እውነተኛይቱ ድንኳን

«በተራራው እንደ ተገለጠልህ ምሳሌ» (ዕብራውያን 8:5)።

ሙሴ፣ የእግዚአብሔር ሰው፣ ወደ ተራራው የወጣው በሦስት ደረጃዎች ነበር። ወደ መጀመሪያው ደረጃ የወጣው ከአሮን፣ ከናዳብና ከአብዩድ እንዲሁም ከእስራኤል ልጆች ሽማግሌዎች ከሰባው ጋር ነበር፤ እነርሱም የሕዝቡ የተመረጡ ወኪሎች ነበሩ። «የእስራኤልንም አምላክ አዩ፤ ከእግሩም በታች እንደ ሰንፔር ድንጋይ የተነጠፈ የሚመስል፥ እንደ ሰማይም ጥራት ያለ ነገር ነበረ፤ እግዚአብሔርንም አዩ፥ በሉም ጠጡም» (ዘጸአት 24:10-11)። ይህ መብልና መጠጥ የወዳጅነትና የሰላም ምልክት እንደ ነበረ ግልጥ ነው፤ መሠረቱም ከዚያ በፊት ባሉት ቁጥሮች የተጻፈው የደሙ መፍሰስ ነበር። እኛም ደግሞ በቀረብንበት በዚያ ክቡር ደም መሠረት እግዚአብሔርን ልናይ፣ የሰውንም ልጅ ሥጋ ልንበላ ደሙንም ልንጠጣ እንችላለን።

ይህ ግብዣ ካለቀ በኋላ የእግዚአብሔር ድምፅ ሙሴን ወደ ላቀ ከፍታ፣ ወደ ሌላ ዳገት ጠራው። በመጀመሪያ ሽማግሌዎቹን ባሉበት እንዲቆዩ አዘዛቸው፤ ከዚያም ኢያሱን ብቻ አስከትሎ ተነሣ፥ ወደ እግዚአብሔርም ተራራ ወጣ፤ በተራራውም ላይ ደመናው ሰፍሮ ነበር፤ ፀሐይ ስትጠልቅ በብርሃንዋ ውስጥ እንደሚታዩ ረጃጅም የደመና ሰንሰለቶችም በእግዚአብሔር ክብር ተነክሮና ታጥቦ ነበር።

በሰባተኛው ቀን ግን ኢያሱ እንኳ ወደ ኋላ ቀረ። እግዚአብሔር ከደመናው ውስጥ ሙሴን ጠራው። ሙሴም ወደሚነድደው ክብር ልብ ይበልጥ እየጠለቀ ወደ ተራራው ወደ ላይ ወጣ። ስሜቶቹ ሁሉ በዙሪያው ላሉት ትዕይንቶች በብርቱ ነቅተው በአድናቆት ተማርከው ነበር፤ እያንዳንዳቸውም ያለ ሥቃይ፣ ራስን ያለ ማሰብ፣ ፍርሃት የሚያመጣው መደንዘዝም ሳይኖር የሐሤት ደስታ ማዕበል የሚፈስባቸው መተላለፊያዎች ሆኑ — አንድ ሰው እያንዳንዱ እንቅስቃሴው ሐሤት በሆነ በክብርና በዝማሬ ማዕበል ያለማቋረጥ ወደ ፊት እንደሚወሰድ ያህል። «ሙሴም በተራራው ላይ አርባ ቀንና አርባ ሌሊት ነበረ።»

በዚያ ጊዜ ውስጥ ከተራራው በታች ባለው ሜዳ ላይ ስለሚተከለው የመገናኛው ድንኳን ለሙሴ ዝርዝር መመሪያ ተሰጠው። እነዚያ መመሪያዎች በዘጸአት 25፣ 26 እና 27 ተጽፈዋል፤ እጅግም ዝርዝር ናቸው። ለሰው ምናብ የተተወ ምንም ነገር አልነበረም። መመሪያዎቹ የእግዚአብሔር ዙፋን ከሆኑት ከታቦቱና ከስርየት መክደኛው ጀምረው፣ በግራር እንጨት ጠረጴዛ፣ በሰባት ቅርንጫፎች ባሉት መቅረዝ፣ በሳንቃዎቹ፣ በመጋረጃዎቹና በተንጠልጣዮቹ አልፈው፣ እግዚአብሔርና ኃጢአተኛው በተገናኙበት በድንኳኑ አደባባይ ባለው በታላቁ የናስ መሠዊያ ይደመደማሉ። የእነዚህ አምሳያዎች ሁሉ እውነተኛ አካል የሆነው ጌታ ራሱ የሄደበት መንገድስ ይህ አይደለምን? እርሱ ከአብ እቅፍ ወጥቶ የሰዎችን ኃጢአት ወደ አስወገደበት የናስ መሠዊያ፣ ወደ ቀራንዮ መስቀል መጥቶአልና።

