የሞት ሞት

«እንግዲህ ልጆቹ በሥጋና በደም ስለሚካፈሉ፥ እርሱ ደግሞ በሞት ሥልጣን ያለውን ማለት ዲያብሎስን በሞት ይሽረው ዘንድ፥ በሕይወታቸውም ሁሉ በሞት ፍርሃት ለባርነት ተይዘው የነበሩትን ሁሉ ነጻ ያወጣ ዘንድ፥ እንዲሁ በእነዚህ ተካፈለ።» (ዕብራውያን 2:14-15)።

ሞትን በሁለት ዓይነት ፍርሃት እንፈራዋለን። በመጀመሪያ፣ በደመ ነፍስ የሚመጣው ፍርሃት አለ፤ ይህን ፍርሃት እንስሳትም ይጋሩታል፤ የሞት ሰዓት ሲቃረብ አራዊት እንኳ ይንቀጠቀጣሉና። በእርግጥ ይህ ፍርሃት ስሕተት አይደለም። ብዙ ጊዜ ከተፈጥሮ ጋር አብሮ የተወለደና ያለ ፈቃድ የሚመጣ ነው፤ ከእግዚአብሔር ቅዱሳን እጅግ የከበሩትን አንዳንዶቹንም ያሠቃያል። ቢሆንም እነዚህ አንድ ቀን ፍርሃቱ ፈጽሞ ምክንያት ያልነበረው እንደ ሆነ፣ የመለየታቸውም ቅጽበት የረጋ፣ ጣፋጭና ብሩክ እንደ ነበረ እንደሚመሰክሩ ጥርጥር የለውም።

መንፈስ ከምድራዊ ድንኳኑ በሚለይበት በሞት ቅጽበት፣ ምናልባት በምድራዊ ታሪኩ ሁሉ ከሥቃይ እጅግ የራቀውና እጅግ ደስተኛው ቅጽበት ሊሆን እንደሚችል በአሳቢ ሰዎች ዘንድ እያደገ የመጣ አስተያየት ነው። ይህ በአጠቃላይ እንዲህ ከሆነ፣ የገነት ክብር በዓይናቸው ፊት ለሚገለጥላቸው ሰዎችማ ምንኛ ይበልጥ እንዲህ ይሆናል! በአትክልቱ በር አልፎ እንዲገባ የሚጣራውን የአበባና የፍሬ ውብ ትርኢት በዓይኖቹ የሚመገብ ሕፃን፣ እየዘለለ ሲያልፍ የበሩን ሻካራ እንጨት እንኳ አያስተውለውም፤ እንዲሁም ነፍስ የንጉሡን ውበትና የቤትዋን ክብር ስታስተውል፣ ድንገት ወደ ላይ ለመውጣት፣ ለመብረርና በሚያበራው የንጋት ብርሃን ደስ ለመሰኘት ነጻ ሆና ራሷን እስክታገኝ ድረስ፣ የሞትን ድርጊት ልታስተውል በማትችልበት መጠን ተመስጣ ትሆናለች።

ነገር ግን ሌላም የሞት ፍርሃት አለ፤ እርሱም መንፈሳዊፍርሃት ነው። ምሥጢሩን እንፈራለን። ሞት ምንድር ነው? ወዴት ይወስዳል? ለምን አሁን ይመጣል? ከዚህ ወዲያ ያለው ሕይወት ምን ዓይነት ነው? ወዲያና ወዲህ በሚወዛወዘው ወፍራም መጋረጃ በወዲያኛው በኩል እንቅስቃሴ እናያለን፤ ነገር ግን አንድም ቅርጽ ለይተን ማወቅ አንችልም። በሞት አፋፍ ያሉት፣ እኛ ዓይናችንንና ጆሮአችንን በከንቱ የምናስጨንቅላቸውን ዕይታዎችና ድምፆች ያስተውላሉ።

መሰናበቱን እንፈራለን። አረማዊው ባለ ቅኔ ምድርን፣ ቤትንና ቤተሰብን ስለ መተው በኀዘን ዘመረ። ረጅም ልማድ እጅግ ተራ የሆነውን ኑሮና እጅግ ሻካራ የሆኑትን ባልንጀሮች እንኳ ያስወድዳል፤ ታማኝ ልብ ካላቸውና ከሚስማሙን ሰዎችማ ምንኛ ይበልጥ — ከእነርሱ መለየት ከባድ ነው። ሁላችንም በአንድነት መሄድ ብንችል ኖሮ በዚህ ውስጥ ምንም ነገር ባልነበረ። ነገር ግን ይህ ለየብቻ መውደቅ፣ ይህ አንድ በአንድ መሄድ፣ ይህ ከመልሕቁ ስፍራ ብቻውን ተንሳፍፎ መወሰድ! ብቸኝነት የሞላበት ነገር መሆኑን ማን ሊክድ ይችላል?

