Soko la Ubatili

“Usiogope mambo yatakayokupata… Uwe mwaminifu hata kufa, nami nitakupa taji ya uzima.” — Ufunuo 2:10

Kabla hawajaufikia, Mwinjilisti anakutana nao mara ya mwisho, na anachosema si cha kufariji — ni cha kweli. Mji mgumu unakuja, anawaambia. Mtatendewa vibaya sana huko, na “mmoja wenu au nyote wawili lazima mtautia muhuri ushuhuda mlio nao, kwa damu.” Kwa maneno mengine: mmoja wenu atakufa hapa. Uwe mwaminifu hata kufa, na Mfalme atakupa taji ya uzima. Kisha anawatuma waingie hata hivyo.

Mji huo unaitwa Ubatili, nao una soko lisilofungwa kamwe — Soko la Ubatili, lililowekwa moja kwa moja katikati ya njia pekee iendayo Mji wa Mbinguni, likiuza kila kitu: nyumba, heshima, vyeo, falme, anasa, nyadhifa, miili, nafsi — “na mengineyo.” Kila tamaa ina kibanda chake. Na njia iendayo kwa Mungu inapita moja kwa moja katikati yake, kwa sababu, Bunyan anasema, njia pekee ya kuliepuka soko hili kabisa ingekuwa kuuacha ulimwengu kabisa. Huwezi. Lazima upite ndani yake.

Hii ndiyo sababu huenda hiki kikawa kituo kinachokuhusu zaidi katika kitabu hiki. Soko la Ubatili ni ulimwengu kama soko moja kubwa mno, linalokupigia kelele ununue utambulisho. Kila kitu kinauzwa na kila kitu kinakuambia kwamba hiki — mwonekano huu, hadhi hii, kitu hiki, kiwango hiki cha kutazamwa — ndicho kitakachokufanya hatimaye uwe mtu fulani. Soko la Bunyan lilikuwa na mitaa ya bidhaa. Lako linatosha mfukoni mwako na linajisasisha kila unapoonyesha upya. Ushawishi ni uleule: thamani yako inauzwa hapa, njoo ununue.

Tazama kinachotokea wale watu wawili wanapopita ndani yake, kwa sababu hiyo ndiyo hoja yote. Wanazusha ghasia papo hapo — nao hawajafanya lolote. Hawaendani tu na mahali pale. Mavazi yao ni tofauti (yale mavazi kutoka Msalabani). Usemi wao ni tofauti — hakuna anayewaelewa. Na zaidi ya yote: wauzaji wanapoita, “Mtanunua nini?”, wasafiri wanatia vidole masikioni mwao na kujibu, “Twanunua kweli.”

Basi ni hivyo tu. Hawakuandamana wala kuhubiri wala kuvunja kibanda. Hawakuvutiwa tu — na kutovutiwa ndilo jambo la kuudhi kuliko yote wangeweza kufanya. Soko linaweza kukabiliana na maadui. Kile lisichoweza kuvumilia ni mtu anayetazama kila kitu linachouza na kwa utulivu hajaribiwi. Kama umewahi kuchagua kutonunua kile ambacho kila mtu anayekuzunguka ananunua — kutokifukuzia kitu kile, kutojionyesha ili utazamwe — unajua mwitikio aliopata Mkristo. Si kupuuzwa tu. Ni uadui. Watu waliojitosa kabisa katika soko wanaona kutojali kwako kama tusi.

Mambo yanageuka kuwa ya ukatili. Wanawapiga wale watu wawili, wanawapaka uchafu, wanawafungia katika tundu, na kuwaweka hadharani ili wadhihakiwe. Na mwitikio wa wasafiri — saburi, kutorudisha matusi, wema badala ya ukatili — kwa kweli unawavuta watu wachache upande wao, jambo linaloighadhibisha zaidi kundi la watu. Kuna kesi, jopo la waamuzi lililopangwa (Bwana Kipofu, Bwana Chukia-Nuru, Bwana Nia-Mbaya, Bwana Asiyepatanika), na Mwaminifu anahukumiwa. Wanampiga mijeledi, wanamchoma kwa visu, wanampiga kwa mawe, na kumchoma moto kwenye mti.

Na kisha Bunyan anafanya jambo linalobadilisha jinsi unavyokisoma kitabu kizima. Mara tu Mwaminifu anapokufa, gari la farasi na farasi wanangoja nyuma ya umati, naye anachukuliwa juu na kupelekwa “kwa njia ya karibu zaidi kuelekea lango la mbinguni” — nyumbani kabla ya mtu mwingine yeyote. Yule aliyepoteza kila kitu ndiye kwa kweli aliyeshinda, naye akafika kwanza. Ulimwengu ulikuwa na hakika kabisa kwamba umemwangamiza. Kumbe ulikuwa umempandisha cheo. Mkristo, wakati huohuo, anaokoka na kuendelea na safari, jambo ambalo linageuka kuwa njia ngumu zaidi, si rahisi zaidi.

Hii ndiyo sehemu ya kweli ambayo matoleo laini zaidi huiacha: kumfuata Mungu kunaweza kukugharimu kweli — marafiki, heshima, na mahali pengine mengi zaidi. Bunyan hatajifanya vinginevyo. Lakini anapindua ubao wa matokeo. Kinachoonekana kama kupoteza kila kitu, kwa upande wa soko, ni kupata kila kitu kwa upande wa Mungu.

Jambo moja la kufanya: chagua kitu kimoja ambacho soko linakuambia unakihitaji ili uwe mtu fulani — hadhi moja, mwonekano mmoja, idadi moja, bidhaa moja — na ukatae kukinunua kwa makusudi, kwa muda fulani uliopangwa. Angalia jinsi unavyojisikia, na angalia jinsi watu wanavyokuitikia kwa kutokitaka. Ule mshtuko mdogo wa “subiri, kwa nini hulijali hili?” — kutoka kwa wengine na kutoka kwako mwenyewe — ni wewe ukijifunza kuzungumza lugha tofauti katika mji unaouza ubatili tu.