ነገር ግን እንዲህ ከተሰጠው ዝርዝር መግለጫ በላይ፣ ይሠራ ዘንድ የታዘዛቸውን ነገሮች የሚያሳይ አንዳች ምስል በሙሴ አእምሮ ፊት የቀረበለት ይመስላል። በእግዚአብሔር አእምሮ ውስጥ ለዘላለም የኖሩት ዘላለማዊ እውነታዎች በዓይኑ ፊት የሚታይ ቅርጽ የያዙ ያህል ነበር። የማይታየው የሚታይ ሆነ። ዘላለማዊው ቅርጽ ያዘ። ምሳሌ ታየው። በእውነተኛይቱ ድንኳን መተላለፊያዎች ተመላለሰ። በሰማያት ያሉትን ነገሮች ራሳቸውን አየ። ይሠራም ዘንድ ደጋግሞ የተመከረውና የታዘዘው በዚህ ምሳሌ መሠረት ነበር። «እኔ እንደማሳይህ ሁሉ፥ እንደ ማደሪያው ምሳሌና እንደ ዕቃዎቹ ሁሉ ምሳሌ እንዲሁ ሥሩት» (ዘጸአት 25:9, 40፤ 26:30፤ 27:8)።

የአይሁድ ሥርዓተ አምልኮ በአክብሮት ሊጠና ይገባዋል። ሥርዓቶቹ ከጥቅም ውጭ ቢሆኑም፣ መሠዊያዎቹ ባዶ ቢቀሩም፣ የካህኑና የአምላኪው አፈርም በምድረ በዳው አሸዋ ወይም በሸለቆው ልምላሜ ውስጥ ከተቀላቀለ ብዙ ዘመን ቢሆንም፣ የሃይማኖታዊ አምልኮ ልማዶችን ማጥናት ሁልጊዜ የሚማርክ ነው። ስለ ቀረጹአቸው ምልክቶችና ሥዕላዊ ጽሕፈቶች አንዳች ፍንጭ ሳይተዉ ያለፉ የግዙፋን ዘመን ቅሪቶች ሆነው በማዕከላዊ ሜክሲኮ ጥቅጥቅ ደኖች ውስጥ ቀና ብለው የቆሙትን ግዙፍ ሐውልቶች ልቡ ሳይነካ የሚመለከት ማን ነው? በስቶንሄንጅ፣ በኬዝዊክ ወይም በፔንማየንማውር የድንጋይ ክቦች መካከል ልቡ ሳይነካ የሚመላለስና በጥልቅ ሐሳብ የማይዋጥ ማን ነው?

ስለዚህ ምክንያት ብቻ እንኳ ቢሆን፣ የሌዋውያን ሥርዓተ አምልኮ ሁልጊዜ በራሱ የሚማርክ ይሆን ነበር። እጅግ ክቡር የሆኑትን ሃይማኖታዊ መዛግብቶቻችንን ያወረሱንን፣ በመዝሙራት የዘመሩትን፣ በሰቆቃወ ኤርምያስ ያለቀሱትን፣ በመሢሕ ትንቢትና ትንበያ ሐሤት የበሩትን እነዚያን ክቡራን መንፈሶች ስናስብ — ሁሉም የመገናኛው ድንኳን ማዕከሉና ልቡ በሆነበት ሥርዓት ውስጥ ያደጉ ናቸው — ሰው የሚወዳቸውና የሚያከብራቸው መምህራን የመጀመሪያ ዓመታቸውን ያሳለፉበትን የሕፃናት ማሳደጊያ ወይም ትምህርት ቤት እንደሚጎበኝ፣ እኛም ያን ሥርዓት በቅዱስና በአክብሮት በተሞላ የማወቅ ጉጉት ከመመርመር ልንቆጠብ አንችልም።

