này đã chép lại lịch sử của nó. Mọi nét đặc trưng của Noi Gương — sự ngờ vực lối nói khôn khéo, sự nhấn mạnh rằng Đấng Christ là để được bước theo chứ không phải để bàn luận, sự dịu dàng đối với người mới bắt đầu — đều đã có sẵn trong bầu không khí mà ông hít thở ở đó khi còn là một cậu học trò.

Ngọn đồi Thánh Agnes

Năm 1399, Thomas đến Núi Thánh Agnes, một tu viện mới của các Kinh sĩ Dòng trên một gò đất ở ngoại ô Zwolle, nơi anh ông là John đang ở trong cộng đoàn và về sau sẽ làm viện trưởng. Ông đến đó khi chừng mười chín hay hai mươi tuổi. Ông sẽ qua đời tại đó, trong chính tu viện ấy, khi chừng chín mươi mốt tuổi.

Tuy nhiên, ông không bị thúc giục vội vàng khấn hứa. Cộng đoàn nghèo khó và chưa được xây dựng xong — trong những ngày đầu, hầu như không có nhà cửa gì, không vườn tược, không ân nhân, không tiền bạc — và dường như Thomas đã chờ đợi nhiều năm ở ngưỡng cửa. Ông được mặc áo tập sinh vào khoảng năm 1406, khi tu viện cuối cùng đã hoàn tất, tuyên khấn năm 1407, và được thụ phong linh mục năm 1413. Từ lúc đến cho tới khi làm linh mục là mười bốn năm. Dù người ta có thể nói gì khác về ơn gọi của ông, thì đó không phải là một ơn gọi bốc đồng.

Sự nghèo khó của những năm đầu ấy được chính ông ghi lại trong cuốn Biên Niên Sử Các Kinh Sĩ Dòng Núi Thánh Agnes — một bản lịch sử tu viện mộc mạc, đầy trìu mến, là khung cửa sổ tốt nhất để chúng ta nhìn vào thế giới ông đã sống. Ông kể về những buổi tối khi bữa ăn kết thúc mà hầu như chẳng còn gì để chia cho ngày hôm sau, và những lúc không có lấy một cái nồi nấu ăn, hoặc chẳng có thức ăn nào ra hồn. Trong một đoạn, người đầu bếp là Gerard, lo lắng cho buổi sáng hôm sau, đã đến gặp Cha John và buồn bã hỏi: “Ngày mai con biết lấy gì dọn cho các anh em đây?” Thomas ghi lại câu trả lời: John “đã an ủi nỗi buồn của anh bằng những lời nhân từ, và khuyên anh hãy tin cậy nơi Chúa, là Đấng không bao giờ bỏ rơi những ai trông cậy Ngài.”

Bàn viết, và cả cuốn Kinh Thánh chép tay

Vậy suốt bảy mươi năm, thực sự ông đã làm gì?

Ông chép sách. Đó là nghề nghiệp và cũng là sự kỷ luật của Huynh Đệ Đời Sống Chung, và Thomas chép giỏi một cách phi thường. Ông chép một cuốn sách lễ cho cộng đoàn mình dùng. Ông chép tay toàn bộ cuốn Kinh Thánh — một công trình còn lưu lại trong nhiều tập lớn, và có tư liệu nói rằng ông đã làm việc ấy hơn một lần. Hãy thử nghĩ điều đó có ý nghĩa gì khi được xem như một sự rèn luyện thuộc linh chứ không phải một công việc văn thư: nhiều năm trời đi qua trọn bộ Kinh Thánh với tốc độ của ngòi bút, từng chữ một, không có cách nào đọc lướt. Thật khó hình dung một cách nào chậm rãi và thấu đáo hơn để một cuốn sách thấm sâu vào bên trong một con người.

Bên cạnh công việc ấy, ông viết những tác phẩm của riêng mình: các bài giảng và tiểu luận ngắn cho tập sinh, những lời cầu nguyện, thánh ca, thư từ, tiểu sử của Groote, của Radewijns và của Lidwina xứ Schiedam, cùng cuốn Biên Niên Sử của tu viện ông. Và trong khoảng từ năm 1418 đến 1427, ông viết bốn tập sách nhỏ khuyên bảo những người trẻ tu trì, về sau được gom lại với nhau và từ tu viện ấy được mang ra khắp thế giới.

