በንጽጽር የሚሰጥ ትምህርት

«ነውር የሌለው ሆኖ በዘላለም መንፈስ ራሱን ለእግዚአብሔር ያቀረበ የክርስቶስ ደም እንዴት ይልቅ ሕያውን እግዚአብሔርን ልታመልኩ ከሞተ ሥራ ሕሊናችሁን ያነጻ ይሆን?» (ዕብራውያን 9:14)።

በዚህ ድንቅ ክፍል (ቁጥር 6-14) በዘሌዋውያን የምስል ምልክቶችና በአዲስ ኪዳን መጻሕፍት በተገለጡት እውነተኛዎቹ ነገሮች መካከል ጎልተው የሚታዩና በግልጽ የተለዩ አምስት ንጽጽሮች አሉ። እነዚህንም ወዲያው ወደ መመልከት እንሄዳለን፤ ይህንንም ስናደርግ የምንኖረው በሰማያት ያሉት ነገሮች ራሳቸው መካከል እንጂ በጥላዎቹ ውስጥ ባለመሆኑ እግዚአብሔርን እናመሰግናለን፤ እነዚያ ጥላዎች ቀድሞ ዘመን ለነበሩት ለእግዚአብሔር ያደሩ ነፍሳት እርዳታና ምግብ እንደ ነበሩ ጥርጥር ባይኖርም፣ ለሰው መንፈሳዊ ሕይወት ጥልቅ ፍላጎቶች በቂ እንዳልነበሩ በግልጽ የታመነ ነው።

ፊተኛይቱ ድንኳን ከእውነተኛይቱ ጋር ትነጻጸራለች (ቁጥር 6፣ 8፣ 11)። በሲና ሜዳዎች ላይ ድንኳኑ ከወርቅ ዕቃዎቹና ከውድ መጋረጃዎቹ ጋር ለመጀመሪያ ጊዜ በተተከለ ጊዜ ማየቱ ያማረና የሚያስደስት ትዕይንት ሳይሆን አይቀርም። መላእክት እንኳ ወደ እርሱ ሊመለከቱና ምናልባት ገና ለአእምሮአቸው መገለጥ የጀመሩትን አሳቦች ቅርጽ ሊከታተሉ ተመኝተው ይሆናል። ነገር ግን ያማረ ቢሆንም ከሰው የእጅ ሥራ ጋር የግድ የሚጣበቁትን፣ የመርፌ ጫፍ እንኳ በአጒሊ መነጽር ሥር ሻካራ እንዲመስል የሚያደርጉትን የጉድለት ምልክቶች ሁሉ በውስጡ ይዞ ነበር። «በእጅ የተሠራ» ነበር። ከዚህም በላይ ሊያረጅና በሚያኝከው የጊዜ ጥርስ ወይም መሸርሸር ሥር ሊጠፋ የተወሰነ ነበር። በጥንቃቄ ተሸክመው ዮርዳኖስን ባሻገሩት ጊዜ የማርጀት ምልክቶችን አሳይቶ መሆን አለበት፤ በዳዊትም ዘመን የተከበሩ ትዝታዎቹ በተቻለ ፍጥነት በሌላ መተካት እንደሚያስፈልገው ከማየት ሊያግዱት አልቻሉም።

ይህ የእርሱ አምሳያ ከሆነችው ከእውነተኛይቱ ድንኳን ምንኛ የተለየ ነው! እርስዋ «በምትበልጠውና በምትሻለው … ድንኳን» ተብላ ተጠርታለች። ያቺ ድንኳን ምንድር ናት? የትስ ናት? አንዳንድ ጊዜ ለአምልኮ ተመስጦ መላው ጽንፈ ዓለም አንድ ታላቅ ቤተ መቅደስ ይመስላል፤ ተራሮቹ መሠዊያዎቹ፤ ባሕሮችና ውቅያኖሶች ከሰፊ ጥልቀታቸው ጋር የመታጠቢያ ሰኖቹ፤ ሰማያት ሰማያዊ መጋረጃዎቹ፤ ከዋክብትና ምሥጢራዊ ቀለማት፣ መዓዛ ያለው የዕጣን እስትንፋስና የመላእክት አምልኮ ያሉባቸው ከፍተኛዎቹ ጠፈሮች ቅድስቱ ይመስላሉ፤ ባለ ራእዩ በቀስተ ደመና የተከበበውን ዙፋን ያየበት የእግዚአብሔር የዙፋን አዳራሽ ራሱም የሸኪና ብርሃን በደም በተረጨው የስርየት መክደኛ ላይ ያንጸባርቅበት ከነበረው ከቅድስተ ቅዱሳን ጋር ይመሳሰላል።