ነገር ግን በዚህ ውስጥ ከዚህም የጠለቀ ትኩረት የሚስብ ነገር አለ። እነዚህ ነገሮች በሰማያት እንዳሉት ነገሮች ምሳሌ እንደ ተሠሩ ተነግሮናልና። እያንዳንዱ እንቡጥ፣ መያዣ፣ መጋረጃ፣ ዕቃና የቤት ዕቃ የራሱ አቻ ነበረው፤ እርሱ ሻካራና ቁሳዊ መግለጫው የሆነለት አንዳች መንፈሳዊ ተጓዳኝ ነበረው። የጥንቶቹ ቅዱሳን በእነዚህ ምሳሌዎችና ጥላዎች አማካይነት ዘላለማዊ እውነታዎችን በጨረፍታ እንዳዩ ምንም ጥርጥር የለውም። ይህን የምንረዳው በጽሑፎቻቸው በተገለጠው በሃይማኖታዊ ሕይወታቸውና በራሳችን ሕይወት መካከል እጅግ ታላቅ መመሳሰል ስላለ ነው። ነገር ግን የሚመራቸው ከአምሳያው በቀር ምንም ያልነበራቸው እነርሱ በእርሱ አማካይነት ብዙ ጥልቅና ቅዱስ ትምህርቶችን ለመረዳት ከቻሉ፣ የቤተ ልሔም፣ የቀራንዮ፣ የአርማትያስ አትክልትና የዕርገቱ ተራራ ትዕይንቶች በፊታችን ካለፉ በኋላ፣ እኛማ በጥንቱ ሥርዓተ አምልኮ ውስጥ ታላላቆቹን የቤዛነት መርሆች እንዴት ይልቅ በግልጥ ልናይ ይገባናል!

አንዳንድ ጊዜ በእውነተኛው አካል ላይ ልናልፋቸው የምንችላቸውን የሥራ ዝርዝሮች በጥላው ውስጥ እናያቸዋለን። በዘመናችን ካሉት እጅግ አስደናቂ ስኬቶች አንዱ የፀሐይ ፎቶግራፍ ነው፤ በእርሱም በተወሰኑ ሁኔታዎች የፀሐይ ክብ ፎቶግራፎች ይነሣሉ። የፀሐይን ባሕርይ በማይቻለው የክብሯ ነጸብራቅ መካከል ከማጥናት ይልቅ ከእንዲህ ያሉ ፎቶግራፎች መመርመር እጅግ እንደሚቀልል ግልጥ ነው። ዓይን ሳይደነዝዝና ሳይሸማቀቅ ምርመራውን በጸጥታ ሊቀጥል ይችላል። እንዲሁም ከሐዋርያት ጋር በመስቀሉ ድንቆች መካከል ወይም ከባለ ራእዩ ጋር በራእዩ ሰማያዊ ነበልባል መካከል ከምንቆም ይልቅ ኦሪት ዘሌዋውያንን ስናጠና የክርስቶስን ሥራ አንዳንድ ዝርዝሮች ይበልጥ ልንረዳ እንችላለን።

እንግዲያስ ወንጌልን በጥላ ከሚያሳየውና ኋላ ጥቅም ላይ የሚውሉትን ብዙዎቹን ቃላት፣ አገላለጾችና ምልክቶች ከሚሰጠው ከኦሪት ዘሌዋውያን መጽሐፍ በቸልታ ዘወር አትበል። በጥንት ጊዜ ሙሴን ባስተማረው በዚያው በመንፈስ ቅዱስ ትምህርት ሥር ሆነን ከታቦቱና ከስርየት መክደኛው፣ ከተፈተለው ጥሩ በፍታና ከሰማያዊው ማግ፣ ከመቅረዙና ከጠረጴዛው፣ ከዕጣን መሠዊያውና ከሚቃጠል መሥዋዕት መሠዊያው፣ ከመታጠቢያው ሰንና ከዕቃዎቹ ከመኰስተሪያዎቹም በታች ያሉትን ቅዱሳት ትርጉሞች እንመረምራለን። እያንዳንዳቸው እግዚአብሔር ቅዱስ ትርጉም ያንጠለጠለበት በመለኮታዊው ቤት ውስጥ እንዳለ መስቀያ ናቸው፤ በአክብሮት ለሚለምኑ፣ ለሚፈልጉና ለሚያንኳኩም ምሥጢራቸውን ይገልጣሉ። የታወቁ ቃላትን አስማምተን እንዲህ ልንል እንችላለን፦ «የማይታየው የእግዚአብሔር ነገር ከመገናኛው ድንኳን አሠራር ጀምሮ በተሠራው ነገር ሲታወቅ ግልጥ ሆኖ ይታያል፤ ይኸውም የቤዛነቱ ዘላለማዊ ዓላማው ነው።»

