እምነት፣ ሥራና ንስሐ

ሥራ የሌለው እምነት የሞተ ነው፤ ሰውንም ሊያድን አይችልም

ደግሞም አንዳንዶች እንዲህ ብለው ያምናሉ፤ የክርስቶስን ስም የማይተዉ፥ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ በእርሱ ጥምቀት የተጠመቁ፥ በማናቸውም መከፋፈል ወይም ኑፋቄ ከቤተ ክርስቲያን ፈጽሞ ያልተለዩ ሰዎች፥ እጅግ በከፋ ኃጢአት ቢኖሩ እንኳ፥ ያንንም ኃጢአት በንስሐ ባያጥቡት ወይም በምጽዋት ባይዋጁት፥ ይልቁንም እስከ ሕይወታቸው የመጨረሻ ቀን ድረስ አጥብቀው ቢጸኑበት እንኳ፥ በእሳት ይድናሉ፤ ይኸውም እንደ ወንጀላቸውና እንደ በደላቸው ታላቅነት መጠን ለተወሰነ ጊዜ የሚቆይ የእሳት ቅጣት ቢቀበሉም፥ በዘላለም እሳት አይቀጡም ይላሉ። ይህን የሚያምኑት ሰዎች ግን የኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ልጆች ሆነው ሳሉ፥ በሰው ተፈጥሮ ባለ በአንድ ዓይነት የርኅራኄ ስሜት የተሳሳቱ ይመስሉኛል። ቅዱሳት መጻሕፍት ሲጠየቁ ፈጽሞ የተለየ መልስ ይሰጣሉና። በዚህ ጉዳይ ላይ ስለ እምነትና ስለ ሥራ የሚል ርዕስ ያለው መጽሐፍ ጽፌአለሁ፤ በእርሱም ውስጥ፥ እግዚአብሔር እየረዳኝ በአቅሜ መጠን፥ የሚያድነን እምነት ሐዋርያው ጳውሎስ፦ «በክርስቶስ ኢየሱስ ሆኖ፥ በፍቅር የሚሠራ እምነት እንጂ መገረዝ ቢሆን ወይም አለመገረዝ አይጠቅምምና» ባለ ጊዜ በበቂ ግልጽነት የገለጸው እምነት እንደ ሆነ ከቅዱሳት መጻሕፍት አሳይቻለሁ። ነገር ግን እምነት መልካምን ሳይሆን ክፉን የሚሠራ ከሆነ፥ ሐዋርያው ያዕቆብ እንደሚለው ያለ ጥርጥር «በራሱ የሞተ ነው»። ይኸው ሐዋርያ ደግሞ፦ «ወንድሞቼ ሆይ፥ እምነት አለኝ የሚል፥ ሥራ ግን የሌለው ሰው ቢኖር ምን ይጠቅመዋል? እምነቱስ ሊያድነው ይችላልን?» ይላል። ደግሞም ክፉ ሰው በእምነቱ ብቻ ምክንያት በእሳት የሚድን ከሆነ፥ ብፁዕ ሐዋርያው ጳውሎስም፦ «እርሱ ራሱ ግን ይድናል ነገር ግን በእሳት እንደሚድን ይሆናል» ሲል ይህን ማለቱ ከሆነ፥ እንግዲያስ ሥራ የሌለው እምነት ሰውን ሊያድን ይችላል ማለት ነው፤ አብሮት ሐዋርያ የሆነው የያዕቆብም ቃል ሐሰት መሆን አለበት ማለት ነው። ጳውሎስ ራሱ በሌላ ስፍራ የተናገረውም ሐሰት መሆን አለበት፤ እርሱም፦ «አትሳቱ፤ ሴሰኞች ቢሆን ወይም ጣዖትን የሚያመልኩ ወይም አመንዝሮች ወይም ቀላጮች ወይም ከወንድ ጋር ዝሙት የሚሠሩ ወይም ሌቦች ወይም ገንዘብን የሚመኙ ወይም ሰካሮች ወይም ተሳዳቢዎች ወይም ነጣቂዎች የእግዚአብሔርን መንግሥት አይወርሱም» የሚለው ነው። በእነዚህ ክፉ መንገዶች የሚጸኑ ሰዎች ቢሆኑም በክርስቶስ ባላቸው እምነት ምክንያት የሚድኑ ከሆነ፥ የእግዚአብሔርን መንግሥት አይወርሱም የሚለው ቃል እንዴት እውነት ሊሆን ይችላል?

በእሳት እንደሚድን ሆኖ ስለሚድኑት የሚናገረው የ1ኛ ቆሮንቶስ 3:11-15 ክፍል እውነተኛ ትርጓሜ

ነገር ግን እነዚህ እጅግ ግልጽና የማያሻሙ የሐዋርያት ቃሎች ሐሰት ሊሆኑ ስለማይችሉ፥ በመሠረቱ በክርስቶስ ላይ በወርቅ፥ በብርና በከበረ ድንጋይ ሳይሆን በእንጨት፥ በሣርና በአገዳ ስለሚያንጹት የተነገረው ያ ድብቅ ቃል (የመሠረቱ ብቃት አድኖአቸው በእሳት እንደሚድኑ ሆነው ይድናሉ የተባለው ስለ እነዚህ ነውና) ከላይ ከጠቀስናቸው ግልጽ ቃሎች ጋር እንዳይጋጭ ሆኖ መተርጐም አለበት። እንግዲህ እንጨት፥ ሣርና አገዳ ያለ አንዳች አለመስማማት እንዲህ ተብለው ሊተረጐሙ ይችላሉ፤ ይኸውም በራሳቸው የተፈቀዱ ቢሆኑም እንኳ ያለ ልብ ኀዘን ሊጠፉ የማይችሉትን ዓለማዊ ነገሮች አጥብቆ መውደድ ማለት ነው። ይህ ኀዘን ቢያቃጥልም፥ ክርስቶስ በልብ ውስጥ የመሠረትነቱን ስፍራ ከያዘ፥—ማለትም ከእርሱ አስበልጦ የሚመረጥ አንዳች ነገር ከሌለ፥ ሰውዬውም በኀዘን እየተቃጠለ ቢሆንም ክርስቶስን ከማጣት ይልቅ እጅግ የሚወዳቸውን ነገሮች ማጣት ቢመርጥ፥—እርሱ በእሳት ይድናል። በፈተና ጊዜ ግን ከክርስቶስ ይልቅ ጊዜያዊና ምድራዊ ነገሮችን አጥብቆ መያዝ ቢመርጥ፥ ክርስቶስ መሠረቱ አይደለም፤ ምድራዊ ነገሮችን በፊተኛው ስፍራ ያስቀምጣልና፥ በሕንጻ ውስጥ ደግሞ ከመሠረቱ የሚቀድም አንዳች ነገር የለም። ደግሞም ሐዋርያው በዚህ ስፍራ የሚናገርለት እሳት ሁለቱም ሰዎች የሚያልፉበት ዓይነት እሳት መሆን አለበት፤ ይኸውም በመሠረቱ ላይ በወርቅ፥ በብርና በከበረ ድንