2ኛው መጽሐፍ

1. ለበጎ ዓላማ ማታለልን መጠቀም እንደሚቻል፣ ይልቁንም በእንደዚህ ያለ ሁኔታ ማታለል ተብሎ መጠራት እንደሌለበትና ሊደነቅበት የሚገባ የመልካም አስተዳደር ዓይነት እንደ ሆነ በሰፊው ማስረዳት ይቻል ነበር፤ ነገር ግን እስካሁን የተነገረው ለማስረጃነት በቂ ስለ ሆነ፣ በዚህ ጉዳይ ላይ ንግግሬን ማስረዘም አሰልቺና አድካሚ ይሆናል። አሁን የሚቀረው ይህን ብልሃት ለጥቅምህ ተጠቅሜበት እንደ ሆነ ወይም እንዳልሆነ መመርመር የአንተ ድርሻ ነው።

ባስልዮስ፦ ታዲያ በአንተ እንዳልተታለልሁ ልታሳምነኝ፣ ከዚህ መልካም አስተዳደር፣ ወይም ጥበበኛ ዘዴ፣ ወይም ልትጠራው በፈለግኸው በማናቸውም ስም ከሚጠራው ነገር ምን ዓይነት ጥቅም አገኘሁ?

ዮሐንስ አፈወርቅ፦ ክርስቶስ በገዛ አንደበቱ ለእርሱ የፍቅር ማረጋገጫዎች እንደ ሆኑ የተናገረላቸውን ነገሮች ሲያደርጉ ከመታየት የሚበልጥ ምን ጥቅም ሊኖር ይችላል? የሐዋርያትን አለቃ ሲናገር «የዮና ልጅ ስምዖን ሆይ፥ ትወደኛለህን?» አለውና፤ እርሱም እንደሚወደው በመሰከረ ጊዜ ጌታ «የምትወደኝ ከሆነ በጎቼን አሰማራ» ብሎ ጨመረ። መምህሩ ደቀ መዝሙሩን እርሱ ይወደው እንደ ሆነ የጠየቀው መረጃ ለማግኘት አልነበረም (የሰውን ሁሉ ልብ የሚመረምር እርሱ እንዴት መረጃ ይሻል?)፤ ነገር ግን ለእነዚህ በጎች ጥበቃ ምን ያህል ታላቅ ትኵረት እንደሚሰጥ ሊያስተምረን ነው። ይህ ግልጽ ከሆነ ደግሞ፣ ክርስቶስ እጅግ ከፍ ያለ ዋጋ የሚሰጣቸውን እነዚህን በጎች በመጠበቅ ለሚደክም ሰው ታላቅና የማይነገር ዋጋ እንደሚጠብቀው እንዲሁ ግልጽ ይሆናል። አንድ ሰው ለቤተ ሰዎቻችን ወይም ለመንጎቻችን ሲጠነቀቅ ባየን ጊዜ፣ ለእነርሱ ያለውን ትጋት ለእኛ ያለው የፍቅር ምልክት አድርገን እንቈጥረዋለን፤ ይሁን እንጂ እነዚህ ሁሉ በገንዘብ የሚገዙ ናቸው፤ እንግዲያስ በገንዘብ ወይም በእንደዚህ ባለ ነገር ሳይሆን በገዛ ሞቱ፣ የገዛ ደሙንም የመንጋው ዋጋ አድርጎ በመስጠት የገዛውን መንጋ የሚጠብቁትን በምን ያህል ታላቅ ስጦታ ይከፍላቸው ይሆን! ስለዚህ ደቀ መዝሙሩ «ጌታ ሆይ፥ እንድወድህ አንተ ታውቃለህ» ባለና የሚወደውን እርሱን ራሱን የፍቅሩ ምስክር አድርጎ በጠራ ጊዜ፣ መድኃኒታችን በዚያ አላቆመም፤ የፍቅርን ምልክት ጨመረ እንጂ። በዚያን ጊዜ ሊያሳይ የፈለገው ጴጥሮስ እርሱን ምን ያህል እንደሚወደው ሳይሆን፣ እርሱ ራሱ የገዛ ቤተ ክርስቲያኑን ምን ያህል እንደሚወድ ነበርና፤ እኛም ለእርሷ ብዙ ትጋት ልናደርግ እንደሚገባን ጴጥሮስንና ሁላችንንም ሊያስተምር ፈለገ። እግዚአብሔር ለአንድያ ልጁ ያልራራለትና፣ ያለው እርሱ ብቻ ሆኖ ሳለ አሳልፎ የሰጠው ለምንድን ነው? በጠላትነት ዝንባሌ የነበሩትን ከራሱ ጋር ያስታርቃቸውና የገዛ ወገኑ ያደርጋቸው ዘንድ ነው። ደሙን ያፈሰሰው ለምን ዓላማ ነው? ለጴጥሮስና ለተተኪዎቹ አደራ የሰጣቸውን እነዚህን በጎች ያተርፍ ዘንድ ነው። ስለዚህ ክርስቶስ «እንኪያስ … ጌታው በቤተ ሰዎች ላይ የሾመው ታማኝና ልባም ባሪያ ማን ነው?» ማለቱ ተገቢ ነው። ደግሞም ቃሉ የሚጠራጠር ሰው ቃል ይመስላል፤ ተናጋሪው ግን በጥርጣሬ አልተናገረውም፤ ነገር ግን ጴጥሮስን ይወደው እንደ ሆነ የጠየቀው የደቀ መዝሙሩን ፍቅር ለማወቅ ፈልጎ ሳይሆን የራሱን ፍቅር እጅግ ጥልቅነት ለማሳየት ፈልጎ እንደ ነበረ ሁሉ፣ አሁንም «እንኪያስ … ታማኝና ልባም ባሪያ ማን ነው?» ሲል ታማኝና ልባም የሆነው ማን እንደ ሆነ ሳያውቅ አይደለም፤ የእንደዚህ ያለውን ሰው ብርቅነትና የዚህን ሹመት ታላቅነት ለማሳየት ፈልጎ ነው እንጂ። ለማንኛውም ዋጋው ምን ያህል ታላቅ እንደ ሆነ ተመልከት፦ «ባለው ሁሉ ላይ ይሾመዋል» ይላል።

