
Nên bắt đầu đọc từ đâu
Bắt đầu với
Thực Hành Sự Hiện Diện Của Đức Chúa Trời
Sách của Brother Lawrence (2)
Tiểu sử
Ông chưa bao giờ là linh mục, chưa bao giờ là nhà giảng đạo, cũng chưa bao giờ là học giả. Ông chỉ là một thầy dòng giáo dân què chân, nấu ăn cho một tu viện ở Paris và, khi về già, ngồi vá dép cho anh em trong nhà dòng. Thế nhưng mấy trang giấy ít ỏi được gom góp lại sau khi ông qua đời — bốn cuộc trò chuyện và một ít lá thư — đã được cả người Công giáo lẫn người Tin Lành đọc suốt ba thế kỷ, và được bất cứ ai từng tự hỏi liệu con người có thể biết Đức Chúa Trời trong gian bếp cũng như trong nhà nguyện hay không tìm đọc. Câu trả lời của Thầy Lawrence là có thể, và toàn bộ đời sống thuộc linh rốt cuộc chỉ quy về một điều: sống, từng giờ từng phút, trong sự bầu bạn với Ngài.
Con trai một nông dân xứ Lorraine
Ông tên thật là Nicolas Herman, sinh khoảng năm 1614 tại Hériménil, một ngôi làng gần Lunéville thuộc Công quốc Lorraine. Năm sinh ấy không chắc chắn; trong một lá thư viết lúc cuối đời, ông tự nhận mình “gần tám mươi tuổi,” điều này sẽ đẩy năm sinh lùi về sớm hơn vài năm. Cha mẹ ông là những người dân quê nghèo khó và mộ đạo. Thời ông còn trẻ, cuộc Chiến tranh Ba Mươi Năm đã mang binh lính, dịch bệnh và nạn đói tràn đến các làng mạc xứ Lorraine.
Bước ngoặt của đời ông đến vào một mùa đông, khi ông khoảng mười tám tuổi. Nhiều thập niên sau, chính ông đã kể lại câu chuyện này. Nhìn thấy một cái cây trụi hết lá, và nghĩ rằng chẳng bao lâu nữa lá sẽ lại mọc ra, rồi sau đó là hoa và trái, ông đã nhận được, như lời ông nói, “một cái nhìn cao cả về sự Quan Phòng và Quyền Năng của Đức Chúa Trời,” và cái nhìn ấy không bao giờ rời bỏ ông nữa. Cái cây trơ trụi ấy đã cởi ông ra khỏi thế gian và nhóm lên trong ông một tình yêu dành cho Đức Chúa Trời lớn đến nỗi, bốn mươi năm sau, ông cũng không biết được liệu tình yêu ấy có lớn thêm chút nào kể từ đó hay không.
Người lính và người hầu
Cái cây ấy không đưa ông thẳng vào tu viện; ông đi lính. Theo những ghi chép về thời trai trẻ của ông, ông từng bị quân Đức bắt làm tù binh; họ nghi ông là gián điệp và dọa treo cổ ông, nhưng ông trả lời họ điềm tĩnh đến nỗi họ thả ông đi. Năm 1635, tại Rambervillers, không xa quê nhà, ông bị thương nặng ở chân. Vết thương ấy khiến ông đi khập khiễng suốt quãng đời còn lại.
Sau một thời gian dưỡng thương tại nhà cha mẹ, ông vào làm người hầu cho ông Fieubert, viên thủ quỹ. Về sau, ông nhớ lại chính mình trong công việc ấy với một nụ cười tự giễu: “một gã to xác vụng về, đụng đâu vỡ đó.” Ông bước vào đời tu, theo lời ông kể, vì nghĩ rằng trong tu viện ông sẽ phải chịu khổ vì sự vụng về và những lỗi lầm của mình, và như thế sẽ dâng lên Đức Chúa Trời cả cuộc đời mình cùng mọi thú vui của nó. Nhưng ông nói thêm rằng Đức Chúa Trời “đã làm ông thất vọng”: ở đó ông chẳng gặp gì ngoài sự mãn nguyện.