ነገር ግን እውነተኛይቱ ድንኳን «ለዚህ ፍጥረት ባልሆነች» ድንኳን እንደ ሆነች የሚነግረን ረጋ ያለው የጽሑፍ ቃል እንዲህ ያለውን የቅኔ በረራ ይከለክላል (ቁጥር 11)። እርስዋ ምድርም ሆነ ሰማይ የዚህ የተፈጠረ ዓለም ክፍል አይደለችም፤ የሚታየው ጽንፈ ዓለም ሁሉ ወደ ቀደመው ሁከት ቢመለስ እንኳ ትኖራለች፤ ቅዱሳን መናፍስት በእጅግ ከፍ ባለው ልምዳቸው መተላለፊያዎችዋን የሚረግጡባት መንፈሳዊ ሕንጻ ናት፤ ያን ጊዜ የጊዜ ፍጥረታት መሆናቸውን ረስተው ከእግዚአብሔር ጋር ወደ ኅብረት ከፍ ይላሉ፤ በተባረከ ትርጉማቸው ብልጽግና ዘመናትን የሚመስሉ የደስታ ጊዜያትንም ያጣጥማሉ። በሰው ሳይሆን በጌታ የተተከለች እውነተኛይቱ ድንኳን እንዲህ ያለች ናት (8:2)።

ሊቃነ ካህናት ከክርስቶስ ጋር ይነጻጸራሉ (ቁጥር 7፣ 11)። የመቅደሱን የውጭ አደባባይ ተራ እስራኤላውያን በአንዳንድ ሁኔታዎች ሊረግጡት ይችሉ ነበር፤ ነገር ግን በአብዛኛው ተከልክለው ነበር፤ አገልግሎቱም በሌዋውያንና በካህናት ይፈጸም ነበር፤ በራሳቸውም ላይ ለክብርና ለጌጥ በተሠሩ ልብሶቹ ያሸበረቀው ሊቀ ካህናት ይቆም ነበር። በገላው ላይ የሚለብሰው ከቀጭን ነጭ በፍታ የተሠራ ልብስ፤ ለአገልግሎት የሚያዘጋጀው በወገቡ የሚታጠቀው የበፍታ መታጠቂያ (ዮሐንስ 13:4)፤ ሁለንተናው ከሰማያዊ ማግ የተሠራውና በዘርፉ የሮማን ቅርጽ ያላቸው ቀይ ዘርፎች ያሉት የኤፉዱ ቀሚስ፤ መጋረጃው ከተሠራባቸው ከእነዚያው ዕቃዎች የተሠራው ኤፉዱ ራሱ፤ በደረቱም ላይ የእስራኤል ስሞች የተቀረጹባቸው አሥራ ሁለቱ የከበሩ ድንጋዮች። ይህ ምንኛ ታላቅ ትዕይንት ነበር!

ሆኖም ሁለት ገዳይ ጉድለቶች ነበሩ። ሞት ስለ ከለከለው ለዘወትር ሊኖር አልተፈቀደለትም (7:23)፤ ደግሞም ስለ ራሱ መሥዋዕት ማቅረብ የሚያስፈልገው ኃጢአተኛ ሰው ነበር (9:7)። በታላቁ የማስተስረያ ቀን አስቀድሞ ባረደው በወይፈኑ ደም ለራሱና ለቤቱ ማስተስረያ እስኪያደርግ ድረስ ስለ ሕዝቡ ሊማልድ ወደ መጋረጃው ውስጥ እንዳይገባ በግልጽ ታዝዞ ነበር (ዘሌዋውያን 16:11-13)።