2. እንግዲህ የእግዚአብሔር የሆኑትን ነገሮች ልትመራ ስትል፣ ጴጥሮስም ባደረገው ጊዜ ጌታ ከሌሎቹ ሐዋርያት ሊበልጥ እንደሚችል የተናገረለትን ነገር ስታደርግ፣ ትክክለኛ በሆነ መንገድ እንዳልተታለልህ አሁንም ትከራከራለህን? ቃሉ «የዮና ልጅ ስምዖን ሆይ፥ ከእነዚህ ይልቅ ትወደኛለህን?» የሚል ነበርና። ይሁን እንጂ «የምትወደኝ ከሆነ ጹም፣ በመሬት ላይ ተኛ፣ ረጅም ሌሊትም ትጋ፤ የተበደሉትን ተሟገትላቸው፤ ለወላጅ አልባዎች አባት ሁን፤ ለእናታቸውም የባልን ስፍራ ሙላ» ሊለው ይችል ነበር። ነገር ግን በእውነቱ እነዚህን ሁሉ ትቶ ምን ይላል? «በጎቼን አሰማራ።» ቀደም ብዬ የጠቀስኋቸውን ነገሮች ከሥልጣን በታች ያሉ ብዙዎች፣ ሴቶችም ወንዶችም፣ በቀላሉ ሊፈጽሟቸው ይችላሉና፤ ነገር ግን አንድ ሰው ቤተ ክርስቲያንን እንዲመራና የብዙ ነፍሳት እንክብካቤ አደራ እንዲሰጠው ሲፈለግ፣ ከሥራው ታላቅነት የተነሣ መላው የሴቶች ወገን፣ የወንዶችም አብዛኞቹ ወደ ኋላ ማለት አለባቸው፤ ሌሎችን ሁሉ እጅግ የሚበልጡትን፣ ሳኦል በአካል ቁመት ከመላው የዕብራውያን ሕዝብ በልጦ እንደ ነበረ ሁሉ በመንፈስ ብቃትም ከእነርሱ በላይ ከፍ የሚሉትን፣ ይልቁንም ከዚያ እጅግ የሚበልጡትን ማቅረብ አለብን። በዚህ ጉዳይ የትከሻን ከፍታ የመመዘኛ መለኪያ አላድርግ፤ ነገር ግን በእረኛውና በሚጠብቃቸው መካከል ያለው ልዩነት አእምሮ ባለው ሰውና አእምሮ በሌላቸው ፍጥረታት መካከል ያለውን ያህል ይሁን፤ ከዚያም የበለጠ ቢባል ማጋነን አይሆንም፤ አደጋው እጅግ ታላቅ ክብደት ባላቸው ነገሮች ላይ ነውና። በተኵላዎች ጥቃት፣ ወይም በወንበዴዎች አደጋ፣ ወይም በቸነፈር፣ ወይም በሌላ በማናቸውም መዓት በጎችን ያጣ ሰው ከመንጋው ባለቤት ዘንድ ምናልባት ምሕረት ሊያገኝ ይችላል፤ ባለቤቱ ካሳ ቢጠይቅ እንኳ ቅጣቱ የገንዘብ ጉዳይ ብቻ ይሆናል፤ ሰዎች፣ ማለትም አእምሮ ያለው የክርስቶስ መንጋ፣ አደራ የተሰጡት ሰው ግን በመጀመሪያ ስለ በጎቹ መጥፋት ከቁሳዊ ነገሮች አልፎ የገዛ ሕይወቱን የሚነካ ቅጣት ይጠብቀዋል፤ በሁለተኛ ደረጃም እጅግ የሚበልጥና የሚከብድ ተጋድሎ ማድረግ አለበት። ከተኵላዎች ጋር የሚታገል፣ ወንበዴዎችን የሚፈራ፣ ወይም ቸነፈርን ከመንጋው እንዴት እንደሚያርቅ የሚያስብ አይደለምና። እንግዲያስ ከማን ጋር ነው የሚዋጋው? ከማን ጋር ነው የሚታገለው? የቅዱስ ጳውሎስን ቃል ስማ፦ «መጋደላችን ከደምና ከሥጋ ጋር አይደለምና፥ ከአለቆችና ከሥልጣናት ጋር ከዚህም ከጨለማ ዓለም ገዦች ጋር በሰማያዊም ስፍራ ካለ ከክፋት መንፈሳውያን ሠራዊት ጋር ነው እንጂ።» የጠላቶችን አስፈሪ ብዛትና ብርቱ ሠራዊታቸውን ታያለህን? ብረት የለበሱ አይደሉም፤ ነገር ግን በራሱ የተሟላ የጦር ዕቃ የሚያህል ባሕርይ የተላበሱ ናቸው። ይህን መንጋ የከበበ ሌላም ጨካኝና አረመኔ ሠራዊት ማየት ትፈልጋለህን? ይህንንም ከዚያው መመልከቻ ስፍራ ታየዋለህ። ስለ ሌሎቹ የነገረን እርሱ እነዚህንም ጠላቶች ያሳየናልና፤ በአንድ ስፍራ እንዲህ ይላል፦ «የሥጋ ሥራም የተገለጠ ነው እርሱም ዝሙት፥ ርኵሰት፥ መዳራት፥ ጣዖትን ማምለክ፥ ምዋርት፥ ጥል፥ ክርክር፥ ቅንዓት፥ ቁጣ፥ አድመኛነት … ሐሜትም ማሾክሾክም ኩራትም ሁከትም»፤ ሌሎችም ብዙዎች አሉ፤ የተሟላ ዝርዝር አላቀረበምና፤ ቀሪዎቹን ከእነዚህ እንድንረዳ ተወልን እንጂ። ደግሞም አእምሮ የሌላቸውን ፍጥረታት በሚጠብቅ እረኛ ረገድ፣ መንጋውን ሊያጠፉ የሚሹት ጠባቂው ሲሸሽ ባዩ ጊዜ እርሱን መዋጋት ያቆማሉ፤ ከብቶቹን በመዝረፍም ይረካሉ፤ በዚህ ጉዳይ ግን መንጋውን ሁሉ ቢማርኩ እንኳ እረኛውን አይተዉትም፤ ይልቁንም አብዝተው ያጠቁታል፤ ይበልጥም ይደፍራሉ፤ እርሱን እስኪጥሉት ወይም ራሳቸው እስኪሸነፉ ድረስ አያቋርጡም። ደግሞም የበጎች ሕመም ግልጽ ነው፤ ራብ ቢሆን፣ ቸነፈር ቢሆን፣ ቍስል ቢሆን፣ ወይም የሚያስጨንቃቸው ማናቸውም ሌላ ነገር ቢሆን፤ ይህም በእነዚህ መንገዶች የተጨነቁትን ለማሳረፍ ጥቂት የማይባል እገዛ ያደርጋል። ከዚህም የሚበልጥ፣ ከእንደዚህ ዓይነቱ ሕመም መዳንን የሚያቀል ሌላ እውነታ አለ። ይህስ ምንድን ነው? እረኞች በጎቹ በፈቃዳቸው ባይታዘዙ እንኳ መድኃኒቱን እንዲቀበሉ በታላቅ ሥልጣን ያስገድዷቸዋል። በጋለ ብረት መተኮስ ወይም መቍረጥ በሚያስፈልግ ጊዜ እነርሱን ማሰር፣ በሚጠቅምም ጊዜ ሁሉ ለረጅም ጊዜ በበረት ውስጥ ማቆየት፣ አንዱን ምግብ በሌላ መተካት፣ ውኃቸውንም መከልከል ቀላል ነውና፤ እረኞቹ ለጤናቸው ይጠቅማል ብለው የሚወስኑትንም ሌላውን ነገር ሁሉ በታላቅ ቅለት ይፈጽማሉ።

