የጌቴሴማኒ ጸሎት

ጽዋው! ጽዋው! ጽዋው! ጌታችን ብዙ ቃላትን አልተጠቀመም፤ ነገር ግን ያችኑ ጥቂት ቃሉን ደጋግሞ ተናገራት፤ በመጨረሻም ይህች ጽዋ! ፈቃድህም! — ፈቃድህ ትሁን፣ ይህችም ጽዋ — ጸሎቱ ሁሉ እነዚህ ብቻ ሆኑ። ክርስቶስ «ጽዋው! ጽዋው! ጽዋው!» እያለ ጮኸ፤ በመጀመሪያ ቆሞ፣ ከዚያም ተንበርክኮ፣ ከዚያም በፊቱ ተደፍቶ።... «ጌታ ሆይ፥ እንጸልይ ዘንድ አስተምረን!»—ዶክተር አሌክሳንደር ዋይት።

አሁን ወደ ጌቴሴማኒ እንመጣለን። እንዴት ያለ ልዩነት ነው! የሊቀ ካህንነት ጸሎቱ ዓለምን ሁሉ የሚያቅፍ ጥልቅ ስሜት የሞላበት፣ ለቤተ ክርስቲያኑም ዓለም አቀፍና ወሰን የሌለው ርኅራኄና አሳቢነት የተሞላ ነበረ። ፍጹም ጸጥታና ፍጹም እርጋታ ነግሦ ነበር። ግርማ ያለው፣ ቀላልና ከስሜት ግፊትም ሆነ ከመረበሽ ነጻ ነበረ። ስለ ሌሎች የሚቆም ንጉሣዊ አማላጅና ጠበቃ እንደ መሆኑ ልመናዎቹ የፍርድ ቃልና ሥልጣን ያላቸው ንጉሣዊ አዋጆችን ይመስላሉ። አሁን ግን እንዴት ተለወጠ! በጌቴሴማኒ ወደ ሌላ ዓለም የገባ፣ ሌላ ሰውም የሆነ ይመስላል። በእርጋታ የሚፈሰው ፍሰቱ እጅግ ያማረ፣ ብርቱና ጥልቅ ጅረቱም ያልተናወጠ የሆነው የሊቀ ካህንነት ጸሎቱ በቀትር ላይ ሆኖ እንከን በሌለው ክብር የሚያበራ፣ ሁሉን የሚያደምቅ፣ ሕይወት የሚሰጥ፣ ከፍ የሚያደርግና የሚባርክ ፀሐይን ይመስላል። የጌቴሴማኒ ጸሎት ደግሞ ያው ፀሐይ ወደ ምዕራብ እያዘቀዘቀ በማዕበልና በደመና ውቅያኖስ ውስጥ ሲሰጥም፣ በማዕበል ተሸፍኖ፣ በማዕበል ተጋርዶ፣ በዙሪያው ሁሉ ጭጋግ፣ ጨለማና ሽብር ሲከብበው ይመስላል።

በጌቴሴማኒ የቀረበው ጸሎት በሁሉም መንገድ ልዩ ነው። የዓለም ኃጢአት የሚያደቅቅ ሸክም በላዩ ተጭኗል። የጭንቀቱ ዝቅተኛው ጥግ ደርሷል። ከጽዋዎች ሁሉ እጅግ የመረረው፣ የእርሱ መራራ ጽዋ፣ ወደ ከንፈሮቹ እየተገፋ ነው። የድካሞቹ ሁሉ ድካም፣ የኀዘኖቹ ሁሉ ኀዘን፣ የሥቃዮቹ ሁሉ ሥቃይ አሁን በላዩ ወድቀዋል። ሥጋው እየዛለና እየተንቀጠቀጠ ትርታው እንደ ልቡ ደም ጠብታ እየደከመ ነው። ጠላቶቹ እስካሁን ድል አድርገዋል። ሲኦል በዓል ላይ ነው፤ ክፉዎች ሰዎችም በዚያ ገሃነማዊ ፈንጠዝያ ውስጥ ተቀላቅለዋል።