በእነዚህ ነገሮች እንደ መልከ ጼዴቅ ሹመት ሊቀ ካህናት የሆነው ሊቀ ካህናታችን ምንኛ የተለየ ነው! ሞት ሊገዛው ሞከረ፤ ነገር ግን ሞት ይይዘው ዘንድ አልቻለም፤ በሞቱም የሞት ሥልጣን ያለውን ሻረው። «ለዘላለም የሚኖር ነው።» «ዘወትር በሕይወት ይኖራል።» የማይለወጥ ክህነት አለው። «እርሱ ለዘላለም ካህን ነው።» ይህ ሁሉ በሰባተኛው ምዕራፍ በግልጽ ተረጋግጦአል። አሁን ግን «ነውር የሌለው» እንደ ነበረ ተነግሮአል (ቁጥር 14)። በሚገባ ተመረመረ፤ ነገር ግን ስለ ኃጢአት ሊወቅሰው የቻለ ማንም አልነበረም። ይሁዳ ለክሕደቱ አንዳች ምክንያት ሊያገኝ ሞከረ፤ ነገር ግን ንጹሕ ደም መሆኑን ለመናዘዝ ተገደደ። ቀያፋና ሐና የሐሰት ምስክሮችን በከንቱ ጠሩ፤ በመጨረሻም መለኮታዊ ሥልጣንና ኃይል እንዳለው በመግለጽ በገዛ ከንፈሩ በተናገረው ቃል ፈረዱበት። ጲላጦስ እጁን እንኳ በማስረጃነት እየታጠበ በእርሱ ላይ አንዲት በደል ስንኳ እንዳላገኘበት ደጋግሞ አረጋገጠ።

እንዲያውም ጌታ ራሱ ንጹሕ መሆኑን እያወቀ ደረቱን ለአብ ገለጠ፤ በዚህም ከቅዱሳን ሰዎች እጅግ ቅዱስ ከሆኑት ይለያል፤ እነርሱ በጎነታቸው በበዛ መጠን ኃጢአተኝነታቸውን አብዝተው ይናዘዛሉና። «ቅዱስና ያለ ተንኮል ነውርም የሌለበት ከኃጢአተኞችም የተለየ … እንደዚህ ያለ ሊቀ ካህናት ይገባልና፤ እርሱም እንደነዚያ ሊቃነ ካህናት አስቀድሞ ስለ ራሱ ኃጢአት … ዕለት ዕለት መሥዋዕትን ሊያቀርብ አያስፈልገውም።»

ወደ ቅድስተ ቅዱሳን የሚወስደው የተጋረደ መንገድ ወደ እግዚአብሔር ፊት ለመግባት ካለን ነጻነት ጋር ይነጻጸራል። መንፈስ ቅዱስ በአይሁድ ድንኳን አሠራር ቀጥተኛ መንፈሳዊ እውነትን ሊያመለክት እንዳሰበ እነዚህ ቃላት እርግጠኛ ማረጋገጫ ይሰጡናል (ቁጥር 8)። መለኮታዊ እውነትን በመለኮታዊ መነሣሣት በተናገሩ ነቢያት የገለጠው እርሱ፣ በሚታየው ሕንጻ አሠራርም እንዲሁ ገለጠው። የማስተማሪያ ስልቶቹ ሊለያዩ ይችሉ ነበር፤ አስተማሪው ግን ያው ነበር። በእርግጥም ሥርዓቱ ሁሉ ለአሁኑ ዘመን ምሳሌ ነበር (ቁጥር 9)።

በሚገባ የተማረ ልጅ ሁሉ መቅረዞቹ፣ የዕጣኑ ገበታና የገጹ ኅብስት ባሉባት በቅድስት፣ እና ታቦቱና የክብሩ ደመና ባሉባት በቅድስተ ቅዱሳን መካከል ያለውን ልዩነት ያውቃል። ፊተኛይቱ ድንኳን ከሁለተኛይቱ በከባድ መጋረጃዎች ተለይታ ነበር፤ እነርሱንም ከሊቀ ካህናቱ በቀር ማንም ገልጦ አያውቅም፤ እርሱም በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ፣ ያውም እጅግ ታላቅ ከሆነ ሥርዓት ጋር ነበር። እጅግ የደነዘዘው እስራኤላዊ እንኳ የዚያን ገላጭ ምሳሌ ትርጉም በእርግጥ ሳይረዳ አይቀርም፤ ወገኑ ከሰው ልጆች ሁሉ ይልቅ ወደ እግዚአብሔር የቀረበ ነኝ ሊል ቢችልም፣ እግዚአብሔር ራሱ በከለከለው ክልከላ እግሩ የተገታበት የመቀራረብ ጥልቀት እንደ ነበረ ተሰምቶት መሆን አለበት። «…ወደ ቅድስት የሚወስደው መንገድ ገና እንዳልተገለጠ…»።

