3ኛው መጽሐፍ

1. ዮሐንስ አፈወርቅ፦ ያከበሩኝን ሰዎች ስለ መስደብ የቀረበውን ክስ በተመለከተ፣ ይህን ሹመት በመሸሽ እነርሱን ለማሳፈር ምንም ፍላጎት እንዳልነበረኝ ለማረጋገጥ አስቀድሜ የተናገርሁት በቂ ሊሆን ይችላል፤ አሁን ግን በምንም ዓይነት ትዕቢት እንዳልተወጠርሁ እንደ ችሎታዬ ግልጽ ለማድረግ እሞክራለሁ። የጦር አዛዥነት ወይም የመንግሥት ምርጫ ቀርቦልኝ ቢሆንና ያን ጊዜ ይህን ውሳኔ ወስኜ ቢሆን ኖሮ፣ ማንም ሰው በዚህ ጥፋት ቢጠረጥረኝ ተፈጥሯዊ በሆነ ነበር፤ ይልቁንም በሰዎች ሁሉ ዘንድ በትዕቢት ሳይሆን በማስተዋል በጐደለው ሞኝነት ጥፋተኛ ሆኜ በተገኘሁ ነበር። ነገር ግን መንፈስ ከሥጋ በሚለይበት መጠን ከመንግሥት የሚበልጠው ክህነት በቀረበልኝ ጊዜ፣ ማንም ሰው ንቀት ነው ብሎ ሊከሰኝ ይደፍራልን? ትንንሽ ነገሮችን የሚተዉትን በሞኝነት መክሰስ፣ እጅግ ታላቅ በሆኑ ጉዳዮች ግን አንዳንዶች እንዲህ ቢያደርጉ ከአእምሮ መቃወስ ክስ ነጻ አድርጎ በትዕቢት መክሰስ የማይረባ ነገር አይደለምን? ይህ ማለት የከብት መንጋን ንቆ እረኛ ለመሆን እምቢ ያለውን ሰው በትዕቢት ሳይሆን በዕብደት ከሶ፣ የዓለምን ግዛትና የምድርን ሠራዊት ሁሉ አዛዥነት የተወውን ሰው ግን ዕብድ ሳይሆን በትዕቢት የተወጠረ ነው ብሎ እንደ መናገር ነው። ነገር ግን ነገሩ በእርግጥ እንዲህ አይደለም፤ እንዲህ የሚናገሩትም ራሳቸውን ከሚጐዱት በላይ እኔን አይጐዱኝም። የሰው ተፈጥሮ ይህን ክብር ሊንቅ ይችላል ብሎ ማሰብ ብቻውን፣ ይህን ክስ የሚያቀርቡት ሰዎች ስለዚህ ሹመት ያላቸው ግምት ምን እንደ ሆነ በእነርሱ ላይ የሚመሰክር ማስረጃ ነውና። ተራና ብዙም ዋጋ የሌለው ነገር አድርገው ባይቈጥሩት ኖሮ፣ እንዲህ ያለ ጥርጣሬ ፈጽሞ ወደ አእምሮአቸው ባልገባ ነበርና። ስለ መላእክት ክብር እንዲህ ያለውን ጥርጣሬ ለማሰብ፣ የሰው ተፈጥሮ የመላእክትን ተፈጥሮ ማዕረግ የማይመኘው በትዕቢት ምክንያት ነው ብሎ ለመናገር ማንም ፈጽሞ ያልደፈረው ለምንድን ነው? ስለ እነዚያ ኃይላት ታላላቅ ነገሮችን ስለምናስብ ነው፤ ይህም አንድ ሰው ከዚያ ክብር የሚበልጥ ነገር ሊያስብ ይችላል ብለን እንድናምን አይፈቅድልንም። ስለዚህ በትዕቢት የሚከሱኝን ሰዎች ራሳቸውን በትዕቢት መክሰስ ይበልጥ ተገቢ በሆነ ነበር። ነገሩን አስቀድመው ዋጋ እንደሌለው አድርገው ባያቃልሉት ኖሮ ይህን በሌሎች ላይ ፈጽሞ ባልጠረጠሩ ነበርና። ይህን ያደረግሁት ለክብር ብዬ ነው ቢሉ ደግሞ፣ ራሳቸውን በግልጽ እንደሚዋጉና በገዛ ወጥመዳቸው እንደሚወድቁ ይረጋገጥባቸዋል፤ ከከንቱ ውዳሴ ክስ ነጻ ሊያወጡኝ ቢፈልጉ ኖሮ ከእነዚህ የተሻሉ ምን ዓይነት ማስረጃዎችን ሊፈልጉ ይችሉ እንደ ነበር አላውቅምና።

2. ይህ ምኞት ወደ ልቡናዬ ገብቶ ቢሆን ኖሮ ሹመቱን ከመሸሽ ይልቅ መቀበል በተገባኝ ነበር። ለምን? ብዙ ክብር ያስገኝልኝ ነበርና። በእኔ ዕድሜ ያለ፣ ዓለማዊ ሥራዎችን ገና በቅርቡ የተወ ሰው፣ ሕይወታቸውን ሁሉ በዚህ ዓይነት ድካም ካሳለፉት ሰዎች አስቀድሞ ወደ ክብር ከፍ ይል ዘንድና ከሁሉም የበለጠ ድምፅ ያገኝ ዘንድ በድንገት በሁሉም ዘንድ ለእንዲህ ያለ አድናቆት የተገባ ሆኖ መቈጠሩ፣ ሰዎች ሁሉ ከእኔ ታላላቅና አስደናቂ ነገሮችን እንዲጠብቁ ሊያደርጋቸው ይችል ነበር። አሁን ግን አብዛኛው የቤተ ክርስቲያን ክፍል በስም እንኳ አያውቀኝም፤ ስለዚህ ሹመቱን እምቢ ማለቴ እንኳ ለጥቂቶች እንጂ ለሁሉም ግልጽ አይሆንም፤ ከእነዚህም እንኳ ሁሉም በእርግጠኝነት ያውቁት እንደ ሆነ እርግጠኛ አይደለሁም፤ ምናልባት ብዙዎቹ ሹመቱን በገዛ ፈቃዴ እንደ ሸሸሁ ሳይሆን፣ ጭራሹኑ እንዳልተመረጥሁ ወይም ከምርጫው በኋላ የማልመጥን ተብዬ ውድቅ እንደ ተደረግሁ ያስቡ ይሆናል።

3. ባስልዮስ፦ ነገር ግን እውነቱን የሚያውቁት ይደነቃሉ።

ዮሐንስ አፈወርቅ፦ እነሆ፣ እንደ አንተ አባባል በከንቱ ውዳሴና በትዕቢት በሐሰት የሚከሱኝ እነዚሁ ናቸው። ታዲያ ምስጋናን ከየት ልጠብቅ? ከብዙዎቹ? እውነተኛውን ነገር አያውቁትም። ከጥቂቶቹ? እዚህም ደግሞ ነገሩ ለጉዳቴ ተጣምሞባቸዋል። አሁን ወደዚህ የመጣህበት ብቸኛው ምክንያት ለእነርሱ ምን መልስ መሰጠት እንዳለበት ለማወቅ ነውና። ታዲያ ስለ እነዚህ ነገሮች አሁን በእርግጥ ምን እላለሁ? ጥቂት ታገሥ፤ ሁሉም እውነቱን ቢያውቁ እንኳ በትዕቢትና ክብርን በመውደድ ሊኰንኑኝ እንደማይገባቸው በግልጽ ትገነዘባለህ። ከዚህም በተጨማሪ ሌላ የሚታሰብ ነገር አለ፤ ይኸውም እንዲህ ያለውን ድፍረት የሚደፍሩት — እንደ እነዚህ ያሉ ሰዎች ካሉ (እኔ ግን በበኩሌ እንዳሉ አላምንም) — ብቻ ሳይሆኑ፣ በሌሎች ላይ ይህን የሚጠረጥሩትም ቀላል ባልሆነ አደጋ ውስጥ ይወድቃሉ።

4. የክህነት ሹመት በእርግጥ በምድር ላይ ይፈጸማል፤ ነገር ግን ከሰማያዊ ሥርዓቶች ተርታ ይመደባል፤ ይህም እጅግ ተገቢ ነው፤ ይህን አገልግሎት የመሠረተው ሰው ወይም መልአክ ወይም የመላእክት አለቃ ወይም ሌላ ማናቸውም የተፈጠረ ኃይል ሳይሆን ራሱ ጰራቅሊጦስ ነውና፤ ሰዎችም ገና በሥጋ እየኖሩ የመላእክትን አገልግሎት እንዲወክሉ ያሳመናቸው እርሱ ነው። ስለዚህ የተቀደሰው ካህን በእነዚያ ኃይላት መካከል በሰማያት ውስጥ እንደ ቆመ ያህል ንጹሕ ሊሆን ይገባዋል። ከጸጋው ዘመን በፊት ይሠራባቸው የነበሩት ነገሮች በእርግጥ የሚያስፈሩና እጅግ የሚያስደነግጥ ትርጉም ያላቸው ነበሩ፤ እነርሱም ሻኵራዎቹ፣ ሮማኖቹ፣ በደረት ኪሱና በኤፉዱ ላይ የነበሩት ድንጋዮች፣ መታጠቂያው፣ መጠምጠሚያው፣ ረጅሙ ቀሚስ፣ የወርቁ ቅጠል፣ ቅድስተ ቅዱሳኑ፣ በውስጡም የነበረው ጥልቅ ጸጥታ ናቸው። ነገር ግን አንድ ሰው የጸጋው ዘመን የሆኑትን ነገሮች ቢመረምር፣ ትንንሽ ቢሆኑም እንኳ የሚያስፈሩና ፍርሃትን የተሞሉ መሆናቸውን፣ ስለ ሕጉም የተነገረው በዚህ ነገርም እውነት መሆኑን ያገኛል፤ ይኸውም፦ «ያ የከበረ እንኳ እጅግ በሚበልጠው ክብር ምክንያት በዚህ ነገር ክብሩን አጥቶአል» የሚለው ነው። ጌታ ተሠውቶ በመሠዊያው ላይ ተኝቶ፣ ካህኑም ቆሞ በመሥዋዕቱ ላይ ሲጸልይ፣ ሰጋጆቹም ሁሉ በዚያ ክቡር ደም ቀልተው ስታይ፣ ያን ጊዜ አሁንም በሰዎች መካከል እንዳለህና በምድር ላይ እንደ ቆምህ ልታስብ ትችላለህን? ይልቁንም ወዲያውኑ ወደ ሰማይ አትነጠቅምን? ሥጋዊ አሳብንም ሁሉ ከነፍስህ አውጥተህ፣ ከሥጋ በተለየ መንፈስና በንጹሕ አእምሮ በሰማይ ያሉትን ነገሮች አትመለከትምን? ኦ፣ ምንኛ ድንቅ ነው! የእግዚአብሔር ሰውን መውደድ ምንኛ ታላቅ ነው! ከአብ ጋር በላይ የተቀመጠው እርሱ በዚያች ሰዓት በሁሉ እጅ ይያዛል፤ ሊያቅፉትና ሊይዙትም ለሚወዱ ራሱን ይሰጣል። ይህንንም ሁሉ የሚያደርጉት በእምነት ዓይኖች ነው! እነዚህ ነገሮች የሚናቁ፣ ወይም ማንም ሰው በእነርሱ ላይ ሊታበይ የሚያስችሉ ሆነው ይታዩሃልን?

የዚህን ሹመት እጅግ የላቀ ቅድስና ከሌላ ተአምር ደግሞ መማር ትወዳለህን? ኤልያስንና በዙሪያው የቆመውን እጅግ ብዙ ሕዝብ፣ በድንጋዮቹ መሠዊያ ላይ የተቀመጠውን መሥዋዕት፣ ነቢዩ ብቻውን ጸሎት ሲያቀርብ የቀረውም ሕዝብ ሁሉ በጥልቅ ጸጥታ ዝም ማለቱን በአእምሮህ ሣል፤ ከዚያም ከሰማይ የወረደውን ድንገተኛ እሳት በመሥዋዕቱ ላይ ሲወርድ ተመልከት፤— እነዚህ ድንቅና ፍርሃትን የተሞሉ ነገሮች ናቸው። እንግዲህ ከዚህ ትዕይንት በዛሬው ዘመን ወደሚከበሩት ሥርዓቶች ተሻገር፤ እነርሱ ሲታዩ ድንቅ ብቻ ሳይሆኑ በግርማ ፍርሃታቸውም እጅግ የላቁ ናቸው። በዚያ ካህኑ ይቆማል፤ ከሰማይ እሳትን ሳይሆን መንፈስ ቅዱስን ያወርዳል፤ ከላይ የተላከ ነበልባል መባውን እንዲበላ ሳይሆን፣ በመሥዋዕቱ ላይ የሚወርድ ጸጋ በእርሱ በኩል የሁሉን ነፍሳት እንዲያበራና በእሳት ከነጠረ ብር ይበልጥ እንዲያንጸባርቃቸው ረጅም ምልጃ ያቀርባል። ፈጽሞ ያበደና ማስተዋል የጐደለው ካልሆነ በቀር ይህን እጅግ የሚያስፈራ ምሥጢር ማን ሊንቅ ይችላል? ወይስ የእግዚአብሔር ጸጋ ረድኤት ታላቅ ባይሆን ኖሮ፣ በመሥዋዕቱ ውስጥ ያለውን ያን እሳት አንዲትም የሰው ነፍስ ልትታገሠው እንደማትችል፣ ሁሉም ፈጽመው በተቃጠሉ እንደ ነበር አታውቅምን?