ጌቴሴማኒ የሰይጣን ሰዓት፣ የሰይጣን ሥልጣንና የሰይጣን ጨለማ ነበረ። ሰይጣን ለመጨረሻው፣ ለፍጻሜው ግጭት ኃይሎቹን ሁሉ ያከማቸበት ሰዓት ነበረ። ኢየሱስ «የዚህ ዓለም ገዥ ይመጣልና፤ በእኔ ላይም አንዳች የለውም» ብሎ ነበር። የምድርን ገዥነት የሚወስነው ግጭት በፊቱ ነው። መንፈስ ወደ ምድረ በዳው ብርቱ ግጭትና ጽኑ ፈተና መርቶ ነድቶት ነበር። አሁን ግን በዚያ ወደር በሌለው ታሪኩ ሁሉ አጽናኙ፣ መሪውና መነሣሣቱ የነበረው እርሱ የተወው ይመስላል። «ሊያዝን ሊተክዝም ጀመር»፤ በዚህም ታላቅ ጫና ሥር ሆኖ «ነፍሴ እስከ ሞት ድረስ እጅግ አዘነች» ብሎ ሲጮኽ እንሰማዋለን። ጭንቀቱ፣ ግጭቱና ሥቃዩ እስከ መንፈሱ ውስጠኛው ጥልቅ ድረስ ዘልቀው ነበር፤ እስከ ሞት አፋፍም አድርሰውት ነበር። «ሊደነግጥም» ጀመረ።

ድንጋጤና ፍርሃት ነፍሱን አስጨነቁ። በመንፈሱ ላይ የወደቀው ያ የሲኦል እኩለ ሌሊት ሰዓት «ሊተክዝ» ያደረገው ሰዓት ነበረ። የዓለም ሁሉ ኃጢአት ሁሉ — የእያንዳንዱ ሰው፣ የሰዎች ሁሉ ኃጢአት — በእድፉና በበደሉ ሁሉ ነውር በሌለባት ነፍሱ ላይ የወደቀበት ያ ሰዓት እጅግ የከበደ ነበረ።

የመረጣቸውን ወዳጆቹን መገኘት እንኳ ሊታገሥ አልቻለም። እነርሱ ወደዚህ አስፈሪ ሰዓት ጥልቀትና ወደሚጠይቀው ነገር ሊገቡ አይችሉም። የታመነባቸውና ጠባቂ ሆነው የተመደቡት ተኝተው ነበር። የአባቱ ፊት ተሰውሯል። ደስ መሰኘቱን የሚገልጠው የአባቱ ድምፅ ዝም ብሏል። በሕይወቱ አስቸጋሪ ሰዓቶች ሁሉ ከእርሱ ጋር የነበረው መንፈስ ቅዱስ ከትዕይንቱ የራቀ ይመስላል። ጽዋውን ብቻውን መጠጣት አለበት፤ የእግዚአብሔርን የብርቱ ቍጣ፣ የሰይጣንን ሥልጣንና ጨለማ፣ የሰውንም ምቀኝነት፣ ጭካኔና በቀል ወይን መጥመቂያ ብቻውን መርገጥ አለበት። ትዕይንቱን ሉቃስ እንዲህ በሚገባ ገልጦታል፦