ለእኛ ግን መጋረጃው ተቀድዶአል። ኢየሱስ አንድ ጊዜ ወደ ቅድስት ገባ፤ ሲያልፍም ከባዱ እጥፋት ከላይ እስከ ታች ከሁለት ተቀደደ። ምድር በመቅደሱ ወለል ሥር ስትናወጥ፣ በጥብቅ የተሸመነው መጋረጃ ተሰንጥቆ ወደ ኋላ ወድቆ ከሊቀ ካህናቱ ዓይኖች በቀር ማንም ዓይን ለማየት ያልደፈረውን ቅዱስ ነገር የገለጠበትን ያንን ቅጽበት ያየ ካህን በእርግጥ ከቶ ሊረሳው አይችልም ነበር። በእርግጥ እጅግ የደነዘዘው ሰው እንኳ መንፈስ ቅዱስ በዚህ ያመለከተውን ትርጉም ሊያነብ ይችላል። በገዛ ኃጢአታችን ወይም ባለማወቃችን ከምንሸምነው በቀር በእኛና በእግዚአብሔር መካከል መጋረጃ የለም። ወደ ፍቅሩ ምሥጢራት ውስጥ እንኳ ልንገባ እንችላለን። መላእክት ፊታቸውን ሸፍነው በሚሰግዱበት ስፍራ ሳናፍር ልንቆም እንችላለን። ዓለም ሳይፈጠር ጀምሮ የተሰወሩትን ምሥጢራት ልናይ እንችላለን። ወዳጆች ብሎ ለሚጠራን ለእኛ የእግዚአብሔር ፍቅር ምንም የሚሰውረው ምሥጢር የለውም።

ኦ፣ በላይ በላዩ ባለውና በሚያልፈው ነገር፣ በዘመናችን አላፊ ወሬና ጽሑፍ፣ በዙሪያችን ያሉ ለመልክ ብቻ የሚያመልኩና ዓለማውያን ክርስቲያኖች ረክተው በሚኖሩባቸው የውጭ አደባባዮች ለምን እንዲህ እንረካለን? በእግዚአብሔር ባሕርይ ራሱ ውስጥ የሚመረመሩ እንዲህ ያሉ ከፍታዎችና ጥልቀቶች፣ እንዲህ ያሉ ርዝመቶችና ስፋቶች እያሉ! በዘመናችን ያሉ ሰዎች «መከለያ» ብለው ቢጠሩትም ያንን መጋረጃ ለምን መልሰው ያመጡታል? ወዮ፣ እነርሱ ዕውሮችን የሚመሩ ዕውሮች ናቸው።

የአይሁድ ሃይማኖት ሥርዓቶች ሕሊናን ከሚያነጹት የወንጌል ሥርዓቶች ጋር ይነጻጸራሉ። እነዚያ ሥርዓቶች በመብልና በመጠጥ በልዩ ልዩ መታጠብም ብቻ የቆሙ ነበሩ፤ ቢበዛ እስከ መታደስ ዘመን ድረስ የተደነገጉ የሥጋ ሥርዓቶች ነበሩ፤ አምላኪውን በሥርዓት ረገድ ንጹሕ ቢያደርጉትም ሕሊናውን ሳያረጋጉ ተዉት።

በእነዚያ በጥንት ዘመናት መወገድ ከሚያስፈልጋቸው በደሎች እጅግ ብዙዎቹ የሥርዓት ሕጎችን ከመጣስ የመጡ ነበሩ። የሞተውን ወይም ርኩሱን የነካ ሰው በሥርዓት ረገድ ይረክስ ነበር። ለእንዲህ ላለው ነገር ሁሉ ወደ ጌታ ቤት አደባባዮች ከመግባቱ በፊት የተወሰኑትን የመንጻት ሥርዓቶች መፈጸም ነበረበት። የሥርዓት ሕጎች እንደነዚህ ያሉትን ጥፋቶች ለመፍታት በሚገባ ይችሉ ነበር፤ ለኃጢአት ሥራዎች ግን ማስተስረያ በማቅረብ ወይም ይቅርታን በማስገኘት ረገድ አቃታቸው። «የሚያመልከውን በሕሊና ረገድ ፍጹም ሊያደርጉት አልቻሉም።»