3. በሰዎች ሕመም ረገድ ግን፣ በመጀመሪያ አንድ ሰው ሕመሙን መለየት ቀላል አይደለም፤ «በእርሱ ውስጥ ካለው ከሰው መንፈስ በቀር ለሰው ያለውን የሚያውቅ ሰው ማን ነው?» ተብሎ ተጽፏልና። እንግዲያስ አንድ ሰው ምንነቱን ለማያውቀው በሽታ፣ ራሱ እንኳ በዚያው በሽታ ቢታመም ብዙ ጊዜ ሊረዳው ለማይችለው ሕመም፣ እንዴት መድኃኒት ሊያደርግ ይችላል? ሕመሙ ግልጽ በሆነ ጊዜ እንኳ ይበልጥ ያስቸግረዋል፤ እረኛው በጎቹን በሚያክምበት ሥልጣን ሰዎችን ሁሉ ማከም አይቻልምና። በዚህም ረገድ ማሰር፣ ከምግብ መከልከል፣ በጋለ ብረት መተኮስ ወይም በቢላዋ መቍረጥ ያስፈልጋል፤ ነገር ግን ሕክምናውን መቀበል የተመካው መድኃኒቱን በሚሰጠው ሰው ፈቃድ ሳይሆን በታማሚው ፈቃድ ነው። ይህንንም ያ ድንቅ ሰው (ቅዱስ ጳውሎስ) ተገንዝቦት ነበር፤ ለቆሮንቶስ ሰዎች «ለደስታችሁ ከእናንተ ጋር የምንሠራ ነን እንጂ፥ በእምነታችሁ በእናንተ ላይ የምንገዛ አይደለንም» ባለ ጊዜ። ከሰዎች ሁሉ ይልቅ ክርስቲያኖች የኃጢአተኞችን ጕድለት በኃይል እንዲያርሙ አልተፈቀደላቸውምና። የዓለም ዳኞች ወንጀለኞችን በሕግ በያዙ ጊዜ ሥልጣናቸው ታላቅ መሆኑን ያሳያሉ፤ ያለ ፈቃዳቸውም እንኳ የራሳቸውን ዕቅድ እንዳይከተሉ ይከለክሏቸዋል፤ በእኛ ረገድ ግን በዳዩ መሻሻል ያለበት በኃይል ሳይሆን በማሳመን ነው። ኃጢአተኞችን ለመግታት እንዲህ ያለ ሥልጣን በሕግ አልተሰጠንምና፤ ቢሰጠንም እንኳ ኃይላችንን የምንጠቀምበት መስክ ባልኖረን ነበር፤ እግዚአብሔር ዋጋ የሚሰጠው በግድ ሳይሆን በገዛ ምርጫቸው ከክፉ የሚርቁትን ነውና። ስለዚህ ታማሚዎቻችን በሐኪሞች የታዘዘላቸውን ሕክምና በፈቃዳቸው እንዲቀበሉ፣ ይህም ብቻ ሳይሆን ስለ ፈውሱም አመስጋኞች እንዲሆኑ ብዙ ጥበብ ያስፈልጋል። አንድ ሰው በታሰረ ጊዜ ቢያምፅ (ይህንንም ማድረግ በእጁ ነው)፣ ጕዳቱን ያብሰዋል፤ እንደ ብረት የሚቈርጡትን ቃላት ባይሰማ ደግሞ በዚህ ንቀቱ ሌላ ቍስል ያደርሳል፤ የመፈወስ ዓላማውም የባሰ ሕመም ምክንያት ብቻ ይሆናል። ማንም ሰው ሌላውን ያለ ፈቃዱ በግድ ሊፈውሰው አይችልምና።