«ወጥቶም እንደ ልማዱ ወደ ደብረ ዘይት ሄደ፤ ደቀ መዛሙርቱም ደግሞ ተከተሉት።

«ወደ ስፍራውም ደርሶ። ወደ ፈተና እንዳትገቡ ጸልዩ አላቸው።

«ከእነርሱም የድንጋይ ውርወራ የሚያህል ራቀ፥ ተንበርክኮም።

«አባት ሆይ፥ ብትፈቅድ ይህችን ጽዋ ከእኔ ውሰድ፤ ነገር ግን የእኔ ፈቃድ አይሁን የአንተ እንጂ እያለ ይጸልይ ነበር።

«ከሰማይም መጥቶ የሚያበረታ መልአክ ታየው።

«በፍርሃትም ሲጣጣር አጽንቶ ይጸልይ ነበር፤ ወዙም በምድር ላይ እንደሚወርድ እንደ ደም ነጠብጣብ ነበረ።

«ከጸሎትም ተነሥቶ ወደ ደቀ መዛሙርቱ መጣና ከኀዘን የተነሣ ተኝተው ሲያገኛቸው።

«ስለ ምን ትተኛላችሁ? ወደ ፈተና እንዳትገቡ ተነሥታችሁ ጸልዩ አላቸው።»

የጌቴሴማኒ የጸሎት ተጋድሎ ቀራንዮን የክብር ዘውድ ያቀዳጀዋል፤ ክርስቶስ በመስቀል ላይ ያቀረባቸው ጸሎቶችም የድካምና የብርታት፣ የጥልቅ ሥቃይና የብቸኝነት ውሕደት ሲሆኑ፣ እጅግ ጣፋጭ ጸጥታ፣ እጅግ መለኮታዊ መገዛትና ፍጹም መታመን አብረዋቸው አሉ።

በነቢይ ወይም በካህን፣ በንጉሥ ወይም በገዥ፣ በምኩራብ ወይም በቤተ ክርስቲያን ውስጥ የጸሎት አገልግሎት በኢየሱስ ክርስቶስ ሕይወት ውስጥ እንዳለው ያለ ድንቅ ልዩነት፣ ኃይልና መዓዛ የያዘበት ስፍራ የትም የለም። ጸሎቱ የእግዚአብሔር እጅግ ጣፋጭ ሽቱዎች መዓዛ ነው፤ በእግዚአብሔር ክብር የሚነድድ፣ በእግዚአብሔርም ፈቃድ የሚበላ ነው።

በዚህ የጌቴሴማኒ ጸሎት ውስጥ በክርስቶስ ጸሎት ሌላ ቦታ የማናገኘውን ነገር እናገኛለን። «አባቴ፥ ቢቻልስ፥ ይህች ጽዋ ከእኔ ትለፍ፤ ነገር ግን አንተ እንደምትወድ ይሁን እንጂ እኔ እንደምወድ አይሁን»። ይህ ከጸሎቱና ከሥራው አጠቃላይ ዝንባሌና አቅጣጫ የተለየ ነው። ከሊቀ ካህንነት ጸሎቱ ምንኛ የተለየ ነው! «አባት ሆይ፥ እወዳለሁ» የሚለው የዚያ ጸሎት ሕግና ሕይወት ነው። ስለ ጸሎት በሰጠው የመጨረሻ መመሪያ ፈቃዳችንን የጸሎት መለኪያና ቅድመ ሁኔታ ያደርገዋል፦ «በእኔ ብትኖሩ ቃሎቼም በእናንተ ቢኖሩ የምትወዱትን ሁሉ ለምኑ ይሆንላችሁማል።» ሲሮፊኒቃዊቷንም ሴት «እምነትሽ ታላቅ ነው፤ እንደወደድሽ ይሁንልሽ» አላት።

በጌቴሴማኒ ግን ጸሎቱ ከተገለጠው የእግዚአብሔር ፈቃድ ተቃራኒ ነበረ። ጫናው እጅግ ከባድ፣ ጽዋው እጅግ መራራ፣ ሸክሙም እጅግ እንግዳና የማይቻል ስለ ሆነ ሥጋ እፎይታን ለማግኘት ጮኸ። ተደፍቶ፣ እየደከመ፣ እስከ ሞት ድረስ አዝኖ፣ ሊሸከመው የማይቻል ከሚመስለው ነገር ለመገላገል ፈለገ። ሆኖም የጸለየው በእግዚአብሔር ፈቃድ ላይ በማመፅ ሳይሆን ለዚያው ፈቃድ በመገዛት ነበረ፤ ያም ሆኖ የእግዚአብሔርን ዕቅድ ለመለወጥና የእግዚአብሔርን ዓላማ ለማስቀየር ነበረ። ጸለየ። በሥጋ ድካምና በሲኦል ኃይላት አስከፊ፣ ገሃነማዊ ክፋትና ብርታት ተገፍቶ፣ ኢየሱስ በዚህ በአንድ ጊዜ ብቻ ከእግዚአብሔር ፈቃድ ተቃራኒ እንዲጸልይ ግድ ሆነበት። ይህን ያደረገው ግን በታላቅ ጥንቃቄና እግዚአብሔርን በመፍራት በሆነ ጠንቃቃነት ነበረ። ይህን ያደረገው ለእግዚአብሔር ፈቃድ በግልጥ በተናገረውና በማይጣስ መገዛት ነበረ። ይህ ግን ልዩ ሁኔታ ነበረ።