ሰዎች ከሞት በኋላ ያለውን ይፈራሉ። «የሞት መውጊያ ኃጢአት ነው።» ኃጢአተኛው መሞትን ይፈራል፤ ምክንያቱም ከሞት ወዲያ ማዶ የበደለውን እግዚአብሔርን እንደሚገናኝ፣ መልስ ለመስጠትና የሥራውንም ተገቢ ብድራት ለመቀበል በፍርድ ወንበሩ ፊት እንደሚቆም ያውቃል። ያንን የሚያቃጥል ክብር እንዴት ሊጋፈጥ ይችላል? ከሺህ አንድ እንኳ እንዴት መልስ ሊሰጥ ይችላል? ሟች ሰው በእግዚአብሔር ፊት እንዴት ሊጸድቅ ይችላል? ከሲኦል እንዴት አምልጦ በወርቃማይቱ ከተማ በዓል በሚያደርጉ ደስተኛ ብዙ ሕዝብ መካከል ስፍራውን ሊያገኝ ይችላል?

ከሰው ፍርሃቶች ብዙዎቹ በክርስቶስ ዘንድ የታወቁ ነበሩ። እንደ ወንድሞቹ ከእርሱ ጋር የቀረበ ዝምድና የሚኖራቸው ብዙዎች እነዚህ ፍርሃቶች እንደሚሰሟቸውም ያውቅ ነበር። እንግዲህ ለብዙኃኑ የሰው ልጆች በተለመደው የርኅራኄ ስሜት ተገፋፍቶ ከሆነ፣ እነዚህ ድንቅ ቁጥሮች እንደሚገልጡት እጅግ የቀረበ ዝምድና ያላቸውን ለመርዳትማ ይበልጥ ይነሣሣ ነበር። እርሱና እነርሱ ሁሉ ከአንድ ናቸው (ቁጥር 11)። በዘማሪውና በነቢዩ አፍ ወንድሞች ብሎ ይጠራቸዋል (ቁጥር 12)። በተሰበሰበችው ቤተ ክርስቲያን መካከል ቆሞ ከእርሷ ጋር የአባቱን ምስጋና ይዘምራል (ቁጥር 12)። በትሑትና ሕፃን በሚመስል መታመናቸውም እንኳ ራሱን ከእነርሱ ጋር ያስተባብራል (ቁጥር 13)። እጃቸውን ይዞ እየመራ ወደ ፊት ሲወጣ የዓለማትን ሁሉ ዓይን ለመጋፈጥ ይደፍራል (ቁጥር 13)። ኦ፣ እንዴት ያለ ድንቅ መተባበር ነው! ኦ፣ እንዴት ያለ አስደሳች ኅብረት ነው! አንድ ሱራፊ ከትል ጋር ወዳጅነትን ቢንከባከብ ከሚሆነው እጅግ የሚደንቅ ነው! ነገር ግን የዚህ ዝምድና ክቡርነት፣ ኢየሱስ ለሁላችንም በብዙ ወይም በጥቂቱ የጋራ የሆነውን ያንን የሞት ፍርሃት ለማቅለል የሚችለውን ሁሉ ማድረጉ ነው።