5. ሰው ሆኖ በሥጋና በደም የተከበበ አንድ ሰው ወደዚያ ብፁዕና ንጹሕ ባሕርይ ይቀርብ ዘንድ መቻሉ ምን ያህል ታላቅ ነገር እንደ ሆነ ማንም ቢያስብ፣ የመንፈስ ጸጋ ለካህናት ምን ያህል ታላቅ ክብር እንደ ሰጠ ያን ጊዜ በግልጽ ያያል፤ እነዚህ ሥርዓቶች፣ ከክብራችንም ሆነ ከድኅነታችን አንጻር ከእነዚህ በምንም የማያንሱ ሌሎች ሥርዓቶችም የሚፈጸሙት በእነርሱ አማካይነት ነውና። በምድር የሚኖሩና በዚያም መኖሪያቸውን ያደረጉ ሰዎች በሰማይ ያሉትን ነገሮች የማስተዳደር አደራ ተሰጥቷቸዋል፤ እግዚአብሔር ለመላእክት ወይም ለመላእክት አለቆች ያልሰጠውን ሥልጣንም ተቀብለዋል። ለእነርሱ፦ «በምድር የምታስሩት ሁሉ በሰማይ የታሰረ ይሆናል፥ በምድርም የምትፈቱት ሁሉ በሰማይ የተፈታ ይሆናል» አልተባለላቸውምና። በምድር የሚገዙት በእርግጥ የማሰር ሥልጣን አላቸው፤ ነገር ግን ሥጋን ብቻ ነው፤ ይህ ማሰር ግን ነፍስን ይይዛል፤ ሰማያትንም ዘልቆ ይገባል፤ ካህናት በዚህ በታች የሚያደርጉትን እግዚአብሔር በላይ ያጸናዋል፤ ጌታም የአገልጋዮቹን ፍርድ ያረጋግጣል። «ኃጢአታቸውን ይቅር ያላችኋቸው ሁሉ ይቀርላቸዋል፤ የያዛችሁባቸው ተይዞባቸዋል» ባለ ጊዜ፣ ከሰማያዊ ሥልጣን ሁሉ በቀር የሰጣቸው ምንድን ነው? ከዚህ የሚበልጥ ምን ሥልጣን ሊኖር ይችላል? «አብ ፍርድን ሁሉ ለወልድ ሰጥቶታል»? እኔ ግን ሁሉም በወልድ በእነዚህ ሰዎች እጅ እንደ ተሰጠ አያለሁ። ቀድሞውኑ ወደ ሰማይ እንደ ተነጠቁ፣ ከሰው ተፈጥሮም በላይ እንደ ወጡ፣ እኛ ከምንጋለጥባቸው ምኞቶችም ነጻ እንደ ወጡ ሆነው ወደዚህ ክብር ተመርተዋልና። ደግሞም አንድ ንጉሥ ከተገዢዎቹ ለአንዱ ይህን ክብር ቢሰጠው፣ የፈለገውን ወደ ወህኒ እንዲያስገባና እንደ ገና እንዲፈታ ሥልጣን ቢሰጠው፣ ያ ሰው በሰዎች ሁሉ ዘንድ የሚቀናበትና የሚከበር ይሆናል፤ ሰማይ ከምድር፣ ነፍሳትም ከሥጋ በሚከብሩበት መጠን እጅግ የሚበልጥ ሥልጣንን ከእግዚአብሔር የተቀበለ ሰው ግን ለአንዳንዶች እንዲህ ያለ ትንሽ ክብር የተቀበለ መስሎ ስለሚታያቸው፣ እነዚህ ነገሮች በአደራ ከተሰጡት አንዱ ስጦታውን ይንቃል ብለው እስከ ማሰብ ይደርሳሉ። እንዲህ ያለው ዕብደት ይራቅ! ያለ እርሱ የራሳችንን ድኅነት ወይም ተስፋ የተደረጉልንን መልካም ነገሮች ማግኘት የማይቻለውን ይህን ያህል ታላቅ ክብር መናቅ ግልጽ ዕብደት ነውና። ማንም ከውኃና ከመንፈስ ዳግመኛ ካልተወለደ በቀር ወደ መንግሥተ ሰማያት ሊገባ ካልቻለ፣ የጌታን ሥጋ የማይበላና ደሙን የማይጠጣም ከዘላለም ሕይወት የተገለለ ከሆነ፣ እነዚህም ሁሉ የሚፈጸሙት በእነዚያ በቅዱሳን እጆች ብቻ — የካህኑን እጆች ማለቴ ነው — ከሆነ፣ ያለ እነርሱ ማንም ከገሃነም እሳት እንዴት ሊያመልጥ፣ ወይም ለድል አድራጊዎች የተዘጋጁትን አክሊሎች እንዴት ሊቀዳጅ ይችላል?

6. በእርግጥ የመንፈሳዊ ምጥን ጣርና በጥምቀት የሚመጣውን ልደት በአደራ የተቀበሉት እነዚህ ናቸው፤ በእነርሱ አማካይነት ክርስቶስን እንለብሳለን፤ ከእግዚአብሔር ልጅ ጋርም እንቀበራለን፤ የዚያም የብፁዕ ራስ ብልቶች እንሆናለን። ስለዚህ ከገዢዎችና ከነገሥታት ይልቅ በእኛ ዘንድ ይበልጥ በትክክል ሊፈሩ ብቻ ሳይሆን ከወላጆችም ይበልጥ ሊከበሩ ይገባቸዋል፤ እነዚያ ከደምና ከሥጋ ፈቃድ ወልደውናልና፤ እነዚህ ግን ከእግዚአብሔር ለሚሆነው ልደታችን፣ ማለትም እውነተኛ ነጻነትና እንደ ጸጋ የሆነ ልጅነት ለሆነው ለዚያ ብፁዕ ዳግመኛ መወለድ ምክንያቶች ናቸው። የአይሁድ ካህናት ሥጋን ከለምጽ የመፍታት ሥልጣን ነበራቸው፤ ይልቁንም መፍታት ሳይሆን ቀድሞውኑ የተፈቱትን መመርመር ብቻ ነበር፤ በዚያን ጊዜም የካህንነት ሹመት ምን ያህል እንደሚያከራክር ታውቃለህ። የእኛ ካህናት ግን የተቀበሉት ሥልጣን ከሥጋ ለምጽ ጋር ሳይሆን ከመንፈሳዊ ርኵሰት ጋር የሚገናኝ ነው፤ ከመረመሩም በኋላ እንደ ተወገደ ማሳወቅ ብቻ ሳይሆን በእውነትና ፈጽሞ ማስወገድ ነው። ስለዚህ እነዚህን ካህናት የሚንቁ ከዳታንና ከተከታዮቹ እጅግ ይበልጥ የተረገሙ ይሆናሉ፤ የከፋ ቅጣትም ይገባቸዋል። እነዚያ ያልተገባቸውን ክብር ቢሹም፣ ስለ እርሱ ግን እጅግ መልካም አስተሳሰብ ነበራቸው፤ ይህንንም በታላቅ ጉጉት በመከተላቸው አሳይተዋል፤ እነዚህ ግን ሹመቱ ይበልጥ በተደራጀበትና ይህን ያህል ታላቅ እድገት ባገኘበት ጊዜ፣ በተቃራኒ መንገድ ቢገለጥም የእነዚያን የሚበልጥ ድፍረት አሳይተዋል። የራስ ያልሆነን ክብር መሻትና እንደዚህ ያሉ ታላላቅ በረከቶችን መናቅ እኩል የሆነ የንቀት መጠን የላቸውምና፤ ይልቁንም ንቀት ከአድናቆት በሚለይበት መጠን ሁለተኛው ከመጀመሪያው ይበልጣል። እንግዲህ እንደዚህ ያሉ ታላላቅ በረከቶችን የምትንቅ እንዲህ ያለች ወራዳ ነፍስ ማን ናት? እኔ እንደምለው፣ በአጋንንታዊ ግፊት ሥር የወደቀች ካልሆነች በቀር ምንም የለችም። ወደ ጀመርሁበት ነጥብ እንደ ገና እመለሳለሁና፤ እግዚአብሔር ለካህናት የሰጣቸው ኃይል በመቅጣት ብቻ ሳይሆን በመጥቀምም ከሥጋ ወላጆቻችን ኃይል የሚበልጥ ነው። ሁለቱም በእርግጥ የአሁኑ ሕይወትና የሚመጣው ሕይወት በሚለያዩበት መጠን ይለያያሉ። የሥጋ ወላጆቻችን የሚወልዱን ለዚህ ሕይወት ብቻ ነውና፤ እነዚህ ግን ለሚመጣው ሕይወት ይወልዱናል። እነዚያ ከልጆቻቸው ሞትን ሊመልሱ ወይም የበሽታን ጥቃት ሊከላከሉ አይችሉም፤ እነዚህ ግን የታመመችን ወይም ልትጠፋ የተቃረበችን ነፍስ ብዙ ጊዜ አድነዋል፤ ለአንዳንዶች የቀለለ ቅጣት አስገኝተዋል፤ ሌሎችንም በትምህርትና በምክር ብቻ ሳይሆን በጸሎቶች በሚገኝ ረድኤትም ፈጽመው ከመውደቅ ጠብቀዋል። በዳግመኛ መወለድ ጊዜ ብቻ ሳይሆን ከዚያ በኋላም ኃጢአትን ይቅር የማለት ሥልጣን አላቸውና። «ከእናንተ የታመመ ማንም ቢኖር የቤተ ክርስቲያንን ሽምግሌዎች ወደ እርሱ ይጥራ፤ በጌታም ስም እርሱን ዘይት ቀብተው ይጸልዩለት። የእምነትም ጸሎት ድውዩን ያድናል ጌታም ያስነሣዋል፤ ኃጢአትንም ሠርቶ እንደ ሆነ ይሰረይለታል» ተብሏል። ደግሞም የሥጋ ወላጆቻችን ልጆቻቸው በዓለም ውስጥ ከፍ ያለ ማዕረግና ታላቅ ኃይል ካላቸው ሰዎች ጋር ቢጋጩ ሊጠቅሟቸው አይችሉም፤ ካህናት ግን ገዢዎችንና ነገሥታትን ሳይሆን፣ ቍጣው ብዙ ጊዜ በእነርሱ ላይ በተነሣሣ ጊዜ እግዚአብሔርን ራሱን አስታርቀዋል።

እንግዲህ! ከዚህ በኋላ ማንም በትዕቢት ሊኰንነኝ ይደፍራልን? እኔ በበኩሌ ከተነገረው ሁሉ በኋላ፣ የሰሚዎችን ነፍሳት እንዲህ ያለ ሃይማኖታዊ ፍርሃት ስለሚይዛቸው ሹመቱን የሚሸሹትን በትዕቢትና በድፍረት ከእንግዲህ እንደማይኰንኑ፣ ይልቁንም በገዛ ፈቃዳቸው ወደ ፊት የሚመጡትንና ይህን ክብር ለራሳቸው ለማግኘት የሚጓጉትን እንደሚኰንኑ አስባለሁ። የከተሞችን አስተዳደር በአደራ የተቀበሉ ሰዎች ማስተዋልና ንቃት ቢጐድላቸው አንዳንድ ጊዜ ከተሞቹን አጥፍተው በተጨማሪም ራሳቸውን አጥፍተዋልና፤ እንግዲያስ የክርስቶስን ሙሽራ ማስዋብ ሥራው የሆነ ሰው ከኃጢአት ለመጠበቅ በራሱም ሆነ ከላይ ምን ያህል ኃይል የሚያስፈልገው ይመስልሃል?

7. ከጳውሎስ የበለጠ ክርስቶስን የወደደ ሰው የለም፤ ከእርሱ የበለጠ ቅንዓት ያሳየ፣ ከእርሱም የበለጠ ጸጋ የተገባው ሆኖ የተቈጠረ ሰው የለም፤ ይሁን እንጂ ከእነዚህ ሁሉ ታላላቅ በረከቶች በኋላ እንኳ ስለዚህ አስተዳደርና በእርሱ ሥር ስለሚተዳደሩት ሰዎች አሁንም ፍርሃትና መንቀጥቀጥ አለበት። «እባብ በተንኮሉ ሔዋንን እንዳሳታት፥ አሳባችሁ ተበላሽቶ ለክርስቶስ ከሚሆን ቅንነትና ንጽሕና ምናልባት እንዳይለወጥ ብዬ እፈራለሁ» ይላል። ደግሞም፦ «እኔም በድካምና በፍርሃት በብዙ መንቀጥቀጥም በእናንተ ዘንድ ነበርሁ» ይላል፤ ይህንንም የሚናገረው እስከ ሦስተኛው ሰማይ ድረስ የተነጠቀ፣ ሊነገሩ የማይቻሉትንም የእግዚአብሔርን ምሥጢራት የተካፈለ፣ ካመነበት ጊዜ አንሥቶ በኖራቸው ቀናት ቍጥር ልክ ብዙ ሞትን የታገሠ ሰው ነው፤ ደግሞም ካመኑት ሰዎች አንዱ እንዳይሰናከል ከክርስቶስ የተሰጠውን ሥልጣን ሊጠቀምበት ያልፈለገ ሰው ነው። እንግዲህ ከእግዚአብሔር ሥርዓቶች አልፎ የሄደው፣ በየትም ቦታ የሚያስተዳድራቸውን ሰዎች ጥቅም እንጂ የራሱን ጥቅም ያልፈለገው እርሱ፣ የአስተዳደሩን ታላቅነት ባሰበ ጊዜ ዘወትር እንዲህ በፍርሃት የተሞላ ከሆነ፣ በብዙ መንገድ የራሳችንን የምንፈልግ፣ ከክርስቶስ ትእዛዛት አልፈን መሄድ ቀርቶ ብዙውን ጊዜ የምንተላለፋቸው የእኛ ሁኔታ ምን ይሆን? «የሚደክም ማን ነው፥ እኔም አልደክምምን? የሚሰናከል ማን ነው፥ እኔም አልናደድምን?» ይላል። ካህኑ እንዲህ ያለ ሊሆን ይገባዋል፤ ይልቁንም እንዲህ ያለ ብቻ አይደለም፤ እነዚህ ልናገረው ካለሁት ጋር ሲነጻጸሩ ትንንሽና እንደ ምንም ናቸውና። ይህስ ምንድን ነው? «በሥጋ ዘመዶቼ ስለ ሆኑ ስለ ወንድሞቼ ከክርስቶስ ተለይቼ እኔ ራሴ የተረገምሁ እንድሆን እጸልይ ነበር» ይላል። ማንም እንዲህ ያለውን ቃል ሊናገር ቢችል፣ ማንም እንዲህ ያለ ጸሎት ላይ የምትደርስ ነፍስ ቢኖረው፣ ቢሸሽ በትክክል ሊነቀፍ ይችላል፤ ነገር ግን እኔ እንደ ጐደለኝ እንዲህ ያለው በጎነት የጐደለው ማንም ቢኖር፣ መጠላት የሚገባው ሹመቱን ቢሸሽ ሳይሆን ቢቀበለው ነው። በእጅ ላይ ያለው ጉዳይ ለወታደራዊ ማዕረግ የሚደረግ ምርጫ ቢሆንና ክብሩን የመስጠት መብት ያላቸው ሰዎች አንድን የነሐስ ሠራተኛ ወይም ጫማ ሰፊ ወይም እንዲህ ያለውን የእጅ ባለሙያ ጐትተው አምጥተው ሠራዊቱን በእጁ አደራ ቢሰጡት፣ ያ ምስኪን ሰው ባይሸሽና እንዲህ ባለ ግልጽ መከራ ውስጥ ራሱን ከመወርወር ለመዳን የሚችለውን ሁሉ ባያደርግ አላመሰግነውም ነበር። በእርግጥ የእረኛን ስም መሸከምና ሥራውን እንደ ነገሩ በእጅ መያዝ በቂ ቢሆን፣ በዚህም ምንም አደጋ ባይኖር፣ የፈለገ ሁሉ በከንቱ ውዳሴ ይክሰሰኝ፤ ነገር ግን ይህን ኀላፊነት የሚቀበል ሰው ብዙ ማስተዋል፣ ከማስተዋልም በፊት ከእግዚአብሔር ዘንድ ታላቅ ጸጋ፣ የአካሄድ ቅንነት፣ የሕይወት ንጽሕናና ከሰው በላይ የሆነ በጎነት ሊኖረው የሚገባ ከሆነ፣ ያለ ምክንያት በከንቱ መጥፋት ባልፈልግ ይቅርታን አትንፈገኝ።

ደግሞም ቀዛፊዎች የሞሉበትንና ውድ ጭነት የጫነውን አንድ ሙሉ መጠን ያለው የንግድ መርከብ የሚያስተዳድር ሰው፣ እኔን በመሪው ላይ አቁሞ የኤጅያንን ወይም የቲሬኒያንን ባሕር እንዳቋርጥ ቢያዘኝ፣ ከሐሳቡ ወዲያውኑ ወደ ኋላ እሸሻለሁ፤ ማንም ለምን? ብሎ ቢጠይቀኝ፣ «መርከቡን እንዳላሰጥመው ብዬ ነው» እላለሁ። እንግዲህ ኪሳራው ቍሳዊ ሀብትን የሚመለከትበትና አደጋው እስከ ሥጋ ሞት ብቻ በሚደርስበት ቦታ፣ ታላቅ ጥንቃቄ የሚያደርጉትን ማንም አይነቅፋቸውም፤ መርከባቸው የተሰበረባቸው ሰዎች ወደ ውቅያኖስ ሳይሆን ወደ እሳት ጥልቅ ጕድጓድ ሊወድቁ የተወሰነባቸው በሆነበት፣ የሚጠብቃቸውም ሞት ነፍስን ከሥጋ የሚለየው ሳይሆን ከዚህ ጋር ነፍስን ወደ ዘላለም ቅጣት የሚሰድደው በሆነበት ቦታ ግን፣ ወደዚህ ያህል ታላቅ ክፋት በግንባሬ ስላልተወረወርሁ ቍጣችሁንና ጥላቻችሁን ልቀበል ይገባኛልን?