የመሥዋዕቶቹ በቂ አለመሆን እዚህ በግልጽ በተጠቀሰው በታላቁ የማስተስረያ ቀን እንኳ ግልጽ ነበር። ሊቀ ካህናቱ ዘወትር የሚለብሰውን ያማረ ልብሱን አውልቆ ቀላል በፍታ ለበሰ። በዚያ ቀን የሚቀርቡት እንስሳት ቀጥሎ ወደ ድንኳኑ ደጃፍ ቀረቡ፤ ከሁለቱ ወይፈኖች ለራሱ የሚሆነው የትኛው እንደ ሆነ፣ ከሁለቱ ፍየሎችም የሚታረደው የትኛው እንደ ሆነ ዕጣ ተጣለ። ከዚያም ለመጀመሪያ ጊዜ መዓዛ ባለው የዕጣን ጢስ መካከል ወደ ቅድስተ ቅዱሳን ገባ፤ ለራሱና ለቤቱ ኃጢአት ማስተስረያ ለማድረግ የወይፈኑን ደም ረጨ። ለሁለተኛ ጊዜ ለሕዝቡ ኃጢአት ማስተስረያ ለማድረግ የፍየሉን ደም ይዞ ገባ፤ ሕዝቡም በዚያ ጊዜ በንስሐ ኀዘን በውጭ ቆመው ነበር። ሁሉም ካለቀ በኋላ የሕዝቡ ኃጢአት በሕያው ፍየል ራስ ላይ ተናዘዘ፤ ፍየሉም ወደ መርሳት ምድር ተሰደደ። ያም ሆኖ የአንዱ ፍየል መታረድ ወይም የሌላው ወደ ምድረ በዳ መሰደድ የሕዝቡን ሁሉ በደል በእርግጥ እንደ ሰረየ ማንም ሊያስብ አይችልም ነበር። በየዓመቱ የኃጢአት መታሰቢያ ነበረ፤ ነገር ግን በዚያ ሰፊና ጸጥ ያለ ሕዝብ መካከል ለቆሙት ሁሉ የግድ ሙሉ ስርየት አልነበረም። ብዙዎችም በጥርጣሬና በስጋት ተመልሰው መሆን አለባቸው። ዳዊት ስለ ገዛ ኃጢአተኝነቱ በተሰማው ስሜት ውስጥ ሆኖ አምሳ አንደኛውን መዝሙር በዘመረ ጊዜ ስሜታቸውን ገልጦአል (ሚክያስ 6:6ንም ተመልከት)።

አሁን ግን ይህ ሁሉ ምንኛ የተለየ ነው! ሕሊናችን ነጽቶአል (ቁጥር 14)። ከእንግዲህ ወዲህ ኃጢአትን በሕሊናችን አናውቅም። የጌታችን የኢየሱስ ሞት ለኃጢአቶቻችን ሁሉ በቂ ስርየት እንደ ሆነ፣ ሊገኙም እስከማይችሉ ድረስ ፈጽሞ ከእኛ ወስዶ እንዳስወገዳቸው ይሰማናል፤ እንዳልነበሩ ሆነዋል፤ ከእግዚአብሔር መታሰቢያ እንኳ ጠፍተዋል። እውነት ነው፤ በጥንት ዘመን የእስራኤላዊው ሥጋ ሞትን በመንካት ይረክስ እንደ ነበረ፣ ሕሊናችንን ዘወትር የሚያረክሱ ሥራዎች አሉ። ነገር ግን የጊደሪቱ አመድ በሥርዓት ለረከሱት ሥጋ ያደርግ የነበረውን የኢየሱስ ደም ለሕሊናችን ያደርጋል። «የልጁም የኢየሱስ ክርስቶስ ደም ከኃጢአት ሁሉ ያነጻናል።» ስለዚህ ካልተሰረየ ኃጢአት የሚመጣ ክፉ ሕሊና ከእንግዲህ የለንም።

