በሰማያት ያሉት ነገሮች ራሳቸው

«የመጀመሪያይቱ ድንኳን ተዘጋጅታ ነበርና» (ዕብራውያን 9:2)።

ዓይን ከጆሮ ይፈጥናል። ስለዚህም እንደ ምልክቶች ቋንቋ ገላጭ የሆነ ሌላ ቋንቋ የለም። ብዙው ሕዝብ ከሺህ ቃላት ይልቅ በአንድ ተስማሚ ምልክት አሳብህን አጥርቶ ይረዳል። አእምሮ የነገሮችን ረቂቅ ባሕርይ ለመጨበጥ ከሚጠይቀው የአሳብ ድካም ይሸሻል፤ እውነትም በዓይን፣ በጆሮና በመዳሰስ ስሜት በቀላሉ ሊቀበሉት በሚችሉት መልክ ተጠቅልሎ ሲቀርብለት ይወዳል።

በሮማዊቱና በአንግሊካን አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ ወደ ሥርዓተ አምልኮ አምላኪነት እንዲህ ያለ ዝንባሌ የሚታየው ስለዚህ ነው። የሰው መንፈሳዊ ሕይወት በበረታ ጊዜ ከውጫዊ መልክ ነጻ ነው፤ በደከመ ጊዜ ግን በውጫዊ ድጋፎች ላይ በድካም ይደገፋል። እግዚአብሔርም ጥልቅና ቅዱስ አሳቡን በውጫዊ መልኮችና በሚዳሰሱ ጥላዎች ውስጥ ያኖረው የእስራኤል ልጆች እጅግ በሕፃንነት ሁኔታ ላይ ስለ ነበሩ ነው። ያልተማረው ሕዝብ መንፈሳዊ እውነት እጅግ የደነዘዘውን እንኳ በሚማርኩ ምልክቶች ተገልጦ ሊቀርብለት ግድ ነበር። ስለዚህም ለአሥራ አምስት መቶ ዓመታት የአይሁድ አምልኮ ዓለም ከቶ አይቶት በማያውቀው እጅግ ግሩም ሥርዓት ዙሪያ ተሰብስቦ ኖረ።

እነዚህ ዕብራውያን ክርስቲያኖች ወደ አንድ ባዶ ሰገነት ቀላል ሥርዓቶች በተሸጋገሩ ጊዜ እጅግ የናፈቁት ያንን ሥርዓት ነበር።

እስቲ ለጥቂት ጊዜ እነዚያን የጥንት ምልክቶች እናጥና።

ሰፊ የአሸዋ ሜዳ ምረጥ፤ ርዝመቱ አርባ አምስት ጫማ፣ ወርዱም አሥራ አምስት ጫማ የሆነ ሞላላ ስፍራ ለካ። በመስመሮችህም ዙሪያ ሁሉ የድንኳኑን ግድግዳዎች የሚሠሩትን የሳንቃዎች ጫፎች እንዲይዙ ሆነው የተቦረቦሩ ተከታታይ የብር እግሮችን አኑር። አሁን ሳንቃዎቹን ራሳቸውን አምጣ፤ እነርሱም ቁመታቸው አሥራ አምስት ጫማ የሆነ፣ በምርጥ ወርቅ የተለበጡ፣ ከዳር እስከ ዳር በሚዘልቁ በሦስት ረጃጅም የወርቅ መወርወሪያዎች እርስ በርሳቸው የተያያዙ የግራር እንጨት ሳንቃዎች ናቸው። የመግቢያው በር ወደ ምሥራቅ ይመልከት፤ ከአምስት የወርቅ ምሰሶዎች ይሠራ፤ በላያቸውም ውድና ከባድ መጋረጃ በእጥፋት ይውረድ። ከዚያም ከዚህ ሠላሳ ጫማ ለካ፤ ሌላም መጋረጃ ቅድስቱን ከቅድስተ ቅዱሳኑ ይለይ። አሁን ጣሪያውን ለመሥራትና የውጭ ግድግዳዎችን በሚሠሩት በወርቅ በተለበጡት የግራር ሳንቃዎች ላይ በሁለቱም ወገን እንዲወርዱ ተጨማሪ መጋረጃዎችን አምጣ፤ በመጀመሪያ፣ በደማቅ ቀለማት የተጠለፈና በኪሩቤል ምስሎች የተሸፈነ ግሩም መጋረጃ፤ ቀጥሎ፣ ከንጹሕ ነጭ በፍታ የተሠራ መጋረጃ፤ ሦስተኛ፣ ቀይ ከተለፋ የአውራ በግ ቍርበት የተሠራ ጠንካራ መሸፈኛ፤ በመጨረሻም፣ ከዝናብና ከፀሐይ እንዲከላከለው ከአቍስጣ ቍርበት የተሠራ ተራና ሻካራ መሸፈኛ። አደባባዩም በዙሪያው በሚንጠለጠሉና በውስጥ ያሉትን የካህናት እንቅስቃሴ በሚሰውሩ ከባድ መጋረጃዎች ይከለላል።