8. እንዲህ አታድርግ፣ እለምንሃለሁ፣ እማፀንሃለሁም። ነፍሴን አውቃታለሁ፤ ምን ያህል ደካማና ኢምንት እንደ ሆነች አውቃለሁ፤ የዚህን አገልግሎት ታላቅነትና የሥራውን ታላቅ ችግር አውቃለሁ፤ ባሕርን ከሚያናውጡ ነፋሳት ይልቅ የካህኑን ነፍስ የሚያስጨንቁ ማዕበሎች ይበዛሉና።

9. ከሁሉም አስቀድሞ፣ ተረት ተራቾች ብዙ አስደናቂ ተረቶችን ከሚተርኩለት ከሲሪኖች ዓለት ይልቅ እጅግ አደገኛ የሆነው ያ እጅግ አስፈሪ የከንቱ ውዳሴ ዓለት አለ፤ ብዙዎች ያንን አልፈው በመርከብ ሳይጐዱ ማምለጥ ችለዋልና፤ ይህ ግን ለእኔ እጅግ አደገኛ ከመሆኑ የተነሣ፣ አሁን እንኳ ምንም ዓይነት ግዴታ ወደዚያ ጥልቅ ገደል በማይገፋኝ ጊዜ፣ ከወጥመዱ ራሴን መጠበቅ አልችልም፤ ማንም ይህን ኀላፊነት ለእኔ አደራ ቢሰጠኝ ግን፣ እጆቼን ወደ ኋላ አስሮ በየቀኑ እንዲቦጫጭቁኝ በዚያ ዓለት ላይ ለሚኖሩት አራዊት አሳልፎ እንደ ሰጠኝ ይቈጠራል። እነዚያ አራዊት ምንድን ናቸው ብለህ ትጠይቃለህን? እነርሱም ቍጣ፣ ተስፋ መቍረጥ፣ ቅናት፣ ክርክር፣ ስም ማጥፋት፣ ክስ፣ ሐሰት፣ ግብዝነት፣ ሤራ፣ ምንም ጉዳት ባላደረሱ ሰዎች ላይ መቈጣት፣ አብረውን በሚያገለግሉ ሰዎች ነውረኛ ድርጊት መደሰት፣ በመልካም ዕድላቸው ማዘን፣ ምስጋናን መውደድ፣ ክብርን መመኘት (ይህም በእርግጥ ከሁሉ ይልቅ የሰውን ነፍስ ወደ ጥፋት በግንባሯ የሚነዳት ነው)፣ ሰውን ለማስደሰት የተፈጠሩ ትምህርቶች፣ የባርነት ሽንገላዎች፣ ወራዳ መለማመጥ፣ ድሆችን መናቅ፣ ባለ ጠጎችን መካብ፣ ማስተዋል የጐደላቸውና ጐጂ ክብሮች፣ ለሚሰጧቸውም ሆነ ለሚቀበሏቸው አደጋ የሚያስከትሉ ውለታዎች፣ ከሁሉ ለወረዱ ባሪያዎች ብቻ የሚስማማ ወራዳ ፍርሃት፣ በግልጽ የመናገርን ነጻነት ማስወገድ፣ ታላቅ የትሕትና ማስመሰል ግን እውነትን ማባረር፣ ወቀሳንና ተግሣጽን ማፈን፣ ይልቁንም በድሆች ላይ ከልክ በላይ መጠቀም፣ በሥልጣን በለበሱት ላይ ግን አንድም ሰው አፉን ለመክፈት አለመድፈሩ ናቸው።

እነዚህ አራዊት ሁሉ፣ ከእነዚህም የሚበልጡ፣ በተናገርሁት በዚያ ዓለት ላይ ይራባሉና፤ አንድ ጊዜ የማረኳቸውም ሰዎች ወደዚህ ያህል ጥልቅ ባርነት ሳይወድዱ ይጐተታሉ፤ ስለዚህም ሴቶችን ለማስደሰት እንኳ ባይጠቀሱ የሚሻሉ ብዙ ነገሮችን ብዙ ጊዜ ያደርጋሉ። መለኮታዊው ሕግ በእርግጥ ሴቶችን ከአገልግሎቱ አግልሏቸዋል፤ እነርሱ ግን ራሳቸውን ወደ እርሱ ለማስገባት ይጥራሉ፤ በራሳቸው ምንም ማድረግ ስለማይችሉም ሁሉን በሌሎች አማካይነት ያደርጋሉ፤ ካህናትን በፈቃዳቸው ሊሾሙ ወይም ሊያባርሩ እስኪችሉ ድረስ ይህን ያህል ሥልጣን ለብሰዋል፤ እንዲያውም ነገሮች ተገለባብጠዋል፤ «የሚገዙት ገዢዎችን ይመራሉ» የሚለውም የተለመደ አባባል ሲፈጸም ይታያል፤ ምነው ይህን የሚያደርጉት ለማስተማር ተልእኮ ያልተቀበሉት ሴቶች ሳይሆኑ ወንዶች በሆኑ ኖሮ! ለምን ለማስተማር እላለሁ? ብፁዕ ጳውሎስ በቤተ ክርስቲያን እንዲናገሩ እንኳ አልፈቀደላቸውምና። እኔ ግን የአብያተ ክርስቲያናትን ሊቃነ ካህናት እስከ መገሠጽ፣ ጌቶች የገዛ አገልጋዮቻቸውን ከሚነቅፉት ይልቅ አጥብቀው እስከ መንቀፍ ድረስ ይህን ያህል ሰፊ የመናገር ነጻነት እንዳገኙ አንድ ሰው ሲናገር ሰምቻለሁ።

10. ደግሞም ማንም ሰው ሁሉንም ከላይ በተጠቀሱት ክሶች ሥር እንደማደርጋቸው አያስብ፤ ከእነዚህ ወጥመዶች በላይ የሆኑ አንዳንዶች፣ እንዲያውም ብዙዎች አሉና፤ በእነርሱ ከተያዙት ሰዎችም በቍጥር ይበልጣሉ። ክህነትንም በእርግጥ ለእነዚህ ክፋቶች ተጠያቂ አላደርገውም፤ እንዲህ ያለው ዕብደት ከእኔ ይራቅ። አስተዋዮች ሰዎች ሰይፍን ለነፍስ ግድያ፣ የወይን ጠጅን ለስካር፣ ብርታትን ለግፍ፣ ድፍረትንም ለችኩልነት ተጠያቂ አያደርጉምና፤ ይልቁንም ከእግዚአብሔር የተሰጧቸውን ስጦታዎች ያለ አግባብ በሚጠቀሙባቸው ሰዎች ላይ ነቀፋውን ይጥላሉ፤ በዚያውም መጠን ይቀጧቸዋል። በእርግጥ ቢያንስ በትክክል ባንይዘው ክህነት ራሱ በትክክል ሊከሰን ይችላል። ቀደም ብለው ለተጠቀሱት ክፋቶች ምክንያቱ እርሱ ራሱ አይደለምና፤ ይልቁንም እኛ ነን፤ ከአቅማችን በሚቻለን መጠን በብዙ ርኵሰት አርክሰነዋልና፤ ይህንንም ያደረግነው የራሳቸውን ነፍስ አስቀድመው ሳያውቁ ወይም የሹመቱን ክብደት ሳያስቡ የቀረበላቸውን በቀላሉ ለሚቀበሉ ተራ ሰዎች አደራ በመስጠታችን ነው፤ እነርሱም ወደ ሥራው በገቡ ጊዜ፣ በልምድ ማጣት ታውረው፣ በአደራ የተሰጣቸውን ሕዝብ ቍጥር በሌላቸው ክፋቶች ያጥለቀልቃሉ። በእኔ ላይ ሊደርስ ጥቂት የቀረው ይህ ራሱ ነበር፤ እግዚአብሔር ለቤተ ክርስቲያኑና ለገዛ ነፍሴ በምሕረት ራርቶ ከእነዚያ አደጋዎች ፈጥኖ ባያድነኝ ኖሮ። ንገረኝ እስቲ፣ እንደዚህ ያሉ ታላላቅ ሁከቶች በአብያተ ክርስቲያናት ውስጥ ከየት የሚወለዱ ይመስልሃል? እኔ በበኩሌ ብቸኛ ምንጫቸው ሊቃነ ካህናት የሚመረጡበትና የሚሾሙበት ያለ አሳብና እንደ ነገሩ የሆነ አካሄድ እንደ ሆነ አምናለሁ። ራስ ከታች ካለው ከቀረው የአካል ክፍል የሚነሡትን ክፉ ተንኖዎች ለማስተካከልና ለመቆጣጠር ይችል ዘንድ ከሁሉ የበረታ ክፍል ሊሆን ይገባዋልና፤ በራሱ ደካማ ሆኖ እነዚያን መቅሠፍታዊ ጥቃቶች ለመመከት ባይችል ግን፣ ራሱ በእውነት ካለው የበለጠ ይደክማል፤ የቀረውንም አካል ደግሞ ያጠፋል። ይህ አሁን እንዳይሆን እግዚአብሔር መጀመሪያ በተመደበልኝ ማዕረግ፣ በእግሮች ስፍራ ጠበቀኝ። ባስልዮስ ሆይ፣ ከተጠቀሱት በተጨማሪ ካህኑ ሊኖሩት የሚገቡ እኔ ግን የሌሉኝ እጅግ ብዙ ሌሎች ባሕርያት አሉና፤ ከሁሉም በላይ ደግሞ ይህ አንዱ፦ ነፍሱ ሹመቱን ከመመኘት ፈጽማ የነጻች ልትሆን ይገባታል፤ ለዚህ ክብር ተፈጥሯዊ ዝንባሌ ቢኖረው፣ ልክ እንዳገኘው ይበልጥ ብርቱ ነበልባል ይቀጣጠላልና፤ ሰውዬውም ፈጽሞ ተማርኮ ክብሩን አጥብቆ ለመያዝ ሲል ቍጥር የሌላቸውን ክፋቶች ይታገሣል፤ ሽንገላን እስከ መጠቀም፣ ወይም ለወራዳና ለውርደት ነገር እስከ መገዛት፣ ወይም ብዙ ገንዘብ እስከ ማውጣት ይደርሳል። አንዳንድ ሰዎች የምናገረውን የማይታመን ነገር አድርገው እንዳያስቡ፣ አንዳንዶች ስለ ክብሩ ሲፎካከሩ አብያተ ክርስቲያናትን ስለ ሞሉባቸው ነፍስ ግድያዎች ወይም በከተሞች ላይ ስላመጡት ጥፋት አሁን አልናገርምና። እኔ ግን በዚህ ጉዳይ የሹመቱን ሸክም እስከ መሸሽ ድረስ ይህን ያህል ጥንቃቄ ማድረግ እንደሚገባ፣ ወደ እርሱ ከገቡ በኋላም ከሹመት የሚያስሽር ጥፋት ቢፈጸም የሌሎችን ፍርድ ሳይጠብቁ ራስን ከክብሩ በማስወጣት አስቀድሞ መቅደም እንደሚገባ አስባለሁ፤ በዚህ መንገድ አንድ ሰው ምናልባት ለራሱ ከእግዚአብሔር ምሕረትን ሊያገኝ ይችላልና፤ ተገቢነትን ተቃውሞ በእርሱ ላይ ሙጭጭ ማለት ግን ከመጀመሪያው ይበልጥ የሚያስቀይም ሁለተኛ ስሕተት በመጨመር ራስን ከይቅርታ ሁሉ ማራቅ፣ ይልቁንም የእግዚአብሔርን ቍጣ ማቀጣጠል ነው።

11. ነገር ግን ማንም ሰው ይህን ጫና ሁልጊዜ ሊታገሠው አይችልም፤ ይህን ክብር አጥብቆ መመኘት አስፈሪ ነውና፤ በእውነትም አስፈሪ ነው። ይህን ስናገርም ብፁዕ ጳውሎስን አልቃወምም፤ ይልቁንም ከቃሉ ጋር ፍጹም እስማማለሁ። እርሱ ምን ይላልና? «ማንም ኤጲስ ቆጶስነትን ቢፈልግ መልካምን ሥራ ይመኛል»። እንግዲህ እኔ መመኘቱ አስፈሪ ነው ያልሁት ሥራውን ሳይሆን ሥልጣኑንና ኃይሉን ብቻ ነው። ይህንንም ምኞት በተቻለ መጠን በሙሉ ትጋት ከነፍስ ማስወጣት እንደሚገባ አስባለሁ፤ ሁሉን በነጻነት ማድረግ ይቻል ዘንድ ነፍስ ገና ከጅምሩ በእንዲህ ያለ ስሜት እንድትያዝ መፍቀድ አይገባም። ይህን ሥልጣን ይዞ ለመታየት የማይመኝ ሰው ከእርሱ መሻርን አይፈራምና፤ ይህንንም ባለመፍራቱ ሁሉን ለክርስቲያን ሰዎች በሚገባ ነጻነት ማድረግ ይችላል፤ እንዳይሻሩ የሚፈሩና የሚንቀጠቀጡ ግን በሁሉም ዓይነት ክፋቶች የተሞላ መራራ ባርነትን ይቀበላሉ፤ ብዙ ጊዜም እግዚአብሔርንም ሰውንም ለመበደል ይገደዳሉ። ነፍስ ግን በዚህ መንገድ ልትነካ አይገባትም፤ ይልቁንም በጦርነት ውስጥ የተከበረ መንፈስ ያላቸው ወታደሮች በፈቃደኝነት ሲዋጉና በጀግንነት ሲወድቁ እንደምናይ፣ እንዲሁ ይህን መጋቢነት ያገኙ ሰዎች እንደዚህ ያለው መሻር ሹመቱን ከመፈጸም ባልተናነሰ ዋጋውን እንደሚያስገኝ አውቀው፣ ለክርስቲያን ሰዎች እንደሚገባ፣ ለክብሩ ቢቀደሱም ሆነ ከእርሱ ቢሻሩ ሊረኩ ይገባቸዋል። ማንም ሰው ለዚህ ክብር የማይገባ ወይም የማይመጥን ነገርን ላለመቀበል ብሎ እንዲህ ያለውን መከራ ሲቀበል፣ በግፍ ለሚሽሩት ቅጣትን፣ ለራሱ ደግሞ የበለጠ ዋጋን ያስገኛልና። ጌታችን፦ «ሲነቅፉአችሁና ሲያሳድዱአችሁ በእኔም ምክንያት ክፉውን ሁሉ በውሸት ሲናገሩባችሁ ብፁዓን ናችሁ። ዋጋችሁ በሰማያት ታላቅ ነውና ደስ ይበላችሁ፥ ሐሴትም አድርጉ» ይላል። ይህም በእርግጥ አንድ ሰው በገዛ ማዕረጉ ባሉት ሰዎች በቅናት ምክንያት፣ ወይም የሌሎችን ሞገስ ለማግኘት፣ ወይም በጥላቻ፣ ወይም በሌላ ማናቸውም ክፉ ዓላማ ሲባረር ነው፤ ነገር ግን አንድ ሰው ይህን አያያዝ ከተቃዋሚዎች እጅ መቀበል ዕጣው ሲሆን፣ በክፋታቸው ምን ያህል ታላቅ ትርፍ እንደሚያስገኙለት ለማረጋገጥ አንዲት ቃል እንኳ የሚያስፈልግ አይመስለኝም።