ይህን ለማድረግ ግን መሞት ነበረበት። እርሱ ራሱ ሞትን ባይቀምስ የሞት ሞት ሊሆን አይችልም ነበር። ሞትን ከመሻሩ በፊት በመሞት የሞትን ሕግ መፈጸም አስፈለገው። ዳዊታችን ወደ ኤላ ሸለቆ ወርዶ ከግዙፉ ጠላታችን ጋር መታገል፣ ኃይሉን መንጠቅና በገዛ ሰይፉ መግደል ነበረበት። በጥንቱ ተረት ፕሮሜቴዎስ በየዓመቱ ከሚላኩት ተጠቂዎች ጋር አብሮ ካልሄደ ሚኖታውሮስን ሊገድል እንደማይችል፣ እንዲሁ ኢየሱስ ከዘራችን እልፍ አእላፋት ጋር ወደ ጨለማው የመቃብር ወሰን መሄድ ነበረበት፤ ይህም ሞት የሚችለውን ሁሉ አድርጎ በከንቱ እንዲቀር፣ መቃብር ድል መንሣቱን እንዲያጣ፣ ጨካኙም የወኅኒ ጠባቂ ትንሣኤንና ሕይወትን ይዞ ለማቆየት ኃይል እንደሌለው እንዲገለጥ ነው። ክርስቶስ ባይሞት ኖሮ፣ ቢያንስ በአንድ ስፍራ ሞትና ኃጢአት፣ ትርምስና ጨለማ የበላይ ናቸው ተብሎ ሊነገር በቻለ ነበር። «ክርስቶስ መከራ ይቀበላል በሦስተኛውም ቀን ከሙታን ይነሣል።» እንደ ሌላ ሶምሶንም የወኅኒ ቤቱን በሮች ተሸክሞ ወጣ፤ ብርሃን ከጨለማ፣ መዳን ከኃጢአት፣ ሕይወትም ከሞት እንደሚበረታ ለዘላለም አሳየ። ከሙታን የተነሣውና ያረገው ጌታ ሦስት ጊዜ እንዲህ ብሎ የሚያሰማውን የድል ጩኸት ስማ፦ «ሞቼም ነበርሁ እነሆም፥ ከዘላለም እስከ ዘላለም ድረስ ሕያው ነኝ፥ የሞትና የሲኦልም መክፈቻ አለኝ።» ሞትና ሲኦል የራሳቸውን የጦር ሜዳ፣ እጅግ የጸናውን ስፍራቸውን መረጡ፤ በዚያም በድካሙ ሰዓት ንጉሣችን ድል ነሣቸው፤ አሁንም የድሉን ምልክት በወገቡ ለዘላለም ይዞአል። ሃሌ ሉያ!

ነገር ግን ሊሞት የሚችለው ሰው በመሆን ብቻ ነበር። ምናልባት በጽንፈ ዓለም ውስጥ ከእኛ ዘር በቀር ሊሞት የሚችል ዘር የለ ይሆናል። እንዲሁም በእግዚአብሔር ሰፊ ጽንፈ ዓለም ውስጥ በመቃብሮች የተሸነሸነ፣ በተዘረጉት የሞት መልአክ ክንፎች የተጋረደ፣ ወይም በኃጢአት ቸነፈር ምልክት የተመታ ሌላ ስፍራ የለ ይሆናል። «ኃጢአት በአንድ ሰው ወደ ዓለም ገባ በኃጢአትም ሞት፥ እንደዚሁም … ሞት ለሰው ሁሉ ደረሰ።» እንግዲህ ይሞት ዘንድ ክርስቶስ ሰብአዊ ባሕርያችንን በራሱ ላይ መውሰድ ነበረበት። ሌሎች የሚሞቱት ስለ ተወለዱ ነው፤ ክርስቶስ ግን የተወለደው ይሞት ዘንድ ነው። እንዲህ ያለ ያህል ነው፦ «ሰብአዊት እናት ሆይ፥ ከአንቺ ልወለድ ይገባኛል፤ የሟች ሕይወትን ሕመምና ሥቃይ ኀዘንንም መቀበል አለብኝ፤ ወደ ተወሰነው የሰው ሕይወት ግብ ፈጥኜ መድረስ አለብኝ፤ ወደ ዓለም የመጣሁት ልሞት ነው።» «ልጆቹ በሥጋና በደም ስለሚካፈሉ፥ እርሱ ደግሞ እንዲሁ በእነዚህ ተካፈለ፤ ይህም በሞት ሥልጣን ያለውን ማለት ዲያብሎስን በሞት ይሽረው ዘንድ፥ በሕይወታቸውም ሁሉ በሞት ፍርሃት ለባርነት ተይዘው የነበሩትን ሁሉ ነጻ ያወጣ ዘንድ ነው።»

