ትንሣኤና ፍርድ

የሥጋ ትንሣኤ ብዙ ጥያቄዎችን ያስነሣል

እንግዲህ ስለ ሥጋ ትንሣኤ፥ —አንዳንዶች እንዳገኙት ያለ፥ ለጊዜው ወደ ሕይወት ተመልሰው እንደ ገና የሞቱበት ትንሣኤ ሳይሆን፥ የክርስቶስ አካል ራሱ እንደ ተነሣ ወደ ዘላለም ሕይወት የሚደረግ ትንሣኤ፥— ነገሩን በአጭሩ እያነሣሁ በዚያው ጊዜ በተለምዶ ስለ እርሱ ለሚነሡት ጥያቄዎች ሁሉ እንዴት አጥጋቢ መልስ መስጠት እንደምችል አይታየኝም። ሆኖም የሰዎች ሁሉ አካል፥ —የተወለዱትም ወደ ፊትም የሚወለዱት፥ የሞቱትም ወደ ፊትም የሚሞቱት፥— እንደ ገና እንደሚነሣ ማንም ክርስቲያን የጥርጥር ጥላ እንኳ ሊኖረው አይገባም።

ያለ ጊዜያቸው ስለ ተጨነገፉ ፅንሶች

ስለዚህ በመጀመሪያ፥ በእናታቸው ማኅፀን በእርግጥ ስለ ተወለዱ፥ ነገር ግን ዳግመኛ ሊወለዱ በሚችሉበት መንገድ ስላልተወለዱ ስለ ተጨነገፉ ፅንሶች ጥያቄ ይነሣል። እነዚህ እንደ ገና ይነሣሉ ብለን ብንወስን፥ ሙሉ ቅርጽ ይዘው ስለ ተገኙት ሊደረስበት በሚችል በማንኛውም መደምደሚያ ላይ ተቃውሞ ማንሣት አንችልምና። እንግዲህ ቅርጽ ያልያዙ ጭንጋፎች ፍሬ እንዳላፈሩ ዘሮች ይጠፋሉ ብሎ ለማሰብ የማያዘነብል ማን አለ? ነገር ግን ሊያረጋግጥ ባይደፍርም እንኳ፥ በትንሣኤ በቅርጽ ያለው ጕድለት ሁሉ እንደሚሟላ፥ በዚህም ጊዜ ጊዜ ያመጣቸው እንከኖች እንደማይገኙ ሁሉ ጊዜ ያመጣው የነበረው ፍጽምናም እንደማይጐድል ለመካድ ማን ይደፍራል? ይኸውም ረጅም ዘመን ይጨምርለት የነበረውን፥ ለባሕርዩ የሚገባውንና ከእርሱ ጋር የሚስማማውን አንዳች ነገር ባሕርዩ እንዳያጣ፥ ረጅም ዘመን በጨመረበት በተቃራኒው ዓይነት በማንኛውም ነገር መገኘትም እንዳይዋረድ፥ ነገር ግን የተጐዳው እንደሚታደስ እንዲሁ ገና ያልተፈጸመው እንዲፈጸም ነው።

ከቶ በሕይወት ኖረው ከሆነ፣ በእርግጥ ሞተዋል፣ ስለዚህም በሙታን ትንሣኤ ድርሻ ይኖራቸዋል

ስለዚህም የሚከተለው ጥያቄ በሊቃውንት እጅግ በጥንቃቄ ሊመረመርና ሊብራራ ይችላል፤ መፍታቱ ግን በሰው አቅም ይቻል እንደ ሆነ አላውቅም፦ ሕፃኑ በማኅፀን ውስጥ መኖር የሚጀምረው መቼ ነው? ሕይወት በሕያው ፍጡር እንቅስቃሴዎች ራሷን ከመግለጧ በፊት በስውር ትኖራለችን? በዚያ ሞተው ቢቀሩ እናቲቱ ደግሞ እንዳትሞት ተብሎ ብልት በብልት ተቈራርጠው ከማኅፀን የሚወጡት ሽሎች ከቶ በሕይወት አልነበሩም ብሎ መካድ እጅግ ድፍረት ይመስላል። እንግዲህ ሰው መኖር ከጀመረበት ጊዜ አንሥቶ፥ ከዚያው ጊዜ አንሥቶ ሊሞት ይችላል። ቢሞትም፥ ሞት የትም ቦታ ቢያገኘው፥ በሙታን ትንሣኤ ድርሻ እንዳይኖረው በምን መሠረት ሊከለከል እንደሚችል ማግኘት አልችልም።