Dòng Cát Minh trên đường Vaugirard
Năm 1640, khoảng hai mươi sáu tuổi, ông gia nhập nhà dòng Cát Minh Nhặt (Discalced Carmelites) trên đường Vaugirard ở Paris với tư cách thầy dòng giáo dân. Ông nhận tu phục màu nâu vào tháng Tám năm ấy và lấy cái tên mà thế giới biết đến ông, Thầy Lawrence Phục Sinh (Brother Lawrence of the Resurrection), rồi tuyên khấn hai năm sau đó. Ông sống trọn phần đời còn lại trong cộng đoàn ấy, không học thức và hầu như chẳng ai để ý đến.
Những năm đầu ở đó chẳng hề bình an. Theo lời ông, ông đã bị dằn vặt rất lâu bởi niềm tin chắc rằng mình sẽ bị hư mất, và không lời nào của ai có thể thuyết phục ông nghĩ khác. Suốt bốn năm trời, nỗi sợ ấy đè nặng trên ông. Điều đã đưa ông vượt qua là một quyết tâm:
Trong một lá thư, ông viết rằng suốt mười năm đầu ông đã chịu khổ rất nhiều: tội lỗi quá khứ luôn hiện ra trước mặt ông, và mọi tạo vật, lý trí, thậm chí chính Đức Chúa Trời dường như đều chống lại ông, chỉ còn lại đức tin đứng về phía ông. Rồi, khi ông đã cam chịu sẽ kết thúc những ngày đời mình trong sự bối rối ấy, ông bỗng thấy mình “được thay đổi ngay tức khắc,” và linh hồn ông, cho đến lúc đó vẫn còn xáo động, cảm nhận được “một sự bình an sâu xa bên trong, như thể linh hồn đã ở đúng trung tâm và nơi an nghỉ của mình.” Ông nhận ra rằng sự bối rối ấy nảy sinh từ chỗ thiếu đức tin, và từ đó trở đi, theo lời ông, ông sống trọn đời mình trong sự tự do trọn vẹn và niềm vui không dứt.
Gian bếp
Trong khoảng mười lăm năm, Thầy Lawrence là người nấu bếp của cộng đoàn. Chính ông thừa nhận mình vốn có một sự chán ghét tự nhiên rất lớn đối với công việc này. Ông không trốn tránh nó; ông thay đổi cách làm nó, làm mọi việc trong bếp vì tình yêu dành cho Đức Chúa Trời và trong mọi dịp đều cầu xin ân điển để làm cho tốt, cho đến khi ông thấy công việc trở nên dễ dàng.
Những người quan sát ông nhận thấy rằng ngay giữa lúc gian bếp bận rộn nhất, ông không bao giờ hấp tấp mà cũng chẳng bao giờ chần chừ. Bằng chính lời của ông, những lời khiến người ta nhớ đến ông nhiều nhất:
Giữa tiếng ồn ào và lách cách của gian bếp, trong khi nhiều người cùng lúc gọi tôi đòi những thứ khác nhau, tôi vẫn nắm giữ Đức Chúa Trời trong sự yên tĩnh lớn lao như thể tôi đang quỳ gối trước Thánh Thể.
— Thầy Lawrence, Cuộc trò chuyện thứ tư
Đôi khi tu viện sai ông làm những việc vốn chẳng hợp với ông chút nào. Có lần ông được phái đến Burgundy để mua rượu nho cho cộng đoàn, một nhiệm vụ khiến ông lo sợ: ông nói mình không có đầu óc buôn bán, và chân ông què đến nỗi ông chỉ có thể di chuyển trên thuyền bằng cách lăn mình qua các thùng rượu. Ông không để mình lo lắng, nhưng thưa với Đức Chúa Trời rằng đây là công việc của Ngài mà ông đang làm, và sau đó ông thấy mọi việc đều đã được thu xếp rất tốt đẹp.