ለእግዚአብሔር ፈቃድ ዝም ብሎ መገዛት ነፍስ በእግዚአብሔር ፊት ሊኖራት የሚችለው ከፍተኛው አቋም አይደለም። መገዛት የይምሰል ሊሆን ይችላል፤ በሁኔታዎች የተገደደ፣ በግድ የመጣ እጅ መስጠት ብቻ፣ በደስታ ሳይሆን በማጉረምረም የሚደረግ፣ ጊዜያዊ መላ ብቻ፣ የሚለዋወጥ ውሳኔ ሊሆን ይችላል። ያስነሣው አጋጣሚ ወይም መከራ ሲወገድ ፈቃድ ወደ ቀድሞ መንገዱና ወደ ቀድሞ ማንነቱ ይመለሳል።

ኢየሱስ ክርስቶስ ከዚህ አንድ ልዩ ሁኔታ በቀር ዘወትር የሚጸልየው ከእግዚአብሔር ፈቃድ ጋር በመስማማት ነበረ። ከእግዚአብሔር ዕቅድ ጋር አንድ፣ ከእግዚአብሔርም ፈቃድ ጋር አንድ ነበረ። ከእግዚአብሔር ፈቃድ ጋር ተስማምቶ መጸለይ የክርስቶስ ሕይወትና ሕግ ነበረ። የጸሎቱም ሕግ ይኸው ነበረ። መስማማት፣ ማለትም ከእግዚአብሔር ጋር አንድ ሆኖ መኖር፣ ለእግዚአብሔር ዝም ብሎ ተገዝቶ ከመኖር እጅግ የላቀና እጅግ መለኮታዊ ሕይወት ነው። ተስማምቶ መጸለይ — ከእግዚአብሔር ጋር አብሮ መጸለይ — ከተራ መገዛት እጅግ የላቀና እጅግ መለኮታዊ የጸሎት መንገድ ነው። መገዛት በተሻለ ሁኔታው እንኳ አለማመፅ፣ እሺ ብሎ መቀበል ነው፤ ይህም መልካም ነው፤ ከፍተኛው ግን አይደለም። እጅግ ኃይለኛው የጸሎት ዓይነት አዎንታዊ፣ ወደ ፊት የሚገፋ፣ በብርቱ ወደ ውጭ የሚወጣና የሚፈጥር ነው። ነገሮችን ይቀርጻል፣ ነገሮችን ይለውጣል፣ ነገሮችንም ያስፈጽማል።

መስማማት ማለት «በእግዚአብሔር ፈቃድ ሁሉ ተረድቶ ፍጹም ሆኖ መቆም» ማለት ነው። የእግዚአብሔርን ፈቃድ በማድረግ ደስ መሰኘት፣ ዕቅዶቹንም ለመፈጸም በጉጉትና በቅንዓት መሮጥ ማለት ነው። ከእግዚአብሔር ፈቃድ ጋር መስማማት መገዛትን ያካትታል — ትዕግሥት ያለበትን፣ በፍቅር የሆነውንና ጣፋጭ የሆነውን መገዛት። መገዛት ግን በራሱ ከመስማማት ያንሳል፤ መስማማትንም አያካትትም። ልንገዛ እንችላለን፤ ነገር ግን ላንስማማ እንችላለን። ስንዋጋቸው የነበሩትን ውጤቶች ልንቀበል፣ እንዲያውም አሜን ብለን ልንታገሣቸው እንችላለን።