የእንስሳት ደም ከክርስቶስ ደም ጋር ይነጻጸራል። እልፍ የመሥዋዕት እንስሳት ከአንድ ሰው ጋር እኩል ዋጋ የላቸውም፤ ከእግዚአብሔር ልጅ ጋርማ ምን ያህል ያንሳሉ! የአራዊት ደም ወንዞች ከእርሱ ደም ከአንዲት ጠብታ ጋር አይተካከሉም። የከበረውን ደሙን የሚመዝኑበት መለኪያ አይሆኑም። ይህ ተጨማሪ ማብራሪያ እስከማያስፈልገው ድረስ ግልጽ ነው፤ የዚያን ደም ዋጋ፣ ምንም ያህል ጐደሎ ቢሆን፣ የምንገምትበትን ለሌላ ምዕራፍ ማቆየት ያስፈልገናል።

እስከዚያው ግን ክርስቶስ ነውር የሌለው ሆኖ ራሱን ለእግዚአብሔር ያቀረበው በዘላለም መንፈስ እንደ ሆነ እናስተውል። አንዳንዶች በሐሰት እንደሚሉት፣ አብ ንጹሕ ሰውን ፈጽሞ ላልሠራው ኃጢአት መከራ እንዲቀበል አስገድዶት አይደለም፤ ወይም አዳኛችን የአብን ቍጣ ለማብረድ መከራ ተቀብሎ አይደለም፤ ነገር ግን በቀራንዮ መሥዋዕት ዘላለማዊው የእግዚአብሔር ባሕርይ ተገለጠ። «እግዚአብሔር በክርስቶስ ሆኖ ዓለሙን ከራሱ ጋር ያስታርቅ ነበር።» እግዚአብሔር ሰዎችን ለማዳን በወሰነ ጊዜ ሥራውን ለመላእክት አላስተላለፈም፤ ኃጢአት የሌለበትም ሰው በዓለም ኃጢአት በማይቻል ሸክም ሥር እንዲሰምጥ አልፈቀደም፤ ነገር ግን በልጁ አካል የኃጢአትን ጣርና እርግማን ዋጋውንም በራሱ ላይ ተቀበለ፤ በመሸከሙም ለዘላለም ደመሰሳቸው። ስለዚህ ይህ የዘላለም ቤዛነት ነው (ቁጥር 12)።

የመስቀሉ ሞት በፈቃድ የተደረገ ተግባር ነበር፤ «ራሱን አቀረበ»፤ ካህንም መሥዋዕትም ራሱ ነበር። ደግሞም ዘላለማዊው ሥላሴ የተሳተፉበት ተግባር ነበር፤ በጊዜ ውስጥ የተገለጠ የመለኮታዊው ባሕርይ ዘላለማዊ እውነታ።

ሕያውን እግዚአብሔርን በማገልገል ካልሆነ በቀር ምስጋናችንን እንዴት ልናሳይ እንችላለን (ቁጥር 14)? ልናገለግል ተዋጅተናል፤ ፈጽመን የእርሱ ገንዘብ እንድንሆን ተገዝተናል። ይህን ያህል ለአእምሮ የሚመች፣ እጅግ በላቀ ብፅዕናም የተሞላ አገልግሎት እምቢ ሊል የሚችል ማን ነው? ራስ ሆይ! ግንባሩ በእሾህ ለተከበበው ለእርሱ አስብ። እጆች ሆይ! እጆቹ በመስቀል ላይ በምስማር ለተቸነከሩት ለእርሱ ሥሩ። እግሮች ሆይ! እግሮቹ ለተወጉት ለእርሱ ትእዛዙን ለመፈጸም ፍጠኑ። የእኔ ሰውነት ሆይ! ሰውነቱ በማይነገር ሥቃይ ለተጨነቀው ለእርሱ መቅደስ ሁን። እርሱን ማገልገል — የራሳችን ያልሆንን የእርሱ ግን የሆንን ሰዎች እንደ መሆናችን እውነተኛው አቋምና አካሄድ ይህ ብቻ ነው።