Từ lâu đã có một câu châm ngôn La-tinh gắn liền với tên ông — In omnibus requiem quaesivi, et nusquam inveni nisi in angulo cum libro: tôi đã tìm sự yên nghỉ ở khắp mọi nơi, và chẳng tìm thấy ở đâu cả, ngoại trừ trong một góc nhỏ với một cuốn sách. Cần phải thành thật về câu này, vì người ta thường xuyên trích dẫn nó như thể nó đến từ Noi Gương, nhưng không phải vậy. Nó còn lưu lại như một câu châm ngôn gắn với chân dung của ông và với các ấn bản in thời đầu, chứ không phải là một câu trong tác phẩm đã xuất bản của chính ông. Dù những lời ấy có đúng từng chữ là của ông hay không, thì sự mô tả ấy vẫn chính xác.

Phó viện trưởng, và thầy dạy tập sinh

Ông hai lần được bầu làm phó viện trưởng Núi Thánh Agnes — các nguồn tư liệu không thống nhất về năm chính xác, có nguồn nói 1425, có nguồn nói 1429 — và một lần làm quản lý, tức người lo việc kinh tế của tu viện. Lần bổ nhiệm sau cùng ấy dường như không suôn sẻ; các tư liệu về sau mô tả ông là người chất phác trong việc đời và hay đãng trí, một người thường rút lui khỏi những cuộc trò chuyện sôi nổi và nhẹ nhõm khi được trả về với sách vở của mình.

Nhưng với tư cách phó viện trưởng, ông là thầy dạy tập sinh, và chính chức vụ này đã sản sinh ra cuốn sách. Mọi điều trong Noi Gương Đấng Christ đều được viết cho những thanh niên cụ thể mà ông biết rõ gương mặt — những người mới bắt đầu đầy lo âu, đầy tham vọng, dễ xao lãng, đang tập giữ im lặng và vâng phục. Vì thế nó không đọc như một sách thần học. Nó đọc như lời một cụ già khôn ngoan đang nhỏ nhẹ trò chuyện với một người đang vật lộn, và đó đúng là điều nó vốn là.

Tôi thà cảm nhận được sự ăn năn thống hối, còn hơn là thành thạo trong việc định nghĩa nó.

— Thomas à Kempis

Quyển thứ ba và quyển thứ tư của Noi Gương gần như hoàn toàn chuyển thành lời cầu nguyện — một cuộc đối thoại giữa linh hồn và Đấng Christ, trong đó người viết thôi chỉ dạy mà bắt đầu cầu xin. Ai muốn biết Thomas à Kempis cầu nguyện thế nào thì chỉ cần đọc những quyển ấy; chính những giờ kinh của ông, nhịp kinh nguyện hằng ngày của tu viện mà ông giữ suốt bảy thập niên, được đan cài xuyên suốt bản văn.

Lưu đày

Biến động lớn duy nhất xảy đến muộn màng. Năm 1429, một cuộc tranh chấp gay gắt về việc ai sẽ nắm tòa giám mục Utrecht đã khiến cả vùng bị giáng lệnh cấm chế, và cộng đoàn bị đuổi khỏi ngọn đồi. “Than ôi! Lạy Đức Chúa Trời thánh khiết!” Thomas viết trong cuốn Biên Niên Sử, “vào hôm trước Lễ Thánh Lambert, chúng tôi đã phải ngưng tiếng hát vì Lệnh Cấm Chế đã được công bố nghịch cùng chúng tôi!” Việc giờ kinh hát bị buộc phải im tiếng là mất mát đầu tiên mà ông nêu tên.

Cuộc lưu đày kéo dài đến năm 1432. Thomas ở phần lớn thời gian ấy tại Bethany, gần Arnhem, chăm sóc anh mình là John, khi ấy đã già và đau yếu. John qua đời tại đó vào tháng 11 năm 1432. Thomas đã theo anh đến trường, theo anh vào đời tu, và giờ đây ngồi bên anh lúc cuối đời; rồi ông trở về ngọn đồi và ở lại đó thêm ba mươi chín năm nữa.

Cuộc tranh cãi về cuốn sách

Noi Gương Đấng Christ ra đời mà không ghi tên tác giả, điều hoàn toàn đúng với tính cách của ông — toàn bộ bản năng của Huynh Đệ Đời Sống Chung là xóa mờ người viết. Năm 1441, Thomas hoàn tất và ký tên vào một bản chép tay do chính tay ông viết, gồm trọn bốn quyển cùng với chín tiểu luận khác; bản thảo ấy hiện còn được lưu giữ tại Brussels và là bằng chứng mạnh mẽ nhất cho việc ông là tác giả.