ክርስቶስ በሞት የሞት ሥልጣን ያለውን ሻረው። — መጽሐፍ ቅዱስ ስለ ዲያብሎስ መኖር ምንም ጥርጥር የለውም። የራሳቸውን ውስጣዊ ሕይወትና የምንጋለጥበትን ድንገተኛ የክፋት ጥቃት በብዙ የሚያውቁ ሰዎችም አስፈሪ ኃይሉን ከመገንዘብ በቀር ሊሉ አይችሉም። ከዚህም ክፍል ያ ኃይል ኢየሱስ ከመሞቱ በፊት ከዚህ እንኳ የበለጠ እንደ ነበረ እንረዳለን። «የሞት ሥልጣን ነበረው።» በገሃነማዊው የጦር ግምጃ ቤቱ ውስጥ ዋነኛ መሣሪያ ነበር። የሞት ፍርሃት እጅግ ታላቅ ከመሆኑ የተነሣ፣ ጨለማ ርኵሰትና አስጸያፊ ሥርዓት ያላቸው የሐሰት ሃይማኖቶች ካህናት ለሚጠይቁት ማንኛውም ነገር ሰዎች እንዲገዙ ይገፋፋቸው ነበር። ፈሪ በጎችም በሚያስደነግጥ ጩኸትና በዱላ ተደብድበው ወደ ዕርድ ቤት እንዲሁ ይነዳሉ።

ነገር ግን ኢየሱስ ከሞተ ወዲህ ዲያብሎስና ኃይሉ ተሽረዋል — ከንቱ ሆነዋል እንጂ ፈጽመው አልጠፉም። ከራስ እስከ እግሩ የታጠቀውን ክርስቲያን ወታደር አሁንም ያጠቃል፤ የሚውጠውን ፈልጎ ይዞራል፤ ሰዎችንም ለጥፋት ያስታል። ሰይጣን ቢታሰርም አቅም ያጣ አይደለም። ኃይሉን የሚሽረውን ቍስል ተቀብሎአል፤ ነገር ግን ያ ቍስል እርሱን እስከ ማጥፋት ገና አልደረሰም።

ኃይሉ በኢየሱስ መስቀልና መቃብር ተሰበረ። የጌቴሴማኒ ሰዓት የጨለማው ሰዓትና ሥልጣን ነበረ። ሰይጣንም ትንሣኤውን በተስፋ መቍረጥ ሳያይ አልቀረም። የፍጻሜው መርዶ ነበረ፤ ጥፋቱንም አተመ። የዚህ ዓለም ገዥ ተፈረደበት፤ ከሥልጣን መንበሩም ወደ ውጭ ተጣለ (ዮሐንስ 12:31፤ 16:11)። የእባቡ ራስ መድኃኒት በሌለው ሁኔታ ተቀጠቀጠ።

የእግዚአብሔር ልጅ ሆይ፣ ዲያብሎስን አትፍራ፤ ሞትንም አትፍራ! እነዚህ ብዙ ጩኸት ያሰማሉ፤ ነገር ግን ኃይል የላቸውም። ሰባሪው መንገድህን እየጠረገ በፊትህ ሄዶአል። አንተ ብቻ ከኋላው ተጠግተህ ተከተለው። ስማ! በጠላት ኃይል ሁሉ ላይ ሥልጣን ይሰጥሃል፤ የሚጐዳህም ምንም የለም (ሉቃስ 10:19)። ማንም ቀማኛ ከእረኛህ እጅ ሊነጥቅህ አይችልም።

ክርስቶስ በሞት ከሞት ፍርሃት ያድናል። — አንድ ሕፃን ፀሐያማ መስኮች ባሉት በአንድ ሰፊና ውብ የአትክልት ስፍራ ውስጥ መጫወት ልማዱ ነበር፤ ነገር ግን በዚያ ውስጥ ፈጽሞ ያልደፈረው አንድ ክፍል ነበረ፤ ይህም ረጅምና ጠመዝማዛ መንገድ ነበር። እንዲያውም ወደ እርሱ መቅረብ እንኳ ይፈራ ነበር፤ ምክንያቱም አንዲት ሞኝ ሞግዚት በዚያ ድቅድቅ ጨለማ ውስጥ ጭራቆችና ክፉ መናፍስት ይኖራሉ ብላ ነግራው ነበር። በመጨረሻ ታላቅ ወንድሙ ፍርሃቱን ሰማ፤ አንድ ቀንም ከእርሱ ጋር ከተጫወተ በኋላ በዛፎች ወደ ተሸፈነው የጫካው መግቢያ ወሰደው፤ በዚያም በድንጋጤ እንደ ተዋጠ ትቶት እየዘመረ መንገዱን እስከ መጨረሻው ሄዶ ተመለሰ፤ ከሕፃኑም ጋር እየተወያየ ፍርሃቱ መሠረት የሌለው እንደ ሆነ አረጋገጠለት። በመጨረሻም የልጁን እጅ ይዞ አብረው በዚያ አለፉ፤ ከዚያች ቅጽበት ጀምሮ ስፍራውን ያስጨንቅ የነበረው ፍርሃት ሸሸ፤ በስፍራውም የዚያ ወንድም መገኘት ትዝታ ተተካ። ኢየሱስም ለእኛ እንዲሁ አደረገ!