ከውጭው ወደ ውስጠኛው መቅደስ በአጭሩ ስናልፍ እያንዳንዱን ዕቃ በጨረፍታ እንመልከት።

የናሱ መሠዊያ፣ ለመሥዋዕት የተመደቡት እንስሳት የሚታሰሩባቸው (መዝሙር 118:27)፣ ወይም የሸሸ ሰው መጠጊያና መሸሸጊያ ለማግኘት የሚይዛቸው (ዘጸአት 21:14) ወጣ ወጣ ያሉ ቀንዶች ያሉት፣ በውጭው አደባባይ ቆሞ ነበር። በዚያ የኃጢአት መሥዋዕት፣ የሚቃጠል መሥዋዕትና የደኅንነት መሥዋዕት ይቀርቡ ነበር። እጅግ ቅዱስ ሆኖ ይቈጠር ነበር (ዘጸአት 29:37)። እንዲህ መቈጠሩም ተገቢ ነበር፤ ኢየሱስ ስለ ኃጢአት ራሱን መሥዋዕት አድርጎ ያቀረበበት የዚያ ድንቅ መስቀል፣ የቀራንዮ መስቀል ምልክት ነበረና፤ እርሱ ራሱ ካህንም መሥዋዕትም መሠዊያም ነበር።

በመስቀል ላይ ልባችንን ከክፉ ሕሊና የሚያነጻው ያ ለኃጢአት በቂ የሆነ አንዱ መሥዋዕትና መባ ስለ እኛ ባይፈጸም ኖሮ ከእግዚአብሔር ጋር ወደ ኅብረት ፈጽሞ ልንገባ እንደማንችል ሁሉ፣ ማንም በዚህ ቅዱስ ምልክት በኩል ሳያልፍ ወደ ቅድስቲቱ ሊገባ አይችልም ነበር። ብዙ ዘመን በኖርን መጠንና እግዚአብሔርን ይበልጥ ባወቅን መጠን ያ መስቀል ይበልጥ የከበረና የማይታለፍ ሆኖ ይታየናል፤ በኀዘን ተስፋችን፣ በጨለማ መብራታችን፣ በማዕበል መጠለያችን፣ በወቀሳ ሰዓት መሸሸጊያችን፣ ከእግዚአብሔር ጋር የምንገናኝበት የቀጠሮ ስፍራችን፣ ትምክህታችንና ደስታችን ነው።

«የተባረክህ መስቀል! የተባረክህ መቃብር! ይልቁንም የተባረከ ይሁን

በዚያ ስለ እኔ የተገደለው ያ ሰው።»