የወንጌል እውነቶች ዘላለማዊ እውነታዎች ናቸው። እንደ አይሁድ አምሳያዎች አንድ ቀን የሚያልፉ እንደ ሆኑ ልናስብ አይገባንም። ሊያልፉ አይችሉም። በሰማያት ያሉት ነገሮች ራሳቸው ናቸው። እነርሱ እውነተኛው፣ ፍጹሙ አርአያ፣ መለኮታዊው ናቸው። ሁልጊዜ እንዳሉ ኖረዋል። ሁልጊዜም እንዳሉ ይኖራሉ። ገና ወደ ውስጣቸው እጅግ ጠልቀን ማየት ይኖርብን ይሆናል፤ ከዚህም በላቀ የመለኮታዊ ግንኙነት መንገድ ልንማራቸው ያስፈልገን ይሆናል። እነርሱን እንረዳ ዘንድ ወደ ላቀ የተሞክሮ ከፍታ መነሣት ይኖርብን ይሆናል። ነገር ግን በባሕርያቸው ለዘላለም የጸኑ፣ የዘላለማዊ ሐቅ ዓለት ናቸው። በእነርሱ ላይ የተሠራ ማንኛውም ሕንጻ ለዘላለም ይኖራል። አይሁድ የነበራቸው ምሳሌው ብቻ ነበር፤ እኛ ግን እውነታው አለን፤ እነርሱ ሥዕሉን፣ እኛ ባለቤቱን ራሱን፤ እነርሱ ጥላውን፣ እኛ አካሉን።

ሙሴ በእግዚአብሔር መገለጥ ውስጥ ጳውሎስ ካየው የተለየ እውነት እንዳላየ ማስተዋል ደስ ያሰኛል፤ ለሙሴ በተደራረቡ ቁርበቶቹ በመገናኛው ድንኳን ቅርጽ ቢገለጥለትም፣ ለጳውሎስ ግን በሚያበሩ ድንቅ የክርክርና የንግግር ጥበብ ሰንሰለቶች ቅርጽ ያዘ። ነገር ግን በእግዚአብሔር አእምሮና አሳብ ውስጥ በቅድስናና በኃጢአት መካከል ያው ልዩነት ሁልጊዜ ኖሮአል፤ እስከ ሞት ድረስ የሚደርስ የመሥዋዕት አስፈላጊነት ሁልጊዜ ነበረ፤ ኃጢአተኛው ወደ ቅዱሱ ግርማው የሚቀርብበት ብቸኛ መንገድ የፈሰሰ ሕይወት እንደ ሆነ የሚጠይቀው ጥሪ ሁልጊዜ ነበረ፤ የምስጋና ዕጣን፣ የመታዘዝ ኅብስትና የበራ ጠባይ ብርሃን መጠየቁ ሁልጊዜ ነበረ፤ ምልጃ የሚያቀርብ ካህን ሁልጊዜ ነበረ፤ ለአምልኮና ለኅብረትም የተለዩ፣ በአብና በወልድ መካከል እንዳለው ኅብረት ከፍ ያሉ መተላለፊያዎች፣ አደባባዮችና ስፍራዎች ሁልጊዜ ነበሩ።

ቀራንዮ አዲስ ነገር አይደለም፤ ክህነቱም ሆነ የኢየሱስ ሥራ አዲስ አይደሉም፤ በእግዚአብሔር ጥልቅ ባሕርይ ውስጥ ያሉ ዘላለማዊ ሐቆች ወደ ውጭ መብራታቸውን ያመለክታሉ። እነርሱን ቸል ማለት በማንነቱ እጅግ መሠረታዊ በሆኑት ሕጎችና አሠራሮች ላይ ከእግዚአብሔር ጋር የሚኖረንን አንድነት ማጣት ነው። በጉ ከዓለም ፍጥረት በፊት ታርዶአል፤ እርሱም አሁንም በሰማይ የሞቱን ምልክቶች ተሸክሞ፣ «እንደ ታረደ በግ» ሆኖ ይታያል።