መስማማት ማለት በውጤቱም በሂደቱም ከእግዚአብሔር ጋር አንድ መሆን ማለት ነው። መገዛት በመጨረሻ ላይ ከእግዚአብሔር ጋር አንድ ሊሆን ይችላል። መስማማት ግን በመጀመሪያውም በመጨረሻውም ከእግዚአብሔር ጋር አንድ ነው። ኢየሱስ ለእግዚአብሔር ፈቃድ ፍጹምና ሙሉ መስማማት ነበረው፤ በዚያም ይጸልይ ነበር። ሊቋቋመው በማይቻል ሥቃይ፣ ፍርሃትና ድካም ተገድዶ ከእግዚአብሔር ሂደቶች ወደ ኋላ ያፈገፈገበት ብቸኛው ነጥብ ይህ ነበረ። መስማማቱ የማያቋርጥና ፍጹም እንደ ነበረ ሁሉ መገዛቱም ራሱን ፈጽሞ ያዋረደ፣ ታማኝና በመታመን የተሞላ ነበረ። መስማማት ብቸኛው እውነተኛ መገዛት ነው፤ እጅግ ታማኙ፣ እጅግ ጣፋጩና እጅግ ሙሉው መገዛት ነው።

ጌቴሴማኒ ትምህርቶች አሉት፦ ኢየሱስ በአትክልቱ ስፍራ ብቻውን ተንበርክኮ ሳለ የትሑት ልመና ትምህርት፤ በፊቱ ሲደፋ ሸክም የከበደው የመደፋት ትምህርት፤ የጽኑ ሥቃይ፣ የአስጨናቂ ፍርሃት፣ የማመንታትና ወደ ኋላ የማፈግፈግ፣ እፎይታን ለማግኘት የመጮኽ ትምህርት — ይሁን እንጂ በዚያ ሁሉ መካከል ከልብ ለእግዚአብሔር የመገዛትና ለክብሩ ብቻ የሆነ አንድ ዓላማ የመያዝ ትምህርት።

ሰይጣን ለእያንዳንዳችን የራሱ ሰዓትና የጨለማ ሥልጣን ይኖረዋል፤ ለእያንዳንዳችንም መራራውን ጽዋና አስፈሪውን የጭፍግግ መንፈስ ያመጣል።

ሙሴ ወደ ተስፋዪቱ ምድር ለመግባት፣ ጳውሎስ ስለ ሥጋው መውጊያ፣ ዳዊት ሞት ስለ ተፈረደበት ልጁ፣ ሕዝቅያስም በሕይወት ለመኖር እንዳደረጉት ከእግዚአብሔር ፈቃድ ተቃራኒ ልንጸልይ እንችላለን። ምቱ እጅግ በከበደ፣ ኀዘኑ እጅግ በበረታ፣ ሐዘኑም እጅግ በጠለቀ ጊዜ ከእግዚአብሔር ፈቃድ ተቃራኒ ሦስት ጊዜ መጸለይ ግድ ይለናል። ዳዊት እንዳደረገው በጨለማው ሰዓታት ሌሊቱን ሁሉ ተደፍተን ልናድር እንችላለን። ኢየሱስ እንዳደረገው ሰዓታትን በሰዓት፣ ሌሊቶችንም በቀን መቍጠሪያ ሳንለካ ለሰዓታትና በብዙ ሌሊቶች ጨለማ ውስጥ ልንጸልይ እንችላለን። ይህ ሁሉ ግን የመገዛት ጸሎት መሆን አለበት።