የናሱ መሠዊያ በቀራንዮ አንድ ጊዜ ፈጽሞ ስለ ቀረበው ስለ አንዱ መሥዋዕት የሚናገር ከሆነ፣ የመታጠቢያው ሰን ደግሞ ኢየሱስ የደቀ መዛሙርቱን እግር እንዳጠበ (ዮሐንስ 13)፣ በምድረ በዳ ጉዞአችን የሚደርስብንን እድፍ በየዕለቱ ስለ መታጠብ ይናገራል።

ሰባት ቅርንጫፍ ያለው መቅረዝ፣ ቅድስቲቱን ያበራ የነበረው ብርሃን የሚወጣበት፣ መድረኩን ለመጀመሪያ ጊዜ የሚሻገረውን ካህን ዓይን በመጀመሪያ የሚስበው እርሱ ነበር። ቅርጹን በሮማዊው ቲቶ የድል ቅስት ላይ ከተቀረጸው ምስል እናውቀዋለን። ስለ ክርስቶስ ምንኛ አንደበተ ርቱዕ ሆኖ ይናገራል! በየክፍሉ ሁሉ የመዶሻ ምት ያረፈበት የተቀጠቀጠው የወርቅ ሥሪቱ ስለ እኛ ስለ ደረሰበት መቀጥቀጥ ይናገራል (ዘጸአት 25:36)። የስድስቱ ትንንሽ መብራቶች ከአንዱ ረጅም መካከለኛ መብራት ጋር መያያዝ፣ ጨለማውን ዓለም በማብራት ቤተ ክርስቲያንን ለዘላለም ከጌታዋ ጋር አንድ የሚያደርገውን የዚያን የብርሃን ሰጪነት አንድነት ምሥጢር ያመለክታል። ንጹሕና ያልተደፈኑ ሆነው መጠበቅ በሚያስፈልጋቸው በወርቅ ቧንቧዎች ውስጥ ቀስ ብሎ የሚፈሰው ወርቃማ ዘይት፣ ለዕለት ዕለቱ የመንፈስ ቅዱስ ጸጋ አቅርቦት በእርሱ ላይ መደገፋችንን ያሳያል (ዘካርያስ 4:2)። ሊቀ ካህናቱ ነበልባሉን ለማስተካከል በጥበብ የሚጠቀምባቸው፣ ሁሉም ከወርቅ የተሠሩት መኰስተሪያዎች እንኳ፣ ውዱ ጌታችን የክሩን አለመስተካከል ቈርጦ ለማስወገድ ብዙ ጊዜ የሚገደድባቸውን፣ ከዚያም በኋላ ይበልጥ አጥርተንና ጸንተን እንድንበራ ብርሃናችን ለጊዜው እንዲደበዝዝ የሚያደርግባቸውን ሂደቶች ያመለክታሉ። ሕይወቱ የሰው ብርሃን ነው። በብርሃኑ ብርሃንን እናያለን። በልቦችና በቤቶች፣ በምሥጢራትና በጠፈር ላይ ብርሃንን ያበራል፤ ወደ ፊትም በጉ የሰማይ ብርሃን ይሆናል።