የአምልኮአችን ስፍራ። ከክርስቲያን ወንድሞቻችን ጋር በመሰብሰቢያ ስፍራዎች መሰብሰብ ግድ ይለናል፤ ነገር ግን በእውነቱ ከእነርሱ አንዱም እንኳ ለእውነተኛ አምልኮ የግድ አስፈላጊ አይደለም። አምሳያው አልፎአል፤ የአይሁድ የመገናኛ ድንኳንም ከእንግዲህ እንደሌለ እናውቃለን። ነገር ግን ምን እናያለን? ሰዎች እርሱን እንደ ገና ለመሥራት ወይም ምትኩን ለመፍጠር ይጥራሉ። ወይ፣ እውነተኛውን ስፍራችንን ምንኛ ተሳስተው ተረድተውታል! የአይሁድ የመገናኛ ድንኳንም ሆነ ምትኩ በእርግጥ አያስፈልገንም፤ የሰው እጅ ከቶ ያልተከላት፣ በእግዚአብሔርና በእውነተኛ ልቦች ሁሉ — አዎን፣ እግዚአብሔርን በሚወዱ ሁሉ — መካከል የመገናኛ ስፍራ የሆነችው የሰማያዊቱ ድንኳን ካህናት ሆነን ተሹመናልና። «በዚህ ተራራ ወይም በኢየሩሳሌም ለአብ የማትሰግዱበት ጊዜ ይመጣል።» ከክርስቲያን ወንድሞቻችን ጉባኤ ጋር ስንገናኝ፣ አብረናቸው የምናመልካቸው እነርሱ ብቻ እንደ ሆኑ ልናስብ አይገባንም። እውነተኛው አምላኪ መንፈሳዊውን መቅደስ የሞላው የታላቅ የበዓል ሕዝብ አንዱ ነው። እኛ በቅድስና ያንቀላፉትን ሙታን ሁሉና በሕይወት ያሉትን አማኞች ሁሉ በሁሉም ኅብረቶችና በእግዚአብሔር ዓለም ሁሉ ውስጥ ያቀፈ የጉባኤ ክፍል ብቻ ነን። እስረኛው፣ መንገደኛው፣ ሕመምተኛው፣ እናቲቱ፣ ሞግዚቷ — ሁሉም በዚያ በአንድነት ይገናኛሉ፤ በአንድነትም እግዚአብሔርን ያመልካሉ። ሁሉም ካህናት ናቸው፤ በዚያም በሰማያት ያለፈ ትልቅ ሊቀ ካህናት አለ፤ እርሱም ሊያማልድ ዘወትር በሕይወት ይኖራል። «የእውነተኛይቱ ድንኳን አገልጋይ።» ለራሳቸው የክህነት ስልጣን የሚያስመስሉና የክርስቶስን መሥዋዕት እየደገሙ እንደ ሆኑ እንድናምን የሚፈልጉ ሰዎች በእንዲህ ያለው ጉባኤ ፊት ምንኛ አስቂኝ ሆነው ይታያሉ! ቢያንስ በዚህ መቅደስ ውስጥ አያስፈልጉም፤ ክርስቶስ ራሱ መሥዋዕቱን ሊያቀርብ በዚህ አለና።

የሕይወታችን እውነተኛ ምሳሌ በዚህ ይጠቆማል። ብዙ ዕቅዶች፣ ሐሳቦችና ንድፎች አሉን፤ ነገር ግን ምን ያህል ጊዜ ፍሬ ቢሶችና አሳዛኞች ይሆናሉ! የሕይወታችንንና የሥራችንን ምሳሌ ከእርሱ እየተቀበልን ከእግዚአብሔር ጋር በተራራው ላይ ረጅም ጊዜ ብናሳልፍ ምንኛ መልካም ነበር! ለእግዚአብሔር ዘላለማዊ አሳብ የሚመስል አንዳች ነገር ከመገንባት የሚበልጥ ከፍ ያለ ነገር ለእኛ የለም። በዚያ ንድፍ ላይ የተገነቡ ሕንጻዎች ሁሉ ለዘላለም ይቆማሉ። እግዚአብሔርም በተራራው ላይ ለሚያሳየው ምሳሌ ታማኝ በመሆናቸው ከሌሎች ተለይተው ለመቆም ለሚደፍሩ ሁልጊዜ ከበቂ በላይ የሆነ ቁሳቁስ ያገኝላቸዋል። እግዚአብሔር በኅብረት ተራራ ላይ የሚያሳየን ያ ምሳሌ ምንድር ነው ብሎ የሚጠይቅ ቢኖር፣ እንዲህ ብለን ልንመልስ እንችላለን፦ እርሱ የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ሕይወት፣ ጠባይና ሥራ ነው፤ እውነተኛ የሆነውን፣ ጽድቅ የሆነውን፣ ንጹሕ የሆነውን፣ ፍቅር ያለበትንና መልካም ወሬ ያለበትን ነገር ሁሉ የሚያሳይ አርአያ፣ ምሳሌና ንድፍ ነው። እግዚአብሔር በተራራው ላይ ሊያሳይህ በሚጠብቀው በዚህ ምሳሌ ሕይወትህን ትሠራ ዘንድ ተጠንቀቅ። እግዚአብሔር ወደዚህ ይጠራሃል፤ ልትፈጽመውም ያስችልሃል።