Về sau, ông được chuyển từ gian bếp sang bàn làm dép, nơi ông sửa giày dép cho cả một cộng đoàn đông người. Ông nói mình rất vui lòng với công việc ấy, và cũng sẵn lòng rời bỏ nó như đã rời bỏ công việc cũ, vì trong mọi hoàn cảnh, ông tìm thấy niềm vui khi làm những việc nhỏ vì tình yêu dành cho Đức Chúa Trời — thậm chí chỉ là nhặt một cọng rơm dưới đất lên vì cớ Ngài.
Sự thực hành
Điều mà Thầy Lawrence gọi là thực hành sự hiện diện của Đức Chúa Trời không phải là một kỹ thuật, và ông vốn nghi ngại các kỹ thuật. Ông kể rằng mình đã đọc nhiều sách mô tả những phương pháp khác nhau để đến với Đức Chúa Trời, và thấy chúng làm ông rối trí nhiều hơn là giúp ích. Vì vậy ông quyết tâm “dâng tất cả để được tất cả”:
Vì tình yêu dành cho Ngài, tôi đã từ bỏ mọi thứ không phải là Ngài; và tôi bắt đầu sống như thể trên thế gian này chẳng có ai khác ngoài Ngài và tôi.
— Thầy Lawrence, Lá thư thứ nhất
Từ đó trở đi, ông giữ tâm trí mình trong sự hiện diện của Đức Chúa Trời, và mỗi khi tâm trí lang thang, ông lại đưa nó trở về mà không bực bội. Lâu dần, điều ấy trở thành thói quen. Ông nói rằng thật là một ảo tưởng lớn khi nghĩ rằng những giờ cầu nguyện phải khác với những giờ khác; sự cầu nguyện của ông chẳng gì khác hơn là ý thức về sự hiện diện của Đức Chúa Trời.
Ông thẳng thắn thừa nhận rằng lúc đầu điều đó thật khó. Việc người ta làm là việc gì thì không quan trọng lắm, vì Đức Chúa Trời “không xem sự lớn lao của công việc, nhưng xem tình yêu mà người ta dùng để làm công việc ấy.” Ông nói rằng sự nên thánh của chúng ta không tùy thuộc vào việc thay đổi công việc mình làm, mà ở chỗ làm vì Đức Chúa Trời những điều chúng ta thường làm vì chính mình. Ông tin rằng bất cứ ai cũng có thể sống như thế, và ông nói điều đó cách rõ ràng:
Nếu tôi là một nhà giảng đạo, trên hết mọi điều, tôi sẽ giảng về việc thực hành sự hiện diện của Đức Chúa Trời; và nếu tôi là một người hướng dẫn thuộc linh, tôi sẽ khuyên cả thế gian thực hành điều đó, vì tôi thấy nó thật cần thiết, và cũng thật dễ dàng.
— Thầy Lawrence, Lá thư thứ năm
Người bạn đã ghi chép lại
Thầy Lawrence hẳn đã chẳng để lại dấu vết nào nếu không có Joseph de Beaufort, một linh mục về sau làm tổng đại diện cho Hồng y Louis-Antoine de Noailles, Tổng Giám mục Paris. De Beaufort đến thăm ông lần đầu vào ngày 3 tháng 8 năm 1666 và trở lại thêm ba lần nữa, vào tháng Chín và tháng Mười Một năm ấy và vào tháng Mười Một năm 1667, rồi sau đó ghi chép lại những gì vị thầy dòng già đã nói với ông. Thầy Lawrence chỉ đòi hỏi một điều là sự chân thành: nếu de Beaufort thật lòng muốn phục vụ Đức Chúa Trời, ông có thể đến bao nhiêu lần tùy thích; còn nếu không, thì ông chẳng nên đến chút nào.