የጌቴሴማኒ ኀዘን፣ ሌሊትና ብቸኝነት እጅግ በከበደ ጨለማ በላያችን ሲወድቅ፣ በአባት እጅ ወደ ከንፈሮቻችን ለተገፋው ጽዋ በትዕግሥት፣ ቢያስፈልግም በእንባ፣ ነገር ግን በጣፋጭነትና እሺ ብለን፣ ያለ መንቀጥቀጥና ያለ ጥርጣሬ ልንገዛ ይገባናል። የተሰበሩ ልቦቻችን «የእኔ ፈቃድ አይሁን የአንተ እንጂ» ይላሉ። ያ ጽዋ ለእግዚአብሔር ልጅ እንደ ነበረው ሁሉ፣ ለእኛ ምሥጢር በሆነው በእግዚአብሔር በራሱ መንገድ በመራራው አተላው ውስጥ የፍጽምናን ዕንቍና ወርቅ ይዟል። እንድንነጥር ወደ ማቅለጫው ልንገባ ይገባናል። ክርስቶስ በጌቴሴማኒ ፍጹም የሆነው በጸሎቱ ሳይሆን በመከራው ነበረ። «የመዳናቸውን ራስ በመከራ ይፈጽም ዘንድ… ለእርሱ ተገብቶታልና»። መከራው መቀጠልና የፍጽምናን ፍሬ ማፍራት ስለ ነበረበት ጽዋው ሊያልፍ አልቻለም። በብዙ የጨለማና የሲኦል ኃይል ሰዓቶች ውስጥ፣ ከዚህ ዓለም ገዥ ጋር በብዙ ብርቱ ግጭቶች ውስጥ፣ ብዙ መራራ ጽዋዎችንም በመጠጣት ፍጹማን ልንሆን ይገባናል። በአባት አሳማሚ ሂደቶች ማቅለጫ ውስጥ ያለውን አስፈሪና ዘልቆ የሚመረምር ነበልባል በመቃወም መጮኽ ተፈጥሯዊ ነው፤ ለጸሎታችን በሚሰጠው መልስ ፍጹም እሺ ማለት፣ ለእግዚአብሔር ፈቃድ ፍጹም መገዛትና ለክብሩ ፍጹም መሰጠት ካለ ኃጢአትም አይደለም።

ልባችን ለእግዚአብሔር እውነተኛ ከሆነ ስለ መንገዱ ከእርሱ ጋር ልንሟገትና ከአሳማሚ ሂደቶቹ እፎይታን ልንፈልግ እንችላለን። ነገር ግን የማቅለጫው ብርቱ እሳትና በሥቃይ የሚጣጣረው መሥዋዕት ከሥቃይ የተሞላውና የተገዛው ጸሎቱ ጋር የተለመደውና ከፍተኛው የግርማዊና ሁሉን የሚያዝዝ ጸሎት ዓይነት አይደለም። በማቅለጫው ውስጥ ሆነን ልንጮኽ፣ የሚያነጻንንና ፍጹማን የሚያደርገንን ነበልባል በመቃወምም ልንጮኽ እንችላለን። እግዚአብሔር ይህን ይፈቅዳል፣ ይሰማዋል፣ ይመልሰዋልም፤ የሚመልሰውም ከማቅለጫው በማውጣት ወይም የነበልባሉን ብርታት በማብረድ ሳይሆን እኛን የሚያበረታ ከመልአክ የሚበልጥ በመላክ ነው። ይሁን እንጂ በሙሉ መገዛትም ቢሆን እንዲህ መጮኽ የጸሎትን እውነተኛ፣ ከፍ ያለ፣ ዓለም አቀፍ፣ ንጉሣዊና እስከ ዘላለም የሚደርስ ጥሪ አይፈጽምም።

የመገዛት ጸሎት ከፍ ያለውንና ኃያል የሆነውን የእምነት ጸሎት እንዲያበላሽ ወይም እንዲተካ ተደርጎ ሊሠራበት አይገባም። በጽናት የሚጸለየውንና የሚያሸንፈውን ጸሎት እስኪያፈርስ ድረስም ሊጋነን አይገባም፤ ይህ ጸሎትን ብቃቱን ማስፈታት፣ የከበሩ ውጤቶቹንም ዘውድ መግፈፍ፣ ግድ የለሽ፣ ስሜታዊና ደካማ ጸሎትንም ማበረታታት ይሆናልና።