እንግዲህ የዚህ ምኞት ፍንጣሪ በየትም ቦታ በስውር እንዳይጤስ በሁሉም አቅጣጫ መጠንቀቅና በጥንቃቄ መመርመር ይገባናል። ከመጀመሪያው ከዚህ ምኞት ነጻ የሆኑት ሰዎች ወደዚህ ሹመት በደረሱም ጊዜ ሊያስወግዱት ቢችሉ እጅግ የሚመኝ ነገር ነውና። ነገር ግን ማንም ሰው ክብሩን ከማግኘቱ በፊት ይህን አስፈሪና አረመኔ አውሬ በውስጡ ቢያሳድግ፣ ካገኘው በኋላ ራሱን ወደ ምን ዓይነት እቶን እንደሚወረውር መናገር አይቻልም። እኔም ይህን ምኞት በታላቅ መጠን ይዤ ነበር (ራሴን ለማዋረድ ብዬ እውነት ያልሆነውን እነግርሃለሁ ብለህ አታስብ)፤ ይህም ከሌሎች ምክንያቶች ጋር ተዳምሮ ጥቂት ያልሆነ ፍርሃት አሳደረብኝ፤ እንድሸሽም አነሣሣኝ። የሰውን ገላ የሚወዱ ሰዎች ወደሚወዷቸው ነገሮች እንዲቀርቡ እስከ ተፈቀደላቸው ድረስ ከምኞታቸው የተነሣ የከፋ ሥቃይ እንደሚደርስባቸው፣ ከእነዚያ የምኞት ነገሮች በተቻለ መጠን ሲርቁ ግን እብደቱን እንደሚያባርሩት፣ እንዲሁ ይህን ክብር የሚመኙ ሰዎች ወደ እርሱ ሲቀርቡ ክፋቱ የማይታገሡት ይሆናል፤ ተስፋ ማድረጋቸውን ሲያቆሙ ግን ምኞቱ ከተስፋው ጋር አብሮ ይጠፋል።

12. እንግዲህ ይህ አንዱ ምክንያት ቀላል አይደለም፤ ብቻውንም ቢሆን ከዚህ ክብር እኔን ለመመለስ በበቃ ነበር፤ አሁን ግን ከመጀመሪያው የማያንስ ሌላ መጨመር አለበት። ይህስ ምንድን ነው? ካህን ለራሱ ብቻ ሳይሆን ለዚህ ያህል ብዙ ሕዝብ እንደሚኖር ሰው፣ ልከኛ አሳብ ያለው፣ በማስተዋል ጥልቅ የሆነና በየአቅጣጫው ቍጥር የሌላቸው ዓይኖች ያሉት ሊሆን ይገባዋል። እኔ ግን ዳተኛና ልል እንደ ሆንሁ፣ የራሴንም ድኅነት ለማስገኘት በጭንቅ እንደምችል፣ ከፍቅርህ የተነሣ ጥፋቶቼን ለመሸፈን በተለይ የምትጓጓው አንተ ራስህ እንኳ ትመሰክራለህ። በዚህ ረገድ ስለ ጾም፣ ስለ ትጋት ወይም በመሬት ላይ ስለ መተኛትና ስለ ሌሎች የሥጋ ጽኑ ተግሣጾች አትንገረኝ፤ በእነዚህ ነገሮች ምን ያህል እንደምጐድል ታውቃለህና፤ በጥንቃቄ ብፈጽማቸው እንኳ አሁን ካለብኝ ዳተኝነት ጋር ለዚህ የሥልጣን ሹመት ምንም ሊጠቅሙኝ ባልቻሉ ነበር። እንደዚህ ያሉ ነገሮች በበኣት ውስጥ ተዘግቶ ስለ ራሱ ጉዳዮች ብቻ ለሚጨነቅ ሰው ታላቅ ጥቅም ሊሆኑ ይችሉ ነበር፤ ነገር ግን አንድ ሰው በዚህ ያህል ብዙ ሕዝብ መካከል ሲከፋፈልና በእርሱ አመራር ሥር ያሉትን ሰዎች የግል ጭንቀቶች አንድ በአንድ ሲገባባቸው፣ ጠንካራና እጅግ ብርቱ ባሕርይ ከሌለው በቀር ለመሻሻላቸው ምን የሚታይ ረድኤት ሊሰጥ ይችላል?

13. ከእንዲህ ያለው ጽናት ጋር በተያያዘ በነፍስ ውስጥ ሌላ የብርታት ፈተና ብፈልግ አትደነቅ። ለምግብና ለመጠጥ ለለስላሳ አልጋም ግድ አለማለት ለብዙዎች ከባድ ሥራ እንዳልሆነ እናያለንና፤ በተለይም ቢያንስ ሻካራ የአኗኗር ልማድ ላላቸውና ከልጅነታቸው ጀምሮ በዚህ መንገድ ላደጉት፣ ለሌሎችም ለብዙዎች እንዲሁ ነው፤ የሥጋ ልምምድና ልማድ የእነዚህን አድካሚ ተግባራት ክብደት ያለዝባሉና፤ ነገር ግን ስድብን፣ ውርደትን፣ ጸያፍ ንግግርንና ከበታች ካሉት የሚመጣን ፌዝ፣ በግፍም ሆነ በትክክል ቢነገር፣ እንዲሁም በገዢዎችም ሆነ በሚገዙት በከንቱና በዋዛ የሚነገርን ተግሣጽ መታገሥ — ይህ ጥቂቶች ብቻ፣ እንዲያውም እዚህም እዚያም አንድ ወይም ሁለት ሰዎች ብቻ የሚችሉት ነው፤ በቀደሙት ልምምዶች የበረቱ ሰዎችም በእነዚህ ነገሮች ፈጽመው ተናውጠው ከአረመኔ አራዊት ይበልጥ ሲቈጡ ማየት ይቻላል። እንደ እነዚህ ያሉትን ሰዎች በተለይ ከክህነት ቅጥር ግቢ ልናገልላቸው ይገባናል። አንድ ሊቀ ካህናት ምግብን ባይጸየፍ ወይም ባዶ እግሩን ባይሄድ በቤተ ክርስቲያን የጋራ ጥቅም ላይ ምንም ጉዳት አይደርስምና፤ ቍጡ ባሕርይ ግን ለያዘውም ለባልንጀሮቹም ታላቅ ጥፋትን ያስከትላል። የተጠቀሱትን ነገሮች ማድረግ በሚሳናቸው ላይ መለኮታዊ ማስፈራሪያ የለም፤ ያለ ምክንያት በሚቈጡ ላይ ግን ገሃነምና የገሃነም እሳት ተዝቶባቸዋል። እንግዲህ ከንቱ ውዳሴን የሚወድ ሰው የብዙዎችን አስተዳደር በተቀበለ ጊዜ በእሳቱ ላይ ተጨማሪ ማገዶ እንደሚጨምር፣ እንዲሁ ለብቻውም ሆነ ከጥቂቶች ጋር ሆኖ ቍጣውን መቆጣጠር የማይችል፣ ይልቁንም በቀላሉ የሚወሰድበት ሰው የመላውን ሕዝብ አመራር በአደራ ቢቀበል፣ በየአቅጣጫው ቍጥር በሌላቸው አሠቃዮች እንደሚነዳ አውሬ፣ ራሱ በጸጥታ ፈጽሞ መኖር አይችልም፤ በአደራ በተሰጡትም ሰዎች ላይ ሊቈጠር የማይችል ጉዳት ያደርሳል።

14. ያለ ልጓም በብርቱ ግፊት እየተጣደፈ እንደሚሄድ ቍጣ የአእምሮን ንጽሕናና የልቡናን የማየት ጥራት የሚያጨልም ምንም ነገር የለምና። አንዱ፦ «ቍጣ ጠቢባንን እንኳ ያጠፋል» ይላልና። የነፍስ ዓይን በሌሊት እንደሚደረግ ውጊያ ጨልሞ ወዳጆችን ከጠላቶች፣ የተከበሩትንም ከማይገባቸው መለየት አይችልምና፤ ይልቁንም ሁሉንም በተራ በአንድ ዓይነት መንገድ ይይዛቸዋል፤ የሆነ ጉዳት መቀበል ቢያስፈልግ እንኳ የነፍስን ደስታ ለማርካት ሲል ሁሉን በቀላሉ ይታገሣል። የቍጣ እሳት አንድ ዓይነት ደስታ ነውና፤ ጤናማውን ሥርዓቷንም ፈጽሞ እያናጋ ከደስታ ይልቅ በነፍስ ላይ በጭካኔ ይሠለጥናል። ሰዎችን በቀላሉ ወደ ትዕቢት፣ ጊዜውን ወደ ማይጠብቅ ጠላትነትና ምክንያት ወደሌለው ጥላቻ ይገፋቸዋልና፤ ዘወትርም የድፍረትና የከንቱ በደሎችን ለመፈጸም የተዘጋጁ ያደርጋቸዋል፤ ነፍስ በምኞት ጎርፍ እየተወሰደችና ኃይሏን የምታጠነክርበትና ይህን ያህል ታላቅ ግፊት የምትቋቋምበት ምንም ነገር ሳይኖራት፣ እንደዚህ ያሉ ሌሎች ብዙ ነገሮችን እንዲናገሩና እንዲያደርጉ ያስገድዳቸዋል።

ባስልዮስ፦ ይህን ፌዝህን ከእንግዲህ አልታገሥም፤ ከዚህ ድካም ምን ያህል የራቅህ እንደ ሆንህ የማያውቅ ማን አለ?

ዮሐንስ አፈወርቅ፦ ደጉ ወዳጄ ሆይ፣ ታዲያ ወደ ማገዶው ልታቀርበኝና የተረጋጋውን አውሬ ልትቀሰቅሰው ለምን ትፈልጋለህ? ይህን ሁኔታ ያገኘሁት በተፈጥሮ በተሰጠኝ በጎነት ሳይሆን ተገልሎ መኖርን በመውደዴ እንደ ሆነ አታውቅምን? እንዲህ ያለ ባሕርይ ያለው ሰው ለብቻው ረክቶ ሲኖር ወይም ከአንድ ወይም ከሁለት ወዳጆች ጋር ብቻ ሲቀራረብ፣ ከዚህ ምኞት ከሚነሣው እሳት ማምለጥ እንደሚችል፣ ወደ እነዚህ ሁሉ ጭንቀቶች ጥልቅ ገደል ራሱን ቢወረውር ግን እንደማይችል አታውቅምን? ያን ጊዜ ራሱን ብቻ ሳይሆን ብዙ ሌሎችንም ከእርሱ ጋር ወደ ጥፋት አፋፍ ይጐትታልና፤ ለየዋህነትም ሁሉ ግድ የሌላቸው ያደርጋቸዋል። በአስተዳደር ሥር ያለው ብዙው ሕዝብ በአጠቃላይ የሚያስተዳድሩትን ሰዎች ጠባይ እንደ አንድ ዓይነት አርአያ አድርጎ ለመመልከትና ራሱን እነርሱን ለማስመሰል ያዘነብላልና። እንግዲህ አንድ ሰው ራሱ በቍጣ እየተነፋ የእነርሱን ቍጣ እንዴት ሊያስቆም ይችላል? ከሕዝቡስ መካከል ገዢውን ቍጡ ሆኖ ሲያየው ወዲያውኑ ልከኛ ለመሆን የሚመኝ ማን ነው? የካህናት ጕድለቶች ሊሰወሩ ፈጽሞ አይቻልምና፤ ትንንሾቹ እንኳ ፈጥነው ይገለጣሉ። እንዲሁ አንድ ታጋይ በቤቱ እስከ ተቀመጠና ከማንም ጋር እስካልታገለ ድረስ ድካሙ እጅግ ታላቅ ቢሆን እንኳ ሊደብቀው ይችላል፤ ለውድድሩ ልብሱን ባወለቀ ጊዜ ግን በቀላሉ ይታወቅበታል። እንዲሁም ይህን የግልና ሥራ ፈት ሕይወት ለሚኖሩ ለአንዳንዶች ብቸኝነታቸው ጕድለቶቻቸውን የሚሸፍን መጋረጃ ይሆንላቸዋል፤ ወደ ሕዝብ ፊት በቀረቡ ጊዜ ግን ይህን የመገለል መጐናጸፊያ አውልቀው በሚታየው እንቅስቃሴያቸው ነፍሳቸውን ለሁሉ ለመግለጥ ይገደዳሉ። እንግዲህ መልካም ሥራዎቻቸው ብዙዎችን ወደ እኩል ቅንዓት በማነሣሣት እንደሚጠቅሙ፣ እንዲሁ ጕድለቶቻቸው ሰዎችን ለበጎነት ተግባር ግድ የለሽ ያደርጓቸዋል፤ መልካም የሆነውን ለማግኘት በሚያደርጉት ጥረትም ስንፍናን ያበረታታሉ። ስለዚህ የሚመለከቷትን ሰዎች ነፍሳት ደስ ታሰኝና ታበራ ዘንድ ነፍሱ በሁሉም አቅጣጫ በውበት ልታንጸባርቅ ይገባታል። የተራ ሰዎች ጥፋቶች በጨለማ እንደሚፈጸሙ ሆነው የሚያጠፉት የሚፈጽሟቸውን ብቻ ነውና፤ በጉልህ ስፍራ ያለና በብዙዎች ዘንድ የታወቀ ሰው ስሕተቶች ግን የወደቁትን በመልካም ጥረታቸው ይበልጥ ዳተኞች በማድረግ፣ ራሳቸውንም ለመጠበቅ የሚፈልጉትን ወደ ተስፋ መቍረጥ በመንዳት በሁሉ ላይ የጋራ ጉዳት ያደርሳሉ። ከእነዚህም ነገሮች ሌላ፣ የታናናሽ ሰዎች ጥፋቶች ቢገለጡ እንኳ በማንም ላይ የሚጠቀስ ጉዳት አያደርሱም፤ ከፍተኛውን የክብር ወንበር የያዙት ግን በመጀመሪያ ደረጃ ለሁሉ በግልጽ ይታያሉ፤ በትንንሽ ነገሮችም ቢሳሳቱ እነዚያ ጥቃቅን ነገሮች ለሌሎች ታላላቅ መስለው ይታያሉ፤ ሰዎች ሁሉ ኃጢአትን የሚለኩት በበደሉ መጠን ሳይሆን በበዳዩ ማዕረግ ነውና። ስለዚህ አንድ ሰው የተገለጠና ቸል የተባለ ስፍራ አግኝቶ የሚገድል ቍስል እንዳያደርስበት፣ ካህኑ በአልማዝ በሚመስል ጋሻ ጥሩር፣ በብርቱ ትጋትና ስለ አኗኗሩ በማያቋርጥ ንቃት በሁሉም አቅጣጫ ሊጠበቅ ይገባዋል፤ በዙሪያው ያሉት ሁሉ ሊመቱትና ሊጥሉት የተዘጋጁ ናቸውና፤ ጠላቶችና ተቃዋሚዎች ብቻ ሳይሆኑ ወዳጅነትን ከሚናገሩትም ብዙዎቹ ጭምር።