የወርቁ የገጹ ኅብስት ገበታም ሊዘነጋ አይገባም፤ በላዩ መልካም መዓዛ ባለው ዕጣን የተረጩ፣ ከመልካም ዱቄት የተጋገሩ አሥራ ሁለት እንጀራዎች በተራ ይቀመጡበት ነበር፤ በሰባተኛው ቀን በአዲስ እንጀራ በተተኩ ጊዜ ካህናት ብቻ ይበሉአቸው ነበር። እዚህም እንደ ቀደመው ምልክት ያ ምሥጢራዊ የክርስቶስና የሕዝቡ ውሕደት አለ። ክርስቶስ እውነተኛው የገጹ ኅብስት ነው። እርሱ የእግዚአብሔር እንጀራ ነው። ይሖዋ በመታዘዙ፣ በሕይወቱና በሞቱ ፍጹም እርካታን ያገኛል፤ እኛም ደግሞ እርሱን እንመገባለን። ሥጋው እውነተኛ መብል ነው። ሥጋውን እንበላለን፤ ከእርሱም የተነሣ ሕያዋን እንሆናለን። ገበታው በሕዝቡ ጉዞ እንዲሸከም ተንቀሳቃሽ ነበር፤ እኛም በምንሄድበት ሁሉ እርሱን ይዘን ካልሄድን ፈጽሞ ልንለመልም አንችልም። ይህ ሰማያዊው መና ነው፤ የዕለት እንጀራችን፤ የካህናት ድርሻችን። ነገር ግን ሕዝቡ በልብሰ እንግድዓው አሥራ ሁለት ድንጋዮች እንደ ተወከሉ፣ በእነዚያ አሥራ ሁለት እንጀራዎችም ደግሞ ተወክለው ነበር። አማኞች ሁሉ ዛሬም በክርስቶስ ንጽሕናና ጣፋጭነት ዘወትር በእግዚአብሔር ፊት የሚቆሙበት አንድ ትርጉም ያለ ጥርጥር አለ፤ «አንድ እንጀራ ስለ ሆነ፥ እኛ ብዙዎች ስንሆን አንድ ሥጋ ነን፤ ሁላችን ያን አንዱን እንጀራ እንካፈላለንና።» ኦ፣ እኔ ለእግዚአብሔር አንዳች እርካታ መስጠት ይቻለኛልን? ይህን ማመን እጅግ ተራ ለሆኑት የሕይወት ተግባራት እንኳ በእርግጥ አዲስ ትርጉም ያለብሳቸዋል። ሆኖም ይህ ሊሆን ይችላል።

ማዕጠንቱ፣ ማለትም የዕጣኑ መሠዊያ፣ ከቅድስተ ቅዱሳኑ ጋር ይቈጠራል፤ ይህም ከመጋረጃው ውስጥ ስለ ቆመ ሳይሆን በዚያ ከሚቀርበው አምልኮ ጋር እጅግ የተቈራኘ ስለ ነበረ ነው። በተቻለ መጠን ወደ ታቦቱ ቅርብ ነበር (ዘጸአት 30:6)። በዙፋኑ ፊት የነበረውን የወርቅ መሠዊያ ያሳስበናል (ራእይ 8:3)። የወርቁን ድምቀት ደም ከቶ አላደበዘዘውም፤ በዚያ የሚፋጀው ፍም ከሚቃጠለው መሥዋዕት መሠዊያ ይመጣ ነበር፤ በላዩም እጅግ በተለየ ጥበብ የተቀመመው ዕጣን ይነሰነስ ነበር (ዘጸአት 30:34-38)። መምሰሉ ሞት ያስቀጣ የነበረው ያ የከበረ ዕጣን፣ ጸሎታችንና ምስጋናችን ተቀባይነት የሚያገኙበትን የእርሱን ታላቅ ብቃት ያመለክታል። እንደ ታላቅ ሊቀ ካህናታችን በሰማይ ቆሞ ስለ እኛ ዘወትር የሚሠራው ሥራ ይህ አይደለምን? እርሱ ሊያማልድ ዘወትር በሕይወት ይኖራል፤ ደካማ ጸሎታችንን ይቀበላል፤ በገዛ ጸጋው፣ በውበቱና በብቃቱ መዓዛ አውዶም ለአባቱ ያቀርበዋል፤ እንዲህ አይደለምን?