4. እንግዲያስ ምን ማድረግ ይገባል? ብርቱ የቢላዋ ሕክምና የሚያስፈልገውን ሰው እጅግ በለዘብታ ብትይዘውና እንደዚህ ያለ ሕክምና የሚያስፈልገውን ሰው ጠልቀህ ባትቈርጥ፣ የቍስሉን አንዱን ክፍል ታስወግዳለህ፤ ሌላውን ግን ትተዋለህ፤ በሌላ በኩል ደግሞ የሚያስፈልገውን ቍርጥ ያለ ርኅራኄ ብታደርግ፣ ታማሚው በሥቃዩ ተስፋ ቈርጦ ብዙ ጊዜ መድኃኒቱንም ማሰሪያውንም ሁሉንም በአንድ ጊዜ ይጥላል፤ «ቀንበሩን ሰብሮ እስራቱንም በጥሶ» ራሱን በግንባሩ ይወረውራል። ስለ ኃጢአታቸው የሚገባው ቅጣት ስለ ተጠየቀባቸው ወደ ከፋ ክፋት የሮጡ ብዙዎችን ልጠቅስ እችላለሁ። ቅጣትን ስንጥል ከበደሉ መጠን ጋር ብቻ ልናመዛዝነው አይገባንም፤ ይልቁንም የኃጢአተኛውን ጠባይ ልናስተውል ይገባናል፤ የተቀደደውን ልትጠግን ስትፈልግ ቀዳዳውን እንዳታሰፋው፣ የወደቀውን ለማቆም በምታደርገው ትጋትም ፍርስራሹን እንዳታበዛው። ደካሞችና ግድ የለሾች፣ በአብዛኛው በዓለም ተድላ የተጠመዱ፣ በትውልድና በማዕረግ ምክንያት የሚኰሩበት ያላቸው ሰዎች፣ በለዘብታና ቀስ በቀስ ስለ ስሕተታቸው ወደ ንስሐ ቢመሩ፣ ፍጹም ባይሆንም በከፊል እንኳ ከያዟቸው ክፉ ነገሮች ሊድኑ ይችላሉ፤ ነገር ግን አንድ ሰው ቅጣቱን በአንድ ጊዜ ቢጥልባቸው ይህችን ጥቂት የመሻሻል ዕድል ያሳጣቸዋል። ነፍስ አንድ ጊዜ ኀፍረትን እንድትጥል በተገደደች ጊዜ ወደ ደንዳናነት ትወድቃለች፤ ለለዘብ ቃላትም አትገዛም፤ ለዛቻም አትንበረከክም፤ ውለታንም አታውቅም፤ ነገር ግን ነቢዩ «የጋለሞታ ፊት ነበረሽ፤ በሰው ሁሉ ፊት ማፈርን እንቢ አልሽ» ብሎ ከወቀሳት ከተማ እጅግ የከፋች ትሆናለች። ስለዚህ እረኛው ብዙ ማስተዋልና የነፍስን ሁኔታ በየአቅጣጫው የሚመለከቱ እልፍ ዓይኖች ያስፈልጉታል። ብዙዎች ብርቱ መድኃኒትን መታገሥ ባለመቻላቸው በትዕቢት ተነፍተው ከዚያም ስለ መዳናቸው ተስፋ ወደ መቍረጥ እንደሚወድቁ ሁሉ፣ ከኃጢአታቸው ጋር የሚመጣጠን ቅጣት ባለመቀበላቸው ወደ ቸልተኝነት የሚወድቁ፣ እጅግም የሚከፉና ወደ ታላላቅ ኃጢአቶች የሚገፋፉ አሉ። ስለዚህ ካህኑ ከእነዚህ ነገሮች አንዱንም ሳይመረምር መተው አይገባውም፤ ይልቁንም ሁሉንም በጥልቅ ከመረመረ በኋላ ትጋቱ ከንቱ እንዳይሆን ለእያንዳንዱ ጉዳይ የሚስማማውን መድኃኒት ሊያደርግ ይገባዋል። በዚህ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን የተለያዩትን የቤተ ክርስቲያን ብልቶች መልሶ በማገጣጠም ሥራም ብዙ የሚሠራው እንዳለ ማየት ይቻላል። የበጎች እረኛ ወደሚመራቸው ስፍራ ሁሉ መንጋው ይከተለዋልና፤ አንዳንዶቹ ከቀናው መንገድ ቢወጡና መልካሙን መሰማርያ ትተው ፍሬ በሌለው ወይም በወጣ ገባ ስፍራ ቢሰማሩ፣ እነርሱን ለመሰብሰብና ከበረቱ የተለዩትን ለመመለስ ኃይለኛ ጩኸት ብቻ በቂ ነው፤ ነገር ግን አንድ ሰው ከቀናው እምነት ቢባዝን ብዙ ድካም፣ ጽናትና ትዕግሥት ያስፈልጋል፤ በኃይል ተጎትቶ ሊመለስ ወይም በፍርሃት ሊገደድ አይችልምና፤ መጀመሪያ ወደ ተለየበት እውነት በማሳመን መመለስ አለበት እንጂ። ስለዚህ እረኛው ከበረቱ ስለ ባዘኑት መዳን እንዳይዝልና ተስፋ እንዳይቈርጥ ታላቅ መንፈስ ሊኖረው ይገባል፤ ይልቁንም ዘወትር ከራሱ ጋር እየተነጋገረ «ምናልባት እግዚአብሔር እውነትን ያውቁ ዘንድ ንስሐን ይሰጣቸዋል፤ ከዲያብሎስም ወጥመድ አምልጠው ወደ ልባቸው ይመለሳሉ» ሊል ይገባዋል። ስለዚህ ጌታ ደቀ መዛሙርቱን ሲናገር «እንኪያስ … ታማኝና ልባም ባሪያ ማን ነው?» አለ። ራሱን የሚገሥጽ ሰው የሚያተርፈው ለራሱ ብቻ ነውና፤ የእረኝነት አገልግሎት ጥቅም ግን ለሕዝቡ ሁሉ ይደርሳል። ለድሆች ገንዘብ የሚሰጥ ወይም በሌላ መንገድ የተጨቈኑትን የሚረዳ ሰው ባልንጀሮቹን በተወሰነ መጠን ይጠቅማል፤ ነገር ግን ሥጋ ከነፍስ በሚያንሰው መጠን ከካህኑ ያነሰ ይጠቅማል። ስለዚህ ጌታ ለመንጋው ያለ ትጋት ለእርሱ ያለ የፍቅር ምልክት ነው ማለቱ ትክክል ነው።

ባስልዮስ፦ አንተ ራስህስ — ክርስቶስን አትወደውምን?

ዮሐንስ አፈወርቅ፦ አዎን፣ እወደዋለሁ፤ መውደዱንም ፈጽሞ አላቋርጥም፤ ነገር ግን የምወደውን እርሱን እንዳላስቈጣው እፈራለሁ።

ባስልዮስ፦ ከዚህ የበለጠ የተሰወረ ምን እንቆቅልሽ ሊኖር ይችላል — ክርስቶስ የሚወደውን ሰው በጎቹን እንዲያሰማራ አዝዞታል፤ አንተ ግን ይህን ያዘዘውን ስለምትወደው እነርሱን ማሰማራት እንቢ እንዳልህ ትናገራለህ?