Điều đó không chấm dứt được vấn đề. Suốt nhiều thế kỷ, những tuyên bố đối nghịch được đưa ra với lòng nhiệt thành thật sự: cho Jean Gerson, viện trưởng Đại học Paris, người có tên gần giống đến mức dễ gây nhầm lẫn, và cho một vị viện phụ người Ý tên là Giovanni Gersen, mà sự hiện hữu vốn còn đáng ngờ. Lòng tự hào dân tộc, lòng tự hào dòng tu, và cả sự bối rối học thuật chân thật đều góp phần vào đó. Tóm lại một cách trung thực là thế này: vấn đề này đã bị tranh cãi nghiêm túc trong một thời gian rất dài, và giới học thuật hiện đại đã dứt khoát đứng về phía Thomas à Kempis — dựa trên bản thảo do chính tay ông viết, trên những nhân chứng cùng thời đã nêu tên ông, và trên những lối diễn đạt kiểu Hà Lan lộ ra qua lớp tiếng La-tinh. Có một sự trớ trêu thú vị ở đây: một người đã dày công ẩn mình sau đề tài của mình suýt nữa thì thành công trong việc đánh mất chính cuốn sách của mình.

Cuối đời, và những gì đến sau

Ông qua đời ngày 25 tháng 7 năm 1471, vào năm thứ chín mươi mốt hoặc chín mươi hai của đời mình, sau khi đã sống lâu hơn gần như tất cả những người cùng vào tu viện với ông. Cuốn Biên Niên Sử mà ông giữ bấy lâu được một người kế tục vô danh tiếp tục, người đã ghi lại sự qua đời của tu sĩ Thomas Hämerken, sinh tại Kempen trong giáo phận Cologne, và ghi chú rằng ông ra đi sau giờ Kinh Tối — sau giờ kinh cuối cùng trong ngày, lời cầu nguyện được dâng lên khi ánh sáng tắt dần. Một số sách tham khảo cũ hơn ghi một ngày khác; nhưng chính biên niên sử của tu viện là nhân chứng đáng tin cậy hơn.

Ông được an táng tại Núi Thánh Agnes. Tu viện ấy đã biến mất từ lâu; hài cốt của ông cuối cùng được đưa về Zwolle, và năm 1897 một đài tưởng niệm được dựng lên trên đó trong Nhà thờ Thánh Michael, khắc dòng chữ Honori, non memoriae Thomae Kempensis, cujus nomen perennius quam monumentum — để tôn vinh, chứ không phải để tưởng nhớ, Thomas người Kempen, người có danh tiếng còn bền lâu hơn mọi đài tưởng niệm.

Người ta thường kể một câu chuyện rằng khi quan tài của ông được mở ra rất lâu sau khi ông qua đời, người ta thấy những vết cào bên trong nắp và những mảnh gỗ vụn dưới móng tay ông, và vì thế Giáo hội đã từ chối phong thánh cho ông, với lý do một vị thánh sẽ không vùng vẫy dữ dội như thế để được sống. Đó là một câu chuyện khó quên, và cần được gọi đúng tên một cách rõ ràng: hầu như không có bằng chứng nào cho bất cứ phần nào của nó. Thật ra ông chưa bao giờ được phong thánh, nhưng câu chuyện về chiếc quan tài là truyền thuyết, không phải lịch sử.

Hư không của sự hư không, thảy đều hư không, ngoại trừ việc yêu mến Đức Chúa Trời và chỉ hầu việc một mình Ngài.

— Thomas à Kempis

Điều còn lại là phép tính mà chúng ta đã bắt đầu. Bảy mươi năm trong một tu viện; một ngòi bút, một chỗ ngồi nơi gian hát kinh, một phòng tu, hết lớp này đến lớp khác những tập sinh trẻ còn rụt rè; không du hành, không tìm kiếm tranh cãi, không gây dựng danh tiếng. Và từ đó ra đời một cuốn sách đã định hình đời sống tin kính của những Cơ Đốc nhân bình thường nhiều hơn phần lớn các công đồng và phần lớn các vị vua — được Ignatius of Loyola, John Wesley và Thomas More đọc, được Samuel Johnson đọc, và được biết bao thế hệ những con người chưa từng viết ra điều gì đọc.

Đó là một lời quở trách đối với rất nhiều điều chúng ta vẫn mặc nhiên nghĩ về sức ảnh hưởng. Thomas à Kempis không đi ra ngoài để tìm một trăm triệu độc giả. Ông ở yên một chỗ, chăm lo cho linh hồn mình, chép Kinh Thánh cho đến khi Lời ấy thấm vào tận xương tủy, và viết một cách giản dị cho hai mươi thanh niên đang ở trước mặt mình. Sự ẩn khuất không phải là cái giá phải trả cho cuốn sách. Đó chính là mảnh đất mà cuốn sách đã mọc lên.

Bài viết về Thomas à Kempis (2)

Hỏi và đáp

Thomas à Kempis sinh ra ở đâu và khi nào, và tên của ông thực sự có nghĩa là gì?

Ông chào đời với tên Thomas Hemerken tại thị trấn Kempen thuộc vùng Rhineland, trong giáo phận Cologne, vào khoảng năm 1379 hoặc 1380; các nguồn tư liệu không thể xác định chắc chắn năm sinh. Họ Hemerken có nghĩa đại khái là “cây búa nhỏ,” về sau được La-tinh hóa thành Malleolus, có lẽ là để gợi đến nghề nghiệp của cha ông. Chúng ta biết đến ông không qua dòng họ mà qua nơi sinh, tức Thomas người Kempen, à Kempis. Cha mẹ ông là John và Gertrude, những người lao động, và ông có một người anh tên John, lớn hơn ông chừng mười bốn tuổi, người mà ông thường theo bước.

Ông được học hành ra sao, và điều gì đã hình thành nên cách nhìn của ông?

Khi chừng mười hai hay mười ba tuổi, ông đến Deventer ở Hà Lan và ở lại chừng bảy năm tại ngôi trường danh tiếng ở đó, dưới sự chăm sóc của Florens Radewijns. Deventer là trung tâm của devotio moderna, tức phong trào Tận Hiến Mới do Geert Groote khởi xướng, mà những người theo ông, tức Huynh Đệ Đời Sống Chung, sống và làm việc chung với nhau và chép sách thuê để kiếm miếng ăn. Nếp sống Cơ Đốc của họ hướng nội, thiết thực và không phô trương: dè chừng thứ học thức khiến người ta kiêu ngạo, và thứ lòng mộ đạo khiến người ta nổi bật trước mắt thiên hạ. Về sau Thomas viết tiểu sử của Groote và Radewijns, và đó là một lý do khiến chúng ta biết nhiều về phong trào này như ngày nay.

Đời sống của ông trong tu viện như thế nào?

Năm 1399, ông đến Núi Thánh Agnes, một tu viện của các Kinh sĩ Dòng Augustin trên một gò đất ở ngoại ô Zwolle, nơi anh ông là John đang ở trong cộng đoàn và về sau sẽ làm viện trưởng. Ông không bị thúc giục vội vàng khấn hứa: tu viện nghèo khó và chưa được xây dựng xong, và ông đã chờ đợi nhiều năm ở ngưỡng cửa, được mặc áo tập sinh vào khoảng năm 1406, tuyên khấn năm 1407, và được thụ phong linh mục năm 1413. Ông ở lại đó chừng bảy mươi năm và qua đời trong chính tu viện ấy. Những gian khó của những năm đầu ấy được chính ông ghi lại trong cuốn Biên Niên Sử Các Kinh Sĩ Dòng Núi Thánh Agnes, khung cửa sổ tốt nhất để chúng ta nhìn vào thế giới ông đã sống.

Suốt bảy mươi năm ở một nơi, thực sự ông đã làm gì?

Ông chép sách. Chép bản thảo là nghề nghiệp và cũng là sự kỷ luật của Huynh Đệ Đời Sống Chung, và Thomas chép giỏi một cách phi thường: ông chép một cuốn sách lễ cho cộng đoàn mình và chép tay toàn bộ cuốn Kinh Thánh; người ta thường nói ông đã làm việc ấy nhiều lần, và một bản chép như thế còn lưu lại trong nhiều tập. Bên cạnh công việc ấy, ông viết những tác phẩm của riêng mình: các bài giảng và tiểu luận ngắn cho tập sinh, những lời cầu nguyện, thánh ca, thư từ, tiểu sử các thánh, và biên niên sử của tu viện ông. Ông hai lần được bầu làm phó viện trưởng và làm thầy dạy tập sinh, và chính vì những thanh niên ấy mà cuốn sách nổi tiếng nhất của ông đã được viết ra.

Có thật ông đã viết cuốn Noi Gương Đấng Christ, hay điều đó còn bị tranh cãi?