ጭራቅ ስለሚባሉ ልደቶች

ተወልደው በሕይወት ስለሚኖሩ፥ ምንም ያህል ፈጥነው ቢሞቱ፥ ስለ ተዛቡ ፍጥረቶች እንኳ እንደ ገና አይነሡም፥ ወይም የተስተካከለና ፍጹም የሆነ አካል ይዘው ሳይሆን በተዛባ ቅርጻቸው ይነሣሉ ብለን ለማረጋገጥ መብት የለንም። በቅርቡ በምሥራቅ የተወለደውን፥ ያዩት እጅግ የታመኑ ወንድሞች ወሬውን ያመጡለትንና፥ ብፁዕ መታሰቢያ ያለው ካህኑ ጀሮም በጽሑፍ ያስቀረውን ያን ድርብ ብልት ያለውን ሰው በተመለከተ፥ —እግዚአብሔር አያድርገው እላለሁ፥— መንትዮች ተወልደው ቢሆን ኖሮ እንደሚሆነው ሁለት የተለያዩ ሰዎች ሳይሆኑ፥ በትንሣኤ ጊዜ ድርብ ብልት ያለው አንድ ሰው ይሆናል ብለን እናስብ ዘንድ እግዚአብሔር አያድርገው። እንዲሁም ትርፍ ወይም ጕድለት ስላላቸው፥ ወይም እጅግ የተዛቡ ስለ ሆኑ ጭራቆች የሚባሉ ሌሎች ልደቶች በትንሣኤ ወደ መደበኛው የሰው ቅርጽ ይመለሳሉ፤ ስለዚህም እያንዳንዲቱ ነፍስ የራሷን አካል ትይዛለች፤ ተጣብቀው ቢወለዱም እንኳ አንዳችም አካል ከሌላው ጋር ተጣብቆ አይኖርም፤ ነገር ግን እያንዳንዱ ለየብቻው ሙሉ የሰው አካል የሚሠሩትን ብልቶች ሁሉ ይይዛል።

የአካል ንጥረ ነገር ፈጽሞ አይጠፋም

ሟች የሆነው የሰዎች አካል የተፈጠረበት ምድራዊ ንጥረ ነገርም ፈጽሞ አይጠፋም፤ ነገር ግን ፈራርሶ ዐፈርና አመድ ቢሆን፥ ወይም ወደ ትነትና ወደ እንፋሎት ቢሟሟ፥ ወደ ሌሎች አካላት ይዘት ቢለወጥ፥ ወይም ወደ ንጥረ ነገሮች ቢበታተን፥ ለአራዊት ወይም ለሰዎች ምግብ ሆኖ ወደ ሥጋቸው ቢለወጥ እንኳ፥ መጀመሪያ ሕይወት ወደ ሰጠችው፥ ሰውም እንዲሆን፥ እንዲኖርና እንዲያድግ ወዳደረገችው ወደዚያች የሰው ነፍስ በቅጽበት ይመለሳል።