ዮሐንስ አፈወርቅ፦ ንግግሬ እንቆቅልሽ አይደለም፤ እጅግ ግልጽና ቀላል ነው እንጂ፤ ክርስቶስ እንደ ፈለገው ይህን ሹመት ለማስተዳደር በሚገባ ብቁ ሆኜ ሳለሁ ብሸሸው ኖሮ ንግግሬ ሊያጠራጥር ይችል ነበር፤ ነገር ግን የመንፈሴ ድካም ለዚህ አገልግሎት የማልጠቅም ስላደረገኝ፣ ንግግሬ ለምን ጥያቄ ውስጥ ሊገባ ይገባዋል? መንጋውን ጤናማና በሚገባ የተመገበ ሆኖ ሳለ ተረክቤ ከዚያም ባለማወቄ ባጠፋው፣ ስለ መዳናቸውና ስለ ቤዛቸው ራሱን አሳልፎ እስኪሰጥ ድረስ መንጋውን የወደደውን እግዚአብሔርን በራሴ ላይ እንዳላስቈጣው እፈራለሁና።

ባስልዮስ፦ የምትቀልድ ትመስላለህ፤ ከልብህ ብትናገር ኖሮ፣ ሐዘኔን ለማስወገድ በሞከርህባቸው በእነዚሁ ቃላት ካልሆነ በቀር ማዘኔ ትክክል እንደ ሆነ በሌላ በምን ታረጋግጥ እንደ ነበር አላውቅም። እንዳታለልኸኝና አሳልፈህ እንደ ሰጠኸኝ ቀድሞም አውቅ ነበር፤ አሁን ግን ከክሴ ራስህን ለማንጻት በተነሣህ ጊዜ፣ የመራኸኝን የክፉ ነገሮች መጠን ይበልጥ በግልጽ አያለሁ፤ አስተውያለሁም። መንፈስህ ለሥራው ሸክም እንደማይበቃ ስለ ተገነዘብህ ራስህን ከዚህ አገልግሎት ካገለልህ፣ እኔ ለእርሱ ታላቅ ምኞት ቢኖረኝ እንኳ — የእነዚህን ጉዳዮች ውሳኔ ሁሉ ለአንተ በአደራ መስጠቴን ሳልጠቅስ — ከአንተ አስቀድሜ ልድን በተገባኝ ነበር፤ አሁን ግን የራስህን ጥቅም ብቻ ተመለከትህ፤ የእኔን ግን ቸል አልህ። ምነው ፈጽመህ ቸል ብለኸው በሆነ! ያን ጊዜ በረካሁ ነበር፤ አንተ ግን ሊይዙኝ የፈለጉት በቀላሉ እንዲይዙኝ አሤርህ። የሕዝብ አስተያየት አታለለህ፣ ስለ እኔም ታላላቅና አስደናቂ ነገሮች እንድታስብ አደረገህ በሚል ምክንያት ልትጠለል አትችልምና። እኔ ከአስደናቂዎቹና ከታዋቂዎቹ ሰዎችህ አንዱ አልነበርሁም፤ እንዲህ ቢሆን እንኳ የሕዝብን አስተያየት ከእውነት ማስበለጥ አይገባህም ነበር። ከእኔ ጋር እንድትቀራረብ ፈጽሞ ባልፈቅድልህ ኖሮ በድምፅህ የሕዝብን ወሬ ለመከተልህ ምክንያታዊ ሰበብ ያለህ ሊመስል ይችል ነበር፤ ነገር ግን ጉዳዮቼን እንደ አንተ በጥልቅ የሚያውቅ ማንም ከሌለ፣ ከወላጆቼና ካሳደጉኝ ይልቅ ጠባዬን ታውቅ ከሆነ፣ ሆን ብለህ ወደዚህ አደጋ እንዳልገፋኸኝ ሰሚዎችህን ለማሳመን የሚበቃ ምን ክርክር ልታቀርብ ትችላለህ? ንገረኝ፣ ለከሳሾችህስ ምን መልስ ልስጥ?

ዮሐንስ አፈወርቅ፦ ተው! እነዚህን ክሶች እንዳስተናግድ እልፍ ጊዜ ብትጠይቀኝ እንኳ፣ አንተን ብቻ የሚመለከቱትን ሳልፈታ ወደ እነዚያ ጥያቄዎች አላልፍም። አለማወቅ ይቅርታ ያስገኝልኝ እንደ ነበረ፣ ስለ አንተ ምንም ሳላውቅ አሁን ወዳለህበት ሁኔታ ባመጣሁህ ኖሮ ከክስ ሁሉ ነጻ በሆንሁ እንደ ነበር፣ ነገር ግን ባለማወቅ ሳይሆን ጉዳዮችህን በቅርብ እያወቅሁ አሳልፌ ስለ ሰጠሁህ ምክንያታዊ ሰበብና ማመካኛ ሁሉ እንደ ተወሰደብኝ ተናግረሃል። እኔ ግን ፍጹም ተቃራኒውን እላለሁ፤ በእንደዚህ ያሉ ጉዳዮች ጥንቃቄ የተሞላበት ምርመራ ያስፈልጋልና፤ አንድን ሰው ለክህነት ብቁ አድርጎ ሊያቀርብ ያለ ሰው በሕዝብ ወሬ ብቻ መርካት የለበትም፤ ይልቁንም ከሁሉ በላይና ከሁሉ አስቀድሞ የሰውየውን ጠባይ ራሱ ሊመረምር ይገባዋል። ብፁዕ ጳውሎስ «በውጭ ካሉት ሰዎች ደግሞ መልካም ምስክር ሊኖረው ይገባዋል» ሲል ትክክለኛና ጥብቅ ምርመራን አያስቀርም፤ ወይም እንዲህ ያለውን ምስክርነት በእንደዚህ ያሉ ጉዳዮች ከሚያስፈልገው ምርመራ አያስቀድመውም። ብዙ ከተናገረ በኋላ ይህን ተጨማሪ ምስክርነት ጠቀሰ፤ ይህም ለእንደዚህ ዓይነት ምርጫዎች በእርሱ ብቻ መርካት እንደሌለብን፣ ነገር ግን ከሌሎቹ ጋር አብረን ልናስብበት እንደሚገባ ያሳያል። የሕዝብ ወሬ ብዙ ጊዜ ሐሰት ይናገራልና፤ ጥንቃቄ የተሞላበት ምርመራ ሲቀድም ግን ከእርሱ የሚመጣ ተጨማሪ አደጋ አይፈራም። ስለዚህ ከሌሎቹ የማስረጃ ዓይነቶች በኋላ በውጭ ካሉት የሚመጣውን ያስቀምጣል። «መልካም ምስክር ሊኖረው ይገባዋል» ብቻ አላለምና፤ ከውጭ ካሉት ምስክርነት በፊት ሰውየው በጥንቃቄ ሊመረመር እንደሚገባ ለማሳየት ፈልጎ «በውጭ ካሉት ሰዎች» የሚለውን ቃል ጨመረ እንጂ። እንግዲህ አንተ ራስህም እንዳመንኸው እኔ ጉዳዮችህን ከወላጆችህ ይልቅ አውቅ ስለ ነበር፣ ከነቀፋ ሁሉ ነጻ ልሆን ይገባኛል።