የሞትን ምሥጢር አትፍራ! ኢየሱስ ሞቶአል፤ ሞት ወደ ሌላ ሕይወት የሚያስገባ በር እንደ ሆነም ለእኛ አሳይቶአል፤ ያ ሕይወት ከዚህ ይልቅ ያማረና የተባረከ ነው — የሰው ቃላት የሚታወቁበት፣ የሰው ፊቶች ፈገግ የሚሉበት፣ የሰው ፍቅርም አሁንም የሚቆይበት ሕይወት። የትንሣኤ ሕይወቱ አርባ ቀናት ብዙዎቹን ጥያቄዎች ፈትተዋል፤ የምሥጢሩንም አብዛኛውን አብርተዋል። መሞት ወዲያውኑ ከእርሱ ጋር ለመሆን መሄድ ነው። ገደል የለም፣ ክፍተት የለም፣ በመንጽሔ የሚደረግ አሰልቺ መዘግየት የለም። ከሥጋ መለየት በጌታ ዘንድ መኖር ነው፤ አንድ ቅጽበት እዚህ በሟችነት ሁኔታ ውስጥ፣ በሚቀጥለው ቅጽበት ከከዋክብት ባሻገር።

የሞትን ብቸኝነት አትፍራ! በጨለማው ሸለቆ ያለች ነፍስ ሌላ በአጠገቧ እንዳለ ታስተውላለች፦ «አንተ ከእኔ ጋር ነህና።» ሞት ለአፍታ እንኳ በክርስቶስ ኢየሱስ በጌታችን ካለ ከእግዚአብሔር ፍቅር ሊለየን አይችልም። በሞት ሰዓት ኢየሱስ «ሁለተኛ እመጣለሁ ወደ እኔም እወስዳችኋለሁ» ያለውን የራሱን የተስፋ ቃል ይፈጽማል። በወዲያኛውም ወገን አዲሱን መጪ በበዓል መዝሙር ወደሚቀበሉ አፍቃሪ መናፍስት ታላቅ ክበብ እንገባለን (2ኛ ጴጥሮስ 1:11)።

ከሞት በኋላ ያለውን አትፍራ! የኃጢአትን እርግማንና ቅጣት እርሱ ተሸክሞአል። በኃጢአተኞች ላይ የሚፈረደው የመጨረሻው ቅጣት የሆነውን ሞት ምትካችን ስለ እኛ ተቀበለው። በእርሱ ሆነን፣ የኃጢአተኛ ዘር ብልቶች እንደ መሆናችን በትክክል የሚገባንን ፍርድ በእርግጥ ተሻግረን ወደ ወዲያኛው ወገን አልፈናል። «የሚኰንንስ ማን ነው? የሞተው፥ ይልቁንም ከሙታን የተነሣው፥ … ክርስቶስ ኢየሱስ ነው።»

ሞት! በክርስቶስ አስቀድመው የሞቱ እንዴት ይሞታሉ? ሌሎች ሞት ብለው የሚጠሩትን፣ እኛ እንቅልፍእንለዋለን። ከእንቅልፍ የበለጠ አንፈራውም። ሰውነታችን ከረጅሙ የሥራ ቀን ደክሞ ይተኛል፤ በዘላለማዊው ማለዳ አዲስ ብርታት ይዞ ሊነቃ ነው። እስከዚያው ግን መንፈስ በታላቅ ደስታ በክብሩ ፊት ነውር የሌለበት ሆኖ ይቀርባል።