እንግዲህ ለክህነት የተመረጡ ሰዎች ነፍሳት ወደ ባቢሎን እቶን በተጣሉት በእነዚያ ቅዱሳን ሥጋ ላይ የእግዚአብሔር ጸጋ እንደ ሰጠው ያለ ኃይል ሊጐናጸፉ ይገባቸዋል። የዚህ እሳት ማገዶ ጭራሮና ቅጥራን ተልባ ቃጫም አይደለም፤ ይልቁንም እጅግ የሚያስፈሩ ነገሮች ናቸው፤ የሚጋለጡለት ቍሳዊ እሳት አይደለምና፤ ይልቁንም በየአቅጣጫው እየተነሣ የሚያጠቃቸውና በዚያን ጊዜ እሳቱ ለእነዚያ ወጣቶች ሥጋ ከነበረው ይበልጥ ሕይወታቸውን ጥልቅ በሆነ ፈተና የሚፈትን ሁሉን የሚበላ የቅናት ነበልባል ይከብባቸዋል። ጥቂት የገለባ ምልክት ባገኘ ጊዜ ፈጥኖ ይጣበቅበታል፤ ይህንንም ጤናማ ያልሆነ ክፍል ፈጽሞ ይበላዋል፤ የቀረው ሕንፃ ሁሉ ግን ከፀሐይ ጨረሮች ይልቅ የሚያበራ ቢሆን እንኳ በጢሱ ይለበለባል፤ ይጠቍራልም። የካህኑ ሕይወት በሁሉም አቅጣጫ በሥርዓት እስከ ተያዘ ድረስ ለሤራ የማይደፈር ነውና፤ ነገር ግን የዚህን ሕይወት አታላይ ውቅያኖስ የሚያቋርጥ ሰው እንደ መሆኑ መጠን ለሰው ተፈጥሯዊ እንደ ሆነው ጥቂት ነገርን ቸል ቢል፣ ከሌሎቹ መልካም ሥራዎቹ አንዳቸውም ከከሳሾቹ አፍ እንዲያመልጥ አይጠቅሙትም፤ ይልቁንም ያቺ ትንሽ ስሕተት ሌሎቹን ሁሉ ትጋርዳቸዋለች። ሰዎች ሁሉም በካህኑ ላይ ለመፍረድ የተዘጋጁ ናቸው፤ ሥጋ የለበሰ ፍጡር ወይም የሰውን ተፈጥሮ የወረሰ ሰው ሳይሆን፣ እንደ መልአክና ከማናቸውም ዓይነት ድካም ነጻ እንደ ወጣ አድርገው ይመለከቱታል። ሰዎች ሁሉ አምባገነንን እስከ በረታ ድረስ ሊያወርዱት ስለማይችሉ እንደሚፈሩትና እንደሚሸነግሉት፣ ጉዳዮቹ ሲበላሹበት ባዩ ጊዜ ግን ከጥቂት ጊዜ በፊት ወዳጆቹ የነበሩት የግብዝነት አክብሮታቸውን ትተው በድንገት ጠላቶቹና ተቃዋሚዎቹ እንደሚሆኑ፣ ደካማ ጎኖቹንም ሁሉ አግኝተው እንደሚያጠቁትና ከአገዛዙ እንደሚያወርዱት፣ በካህናትም ዘንድ እንዲሁ ነው። በበረታበት ጊዜ ከጥቂት ጊዜ በፊት ያከበሩትና የሚካቡት ሰዎች ጥቂት መያዣ እንዳገኙ፣ እንደ አምባገነን ብቻ ሳይሆን ከዚያ እጅግ የሚያስፈራ ነገር እንደ ሆነ አድርገው ሊያወርዱት በጉጉት ይዘጋጃሉ። አምባገነኑ ጠባቂዎቹን እንደሚፈራ እንዲሁ ካህኑም ከሁሉ በላይ ባልንጀሮቹንና አብረውት የሚያገለግሉትን ይፈራል። ከእነዚህ በላይ ክብሩን የሚመኙ ወይም ጉዳዮቹን የሚያውቁ ሌሎች የሉምና፤ አንዳች ነገር ቢከሰትም በአጠገቡ ስላሉ ከሌሎች አስቀድመው ያስተውሉታል፤ ስሙን ቢያጠፉ እንኳ በቀላሉ ሊታመኑ ይችላሉ፤ ጥቃቅን ነገሮችንም በማጋነን የሰለባቸውን ሰው ይማርካሉ። ሐዋርያዊው ቃል፦ «አንድም ብልት ቢሣቀይ ብልቶች ሁሉ ከእርሱ ጋር ይሣቀያሉ፤ አንድ ብልትም ቢከበር ብልቶች ሁሉ ከእርሱ ጋር ደስ ይላቸዋል» የሚለው ተገልብጧልና፤ አንድ ሰው በታላቅ ማስተዋሉ በሁሉም ነገር ላይ ጸንቶ መቆም ካልቻለ በቀር።

እንግዲህ እኔን ወደዚህ ያህል ታላቅ ጦርነት ልትልከኝ ትፈልጋለህን? ነፍሴስ በባሕርዩና በመልኩ እንዲህ ልዩ ልዩ ለሆነ ትግል የምትበቃ መስሎህ ነበርን? ይህን ከየት፣ ከማንስ ተማርህ? እግዚአብሔር ይህን አረጋግጦልህ ከሆነ ቃሉን አሳየኝ፤ እኔም እታዘዛለሁ፤ ካልቻልህና ፍርድህን በሰው አስተያየት ብቻ የምትመሠርት ከሆነ ግን፣ እባክህ ከዚህ ቅዠት ራስህን ነጻ አድርግ። የገዛ ጉዳዮቼን በተመለከተ ከሌሎች ይልቅ እኔን ማመን ይበልጥ ፍትሐዊ ነውና፤ «በእርሱ ውስጥ ካለው ከሰው መንፈስ በቀር ለሰው ያለውን የሚያውቅ ሰው ማን ነው?» ተብሏልና። ይህን ሹመት ተቀብዬ ቢሆን ኖሮ ራሴንም መራጮቼንም መሳለቂያ እንዳደርግና በታላቅ ኪሳራ አሁን ወዳለሁበት ወደዚህ የሕይወት ሁኔታ እንደምመለስ፣ ከዚህ በፊት ካልሆነ በእነዚህ አባባሎች አሁን እንዳሳመንሁህ ተስፋ አደርጋለሁ። ይህን ክብር በያዘው ሰው ላይ ብዙዎችን የሚያስታጥቃቸው ክፋት ብቻ ሳይሆን ከእርሱ እጅግ የበረታ ነገር — ይህን ክብር መመኘት — ነውና። ስስታም ልጆች በወላጆቻቸው እርጅና እንደሚጨነቁ፣ እንዲሁ ከእነዚህ አንዳንዶቹ የክህነት ሹመት በአንድ ሰው እጅ ለረጅም ጊዜ ተይዞ ሲያዩ — እርሱን ማጥፋት ክፋት ስለሚሆን — ሁሉም በስፍራው ለመተካት እየተመኙና እያንዳንዳቸውም ክብሩ ወደ ራሱ እንደሚዛወር እየጠበቁ ከሹመቱ ሊያወርዱት ይቻኰላሉ።

15. ቍጥር የሌላቸው አደጋዎችን የተሸከመውን የዚህን ትግል ሌላ ገጽታ ደግሞ ላሳይህ ትወዳለህን? እንግዲያስ ና፣ ለቤተ ክርስቲያን ማዕረጎች ምርጫ የሚደረግበት በአብዛኛው ልማድ የሆነባቸውን ሕዝባዊ በዓላት ጥቂት ተመልከት፤ ያን ጊዜ ካህኑ በሚያስተዳድረው ሕዝብ ቍጥር ልክ በብዙ ክሶች ሲጠቃ ታያለህ። ክብሩን የመስጠት መብት ያላቸው ሁሉ ያን ጊዜ ወደ ብዙ ወገኖች ይከፋፈላሉና፤ የሽማግሌዎችን ጉባኤ እርስ በርሱ ወይም ሊቀ ካህናትነቱን ስላገኘው ሰው አንድ ሐሳብ ሆኖ ፈጽሞ ማግኘት አይቻልም፤ ይልቁንም እያንዳንዱ ከሌሎቹ ተለይቶ ይቆማል፤ አንዱ ይህን ሰው፣ ሌላው ያን ሰው ይመርጣል። ምክንያቱም ሁሉም ብቻውን ሊታሰብ ወደሚገባው ወደ አንዱ ነገር፣ ማለትም ወደ ጠባይ በጎነት፣ አይመለከቱም፤ ይልቁንም ለዚህ ክብር የሚያበቁ ሌሎች ብቃቶች ይጠቀሳሉ፤ ለምሳሌ ስለ አንዱ፦ «ከከበረ ቤተሰብ ስለ ሆነ ይመረጥ»፣ ስለ ሌላው፦ «ታላቅ ሀብት ስላለውና ከቤተ ክርስቲያን ገቢ መደጐም ስለማያስፈልገው»፣ ስለ ሦስተኛው ደግሞ፦ «ከተቃዋሚው ሰፈር ወደ እኛ ስለ መጣ» ይባላል፤ አንዱ ከእርሱ ጋር የቅርብ ወዳጅነት ላለው ሰው ቅድሚያ ለመስጠት ይጓጓል፤ ሌላው በትውልድ ለሚዛመደው፣ ሦስተኛው ለሸንጋዩ፤ ነገር ግን በእውነት ብቁ ወደ ሆነው ሰው የሚመለከት ወይም ጠባዩን በሆነ መንገድ የሚፈትን አንድም የለም። እኔ ግን እነዚህን ነገሮች የአንድን ሰው ለክህነት መብቃት የሚያሳዩ የታመኑ መመዘኛዎች አድርጌ ከመቍጠር እጅግ የራቅሁ ከመሆኔ የተነሣ፣ ማንም ሰው ለዚያ ሹመት አፈጻጸም ትንሽ ረድኤት ያልሆነውን ታላቅ እግዚአብሔርን መምሰል ቢያሳይ እንኳ፣ ከእግዚአብሔርን መምሰሉ ጋር መልካም ችሎታን አጣምሮ ካልያዘ በቀር በዚያ ምክንያት ብቻ ልቀበለው አልደፍርም። ራሳቸውን ዘወትር የገቱና በጾም ራሳቸውን ያደከሙ ብዙ ሰዎችን አውቃለሁና፤ እነርሱም ለብቻቸው እንዲኖሩና ስለ ራሳቸው ጉዳዮች እንዲያስቡ እስከ ተፈቀደላቸው ድረስ በእግዚአብሔር ዘንድ ተቀባይነት ያገኙ ነበሩ፤ በዚህ ዓይነቱ ትምህርትም ዕለት ዕለት ጥቂት ያልሆነ ጭማሪ ያደርጉ ነበር፤ ነገር ግን ወደ ሕዝባዊ ሕይወት እንደ ገቡና የብዙዎችን አላዋቂነት ለማረም እንደ ተገደዱ፣ አንዳንዶቹ ከጅምሩ ለዚህ ያህል ታላቅ ሥራ ብቁ እንዳልሆኑ ታዩ፤ ሌሎቹም በእርሱ እንዲጸኑ በተገደዱ ጊዜ የቀድሞ ጥብቅ አኗኗራቸውን ተዉ፤ በዚህም ሌሎችን ምንም ሳይጠቅሙ በራሳቸው ላይ ታላቅ ጉዳት አደረሱ። ማንም ሰው ዘመኑን ሁሉ በአገልግሎቱ ዝቅተኛ ማዕረግ አሳልፎ እጅግ ቢያረጅ እንኳ፣ ለዕድሜው ብቻ ባለኝ አክብሮት ወደ ከፍተኛው ክብር ከፍ አላደርገውም፤ ወደዚያ የዕድሜ ዘመን ከደረሰ በኋላም አሁንም ለሹመቱ ብቁ ሳይሆን ቢቀርስ? ይህንንም አሁን የምናገረው ሽበትን ለማዋረድ ፈልጌ ወይም ከመነኮሳት ማኅበር የሚመጡትን ከዚህ ሥልጣን ፈጽሞ ለማግለል ሕግ እያወጣሁ አይደለም (ከዚያ ማኅበር የወጡ ብዙዎች በዚህ ክብር በጉልህ ያበሩባቸው ምሳሌዎች አሉና)፤ ይልቁንም ላረጋግጠው የምጓጓው ነጥብ ይህ ነው፦ እግዚአብሔርን መምሰል በራሱ ወይም የገፋ ዕድሜ ክህነትን ያገኘ ሰው በእውነት የሚገባው መሆኑን ለማሳየት የማይበቁ ከሆነ፣ ቀደም ብለው የተጠቀሱት ምክንያቶች ይህን ለማድረግ በጭንቅ ይችላሉ። ደግሞም ይበልጥ የማይረቡ ሌሎች ሰበቦችን የሚያቀርቡ ሰዎች አሉ፤ አንዳንዶች ከተቃዋሚዎች ጋር እንዳይሰለፉ በቀሳውስት ተርታ ይመዘገባሉና፤ ሌሎች ደግሞ ቸል ቢባሉ ታላቅ ጉዳት እንዳያደርሱ ከክፉ ዝንባሌያቸው የተነሣ ይመዘገባሉ። ከዚህ የበለጠ ከትክክለኛው ሥርዓት የሚቃረን ነገር ሊኖር ይችላልን? በበደል የተጫኑ ክፉ ሰዎች ሊቀጡ በሚገባቸው ነገሮች ምክንያት እንዲለመኑ፣ ከቤተ ክርስቲያን ደጃፍ እንኳ ሊከለከሉ በሚገባቸው ነገሮች ምክንያትም ወደ ክህነት ክብር እንዲወጡ ማድረግ? እንግዲህ ንገረኝ፣ እንዲህ ያሉትን ቅዱሳንና የሚያስፈሩ ነገሮች ክፉዎች ወይም ዋጋ ቢሶች በሆኑ ሰዎች እንዲረከሱ አሳልፈን ስንሰጥ፣ የእግዚአብሔርን ቍጣ ምክንያት ከዚህ በላይ እንፈልጋለንን? አንዳንድ ሰዎች ፈጽሞ የማይስማሟቸውን ነገሮች፣ ሌሎች ደግሞ ከተፈጥሯዊ ኃይላቸው በላይ የሆኑትን ነገሮች እንዲያስተዳድሩ አደራ በተሰጣቸው ጊዜ፣ የቤተ ክርስቲያንን ሁኔታ እንደ ኤውሪጶስ (ውኃው ያለ ዕረፍት ወዲያና ወዲህ እንደሚመላለስበት ጠባብ ባሕር) ያደርጉታልና።