Những người khác tìm đến ông qua thư từ. Những lá thư còn lưu lại đều ngắn gọn và thiết thực, được viết cho một linh mục, cho những người bạn trong đời tu và ngoài đời, và lá thư cuối cùng gửi cho một người đang lâm bệnh nặng. Với người bệnh, ông không hứa hẹn sự thuyên giảm; ông cầu xin Đức Chúa Trời ban cho họ sức mạnh để chịu đựng những cơn đau bao lâu tùy ý Ngài, và nói với họ rằng Đức Chúa Trời thường ở gần chúng ta trong bệnh tật hơn là khi khỏe mạnh. “Chúng ta chẳng còn sống được bao lâu nữa,” ông viết cho một người bạn; “bạn đã gần sáu mươi bốn, còn tôi thì gần tám mươi. Chúng ta hãy sống và chết với Đức Chúa Trời.”
Sự qua đời và cuốn sách nhỏ
Lá thư cuối cùng của ông khép lại với niềm hy vọng rằng Đức Chúa Trời sẽ ban cho ông “ơn được thấy Ngài trong vài ngày tới.” Ghi chú của người biên tập bên dưới cho biết hai ngày sau ông lâm bệnh phải nằm liệt giường và qua đời trong tuần ấy. Ông qua đời tại nhà dòng Cát Minh ở Paris vào ngày 12 tháng 2 năm 1691, sau nửa thế kỷ sống trong cộng đoàn. Lời tường thuật của de Beaufort về giờ phút lâm chung của ông kể rằng khi một thầy dòng ngồi bên giường hỏi ông đang làm gì, ông trả lời rằng ông đang làm điều mà ông sẽ làm suốt cõi đời đời — chúc tụng Đức Chúa Trời, ngợi khen Ngài, tôn thờ Ngài và yêu mến Ngài hết lòng.
De Beaufort thu thập những gì ông có thể. Năm 1692, ông xuất bản các châm ngôn thuộc linh và những lá thư của Thầy Lawrence, kèm theo một bài điếu văn ngắn về cuộc đời ông, và năm 1694 là một tập sách nhỏ thứ hai gồm lời tường thuật về nếp sống của ông cùng bốn cuộc trò chuyện. Chúng không may ra đời đúng lúc cuộc tranh cãi về thuyết Tĩnh Tịch (Quietism) — cuộc tranh luận xoay quanh bà Guyon và Tổng Giám mục Fénelon, người ngưỡng mộ Thầy Lawrence — đang khiến mọi lời bàn về sự cầu nguyện đơn sơ, không lời bị nghi ngờ tại Pháp, và trong một thời gian dài, vị thầy dòng giáo dân này được tôn kính bên ngoài giáo hội của chính ông nhiều hơn là bên trong. Chính một người Tin Lành, Pierre Poiret, đã tái bản các tác phẩm của ông giữa những tác phẩm kinh điển về đời sống nội tâm, và qua những ấn bản như thế, ông đã đến với thế giới nói tiếng Anh.
Thế là một thầy dòng giáo dân Công giáo La Mã, người chưa bao giờ rời bỏ dòng tu của mình và cũng chưa bao giờ muốn rời bỏ, đã trở thành một trong những tác giả sách tĩnh nguyện được yêu mến nhất trong thế giới Tin Lành. John Wesley đã đưa ông vào trong số những tác phẩm mà ông xuất bản cho các tín hữu Giám Lý thời kỳ đầu trong bộ Thư Viện Cơ Đốc (Christian Library) của mình. E. M. Bounds đặt lời của ông ở đầu một chương sách Mục Đích Trong Sự Cầu Nguyện (Purpose in Prayer); còn A. W. Tozer thường xuyên giới thiệu ông như một người đã học được cách làm cho gian bếp trở nên thánh như nhà nguyện. Về phần mình, dòng Cát Minh luôn xem ông là người của họ.
Hẳn ông sẽ ngạc nhiên trước tất cả những điều đó. Ông từng xin người đầu tiên nhận thư của mình đừng cho ai xem lá thư ấy. Điều ông để lại không hẳn là một phương pháp mà đúng hơn là một lời mời, dành cho tất cả mọi người: hãy thường xuyên nghĩ đến Đức Chúa Trời, ban ngày, ban đêm, trong công việc và ngay cả trong lúc giải trí — “Ngài luôn ở gần bạn và ở cùng bạn: đừng để Ngài một mình.”
Hỏi và đáp
Thầy Lawrence là ai?