መጋረጃው፣ ሊቀ ካህናቱ ደም ይዞ በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ ያልፈው የነበረው፣ ወደ ቅድስተ ቅዱሳን የሚወስደው መንገድ ገና ፍጹም እንዳልሆነ ለአምላኪዎቹ ያሳስባቸው ነበር። እነዚያ ሥርዓቶች ሊያስገቡባቸው የማይችሉ ከእግዚአብሔር ጋር የኅብረት ደረጃዎች ነበሩ። «…ወደ ቅድስት የሚወስደው መንገድ ገና እንዳልተገለጠ…»። «…መጋረጃው ማለት ሥጋው…» (ዕብራውያን 10:20)። አንተ ጥሩ ሆኖ የተፈተልህ በፍታ ሆይ፣ በንጽሕናህ ያለ ኃጢአት እንደ ተፀነሰው እንደዚያ ሥጋ ንጹሕ ከቶ አልነበርህም! አንተ በብልሃት የተጠለፍህ ድንቅ የምስል ሥራ ሆይ፣ በዚያ ሰብአዊ አካል ውስጥ ከተሰበሰቡት ድንቅ ምሥጢራት ጋር ልትወዳደር አትችልም! ሆኖም ኢየሱስ እስኪሞት ድረስ ግርዶሽ፣ መሰናክል፣ መጋረጃ ነበረ። በደም የተረጨ ነበር፤ ነገር ግን አሁንም መጋረጃ ነበረ። ነገር ግን ነፍሱን በሞት በሰጠባት ሰዓት መጋረጃው በኃያላን የማይታዩ እጆች ከላይ እስከ ታች ተቀደደ፤ ሕዝቡ ሁሉ በውጭ ቆመው ሳሉ በዚያች ቅጽበት በጸሎት ሰዓት ዕጣን ያጥኑ ለነበሩ ካህናት (ሉቃስ 1:9)፣ ይህን ለማየት ላልለመዱት ዓይኖቻቸው ከእርሱ ወዲያ ያሉትን ቅዱሳት ምሥጢራት ሁሉ ገለጠ። አሁን የተቀደደ መጋረጃ ነው፤ ወደ ቅድስተ ቅዱሳን የሚወስደውም መንገድ ተከፍቶ ተዘርግቶአል። አዲስና ሕያው፣ በደምም የተመለከተ ነው፤ ስለዚህ ያለ ፍርሃትና ያለ ስሕተት ልንረግጠው፣ በቅዱስም ድፍረት ገብተን መላእክት በማያቋርጥ ስግደት ፊታቸውን በክንፎቻቸው በሚሸፍኑበት ስፍራ ልንቆም እንችላለን (10:19-20)።

ታቦቱ። ርዝመቱ አራት ጫማ ተኩል፣ ወርዱና ቁመቱ ሁለት ጫማ ከስምንት ኢንች የሆነ ሞላላ ሣጥን ነበር፤ ከግራር እንጨት ተሠርቶ በወርቅ ተለብጦ ነበር፤ መክደኛው የስርየት መክደኛ የተባለ የወርቅ ሰሌዳ ነበር፤ በላዩም የኪሩቤል ምስሎች፣ ዓይኖቻቸውን በመካከላቸው ባለው ደም በነካው የወርቅ ሰሌዳ ላይ አትኩረው ቆመው ወይም ተንበርክከው ነበር፤ ደሙ በየዓመቱ በብዛት የሚረጨው በስርየት መክደኛው ላይ ነበርና፤ በዚያም የሸኪና ብርሃን፣ ማለትም የእግዚአብሔር ክብር መገኘት፣ ዘወትር ያበራ ነበር። በምድረ በዳ መንከራተት ዘመን ታቦቱ የተሰበሩትን ሳይሆን ሙሉ የሆኑትን የድንጋይ ጽላቶች፣ መናውንና በትሩን ይዞ ነበር። ነገር ግን ዕረፍት ባገኘና መሎጊያዎቹ በወጡ ጊዜ፣ የመንገደኞች ምግብ የሆነው መናና የሕይወትን ኃይል ያመለክት የነበረው በትር አልነበሩም፤ የቀረው ሕጉ ብቻ ነበር።