ቀድሞ ዓለማውያን ገዢዎችን እሳለቅባቸው ነበር፤ ክብራቸውን ሲያከፋፍሉ በሀብት፣ በዕድሜ ብልጫና በሰው ዘንድ ባለ ታዋቂነት እንጂ በግብረ ገባዊ በጎነት አይመሩምና፤ ነገር ግን ይህ ዓይነቱ ሞኝነት በእኛ ጉዳዮች ውስጥም ጥሶ እንደ ገባ በሰማሁ ጊዜ፣ የእነርሱን አካሄድ ከእንግዲህ እንዲህ እጅግ አስከፊ አድርጌ አልቈጠርሁትም። የብዙዎችን ምስጋና የሚወዱና ሁሉን ለትርፍ ብለው የሚያደርጉ ዓለማውያን ሰዎች እነዚህን ኃጢአቶች ቢሠሩ ምን ያስደንቃል? ቢያንስ ከእነዚህ ተጽዕኖዎች ሁሉ ነጻ እንደ ሆኑ የሚያስመስሉት ከእነርሱ በምንም የተሻለ ዝንባሌ ሳይኖራቸው፣ ስለ ሰማያዊ ነገሮች በሚደረግ ትግል ውስጥ ሆነው፣ ለውሳኔ የቀረበው ጉዳይ የእርሻ መሬትን ወይም እንዲህ ያለውን ሌላ ነገር የሚመለከት እንደ ሆነ አድርገው ይሠራሉና። ተራ ሰዎችን እንደ ነገሩ ወስደው አንድያ የእግዚአብሔር ልጅ ክብሩን ባዶ ማድረግንና ሰው መሆንን፣ የባሪያንም መልክ መያዝን፣ መተፋትንና መጐሰምን፣ በሥጋም የነቀፋ ሞትን መሞትን እምቢ ባላለላቸው ነገሮች ላይ ይሾሟቸዋልና። በዚህም እንኳ አያቆሙም፤ ይልቁንም በእነዚህ በደሎች ላይ እጅግ የከፉ ሌሎችን ይጨምራሉ፤ የማይገባቸውን ሰዎች መምረጥ ብቻ ሳይሆን በሚገባ ብቁ የሆኑትንም ያባርራሉና። የቤተ ክርስቲያንን ደኅንነት ከሁለቱም ወገን ማጥፋት አስፈላጊ እንደ ሆነ፣ ወይም የቀደመው ማስቈጣት የእግዚአብሔርን ቍጣ ለማቀጣጠል በቂ እንዳልሆነ ያህል፣ የማያንስ ጐጂ የሆነ ሌላ ዘዴ ደግሞ ፈጥረዋል። የማይጠቅሙትን በግድ ማስገባት አስከፊ እንደ ሆነ ሁሉ የሚጠቅሙትን ማባረርም እንዲሁ አስከፊ አድርጌ እቈጥረዋለሁና። ይህም በእውነት ይፈጸማል፤ ስለዚህ የክርስቶስ መንጋ በየትኛውም አቅጣጫ መጽናናትን ማግኘት ወይም በነጻነት መተንፈስ አይችልም። እንግዲህ እንደዚህ ያሉ ሥራዎች በእልፍ መብረቆችና [በቅዱሳት መጻሕፍት] ከተዛተብን ከገሃነም እሳት ይበልጥ በሚያቃጥል እሳት ሊቀጡ አይገባቸውምን? ይሁን እንጂ እነዚህ አስከፊ ክፋቶች ኃጢአተኛው ተመልሶ በሕይወት እንዲኖር እንጂ እንዲሞት በማይወደው በእርሱ ዘንድ በትዕግሥት ይታለፋሉ። ታዲያ አንድ ሰው በፍቅሩ እንዴት በበቂ ሊደነቅ፣ በምሕረቱስ እንዴት ሊገረም ይችላል? የክርስቶስ የሆኑት የክርስቶስን ንብረት ከጠላቶችና ከተቃዋሚዎች ይበልጥ ያጠፋሉ፤ ይሁን እንጂ ቸሩ ጌታ አሁንም በየዋህነት ይይዛቸዋል፤ ወደ ንስሐም ይጠራቸዋል። አቤቱ ጌታ ሆይ፣ ክብር ለአንተ ይሁን! ክብር ለአንተ! የፍቅርህ ጥልቀት ምንኛ ሰፊ ነው! የትዕግሥትህ ባለ ጠግነት ምንኛ ታላቅ ነው! ስለ ስምህ ብለው ከታናሽነትና ከማይታወቅ ሁኔታ ተነሥተው ወደ ክብርና ወደ ታዋቂነት ስፍራ የደረሱ ሰዎች፣ የሚደሰቱበትን ክብር በሰጣቸው በእርሱ ላይ ይጠቀሙበታል፤ እጅግ የደፈረ ድፍረት የሞላበትን ሥራ ይሠራሉ፤ ቅዱሳት ነገሮችንም ያዋርዳሉ፤ ክፉዎች በብዙ ደኅንነትና ፍጹም ፍርሃት በሌለበት ሁኔታ ሁሉን እንደ ፈቃዳቸው ያጠፉ ዘንድ የቅንዓት ሰዎችን ይጥላሉ፤ ያባርራሉም። የዚህን አስከፊ ክፋት ምክንያቶች ማወቅ ብትፈልግ፣ ቀደም ብለው ከተጠቀሱት ጋር ተመሳሳይ እንደ ሆኑ ታገኛለህ፤ አንድ ሥርና አንዲት እናት አላቸውና፣ ለማለት ያህል — እርሷም ቅናት ናት፤ ይህ ግን በልዩ ልዩ መልክ ይገለጣል። አንዱ ወጣት ስለ ሆነ ከዕጩዎች ዝርዝር መሰረዝ አለበት ይባላል፤ ሌላው መሸንገል ስለማያውቅ፤ ሦስተኛው እከሌን ስላስቀየመ፤ አራተኛው እከሌ ያቀረበው ሰው ውድቅ ሆኖ ይህ ሰው ሲመረጥ አይቶ እንዳያዝን፤ አምስተኛው ደግና የዋህ ስለ ሆነ፤ ስድስተኛው ለኃጢአተኞች አስፈሪ ስለ ሆነ፤ ሰባተኛው ደግሞ በሌላ እንዲህ ያለ ምክንያት፤ የሚፈልጉትን ያህል ሰበብ ለማግኘት አይቸገሩምና፤ ሌላ ሰበብ ባጡ ጊዜም የሰውን ሀብት ብዛት እንኳ ተቃውሞ ሊያደርጉት ይችላሉ። እንዲያውም አንድ ሰው ወደዚህ ክብር በድንገት ሳይሆን በዝግታና ቀስ በቀስ መምጣት እንዳለበት የሚያሳዩ የፈለጉትን ያህል ሌሎች ምክንያቶች ማግኘት ይችላሉ። እዚህም ይህን ጥያቄ ልጠይቅ እወዳለሁ፦ «እንግዲህ ከእንደዚህ ያሉ ነፋሳት ጋር የሚታገለው ሊቀ ካህናት ምን ያድርግ? እንደዚህ ያሉትን ማዕበሎች እንዴት ይቋቋማል? እነዚህንስ ጥቃቶች ሁሉ እንዴት ይመክታል?»

ጉዳዩን በቅን መርሆዎች ቢያካሂድ፣ ለእርሱም ሆነ ለዕጩዎቹ ጠላቶችና ተቃዋሚዎች የሆኑ ሁሉ ዕለት ዕለት ጠብን እያነሣሡና በዕጩዎቹ ላይ ማለቂያ የሌለው ንቀት እየከመሩ፣ ከዝርዝሩ እስኪያሰርዟቸው ወይም የራሳቸውን ወዳጆች እስኪያስገቡ ድረስ ሁሉን ለክርክር ብለው ያደርጋሉና። እንዲያውም ይህ አንድ የመርከብ መሪ በእርሱ፣ በመርከበኞቹና በባሕር ወታደሮቹ ላይ በየሰዓቱ ዘወትር የሚያሤሩ የባሕር ወንበዴዎችን በመርከቡ ይዞ እንደሚጓዝ ያህል ነው። ከእንደዚህ ያሉ ሰዎች ሞገስን ከገዛ ድኅነቱ አስበልጦ የማይገባቸውን ዕጩዎች ቢቀበል ደግሞ፣ በእነርሱ ፋንታ እግዚአብሔርን ጠላት አድርጎ ያገኛል፤ ከዚያስ የሚያስፈራ ምን ሊኖር ይችላል? ይሁን እንጂ ሁሉም እርስ በርሳቸው ስለሚተባበሩና በዚህም ከቀድሞው ይበልጥ ስለሚበረቱ፣ ከእነርሱ ጋር ያለው ግንኙነት ከቀድሞው ይበልጥ አስቸጋሪ ይሆናል። ከተቃራኒ አቅጣጫዎች የሚመጡ ብርቱ ነፋሳት እርስ በርሳቸው ሲጋጩ፣ እስከዚያ ጸጥ ብሎ የነበረው ውቅያኖስ በድንገት እንደሚናወጥና ባለ አረፋ ማዕበሎቹን አንሥቶ በላዩ የሚጓዙትን እንደሚያጠፋ፣ እንዲሁ ቤተ ክርስቲያንም የረከሱ ሰዎችን በተቀበለች ጊዜ ቀድሞ ጸጥ ብሎ የነበረው ገጽታዋ በሻካራ ሞገድ ይሸፈናል፤ በመርከብ መሰበር ፍርስራሾችም ይሞላል።

16. እንግዲህ እንዲህ ያለውን ማዕበል የሚቋቋምና ለጋራው ደኅንነት እንደዚህ ያሉትን ታላላቅ መሰናክሎች በብልሃት የሚያስተዳድር ሰው ምን ዓይነት ሰው ሊሆን እንደሚገባው አስብ፤ እነዚህን ሁሉ ችግሮች በድል ይታገል ዘንድ ግርማ ያለው ነገር ግን ከትዕቢት የነጻ፣ የሚያስፈራ ነገር ግን ደግ፣ ለማዘዝ የሚበቃ ነገር ግን ተግባቢ፣ የማያዳላ ነገር ግን ትሑት ጠባይ ያለው፣ ዝቅ ያለ ነገር ግን የማይለማመጥ፣ ብርቱ ነገር ግን የዋህ ሊሆን ይገባዋልና። ለሹመቱ በሚገባ ብቁ የሆነውን ሰው ሁሉም ቢቃወሙት እንኳ በታላቅ ሥልጣን ወደ ፊት ሊያቀርበው፣ ብቁ ያልሆነውንም ሰው ሁሉም ለእርሱ ቢያሤሩ እንኳ በዚያው ሥልጣን ሊጥለው ይገባዋል፤ በምንም ነገር በጠላትነትም ሆነ በአድልዎ ሳይነዳ የቤተ ክርስቲያንን መታነጽ ብቻ አንዱን ዓላማ አድርጎ ሊመለከት ይገባዋል። እንግዲህ የዚህን ሹመት አገልግሎት እምቢ በማለቴ በምክንያት የሠራሁ ይመስልሃልን? ነገር ግን ምክንያቶቼን ሁሉ ገና ከአንተ ጋር አልጨረስሁም፤ የምጠቅሳቸው ሌሎች ጥቂቶች አሉኝና። ከክሶችህ ራሱን ነጻ ለማድረግ የሚፈልገውን ወዳጅና ቅን ሰው ማዳመጥ አይሰለችህ፤ እነዚህ ቃላት ስለ እኔ ለምታቀርበው መከላከያ የሚጠቅሙ ብቻ ሳይሆኑ ለሹመቱ ተገቢ አስተዳደርም ትንሽ ያልሆነ ረድኤት ይሆናሉና። ወደዚህ የሕይወት መንገድ ሊገባ ያለ ሰው እጁን በአገልግሎቱ ላይ ከመጫኑ በፊት ጉዳዮችን ሁሉ በሚገባ መመርመር አስፈላጊ ነውና። ለምን ብለህ ትጠይቃለህን? ሁሉን በግልጽ የሚያውቅ ሰው ሌላ ጥቅም ባይኖረው እንኳ፣ እነዚህ ነገሮች ሲደርሱበት እንግዳ ነገር እንዳልሆኑበት ይህን ጥቅም ያገኛልና። እንግዲህ በመጀመሪያ የመበለቶችን ቍጥጥር ጉዳይ፣ ወይም የደናግልን እንክብካቤ፣ ወይም የፍርድ ሥራን ችግር ልቅረብን? በእያንዳንዳቸው ውስጥ የተለየ ዓይነት ጭንቀት አለና፤ ፍርሃቱም ከጭንቀቱ ይበልጣል።