Thầy Lawrence Phục Sinh, tên khai sinh là Nicolas Herman, là một thầy dòng giáo dân thuộc dòng Cát Minh Nhặt ở Paris vào thế kỷ mười bảy. Ông chưa bao giờ là linh mục, nhà giảng đạo hay học giả: ông nấu bếp cho cộng đoàn của mình trong khoảng mười lăm năm và về sau vá dép cho anh em trong nhà dòng. Bốn cuộc trò chuyện và những lá thư được gom góp lại sau khi ông qua đời thành cuốn Thực Hành Sự Hiện Diện của Đức Chúa Trời đã được cả người Công giáo La Mã lẫn người Tin Lành yêu mến suốt ba thế kỷ.
Thầy Lawrence sinh ra ở đâu và khi nào?
Ông tên thật là Nicolas Herman, sinh khoảng năm 1614 tại Hériménil, một ngôi làng gần Lunéville thuộc Công quốc Lorraine. Năm sinh ấy không chắc chắn; trong một lá thư viết lúc cuối đời, ông tự nhận mình gần tám mươi tuổi, điều này sẽ đẩy năm sinh của ông lùi về sớm hơn vài năm. Cha mẹ ông là những người dân quê nghèo khó và mộ đạo, và thời ông còn trẻ, cuộc Chiến tranh Ba Mươi Năm đã mang binh lính, dịch bệnh và nạn đói tràn đến các làng mạc xứ Lorraine.
Điều gì đã xảy ra khi Thầy Lawrence nhìn thấy một cái cây trơ trụi vào mùa đông?
Vào một mùa đông khi ông khoảng mười tám tuổi, ông nhìn thấy một cái cây trụi hết lá và nghĩ rằng chẳng bao lâu nữa lá sẽ lại mọc ra, rồi sau đó là hoa và trái. Ông nói rằng điều đó đã cho ông một cái nhìn cao cả về sự Quan Phòng và Quyền Năng của Đức Chúa Trời, và cái nhìn ấy không bao giờ rời bỏ ông nữa. Cảnh tượng ấy đã cởi ông ra khỏi thế gian và nhóm lên trong ông một tình yêu dành cho Đức Chúa Trời lớn đến nỗi, bốn mươi năm sau, ông cũng không biết được liệu tình yêu ấy có lớn thêm chút nào kể từ đó hay không.
Thầy Lawrence có từng là người lính không?
Có. Trước khi bước vào đời tu, ông đã đi lính trong cuộc Chiến tranh Ba Mươi Năm. Theo những ghi chép về thời trai trẻ của ông, ông từng bị quân Đức bắt làm tù binh; họ nghi ông là gián điệp và dọa treo cổ ông, nhưng ông trả lời điềm tĩnh đến nỗi họ thả ông đi. Năm 1635, tại Rambervillers, không xa quê nhà, ông bị thương nặng ở chân, và vết thương ấy khiến ông đi khập khiễng suốt quãng đời còn lại.
Vì sao Thầy Lawrence trở thành tu sĩ dòng Cát Minh?
Sau khi lành vết thương, ông làm người hầu cho ông Fieubert, viên thủ quỹ, và về sau nhớ lại chính mình trong công việc ấy như một gã to xác vụng về, đụng đâu vỡ đó. Ông bước vào đời tu vì nghĩ rằng trong tu viện ông sẽ phải chịu khổ vì sự vụng về và những lỗi lầm của mình, và như thế sẽ dâng lên Đức Chúa Trời cả cuộc đời mình cùng mọi thú vui của nó. Nhưng ông nói rằng Đức Chúa Trời đã làm ông thất vọng: ở đó ông chẳng gặp gì ngoài sự mãn nguyện.
Ông gia nhập dòng Cát Minh khi nào, và vì sao ông được gọi là Thầy Lawrence Phục Sinh?