ነገር ግን ይህ ንጥረ ነገር በትንሣኤ አካል ውስጥ በተለየ አደራደር ሊቀመጥ ይችላል

ነፍስ ስትለየው በድን የሚሆነው ይህ ምድራዊ ንጥረ ነገርም በትንሣኤ ሲታደስ፥ የተከፋፈለባቸውና በልዩ ልዩ ቅርጽና መልክ የሌሎች ነገሮች ክፍሎች የሆኑት ክፍሎቹ (ሁሉም ወደ ተለዩበት ወደዚያው አካል የሚመለሱ ቢሆኑም) መጀመሪያ ወደ ነበሩባቸው ወደዚያው የአካል ክፍሎች የግድ መመለስ አለባቸው በሚያሰኝ መንገድ አይታደስም። ያለዚያማ ጠጕር በተደጋጋሚ መቈረጥና መላጨት የወሰደበትን ሁሉ፥ ጥፍሮችም ደጋግመን የቈረጥናቸውን ሁሉ መልሰው ያገኛሉ ብሎ ማሰብ፥ የሥጋን ትንሣኤ የማይታመን ሊያደርገው የቀረበ የሚያስጠላና የተበላሸ ገጽታ በአእምሮ ይስላል። ነገር ግን ከሚቀልጥ ብረት የተሠራ ሐውልት በእሳት ቢቀልጥ፥ ወይም ተሰብሮ ዱቄት ቢሆን፥ ወይም ቅርጽ የሌለው ጅምላ ቢሆን፥ አንድ ቀራጭም ከዚያው መጠን ካለው ብረት መልሶ ሊሠራው ቢፈልግ፥ የታደሰው ሐውልት የመጀመሪያውን ንጥረ ነገር ሁሉ እስከ ያዘ ድረስ፥ የትኛውም የንጥረ ነገሩ ቅንጣት በየትኛው የሐውልቱ ክፍል ቢገባ ለሥራው ሙሉነት ልዩነት እንደማያመጣ፥ እንዲሁ ድንቅና ሊነገር የማይችል ኃይል ያለው ሠሪ እግዚአብሔር መጀመሪያ የተሠራበትን ንጥረ ነገር ሁሉ ተጠቅሞ አካላችንን በድንቅና ሊነገር በማይችል ፍጥነት ያድሰዋል። ጠጕርም ወደ ጠጕር፥ ጥፍርም ወደ ጥፍር ቢመለስ፥ ወይም ከእነዚህ የጠፋው ክፍል ወደ ሥጋ ተለውጦ በሌላ የአካል ክፍል ስፍራውን እንዲይዝ ቢጠራ፥ ታላቁ ጥበበኛ አንዳችም የማይገባ ወይም ከስፍራው የወጣ ነገር እንዳይኖር በጥንቃቄ ስለሚጠብቅ፥ ለመታደሱ ሙሉነት ምንም ለውጥ አያመጣም።

በሚነሡት ሰዎች አካላት መካከል ልዩነትና አለመመጣጠን ቢኖር እንኳ፣ በአንዳቸውም ዘንድ የሚያስከፋ ወይም ያልተመጣጠነ ነገር አይኖርም

በሕይወት ዘመናቸው በቁመት ይለያዩ ስለ ነበሩ፥ በሚነሡት መካከል የቁመት ልዩነት ይኖራል ማለት የግድ አይከተልም፤ ከሲቶቹ በቀድሞ ክሳታቸው፥ ወፍራሞቹም በቀድሞ ውፍረታቸው እንደሚነሡም እርግጥ አይደለም። ነገር ግን በሌሎች የአካል በረከቶች ረገድ ሁሉም እኩል ሆነው፥ እያንዳንዱ የገዛ ፊቱን ልዩ መለያዎች እንዲጠብቅና ከቀድሞ ማንነቱ ጋር የሚታወቅ መመሳሰል እንዲኖረው የፈጣሪ ዕቅድ ክፍል ከሆነ፥ የእያንዳንዱ አካል የተሠራበት ንጥረ ነገር ከእርሱ አንዳች እንዳይጠፋ፥ ማንኛውም ጕድለትም ከምንም ነገር እንደ ፈቃዱ መፍጠር በሚችለው በእርሱ እንዲሟላ ተደርጎ ሊስተካከል ይችላል። ነገር ግን በሚነሡት ሰዎች አካላት ውስጥ ሙሉ ስምምነትን በሚያስገኙ ድምፆች ውስጥ እንዳለው ያለ በሥርዓት የተቀናጀ አለመመጣጠን ቢኖር፥ የእያንዳንዱ ሰው አካል ንጥረ ነገር ለመላእክት ጉባኤዎች የሚገባ፥ በመካከላቸውም ስሜታቸውን የሚያውክ አንዳች ነገር የማያመጣ ሰው እንዲያስገኝ ተደርጎ ይያዛል። በእርግጥም በዚያ የማይገባ አንዳችም ነገር አይኖርም፤ ነገር ግን በዚያ የሚኖር ሁሉ ያማረና የሚገባ ይሆናል፤ የማይገባ ነገር ቢኖር እርሱ ራሱ በዚያ አይኖርምና።