በመጀመሪያ ከሌሎቹ ይልቅ ቀላል ከሚመስለው ጉዳይ ልጀምር፤ የመበለቶች ኀላፊነት እነርሱን ለሚንከባከቡ ሰዎች ጭንቀት የሚፈጥር የሚመስለው ስለ ገንዘብ ወጪ ብቻ ነው፤ ነገሩ ግን ሌላ ነው፤ እዚህም በመዝገብ ሲጻፉ ጥንቃቄ የተሞላበት ምርመራ ያስፈልጋል፤ ያለ ተገቢ መለየት በዝርዝሩ ላይ በማስፈራቸው ማለቂያ የሌለው ጉዳት ደርሷልና። ቤተሰቦችን አፍርሰዋልና፤ ትዳሮችንም አለያይተዋል፤ ብዙ ጊዜም በሌብነት፣ በመስረቅና በእንዲህ ያሉ ነውረኛ ድርጊቶች ተይዘዋል። እንደ እነዚህ ያሉ ሴቶች ከቤተ ክርስቲያን ገቢ መደገፋቸው ከእግዚአብሔር ቅጣትን፣ በሰዎችም ዘንድ ጽኑ ኵነኔን ያመጣል፤ መልካም ለማድረግ የሚፈልጉትንም ሰዎች ቅንዓት ያቀዘቅዛል። ለክርስቶስ እንዲሰጠው የታዘዘውን ሀብት የክርስቶስን ስም በሚያሰድቡ ላይ ለማውጣት የሚመርጥ ማን ነው? ስለዚህ የችግረኞች ቀለብ ቀደም ብለው በተጠቀሱት ሴቶች ብቻ ሳይሆን ራሳቸውን መርዳት በሚችሉትም እንዳይባክን ጥብቅና ትክክለኛ ምርመራ ሊደረግ ይገባል። ይህንንም ምርመራ ከምንጭ እንደሚፈስ የበዛና የማያቋርጥ የቀለብ ፈሳሽ እንዲኖር ለማረጋገጥ ሌላ ዓይነት ትንሽ ያልሆነ ጭንቀት ይከተለዋል፤ የግድ የሆነ ድህነት የማይጠግብ፣ ነጭናጫና ውለታ ቢስ የሆነ ክፋት ነውና። የሚያጕረመርሙትንም አፍ ለመዝጋትና ሰበብን ሁሉ ለማሳጣት ታላቅ ማስተዋልና ታላቅ ቅንዓት ያስፈልጋል። ብዙ ሰዎች ማንንም ከገንዘብ ፍቅር በላይ ሆኖ ሲያዩት ወዲያውኑ ለዚህ መጋቢነት በሚገባ ብቁ እንደ ሆነ አድርገው ያቀርቡታል። እኔ ግን ከሌሎች ባሕርያት ሁሉ አስቀድሞ ሊኖር የሚገባው ቢሆንም፣ ይህ የነፍስ ታላቅነት በራሱ ብቻ ፈጽሞ በቂ ነው ብዬ አላስብም፤ ያለ እርሱ ሰው ከጠባቂነት ይልቅ አጥፊ፣ ከእረኛም ይልቅ ተኵላ ይሆናልና፤ ይሁን እንጂ ከእርሱ ጋር ሌላ ባሕርይ እንዲኖርም ሊጠየቅ ይገባል። ይህም ባሕርይ ትዕግሥት ነው፤ እርሱም በሰዎች ዘንድ ለመልካም ነገሮች ሁሉ ምክንያት ነው፤ ነፍስንም እየገፋ ወደ ጸጥ ያለ ወደብ እንደሚመራት ነው። መበለቶች ከድህነታቸው፣ ከዕድሜያቸውና ከተፈጥሮ ጠባያቸው የተነሣ ገደብ በሌለው የመናገር ነጻነት (እንዲህ ብጠራው ይሻለኛልና) የሚደሰቱ ወገኖች ናቸውና፤ ሊያመሰግኑባቸው በሚገባቸው ነገሮችም ጊዜውን ያልጠበቀ ጩኸትንና ከንቱ አቤቱታን ልቅሶንም ያሰማሉ፤ ረክተው ሊቀበሏቸው ስለሚገባቸው ነገሮችም ክስ ያቀርባሉ። ተቈጣጣሪው እነዚህን ሁሉ በልግስና መንፈስ ሊታገሥ ይገባዋል፤ ምክንያት በሌለው ብስጭታቸውም ሆነ ምክንያት በሌለው አቤቱታቸው ሊቈጣ አይገባውም። እነዚህ ሰዎች በመከራቸው ሊራራላቸው እንጂ ሊሰደቡ አይገባቸውምና፤ መከራቸውን መርገጥና ድህነት በሚያመጣው ሥቃይ ላይ የስድብን ሥቃይ መጨመርም እጅግ ጭካኔ የተሞላበት ድርጊት ይሆናል። ስለዚህ ከሰዎች ሁሉ እጅግ ጠቢብ ከሆኑት አንዱ የሰውን ተፈጥሮ ስስትና ትዕቢት ተመልክቶ፣ የድህነትንም ባሕርይና እጅግ የከበረውን ጠባይ እንኳ የማዋረድ፣ በእነዚሁ ነገሮችም ብዙ ጊዜ ያለ ኀፍረት እንዲሠራ የማድረግ አስፈሪ ኃይሉን አስቦ፣ አንድ ሰው በተከሰሰ ጊዜ እንዳይበሳጭ፣ በማያቋርጥ ልመናም ተቈጥቶ ሊረዳ በሚገባው ቦታ ጠላት እንዳይሆን፣ ለለማኙ ተግባቢና ቀራቢ እንዲሆን ያስተምረዋል፤ እንዲህ ሲል፦ «ጆሮህን ወደ ድሃ አዘንብል፤ በየዋህነትም የወዳጅነት መልስ ስጠው።» ደግሞም ለማስቈጣት የተሳካለትን ሰው ትቶ (ለተሸነፈው ሰው ምን ሊባል ይችላል?)፣ የሌላውን ድካም ሊሸከም ወደሚችለው ሰው ይናገራል፤ ስጦታውን ከመስጠቱ በፊት ለማኙን በፊቱ የዋህነትና በቃሉ ልስላሴ እንዲያቀና ይመክረዋል። ነገር ግን ማንም ሰው የእነዚህን መበለቶች ንብረት ባይወስድም ቍጥር በሌለው ነቀፋ ቢጭናቸው፣ ቢሰድባቸውና ቢቈጣባቸው፣ ድህነት ያመጣውን ተስፋ መቍረጥ በስጦታው ማቅለል ብቻ ሳይሆን በስድቡ ጭንቀቱን ያከብደዋል። በረሃብ ግዴታ እጅግ ያለ ኀፍረት እንዲሠሩ ቢገደዱም፣ በዚህ ግዴታ ግን ያዝናሉና። እንግዲህ ረሃብን ከመፍራት የተነሣ ለመለመን ሲገደዱ፣ ከመለመናቸውም የተነሣ ኀፍረትን ለማውለቅ ሲገደዱ፣ ደግሞም ከኀፍረት ማጣታቸው የተነሣ ሲሰደቡ፣ የተስፋ መቍረጥ ኃይል ውስብስብ ሆኖና በብዙ ጨለማ ታጅቦ በነፍስ ላይ ይሰፍራል። እነዚህን ሰዎች በኀላፊነት የያዘ ሰውም በቍጣው ግንፍልታ ተስፋ መቍረጣቸውን እንዳይጨምር ብቻ ሳይሆን በምክሩ አብዛኛውን እንዲያስወግድላቸው እጅግ ታጋሽ ሊሆን ይገባዋል። የተሰደበ ሰው ታላቅ ብልጽግና ቢኖረውም ከስድቡ ከደረሰበት ምት የተነሣ የሀብቱን ጥቅም እንደማይሰማው፣ በተቃራኒው ግን በደግ ቃላት የተነገረውና ስጦታው በማበረታቻ ታጅቦ የተሰጠው ሰው ይበልጥ ሐሤት ያደርጋል፤ ደስም ይለዋል፤ የተሰጠውም ነገር በአሰጣጡ መንገድ ዋጋው እጥፍ ይሆናል። ይህንንም የምናገረው ከራሴ ሳይሆን አሁን ትእዛዙን ከጠቀስሁለት ከእርሱ ተውሼ ነው፦ «ልጄ ሆይ፣ በጎ ሥራህን አታጕድፍ፤ አንዳች ነገር በምትሰጥበትም ጊዜ የሚያሳዝኑ ቃላትን አትናገር። ጠል ትኩሳትን አያበርድምን? እንዲሁ ቃል ከስጦታ ይሻላል። እነሆ፣ ቃል ከስጦታ የሚሻል አይደለምን? ሁለቱ ግን በቸር ሰው ዘንድ ይገኛሉ።»

ነገር ግን የእነዚህ ሰዎች ተቈጣጣሪ የዋህና ታጋሽ ብቻ ሳይሆን ንብረትን በማስተዳደር ረገድም ብልህ ሊሆን ይገባዋል፤ ይህ ብቃት ቢጐድል የድሆች ጉዳይ እንደ ገና በዚያው ችግር ውስጥ ይወድቃልና። ከብዙ ጊዜ በፊት ያልሆነ ይህን አገልግሎት በአደራ የተቀበለ አንድ ሰው ብዙ የገንዘብ ክምችት ሰብስቦ ራሱም አልበላውም፤ ከጥቂቶች በቀርም ለሚያስፈልጋቸው አላወጣውም፤ ይልቁንም አብዛኛውን በመሬት ውስጥ ቀብሮ አስቀመጠው፤ የጭንቀት ጊዜ እስኪመጣም ድረስ ቈየ፤ ያን ጊዜም ሁሉም በጠላት እጅ ተሰጠ። ስለዚህ የቤተ ክርስቲያን ሀብት ከመጠን በላይ የበዛ ወይም የጐደለ እንዳይሆን፣ ይልቁንም የሚሰበሰበው ቀለብ ሁሉ ለሚያስፈልጋቸው በፍጥነት እንዲከፋፈል፣ የቤተ ክርስቲያንም ሀብት በእርሷ አስተዳደር ሥር ባሉት ሰዎች ልብ ውስጥ እንዲከማች ብዙ አርቆ ማሰብ ያስፈልጋል።

ደግሞም እንግዶችን በመቀበልና ሕሙማንን በመንከባከብ ረገድ ምን ያህል ታላቅ የገንዘብ ወጪ እንደሚያስፈልግ፣ በእነዚህ ጉዳዮች ላይ የሚሾሙትም ሰዎች ምን ያህል ትክክለኛነትና ማስተዋል እንደሚያስፈልጋቸው አስብ። ይህ ወጪ አሁን ከተናገርሁት እንኳ የበለጠ መሆኑ ብዙ ጊዜ አስፈላጊ ነውና፤ የሚቈጣጠረውም ሰው ሕሙማንን ለማሳረፍ ሲያስብ የሚያስፈልጋቸውን የሚያቀርቡትን ሰዎች ነፍሳት እንዳያስቀይም፣ ባለ ጠጎች በስጦታቸው እንዲፎካከሩና እንዳይሰስቱ ያዘነብሉ ዘንድ ከቀለብ የማቅረብ ብልሃት ጋር ጥንቃቄንና ጥበብን አጣምሮ ሊይዝ ይገባዋል። ነገር ግን እዚህ ትጋትና ቅንዓት እጅግ በላቀ መጠን ሊታዩ ያስፈልጋል፤ ሕሙማን ለማስደሰት አስቸጋሪዎች ናቸውና፤ ለመዛልም ያዘነብላሉ፤ ታላቅ ትክክለኛነትና ጥንቃቄ ካልተደረገም ትንሽ ቸልታ እንኳ በታማሚው ላይ ታላቅ ጉዳት ለማድረስ በቂ ነው።