ባስልዮስ፦ አይደለም፤ ማንም ሊከስህ ቢፈልግ ልታመልጥ የማትችለው በዚሁ ምክንያት ነው። የጠባዬን ደካማነት ከእኔ መስማትህንና ብዙ ጊዜም ከራሴ ድርጊት መማርህን አታስታውስምን? በተራ ጭንቀቶች በቀላሉ ስለምዝል ስለ ልበ ድኩምነቴ ዘወትር ትዘብትብኝ አልነበረምን?

5. ዮሐንስ አፈወርቅ፦ እንዲህ ያሉ ነገሮችን ከአንተ ብዙ ጊዜ እንደ ሰማሁ በእርግጥ አስታውሳለሁ፤ አልክደውም። ነገር ግን መቼም ዘብቼብህ ከሆነ ያደረግሁት በቀልድ እንጂ ከልቤ አልነበረም። ይሁን እንጂ አሁን ስለ እነዚህ ነገሮች አልከራከርም፤ ያሉህን አንዳንድ መልካም ባሕርያት ልጠቅስ ስፈልግም ከአንተ ያንኑ ዓይነት ትዕግሥት እጠይቃለሁ። እውነት ያልሆነ ነገር እንደምናገር ልትረታኝ ብትሞክር አልምርህም፤ ይልቁንም እነዚህን ነገሮች የምትናገረው ለእውነት ብለህ ሳይሆን ራስህን ለማሳነስ ብለህ እንደ ሆነ አረጋግጣለሁ፤ የአባባሌንም እውነትነት ለማሳየት ከራስህ ቃላትና ሥራዎች በቀር ሌላ ማስረጃ አልጠቀምም። እንግዲህ ልጠይቅህ የምፈልገው የመጀመሪያው ጥያቄ ይህ ነው፦ የፍቅር ኃይል ምን ያህል ታላቅ እንደ ሆነ ታውቃለህን? ክርስቶስ በሐዋርያት ሊደረጉ የነበሩትን ተአምራት ሁሉ ትቶ «እርስ በርሳችሁ ፍቅር ቢኖራችሁ፥ ደቀ መዛሙርቴ እንደ ሆናችሁ ሰዎች ሁሉ በዚህ ያውቃሉ» አለ፤ ጳውሎስም ፍቅር የሕግ ፍጻሜ እንደ ሆነ፣ እርሱም ከሌለ ማናቸውም መንፈሳዊ ስጦታ ምንም እንደማይጠቅም ተናገረ። እንግዲህ ይህን ምርጥ በጎ ነገር፣ የክርስቶስ ደቀ መዛሙርት መለያ ምልክት፣ ከስጦታዎች ሁሉ የሚበልጠውን ስጦታ፣ በነፍስህ ውስጥ በጥልቅ ተተክሎና ብዙ ፍሬ ተሸክሞ አየሁት።

ባስልዮስ፦ ጉዳዩ በጥልቅ እንደሚያሳስበኝና ይህን ትእዛዝ ለመጠበቅ ከልቤ እንደምጥር በእርግጥ አምናለሁ፤ ነገር ግን ይህን በማድረግ ግማሽ እንኳ እንዳልተሳካልኝ፣ በአድልዎ መናገርን ትተህ እውነትን ብቻ ብታከብር አንተ ራስህ ትመሰክርልኛለህ።