የቅዱሳን አካላት በትንሣኤ መንፈሳዊ አካላት ይሆናሉ

እንግዲህ የቅዱሳን አካላት ከጕድለት ሁሉ፥ ከእንከን ሁሉ፥ እንዲሁም ከመበስበስ፥ ከክብደትና ከእንቅፋት ሁሉ ነጻ ሆነው ይነሣሉ። የእንቅስቃሴያቸው ቅለት እንደ ብፅዕናቸው ፍጹም ይሆናልና። ስለዚህም ያለ ጥርጥር መናፍስት ሳይሆኑ አካላት ቢሆኑም፥ አካሎቻቸው መንፈሳዊ ተብለው ተጠርተዋል። አሁን አካል ነፍሳዊ (ፍጥረታዊ) ተብሎ እንደሚጠራ፥ ይህም አካል እንጂ ነፍስ [anima] ባይሆንም ነው፤ እንዲሁ በዚያን ጊዜ አካል መንፈስ ሳይሆን አካል ሆኖ ሳለ መንፈሳዊ ተብሎ ይጠራል። ስለዚህ አሁን ነፍስን የሚጫነውን መበስበስና ሥጋ በመንፈስ ላይ እንዲመኝ የሚገፋፉትን ክፉ ልማዶች በተመለከተ፥ በዚያን ጊዜ ሥጋ ሳይሆን አካል ይሆናል፤ ሰማያዊ የሚባሉ አካላት አሉና። ስለዚህም፦ «ሥጋና ደም የእግዚአብሔርን መንግሥት ሊወርሱ አይችሉም» ተብሎአል፤ ይህንንም የሚያብራራ ይመስል፦ «የሚበሰብሰውም የማይበሰብሰውን አይወርስም» ይላል። ሐዋርያው በመጀመሪያ «ሥጋና ደም» ያለውን በኋላ «የሚበሰብሰው» ይለዋል፤ በመጀመሪያ «የእግዚአብሔር መንግሥት» ያለውንም በኋላ «የማይበሰብሰው» ይለዋል። ይዘቱን በተመለከተ ግን በዚያን ጊዜ እንኳ ሥጋ ይሆናል። የክርስቶስ አካል ከትንሣኤ በኋላ እንኳ ሥጋ ተብሎአልና። ሆኖም ሐዋርያው፦ «ፍጥረታዊ አካል ይዘራል፥ መንፈሳዊ አካል ይነሣል» ይላል፤ ምክንያቱም በዚያን ጊዜ በሥጋና በመንፈስ መካከል ያለው ስምምነት እጅግ ፍጹም ይሆናል፥ መንፈስም ምንም ምግብ ሳያስፈልገው የተገዛውን ሥጋ በሕይወት ያኖረዋል፥ በዚህም ከባሕርያችን አንዱ ክፍል ከሌላው ጋር አይጣላም፤ ነገር ግን በውጭ ካሉ ጠላቶች ነጻ እንደምንሆን፥ እንዲሁ በውስጥ እኛ ራሳችን ለራሳችን ጠላቶች አንሆንም።