Suốt nhiều thế kỷ, điều này đã bị tranh cãi nghiêm túc, với những tuyên bố đối nghịch dành cho Jean Gerson, viện trưởng Đại học Paris, và cho một vị viện phụ người Ý tên là Giovanni Gersen, mà sự hiện hữu vốn còn đáng ngờ; tác phẩm đã ra đời mà không ghi tên tác giả, hoàn toàn đúng với bản năng xóa mờ người viết của Huynh Đệ Đời Sống Chung. Tuy nhiên, giới học thuật hiện đại đã dứt khoát đứng về phía Thomas à Kempis. Bằng chứng mạnh mẽ nhất là một bản chép tay mà ông hoàn tất và ký tên bằng chính tay mình vào năm 1441, gồm trọn bốn quyển, hiện còn được lưu giữ tại Brussels. Những nhân chứng cùng thời đã nêu tên ông và những lối diễn đạt kiểu Hà Lan lộ ra qua lớp tiếng La-tinh cũng chỉ về cùng một hướng.

Cuốn Noi Gương Đấng Christ nói về điều gì, và vì sao người ta đọc nó lâu đến thế?

Cuốn sách gom lại bốn tập sách nhỏ khuyên bảo, được viết trong khoảng từ năm 1418 đến 1427 cho những tập sinh trẻ cụ thể mà Thomas biết rõ gương mặt, về lòng tận hiến bề trong, sự từ bỏ chính mình, và việc bước theo Đấng Christ chứ không chỉ bàn luận về Ngài. Vì thế nó không đọc như một sách thần học mà như lời một cụ già khôn ngoan đang nhỏ nhẹ trò chuyện với một người đang vật lộn. Tinh thần của nó được gói gọn trong một câu nổi tiếng ở quyển thứ nhất: “Tôi thà cảm nhận được sự ăn năn thống hối, còn hơn là thành thạo trong việc định nghĩa nó.” Các quyển sau gần như hoàn toàn chuyển thành lời cầu nguyện, một cuộc đối thoại giữa linh hồn và Đấng Christ.

Thomas à Kempis có nổi tiếng khi còn sống không?

Không. Ông không giữ chức vụ lớn nào, không giảng cho đám đông nào, không tìm kiếm tranh cãi, và chưa bao giờ được phong thánh; cuốn sách của ông mang tên ông nhẹ nhàng đến mức suốt một thời gian dài thật khó chứng minh rằng chính ông đã viết nó. Sự vô danh ấy hoàn toàn hợp với toàn bộ khuynh hướng tự xóa mình của phong trào Tận Hiến Mới. Người ta thường gắn với ông một câu châm ngôn La-tinh, In omnibus requiem quaesivi, et nusquam inveni nisi in angulo cum libro, “tôi đã tìm sự yên nghỉ ở khắp mọi nơi, và chẳng tìm thấy ở đâu cả, ngoại trừ trong một góc nhỏ với một cuốn sách”; câu ấy mô tả ông thật chính xác, dù nó còn lưu lại như một câu châm ngôn gắn với chân dung của ông chứ không phải là một câu trong tác phẩm đã xuất bản của ông.

Ông qua đời khi nào và như thế nào?

Ông qua đời năm 1471, vào khoảng năm thứ chín mươi mốt hoặc chín mươi hai của đời mình, tại Núi Thánh Agnes, sau khi đã sống lâu hơn gần như tất cả những người cùng vào tu viện với ông. Các nguồn tư liệu không hoàn toàn thống nhất về ngày chính xác: biên niên sử của chính tu viện ông và phần lớn truyền thống Công giáo ghi ngày 25 tháng 7, trong khi một số sách tham khảo ghi một ngày khác. Người ghi biên niên sử tiếp nối sau ông đã ghi chú rằng vị tu sĩ ấy, sinh tại Kempen trong giáo phận Cologne, ra đi sau giờ Kinh Tối, giờ kinh cuối cùng trong ngày. Ông được an táng tại tu viện; rất lâu sau đó, hài cốt của ông được đưa về Zwolle, và năm 1897 một đài tưởng niệm được dựng lên trên đó trong Nhà thờ Thánh Michael.

Câu chuyện về những vết cào trong quan tài của ông có thật không?

Cần phải gọi rõ đó là truyền thuyết. Câu chuyện kể rằng khi quan tài của ông được mở ra rất lâu sau khi ông qua đời, người ta thấy những vết cào bên trong nắp và những mảnh gỗ vụn dưới móng tay ông, và vì thế Giáo hội đã từ chối phong thánh cho ông, với lý do một vị thánh thật sẽ không vùng vẫy dữ dội như thế để được sống. Đó là một câu chuyện khó quên nhưng hầu như không có bằng chứng nào cho bất cứ phần nào của nó. Điều có thật là sự kiện giản dị hơn nằm bên dưới: Thomas à Kempis thật ra chưa bao giờ được phong thánh, nhưng câu chuyện về chiếc quan tài là truyền thuyết, không phải lịch sử.