Năm 1640, khoảng hai mươi sáu tuổi, ông gia nhập nhà dòng Cát Minh Nhặt trên đường Vaugirard ở Paris với tư cách thầy dòng giáo dân. Ông nhận tu phục màu nâu vào tháng Tám năm ấy và lấy tên là Thầy Lawrence Phục Sinh, rồi tuyên khấn hai năm sau đó. Ông sống trọn phần đời còn lại trong cộng đoàn ấy, không học thức và hầu như chẳng ai để ý đến.
Thầy Lawrence có từng phải vật lộn trong đức tin không?
Có. Trong những năm đầu ở tu viện, ông bị dằn vặt rất lâu bởi niềm tin chắc rằng mình sẽ bị hư mất, và suốt bốn năm trời, nỗi sợ ấy đè nặng trên ông. Ông đứng vững nhờ quyết tâm hành động thuần chỉ vì tình yêu dành cho Đức Chúa Trời, dù mình hư mất hay được cứu. Trong một lá thư, ông viết rằng suốt mười năm đầu ông đã chịu khổ rất nhiều, cho đến khi ông bỗng thấy mình được thay đổi ngay tức khắc và cảm nhận được một sự bình an sâu xa bên trong. Ông nói rằng từ đó trở đi, ông sống trọn đời mình trong sự tự do trọn vẹn và niềm vui không dứt.
Thầy Lawrence muốn nói gì khi nói về việc thực hành sự hiện diện của Đức Chúa Trời?
Đó không phải là một kỹ thuật; ông thấy những cuốn sách về các phương pháp làm ông rối trí nhiều hơn là giúp ích. Ông quyết tâm dâng tất cả để được tất cả, vì tình yêu dành cho Đức Chúa Trời mà từ bỏ mọi thứ không phải là Ngài, và sống như thể trên thế gian này chẳng có ai khác ngoài Đức Chúa Trời và chính mình. Ông giữ tâm trí mình trong sự hiện diện của Đức Chúa Trời, đưa nó trở về mà không bực bội mỗi khi nó lang thang, và cho rằng những giờ cầu nguyện không nên khác với những giờ khác. Ông nói rằng sự cầu nguyện của ông chẳng gì khác hơn là ý thức về sự hiện diện của Đức Chúa Trời.
Thầy Lawrence đã cầu nguyện như thế nào trong gian bếp?
Ông vốn có một sự chán ghét tự nhiên rất lớn đối với công việc bếp núc, nhưng ông làm mọi việc ở đó vì tình yêu dành cho Đức Chúa Trời và trong mọi dịp đều cầu xin ân điển để làm cho tốt, cho đến khi ông thấy công việc trở nên dễ dàng. Khi bắt đầu công việc, ông xin Đức Chúa Trời ban ân điển để tiếp tục ở trong sự hiện diện của Ngài và nhận lấy mọi việc ông làm. Ông nói rằng giữa tiếng ồn ào và lách cách của gian bếp, khi nhiều người cùng lúc gọi đòi những thứ khác nhau, ông vẫn nắm giữ Đức Chúa Trời trong sự yên tĩnh lớn lao như thể ông đang quỳ gối trước Thánh Thể.
Ai đã ghi chép lại lời của Thầy Lawrence, và cuốn sách của ông đã được truyền bá như thế nào?
Joseph de Beaufort, một linh mục về sau làm tổng đại diện cho Hồng y de Noailles, Tổng Giám mục Paris, đã đến thăm ông bốn lần vào năm 1666 và 1667 và ghi chép lại những cuộc trò chuyện của ông. Sau khi Thầy Lawrence qua đời vào ngày 12 tháng 2 năm 1691, de Beaufort xuất bản các châm ngôn và những lá thư của ông vào năm 1692 và các cuộc trò chuyện vào năm 1694. Cuộc tranh cãi về thuyết Tĩnh Tịch khiến những tác phẩm như thế bị nghi ngờ tại Pháp, nhưng người Tin Lành Pierre Poiret đã tái bản các tác phẩm của ông, John Wesley đưa ông vào bộ Thư Viện Cơ Đốc của mình, và về sau E. M. Bounds cùng A. W. Tozer đã giới thiệu ông.
Chân dung: Illustration by Ochorus (an imagined likeness)