የጠፉት ሰዎች ትንሣኤ

በመጀመሪያው ሰው ኃጢአት ከመጣው የጥፋት ጅምላ መካከል በእግዚአብሔርና በሰው መካከል ባለው በአንዱ መካከለኛ ያልተዋጁትን በተመለከተ ግን፥ እነርሱም እያንዳንዳቸው ከገዛ አካላቸው ጋር ይነሣሉ፤ ነገር ግን ከዲያብሎስና ከመላእክቱ ጋር ለመቀጣት ብቻ ነው። እንግዲህ በአካላቸው ደዌና ጕድለት ሁሉ፥ በዚህ ዓለም የነበሯቸውን የታመሙና የተዛቡ ብልቶች ይዘው ይነሡ እንደ ሆነ መመርመር ከንቱ ድካም ይሆናል። ዘላለማዊ ኵነኔያቸው እርግጥ ነገር ሆኖ ሳለ፥ እርግጥ ያልሆኑ ነገሮች ስለ ሆኑት ስለ ጤናቸው ወይም ስለ ውበታቸው በመገመት ራሳችንን ማድከም አያስፈልገንምና። ሥቃይን የሚቀበል ከሆነ አካላቸው በምን ስሜት የማይበሰብስ እንደሚሆን፥ ወይም ከሞት ዕድል ነጻ ከሆነ በምን ስሜት የሚበሰብስ እንደሚሆን መመርመርም አያስፈልገንም። በሕይወት ውስጥ ብፅዕና ካለበት በቀር እውነተኛ ሕይወት የለምና፥ ጤና በምንም ሥቃይ ካልተቋረጠበት በቀር እውነተኛ አለመበስበስ የለምና። ጕስቍሎቹ እንዲሞቱ በማይፈቀድላቸው ጊዜ ግን፥ እንዲህ ማለት ከተቻለ፥ ሞት ራሱ አይሞትም፤ ያለ ማቋረጥ ሥቃይ ነፍስን በሚያሠቃይበትና ፍጻሜ በሌለው ስፍራ ደግሞ መበስበስ ራሱ አይፈጸምም። ይህ በቅዱሳት መጻሕፍት «ሁለተኛው ሞት» ተብሎ ይጠራል።

የመጀመሪያውም የሁለተኛውም ሞት የኃጢአት ውጤት ናቸው። ቅጣት በበደል መጠን ይሰጣል

ነፍስ አካልን ለመተው በምትገደድበት ጊዜ የሚሆነው የመጀመሪያው ሞትም ሆነ፥ ነፍስ የሚሠቃየውን አካል እንድትተው በማይፈቀድላት ጊዜ የሚሆነው ሁለተኛው ሞት፥ ማንም ኃጢአት ባይሠራ ኖሮ በሰው ላይ ባልደረሱም ነበር። በእርግጥም ይዘውት በመጡት በጥንተ ኃጢአት ላይ በገዛ ሥራቸው ምንም ኃጢአት ያልጨመሩት ከሁሉ የቀለለውን ቅጣት ይቀበላሉ፤ እንደነዚህ ያሉ በገዛ ሥራቸው ኃጢአቶችን የጨመሩት የቀሩት ደግሞ፥ በዚህ ዓለም ዓመፃቸው ባነሰ መጠን በሚመጣው ዓለም የእያንዳንዳቸው ቅጣት ይበልጥ የሚቻል ይሆናል።

ቅዱሳን በጸጋ የተቀበሏቸውን በረከቶች በሚመጣው ዓለም ይበልጥ በሙላት ያውቃሉ

እንግዲህ የተጣሉ መላእክትና ሰዎች የዘላለምን ቅጣት እንዲቀበሉ በተተዉ ጊዜ፥ ቅዱሳን በጸጋ የተቀበሏቸውን በረከቶች ይበልጥ በሙላት ያውቃሉ። በዚያን ጊዜ እውነተኛውን ሁኔታ በዓይናቸው እየተመለከቱ በመዝሙር ውስጥ ያለውን፦ «ምሕረትንና ፍርድን እቀኛለሁ» የሚለውን አነጋገር ትርጉም ይበልጥ በግልጽ ያያሉ፤ ማንም የሚዋጀው ባልተገባ ምሕረት ብቻ ነውና፥ ማንም የሚኰነነውም በተገባ ፍርድ ብቻ ነውና።