17. ነገር ግን በደናግል እንክብካቤ ረገድ ሀብቱ ይበልጥ በከበረበት መጠን ፍርሃቱም ይበልጣል፤ ይህም መንጋ ከሌሎቹ ይበልጥ የከበረ ባሕርይ ያለው ነው። እንዲያውም አሁን እንኳ ወደ እነዚህ ቅዱሳን ማኅበር ውስጥ ቍጥር በሌላቸው ክፉ ጠባዮች የተሞሉ እጅግ ብዙ ሴቶች ዘው ብለው ገብተዋል፤ በዚህም ረገድ ኀዘናችን ከሌላው ይበልጣል፤ ድንግል ስትስትና መበለት ስትስት ያለው ልዩነት በነጻ የተወለደች ልጃገረድና በአገልጋይዋ መካከል ያለው ልዩነት ያህል ነውና። በመበለቶች ዘንድ በእርግጥ መቀለድ፣ እርስ በርስ መሰዳደብ፣ መሸንገል ወይም ዓይን አውጣ መሆን፣ በየቦታው በሕዝብ ፊት መታየትና በገበያ ስፍራ መዘዋወር የተለመደ ልማድ ሆኗል። ድንግል ግን ለከበሩ ዓላማዎች ተጋድላለች፤ ከፍተኛውን የፍልስፍና ዓይነት አጥብቃ ፈልጋለች፤ መላእክት የሚኖሩትን ሕይወት በምድር ላይ ለማሳየትም ቃል ገብታለች፤ ገና በሥጋ ሳለችም ሥጋ የሌላቸው ኃይላት የሚያደርጉትን ሥራ ለመሥራት ታስባለች። ደግሞም ብዙ ወይም አላስፈላጊ መንገዶችን ልትሄድ አይገባትም፤ ከንቱና እንደ ነገሩ የሆኑ ቃላትን መናገርም አልተፈቀደላትም፤ ስድብንና ሽንገላንማ በስም እንኳ ልታውቃቸው አይገባም። በዚህም ምክንያት እጅግ ጥንቃቄ የተሞላበት ጥበቃና የበለጠ ረድኤት ያስፈልጋታል። የቅድስና ጠላት እነዚህን ሰዎች ዘወትር በድንገት ያጠቃቸዋልና፤ ያደባባቸዋልም፤ ከእነርሱም አንዲቱ ብትሰናከልና ብትወድቅ ሊውጣት ተዘጋጅቷል፤ ወጥመድ የሚዘረጉባቸው ብዙ ወንዶችም አሉ፤ ከእነዚህ ሁሉ በተጨማሪ የገዛ ሰብዓዊ ተፈጥሯቸው ስሜታዊነት አለ፤ ስለዚህ በአጠቃላይ ሲነገር ድንግል ለሁለት ዓይነት ጦርነት ራሷን ማስታጠቅ አለባት፤ አንዱ ከውጭ የሚያጠቃት፣ ሌላው ደግሞ ከውስጥ የሚጫናት ነው። በእነዚህ ምክንያቶች የደናግል ተቈጣጣሪ ታላቅ ስጋት ይደርስበታል፤ ከፈቃዱ የሚቃረን አንዳች ነገር ቢፈጸም ደግሞ — እግዚአብሔር ይጠብቀን እንጂ — አደጋውና ጭንቀቱ ይበልጥ ታላቅ ይሆናል። ተሸሽጋ የምትኖር ሴት ልጅ ለአባቷ እንቅልፍ ማጣት ምክንያት ከሆነች፣ መካን እንዳትሆን ወይም የዕድሜዋ አበባ (ሳታገባ) እንዳያልፍ ወይም (በባሏ) እንዳትጠላ ፍርሃቱ ታላቅ በሆነበት ሁኔታ ስለ እርሷ ያለው ጭንቀት እንቅልፍ ቢነሣው፣ ጭንቀቱ ከእነዚህ ስለ አንዳቸውም ሳይሆን እጅግ ስለሚበልጡ ሌሎች ነገሮች የሆነ ሰው ምን ይደርስበት ይሆን? በዚህ ረገድ የሚናቀው ሰው ሳይሆን ራሱ ክርስቶስ ነውና፤ ይህም መካንነት የነቀፋ ጉዳይ ብቻ አይደለም፤ ይልቁንም ክፋቱ በነፍስ ጥፋት ይፈጸማል፤ «መልካም ፍሬ የማያደርግ ዛፍ ሁሉ ይቆረጣል ወደ እሳትም ይጣላል» ተብሏልና። በመለኮታዊው ሙሽራ ለተተወች ሴት የፍቺ ጽሕፈት ተቀብላ መሄድ ብቻ በቂ አይደለም፤ ይልቁንም የዘላለም ቅጣትን ፍዳ መክፈል አለባት። ደግሞም የሥጋ አባት ሴት ልጁን መጠበቅን ቀላል የሚያደርጉለት ብዙ ነገሮች አሉት፤ እናቲቱ፣ ሞግዚቲቱና ብዙ ሴት አገልጋዮች ወላጁን ልጃገረዲቱን በሰላም እንዲጠብቅ በመርዳት ይካፈላሉና። እርሷ ወደ ገበያ ስፍራ ዘወትር እንድትጣደፍ አልተፈቀደላትምና፤ ወደዚያ በሄደችም ጊዜ ለአላፊ አግዳሚው ራሷን ለማሳየት አትገደድም፤ የምሽቱ ጨለማ መታየት የማትፈልገውን ሴት ከቤቱ ግድግዳዎች ባልተናነሰ ይሰውራታልና። ከእነዚህም ነገሮች ሌላ የሰዎችን ዓይን እንድትጋፈጥ ሊያስገድዳት ከሚችል ምክንያት ሁሉ ነጻ ሆናለች፤ ስለ ኑሮ አስፈላጊ ነገሮች ጭንቀት ወይም የጨቋኞች ዛቻ ወይም እንዲህ ያለ ማናቸውም ነገር ወደዚህ አሳዛኝ ግዴታ አያደርሳትምና፤ በእነዚህ ጉዳዮች ሁሉ አባቷ በእርሷ ፋንታ ይሠራልና፤ እርሷ ራሷ ግን ለእርሷ ከሚገባው ጨዋ አካሄድ የማይመጥን ነገርን ከማድረግ ወይም ከመናገር መራቅ የሚል አንድ ጭንቀት ብቻ አላት። በሌላው ረገድ ግን ድንግሊቱን መጠበቅ ለአባቱ አስቸጋሪ፣ ይልቁንም የማይቻል የሚያደርጉ ብዙ ነገሮች አሉ፤ እርሷን ከራሱ ጋር በቤቱ ሊያኖራት አይችልምና፤ በዚያ መንገድ አብሮ መኖር ተገቢም አስተማማኝም አይሆንምና። እነርሱ ራሳቸው ምንም ጉዳት ባይደርስባቸው፣ ይልቁንም ንጽሕናቸውን ሳያጐድፉ ቢጠብቁ እንኳ፣ እርስ በርሳቸው ኃጢአት እንደ ሠሩ ያህል ስላሰናከሏቸው ነፍሳት ሒሳብ መስጠት አለባቸውና። አብረው መኖርም ስለማይቻላቸው የጠባይን እንቅስቃሴዎች መረዳት፣ ሥርዓት የሌላቸውን ግፊቶች ማፈን፣ ወይም በሥርዓት የተቃኙትን ማሠልጠንና ማሻሻል ቀላል አይደለም። መውጣት መግባቷንም መቈጣጠር ቀላል ነገር አይደለም፤ ድህነቷና ጠባቂ ማጣቷ የአካሄዷን ተገቢነት በትክክል የሚመረምር እንዲሆን አይፈቅድለትምና። ጉዳዮቿን ሁሉ ለማስተዳደር ስለምትገደድ፣ ቢያንስ ራሷን ለመግዛት ካላዘነበለች ለመውጣት ብዙ ሰበቦች አሏት። እንግዲህ ዘወትር በቤት እንድትቀመጥ የሚያዛት ሰው ለኑሮ አስፈላጊ የሆኑትን ነገሮች በማቅረብ ራሷን እንድትችል በማድረግና የእነዚህን ነገሮች አስተዳደር የምትከታተል አንዲት ሴት በመስጠት እነዚህን ሰበቦች ሊያስቀር ይገባዋል። ደግሞም ከቀብር ሥነ ሥርዓቶችና ከሌሊት በዓላት ሊያርቃት ይገባዋል፤ ያ ተንኰለኛ እባብ በበጎ ሥራዎች አማካይነት እንኳ መርዙን እንዴት እንደሚበትን በሚገባ ያውቃልና። ልጃገረዲቱም በሁሉም አቅጣጫ መታጠር አለባት፤ የማይታለፍ ግዴታ ካላስገደዳት በቀር በዓመቱ ሁሉ ከቤት አልፎ አልፎ ብቻ ልትወጣ ይገባታል። እንግዲህ ማንም ሰው ከእነዚህ ነገሮች አንዳቸውም ኤጲስ ቆጶስ በእጁ ሊይዘው የሚገባ ሥራ አይደለም ቢል፣ በየጉዳዩ ስለሚፈጸመው ነገር ጭንቀቶቹና ምክንያቶቹ ወደ እርሱ እንደሚቀርቡ እርግጠኛ ይሁን። በሌሎች ጥፋቶች ምክንያት ሊደርስበት ከሚገባው ወቀሳ ነጻ ይሆን ዘንድ እርሱ ሁሉን ማስተዳደሩ፣ ከአስተዳደሩ ተቈጥቦ ሌሎች ሰዎች ስላደረጉት ነገር ተጠያቂ መሆንን ከመፍራት እጅግ የተሻለ ነው። ደግሞም እነዚህን ነገሮች በራሱ የሚያደርግ ሰው ሁሉንም በታላቅ ቅለት ይፈጽማቸዋል፤ የሁሉን ሰው አስተያየት በማስለወጥ እንዲያደርገው የሚገደድ ግን ብቻውን ከመሥራት በመዳኑ የሚያገኘው ዕረፍት በሚቃወሙትና ውሳኔዎቹን በሚዋጉት ሰዎች ምክንያት የሚደርስበትን ድካምና ሁከት ያህል አይሆንም። ይሁን እንጂ ከደናግል እንክብካቤ ጋር የተያያዙትን ጭንቀቶች ሁሉ ልዘረዝራቸው አልችልም፤ በዝርዝሩ ውስጥ ሊጻፉ በሚገባቸው ጊዜ ይህን ሥራ በአደራ ለተቀበለው ሰው ትንሽ ያልሆነ ችግር ያስከትላሉና።

ደግሞም የኤጲስ ቆጶስ ሹመት የፍርድ ክፍል ቍጥር የሌላቸው ብስጭቶችን፣ ታላቅ የጊዜ ብክነትንና ዓለማዊ ጉዳዮችን ለመፍረድ የሚቀመጡ ሰዎች ከሚገጥማቸው የሚበልጡ ችግሮችን ይዟል፤ ትክክለኛውን ፍትሕ ማግኘት ድካም ነውና፤ በተገኘም ጊዜ ከማጥፋት መጠበቅ አስቸጋሪ ነው። የሚደርሰውም የጊዜ ብክነትና ችግር ብቻ ሳይሆን ትንሽ ያልሆነ አደጋም ነው። ከዚህ ቀደም ከደካሞቹ ወንድሞች አንዳንዶቹ ወደ ክርክር ጉዳዮች ገብተው፣ ድጋፍ ስላላገኙ በእምነት ነገር መርከባቸው ተሰብሮ ጠፍተዋልና። የተበደሉት ብዙዎቹ እንደ በደሉት ሁሉ የማይረዷቸውን ይጠላሉና፤ የጉዳዮቹን ውስብስብነት፣ ወይም የዘመኑን ችግር፣ ወይም የክህነት ሥልጣን ወሰንን፣ ወይም እንዲህ ያለውን ማናቸውንም ነገር ከግምት አያስገቡም፤ ይልቁንም አንድ ዓይነት መከላከያ ብቻ — ከሚጨቍኗቸው ክፋቶች መፈታትን ብቻ — የሚቀበሉ ምሕረት የለሽ ፈራጆች ናቸው። ይህን ማቅረብ የማይችል ሰውም ቍጥር የሌላቸው ምክንያቶችን ቢያቀርብ እንኳ ከኵነኔያቸው ፈጽሞ አያመልጥም።

ስለ ድጋፍ ካነሣሁ ደግሞ፣ ሌላ የነቀፋ ሰበብ ልግለጥ። ኤጲስ ቆጶሱ በከተማው ከሚዞሩ ሥራ ፈቶች እንኳ በበለጠ ሁኔታ በየቀኑ ቤት ለቤት እየዞረ ባይጠይቅ ሊነገር የማይችል ቅሬታ ይከተላልና። ሕሙማን ብቻ ሳይሆኑ ጤነኞችም ጭምር እንዲጐበኙ ይመኛሉና፤ ይህንንም የሚያደርጉት እግዚአብሔርን መምሰል አነሣሥቷቸው ሳይሆን ይልቁንም በአብዛኛው የክብርና የታዋቂነት ጥያቄ ስለሚያቀርቡ ነው። ለቤተ ክርስቲያን የጋራ ጥቅም ሲል በሆነ ግዴታ ተገፋፍቶ ከባለ ጠጎቹና ከኃይለኞቹ ሰዎች አንዱን ይበልጥ ደጋግሞ ቢጐበኝ ደግሞ፣ ወዲያውኑ በመለማመጥና በሽንገላ ስም ይወገዛል። ግን ስለ ድጋፍና ስለ ጕብኝት ለምን እናገራለሁ? ኤጲስ ቆጶሳት ሰዎችን ሰላም ከሚሉበት መንገድ ብቻ እንኳ የተነሣ ብዙ ጊዜ በተስፋ መቍረጥ እስኪጨቈኑና እስኪዋጡ ድረስ የነቀፋ ሸክም መሸከም አለባቸውና፤ እንዲያውም ዓይኖቻቸውን የሚጠቀሙበት መንገድ እንኳ ይመረመራል። ሕዝቡ ቀላሉን ድርጊታቸውን እንኳ በጥብቅ ይነቅፋልና፤ የድምፃቸውን ቃና፣ የፊታቸውን ገጽታና የሳቃቸውን መጠን ልብ ይላል። ለእከሌ ከልቡ ሳቀለት፤ በፈካ ፊትና በጠራ ድምፅ ሰላም አለው፤ ለእኔ ግን ትንሽና አላፊ ቃል ብቻ ተናገረኝ ይላል አንዱ። በታላቅ ጉባኤ ውስጥም ሲነጋገር ዓይኖቹን ወደ ሁሉም አቅጣጫ ባያዞር፣ አብዛኞቹ አካሄዱ ስድብ እንደ ሆነ ይናገራሉ።

እንግዲህ እጅግ ብርቱ ካልሆነ በቀር ጭራሹኑ ከመከሰስ ለመዳን ወይም ቢከሰስ ለማምለጥ ከእንደዚህ ያሉ ብዙ ከሳሾች ጋር ማን ሊቋቋም ይችላል? ምንም ከሳሽ የሌለው ሊሆን ይገባዋልና፤ ይህ የማይቻል ከሆነ ደግሞ በእርሱ ላይ ከሚቀርቡት ክሶች ራሱን ማንጻት አለበት፤ ይህም ደግሞ ቀላል ነገር ካልሆነ — አንዳንድ ሰዎች ከንቱና ዓይን ያወጣ ክስ በማቅረብ ደስ ይላቸዋልና — በእነዚህ አቤቱታዎች በሚመጣው ኀዘን ላይ በጀግንነት ሊቆም ይገባዋል። በእውነት በትክክል የተከሰሰ ሰው ከሳሹን በቀላሉ ሊታገሠው ይችላል፤ ከሕሊና የበለጠ መራራ ከሳሽ የለምና፤ ስለዚህ በመጀመሪያ በዚህ እጅግ አስፈሪ ተቃዋሚ ከተያዝን ከእኛ ውጭ ያሉትን ለዘብተኞቹን በቀላሉ ልንታገሣቸው እንችላለን። በሕሊናው ላይ ምንም ክፉ ነገር የሌለበት ሰው ግን በከንቱ ክስ በተከሰሰ ጊዜ፣ የብዙዎችን ሞኝነት መታገሥ አስቀድሞ ካልተለማመደ በቀር፣ ፈጥኖ ይቈጣል፤ በቀላሉም ወደ ኀዘን ይሰምጣል። ያለ ምክንያት በሐሰት የተከሰሰና የተኰነነ ሰው በዚህ ያህል ታላቅ ግፍ ጥቂት ብስጭትና ቅሬታ እንዳይሰማው ፈጽሞ አይቻልምና።

ኤጲስ ቆጶሳት አንድን ሰው ከቤተ ክርስቲያን ሙሉ ኅብረት መለየት በሚያስፈልጋቸው ጊዜ ሁሉ ስለሚደርስባቸው ጭንቀትስ እንዴት መናገር ይቻላል? ምነው ክፋቱ ከጭንቀት ባላለፈ ኖሮ! ነገር ግን በእውነቱ ጉዳቱ ቀላል አይደለም። ሰውዬው ከሚገባው በላይ ከተቀጣ፣ ብፁዕ ጳውሎስ የተናገረው እንዳይደርስበትና «ከልክ በሚበዛ ኀዘን እንዳይዋጥ» ፍርሃት አለና። ስለዚህ ለጥቅም የታሰበው ነገር ለእርሱ የበለጠ ጉዳት ምክንያት እንዳይሆን በዚህ ጉዳይም እጅግ ጥልቅ ትክክለኛነት ያስፈልጋል። ከእንዲህ ያለው አያያዝ በኋላ የሚሠራቸው ኃጢአቶች ምንም ቢሆኑ፣ በእያንዳንዳቸው የሚመጣውን ቍጣ በቍስሉ ላይ ካራውን ያለ ብልሃት የተጠቀመው ሐኪም ሊካፈለው ግድ ነውና። እንግዲህ ራሱ ለብቻው ስለ ፈጸማቸው በደሎች ሒሳብ መስጠት ብቻ ሳይሆን በሌሎች ስለ ተሠሩ ኃጢአቶችም ጽኑ አደጋ ላይ የሚወድቅ ሰው ምን ያህል ከባድ ቅጣት ሊጠብቅ ይገባዋል? ከሚመጣው ዓለም እሳት ማምለጥ እንደማንችል አምነን ስለ ገዛ በደላችን ፍርድ መቀበልን የምንንቀጠቀጥ ከሆነ፣ ስለ ብዙ ሌሎች ሰዎች መልስ መስጠት ያለበት ሰው ምን መከራ እንደሚቀበል ሊጠብቅ ይገባዋል? የዚህን እውነትነት ለማረጋገጥ ብፁዕ ጳውሎስን፣ ይልቁንም እርሱን ሳይሆን በእርሱ የሚናገረውን ክርስቶስን ስማ፤ እንዲህ ሲል፦ «ለዋኖቻችሁ ታዘዙና ተገዙ፤ እነርሱ ስሌትን እንደሚሰጡ አድርገው … ስለ ነፍሳችሁ ይተጋሉ።» የዚህ ማስፈራሪያ ፍርሃት ቀላል ሊሆን ይችላልን? ሊነገር አይቻልም፤ ነገር ግን እነዚህ አሳቦች እጅግ የማያምነውንና ልበ ደንዳናውን ሰው እንኳ፣ ይህን ሽሽት ያደረግሁት በትዕቢት ወይም በከንቱ ውዳሴ ተገፋፍቼ ሳይሆን ስለ ገዛ ደኅንነቴ ከመፍራትና የሹመቱን ክብደት ከማሰብ ብቻ እንደ ሆነ ለማሳመን በቂ ናቸው።