6. ዮሐንስ አፈወርቅ፦ እንግዲያስ ወደ ማስረጃዎቼ እሄዳለሁ፤ የዛትሁትንም አሁን አደርጋለሁ፤ እውነትን ከመናገር ይልቅ ራስህን ማሳነስ እንደምትፈልግ አረጋግጣለሁ። ነገር ግን ገና አሁን የተፈጸመን አንድ ነገር እጠቅሳለሁ፤ ይህም ከረጅም ጊዜ በፊት ያለፉ ድርጊቶችን በመተረክ በዘመን ርዝመት እውነትን ለመሸፈን እንደምሞክር ማንም እንዳይጠረጥረኝ ነው፤ ያን ጊዜ መረሳቱ ለማስደሰት ብዬ በምናገራቸው ነገሮች ላይ ማንም ተቃውሞ እንዳያነሣ ይከለክል ነበርና። ከቅርብ ወዳጆቻችን አንዱ ስድብና ስንፍና ፈጽሟል ተብሎ በሐሰት ተከሶ በታላቅ አደጋ ውስጥ በነበረ ጊዜ፣ በማንም ሳትጠራ ወይም ወደ አደጋ ሊገባ የነበረው ሰው ሳይለምንህ፣ ራስህን ወደ አደጋው መካከል ወረወርህ። ነገሩ እንዲህ ነበር፤ ነገር ግን በገዛ አፍህ እንድረታህ የተናገርሃቸውን ቃላት አስታውስሃለሁ፤ አንዳንዶች ይህን ትጋት ባልደገፉበት ጊዜ፣ ሌሎች ደግሞ ባመሰገኑትና ባደነቁት ጊዜ፣ ለከሰሱህ ሰዎች «ምን ላድርግ? ከወዳጆቼ አንዱ በአደጋ ላይ ሲሆን እርሱን ለማዳን አስፈላጊ በሆነ ጊዜ ሕይወቴን አሳልፌ ከመስጠት በቀር በሌላ መንገድ መውደድን አላውቅምና» አልሃቸው፤ በዚህም ክርስቶስ የፍጹም ፍቅርን ትርጉም ባስቀመጠ ጊዜ ለደቀ መዛሙርቱ የተናገረውን በሌላ ቃል ነገር ግን በዚያው ትርጉም ደገምህ። እርሱ «ነፍሱን ስለ ወዳጆቹ ከመስጠት ይልቅ ከዚህ የሚበልጥ ፍቅር ለማንም የለውም» ብሏልና። እንግዲህ ከዚህ የሚበልጥ ፍቅር ማግኘት የማይቻል ከሆነ፣ አንተ ወሰኑ ላይ ደርሰሃል፤ በሥራህም በቃልህም የፍቅርን ጫፍ ዘውድ አድርገህ ደፍተሃል። አሳልፌ የሰጠሁህ ስለዚህ ነው፤ ያን ሤራ ያቀነባበርሁትም ስለዚህ ነው። ወደዚህ መንገድ የጎተትሁህ ከክፉ ሐሳብ ወይም ወደ አደጋ ልገፋህ ከመፈለግ ሳይሆን ወደ ፊት ጠቃሚ እንደምትሆን ከማመን እንደ ሆነ አሁን አሳመንሁህን?

ባስልዮስ፦ ታዲያ ባልንጀሮችን ለማቅናት ፍቅር ብቻ በቂ ነው ብለህ ታስባለህን?

ዮሐንስ አፈወርቅ፦ ለዚህ ዓላማ በእርግጥ በብዙ መጠን ያግዛል። ነገር ግን የተግባራዊ ጥበብህንም ማስረጃ እንዳቀርብ ብትፈልግ ይህን አደርጋለሁ፤ ማስተዋልህ ከርኅራኄህ እንደሚበልጥም አረጋግጣለሁ።

በዚህ ንግግር ፊቱ ቀይ ሆኖ ደመቀ፤ እንዲህም አለ፦ «ስለ ጠባዬ የሚነገረው አሁን ይቅር፤ መጀመሪያ ማብራሪያ የጠየቅሁት ስለዚህ አልነበረምና፤ ነገር ግን በውጭ ላሉት የምትሰጠው ትክክለኛ መልስ ካለህ የምትለውን በደስታ እሰማለሁ። ስለዚህ ይህን ከንቱ ክርክር ትተህ፣ ላከበሩህም፣ እነርሱ እንደ ተሰደቡ ቈጥረው ስለ እነርሱ ለሚያዝኑትም ምን መከላከያ እንደማቀርብ ንገረኝ።»

7. ዮሐንስ አፈወርቅ፦ በመጨረሻ የምቸኩልበት ነጥብ ይህ ነው፤ ለአንተ የምሰጠው ማብራሪያ ስለ ተጠናቀቀ ወደዚህ የመከላከያዬ ክፍል በቀላሉ እዞራለሁ። እንግዲያስ የእነዚህ ሰዎች ክስ ምንድን ነው? ወቀሳቸውስ ምንድን ነው? ሊሰጡኝ የፈለጉትን ክብር ስላልተቀበልሁ በእኔ እንደ ተሰደቡና ክፉኛ እንደ ተበደሉ ይናገራሉ። በመጀመሪያ እላለሁ፦ ሰዎችን በማክበር እግዚአብሔርን ለማሳዘን የምገደድ ከሆነ፣ በሰዎች ላይ ለደረሰ ስድብ ግምት መስጠት አይገባም። ለተቀየሙትም፣ በእነዚህ ነገሮች መቀየም አስተማማኝ እንዳልሆነ፣ ይልቁንም ብዙ እንደሚጐዳቸው እነግራቸዋለሁ። በእግዚአብሔር የሚደገፉና እርሱን ብቻ የሚመለከቱ ሰዎች፣ ሺህ ጊዜ ቢዋረዱ እንኳ እንዲህ ያለውን ነገር እንደ ስድብ እንዳይቈጥሩ በእግዚአብሔር ፍርሃት የጸኑ ሊሆኑ ይገባቸዋል ብዬ አስባለሁና። ነገር ግን እንዲህ ያለውን ነገር ለመድፈር እንኳ እንዳላሰብሁ ከምናገረው ግልጽ ይሆናል። አንዳንዶች በሐሜት እንደሚሉ አንተ ብዙ ጊዜ እንደ ነገርኸኝ በእውነት በትዕቢትና በከንቱ ውዳሴ ተገፋፍቼ ቢሆን ኖሮ — ይህንንም ለከሳሾቼ እቀበልላቸዋለሁ — ታላላቅና ምርጥ የሆኑትን፣ ደግሞም ውለታ የዋሉልኝን ሰዎች በንቀት በመያዜ ከሰዎች ሁሉ እጅግ ዓመፀኛ በሆንሁ ነበር። ሰዎች ፈጽሞ ያልበደሏቸውን በመበደላቸው ሊቀጡ የሚገባቸው ከሆነ፣ በገዛ ፈቃዳቸው ሊያከብሩን የመረጡትንማ እንዴት ልናከብራቸው ይገባናል? ከእጄ ለተቀበሉት ትንሽም ይሁን ትልቅ ውለታ ብድራት እየመለሱልኝ ነበር ሊል የሚችል ማንም የለምና። እንግዲያስ አንድ ሰው በተቃራኒው መንገድ ቢመልስላቸው ምን ያህል ታላቅ ቅጣት ይገባው ነበር! ነገር ግን እንዲህ ያለው ነገር በአእምሮዬ ፈጽሞ ካልመጣ፣ ከባዱን ሸክም እንቢ ያልሁትም ፍጹም በተለየ ዓላማ ከሆነ፣ (ሊያመሰግኑኝ ባይፈቅዱ እንኳ) ይቅር ሊሉኝ ለምን እንቢ ይላሉ? ይልቁንም ለራሴ ነፍስ በራስ ወዳድነት እንደ ራራሁ ለምን ይከሱኛል? ሰዎቹን ከመሳደብ እጅግ የራቀ ሆኖ፣ እንቢ በማለቴ እንዲያውም አከበርኋቸው እላለሁና።