የትጋትና የድካም ጸሎት ማጣታችንን በምናባዊና አሳሳች የመገዛት አመለካከት ለማመካኘት ሁልጊዜ ዝግጁ ነን። ብዙ ጊዜ መጀመር በሚገባን ቦታ ላይ ጸሎትን እንጨርሳለን። እግዚአብሔር በእውነት እንድንጸልይ ሲጠብቅና እየጠበቀን ሳለ መጸለይን እናቆማለን። እንቅፋቶች ከመጸለይ ያግዱናል፤ ወይም ለችግሮች እጅ እንሰጣለን፤ ይህንንም ለእግዚአብሔር ፈቃድ መገዛት ብለን እንጠራዋለን። የለማኝ እምነት፣ መንፈሳዊ ስንፍናና በጸሎት በግማሽ ልብ መሆን እጅግ ብዙ ሆነው በመገዛት ከፍ ያለና መንፈሳዊ በሚመስል ስም ሥር ተሸፍነዋል። የእግዚአብሔርን ዕቅድ ፈልጎ ከመፈጸም በቀር ሌላ ዕቅድ አለመያዝ የክርስቶስን የመሰለ ጸሎት ዋና ፍሬ ነገርና መነሣሣት ነው። ይህ የመገዛትን ሐረግ በጸሎት ውስጥ ከማስገባት እጅግ የበለጠ ነው። ኢየሱስ የእግዚአብሔርን ዓላማ ለመለወጥ ሲፈልግ ይህን አንድ ጊዜ አደረገ፤ ሌላው ጸሎቱ ሁሉ ግን ከእግዚአብሔር ዕቅዶችና ዓላማዎች ጋር ፍጹም አንድ ከመሆን የወጣ ነበረ። እኛም በእርሱ ስንኖርና ቃሉ በእኛ ሲኖር የምንጸልየው በዚህ ሥርዓት ነው። ያን ጊዜ የምንወደውን እንለምናለን፤ ይሆንልናልም። ያን ጊዜ ጸሎቶቻችን ነገሮችን ይቀርጻሉ፣ ይፈጥራሉም። ያን ጊዜ ፈቃዳችን የእግዚአብሔር ፈቃድ ይሆናል፤ የእርሱም ፈቃድ የእኛ ይሆናል። ሁለቱ አንድ ይሆናሉ፤ አንዳች የማይስማማ ድምፅም የለም።

«በእርሱ ዘንድ ያለን ድፍረት ይህ ነው፤ እንደ ፈቃዱ አንዳች ብንለምን ይሰማናል።» የምንለምነውንም ሁሉ እንዲሰማልን ብናውቅ ከእርሱ የለመነውን ልመና እንደ ተቀበልን እናውቃለን። ያን ጊዜም ይህ እውነት ሆኖ ይገኛል፦ «ትእዛዙንም የምንጠብቅና በፊቱ ደስ የሚያሰኘውን የምናደርግ ስለሆንን የምንለምነውን ሁሉ ከእርሱ እናገኛለን።»

ጌታችን በተናገረው በዚህ ቃል ውስጥ እንዴት ያለ ራስን መግታት፣ ትዕግሥት፣ ራስን መካድና ለእግዚአብሔር ግዴታ ታማኝነት፣ ለብሉይ ኪዳን መጻሕፍትም እንዴት ያለ አክብሮት አለ፦ «ወይስ አባቴን እንድለምን እርሱም አሁን ከአሥራ ሁለት ጭፍሮች የሚበዙ መላእክት እንዲሰድልኝ የማይቻል ይመስልሃልን? እንዲህ ከሆነስ። እንደዚህ ሊሆን ይገባል የሚሉ መጻሕፍት እንዴት ይፈጸማሉ?»