ሕጉ ከቶ ሊሻር አይችልም። ቅዱስ፣ ጻድቅና በጎ ነው። ከእርሱ አንዲት የውጣ ወይም አንዲት ነጥብ ልታልፍ አትችልም። በነገሮች ሁሉ እምብርት ላይ ነው። ከገጽታዎች ሁሉ በታች፣ ከመሸፈኛዎች ሁሉ በታች፣ ከዓለም አረፋና ሁከት አብዮትም ይልቅ በጥልቅ፣ ጻድቅና የማይታለፍ ሕግ ያርፋል። ሁላችንም ለንጉሣዊ ግዛቱ መገዛት አለብን። እግዚአብሔር የለም የሚለው ሰው እንኳ ግድግዳዎቹን ቱንቢው እንደሚያዝዘው መገንባት አለበት፤ አለዚያ ፈርሰው መውደቃቸው አይቀርም።

ነገር ግን ሕግ ከፍቅር በታች ነው። የወርቁ የስርየት መክደኛ ጽላቶቹን በትክክል ሸፍኖ ይሰውራቸው ነበር፤ ጽላቶቹም ከእንግዲህ ወዲህ ከአለት ወደ አለት የሚወረወሩ አልነበሩም፤ ከበታቹ በጸጥታ ያርፉ ነበር እንጂ። መክደኛ የሌለው፣ የድንጋይ ሕግ ጽላቶችም አፍጥጠው የሚመለከቱበት ታቦት በእውነት አስፈሪ በሆነ ነበር። ነገር ግን ጉዳዩን ፈጽሞ በሚያሟላና በደም በተረጨ የስርየት መክደኛ ላይ ሆኖ እግዚአብሔር እንደሚነጋገራቸው ለሚያውቁ ሰዎች ምንም ፍርሃት ሊኖር አይገባም። የእነዚህን አምሳያዎች ጥልቅ ትርጉም በሚገባ ያነበበው ሐዋርያው ስለ ክርስቶስ ኢየሱስ «እርሱንም እግዚአብሔር በእምነት የሚገኝ በደሙም የሆነ ማስተስሪያ አድርጎ አቆመው» ብሎ ይነግረናል (ሮሜ 3:24-25)። ኢየሱስ በወርቃማ ሕይወቱና በደም በሆነው ሞቱ የሕግን ጥያቄ አሟልቶአል፤ እኛም በእርሱ የእግዚአብሔርን ጽድቅ ልንገናኝ እንችላለን። የራሳችን ጽድቅ በቂ ያልሆነ መሸፈኛ፣ እጅግ ጠባብና እጅግ አጭር በሆነ ነበር፤ ምትካችን ግን ሊጠየቅ የሚችለውን ሁሉ አሟልቶአል። «የሚኰንንስ ማን ነው? የሞተው … ክርስቶስ ኢየሱስ ነው።» ጸጋ ለዘላለም ሕይወት በጽድቅ በኩል ይነግሣል።

ነገር ግን ወዮ፣ ወደ ቅድስተ ቅዱሳን የምንገባበትን የደሙን የማይተመን ዋጋ የፍየል ወይም የጥጃ ደም ሊገልጠው አይችልም። ኦ የከበረ ደም! በፍቅርና በኀዘን ስለሚሰበር ልብ የምትናገር፤ በመጨረሻው ጣር እንደ ውኃ በምድር ላይ የፈሰሰን ሕይወት የምትገልጥ፤ የኦሪት ዘሌዋውያንንና የብዙ እልፍ መሥዋዕቶቹን ትርጉም ሁሉ በአንድነት የምትሰበስብ፤ የእጅግ ርኅሩኅ ወዳጅነት መያዣ፣ የቤዛነታችን መግዣ ዋጋ፣ የሕይወት ወይን ጠጅ፤ ቀዩ ፈትልህ ከዘመናት መስኮቶች በደስታና በተስፋ፣ በሰላምና በማይሞት ፍቅር ምልክቶች ይናገረናል። የክርስቶስ ክቡር ደም!