አባባሌ ተቃራኒ መስሎ ቢታይህ አትደነቅ፤ መፍትሔውን በፍጥነት አቀርባለሁና።

8. ሹመቱን ተቀብዬ ቢሆን ኖሮ፣ ሰዎች ሁሉ ማለቴ አይደለም፣ ነገር ግን ክፉ መናገር የሚወዱ ሰዎች ስለ እኔ ስለ ተመረጥሁት፣ ስለ እነርሱም ስለ መራጮቹ ሊጠረጥሩና ብዙ ነገር ሊናገሩ ይችሉ ነበር፤ ለምሳሌ ሀብትን እንደ ተመለከቱ፣ የማዕረግን ግርማ እንዳደነቁ፣ ወይም በሽንገላ ተታልለው ወደዚህ ክብር እንዳሳደጉኝ፤ እንዲያውም በገንዘብ ጉቦ እንደ ተቀበሉ የሚጠረጥር ሰው ሊኖር ይችል እንደ ሆነ አላውቅም። ደግሞም እንዲህ ይሉ ነበር፦ «ክርስቶስ ዓሣ አጥማጆችን፣ ድንኳን ሰፊዎችንና ቀራጮችን ወደዚህ ማዕረግ ጠራ፤ እነዚህ ሰዎች ግን በዕለት ጕልበታቸው ራሳቸውን የሚያስተዳድሩትን ይንቃሉ፤ ራሱን ለዓለማዊ ትምህርት የሰጠና በሥራ ፈትነት ያደገ ማንም ቢኖር ግን እርሱን ይቀበላሉ፤ ያደንቃሉም። በቤተ ክርስቲያን አገልግሎት ቍጥር የሌለው ድካም የደከሙትን ሰዎች አልፈው፣ እንደዚህ ያለውን ድካም ፈጽሞ ያልቀመሰውን፣ ነገር ግን ወጣትነቱን ሁሉ ከንቱ በሆነ የዓለማዊ ትምህርት ጥናት ያሳለፈውን ሰው በድንገት ወደዚህ ማዕረግ የጎተቱት ለምንድን ነው?» ሹመቱን ተቀብዬ ቢሆን ኖሮ እነዚህንና ከዚህ የበለጡ ነገሮችን ሊናገሩ ይችሉ ነበር፤ አሁን ግን እንዲህ አይደለም። የማማት ሰበብ ሁሉ አሁን ተቈርጦባቸዋልና፤ አንዳንዶች እንደ እብዶች ለመሆን ካልመረጡ በቀር እኔን በሽንገላ፣ ሌሎቹንም ጉቦ በመቀበል ሊከሱ አይችሉም። ማዕረጉን ለማግኘት የሸነገለና ገንዘብ ያወጣ ሰው፣ ሊያገኘው በቻለ ጊዜ ለሌሎች እንዴት ይተወዋል? ይህ ማለት ማሳው በብዙ ምርት እንዲሞላና መጭመቂያዎቹም በወይን ጠጅ እንዲትረፈረፉ በመሬቱ ላይ ብዙ የደከመ ሰው፣ ቍጥር ከሌለው ድካምና ከብዙ ገንዘብ ወጪ በኋላ፣ እህሉን የሚያጭድበትና ወይኑን የሚሰበስብበት ጊዜ ሲደርስ ፍሬውን ለሌሎች አሳልፎ እንደ መስጠት ይሆናል። የተባለው ከእውነት እጅግ የራቀ ቢሆንም እንኳ፣ መራጮቹን ለማማት የፈለጉ ያን ጊዜ ምርጫው ያለ ትክክለኛ ፍርድና ያለ ማስተዋል ተደረገ ለማለት ሰበብ ባገኙ ነበር፤ ይህን ታያለህን? አሁን ግን አፋቸውን እንዳይከፍቱ፣ በጉዳዩ ላይ አንዲት ቃል እንኳ እንዳይናገሩ ከለከልኋቸው። እንግዲህ በመጀመሪያ የሚናገሩት እንዲህና ከዚህም የበለጠ በሆነ ነበር። አገልግሎቱን ከተቀበልሁ በኋላ ግን ሁሉን ያለ ነቀፋ ባደርግ እንኳ — ከወጣትነቴና ልምድ ከማጣቴ የተነሣ የምሠራቸውን ብዙ ስሕተቶች ሳልጠቅስ — ከከሳሾች ራሴን ዕለት ዕለት መከላከል ባልቻልሁ ነበር። አሁን ግን መራጮቹን ከዚህ ዓይነቱ ክስ ደግሞ አዳንኋቸው፤ በሌላው ሁኔታ ግን ቍጥር በሌለው ነቀፋ ውስጥ በከተትኋቸው ነበር። ዓለም የማይለው ምን ነበር? «እንዲህ ያለ ታላቅ ጥቅምና ክብደት ያላቸውን ጉዳዮች ለግድ የለሽ ወጣቶች አደራ ሰጡ፤ የእግዚአብሔርን መንጋ አረከሱ፤ የክርስቲያኖች ጉዳይም መቀለጃና መሳቂያ ሆነ።» አሁን ግን «ዓመፃም ሁሉ አፏን ትዘጋለች።» ስለ አንተ እነዚህን ነገሮች ቢናገሩ እንኳ፣ ማስተዋል በዕድሜ እንደማይለካ፣ ሽበትም የሽማግሌነት መፈተኛ እንዳልሆነ — ጎልማሳው ከአገልግሎቱ ፈጽሞ መገለል እንደሌለበት፣ አዲስ ክርስቲያን ግን እንደሚገለል — በሥራህ ቶሎ ታስተምራቸዋለህ፤ በሁለቱ መካከል ያለው ልዩነትም ታላቅ ነው።