የእግዚአብሔር ፍርዶች በዚያን ጊዜ ይብራራሉ

በዚያን ጊዜ አሁን የጨለመ ብዙ ነገር ግልጽ ይሆናል። ለምሳሌ፥ ጉዳያቸው በሁሉም ረገድ አንድ የሚመስል ከሁለት ሕፃናት አንዱ በእግዚአብሔር ምሕረት ለራሱ ሲመረጥ፥ ሌላውም በፍትሑ ሲተው (በዚህም የተመረጠው ምሕረት ጣልቃ ባይገባ ኖሮ በፍትሕ ለራሱ ይገባው የነበረውን ሊያውቅ ይችላል)፥ ከእነዚህ ከሁለቱ አንዱ ከሌላው ይልቅ ለምን እንደ ተመረጠ ለእኛ የማይፈታ እንቆቅልሽ ነው። ደግሞም ተአምራት ቢደረጉላቸው ንስሐ ይገቡ በነበሩ ሰዎች ፊት ተአምራት ያልተደረጉት፥ ንስሐ እንደማይገቡ በታወቁት በሌሎች ፊት ግን የተደረጉት ለምን እንደ ሆነ። ጌታችን እጅግ በግልጽ፦ «ወዮልሽ ኮራዚ፤ ወዮልሽ ቤተ ሳይዳ፤ በእናንተ የተደረገው ተአምራት በጢሮስና በሲዶና ተደርጎ ቢሆን፥ ማቅ ለብሰው አመድም ነስንሰው ከብዙ ጊዜ በፊት ንስሐ በገቡ ነበርና» ይላልና። ሊድኑ ቢፈልግ ሊድኑ ይችሉ የነበሩ ቢሆንም፥ እግዚአብሔር እንዲድኑ ባለመፈለጉ በእርግጥ አንዳችም ዓመፃ አልነበረም። በዚያን ጊዜ አሁን በምእመናን ዘንድ ገና የእርግጠኛ እውቀት ጉዳይ ባይሆንም የእምነት ጉዳይ የሆነው ነገር በጥበብ እጅግ ጥርት ባለ ብርሃን ይታያል፤ ይኸውም የእግዚአብሔር ፈቃድ ምን ያህል እርግጥ፥ ምን ያህል የማይለወጥና ምን ያህል የሚፈጸም እንደ ሆነ፤ ሊፈጽመው የማይችለውን አንዳች ነገር ባይፈቅድም፥ ማድረግ እየቻለ ሊያደርጋቸው የማይፈቅዳቸው ምን ያህል ብዙ ነገሮች እንዳሉ፤ የመዝሙረኛውም መዝሙር፦ «አምላካችን ግን በሰማይ ነው፤ የወደደውንም ሁሉ አደረገ» የሚለው ምን ያህል እውነት እንደ ሆነ ነው። እግዚአብሔር ያልፈጸመውን አንዳች ነገር ከቶ ፈቅዶ ቢሆን፥ ከዚህም የከፋ፥ ሁሉን ቻዩን የወደደውን ከማድረግ የከለከለው የሰው ፈቃድ ቢሆን ኖሮ፥ ይህ በእርግጥ እውነት ባልሆነ ነበር። ስለዚህ ሁሉን ቻዩ እንዲሆን ሲፈቅድ ወይም ራሱ ሲያደርገው ካልሆነ በቀር፥ ከሁሉን ቻዩ ፈቃድ ውጭ አንዳችም ነገር አይሆንም።

ሁሉን ቻዩ እግዚአብሔር ክፉን በመፍቀዱ እንኳ መልካም ያደርጋል

እግዚአብሔር ክፉ የሆነውን በመፍቀዱ እንኳ መልካም እንደሚያደርግ ልንጠራጠር አንችልም። እርሱ የሚፈቅደው በፍርዱ ጽድቅ ብቻ ነውና። ጽድቅ የሆነ ሁሉ ደግሞ በእርግጥ መልካም ነው። ስለዚህ ክፉ፥ ክፉ እስከ ሆነ ድረስ፥ መልካም ባይሆንም፥ መልካሙ ብቻ ሳይሆን ክፉውም መኖሩ ራሱ መልካም ነው። ክፉ መኖሩ መልካም ባይሆን ኖሮ፥ የሚፈልገውን ማድረግ እንደሚችል እንዲሁ የማይፈልገውን ከመፍቀድ በቀላሉ መከልከል የሚችለው ሁሉን ቻዩ በጎ ያለ ጥርጥር መኖሩን ባልፈቀደም ነበርና። ይህን ባናምን፥ ሁሉን ቻይ በሆነው በእግዚአብሔር አብ እንደምናምን የምንመሰክርበት የሃይማኖት መግለጫችን የመጀመሪያው ዓረፍተ ነገር ራሱ አደጋ ላይ ይወድቃል። የወደደውን ሁሉ ማድረግ ካልቻለ፥ ወይም ሁሉን የሚችለው የፈቃዱ ኃይል በማንኛውም ፍጥረት ፈቃድ የሚከለከል ከሆነ፥ በእውነት ሁሉን ቻይ ተብሎ አይጠራምና።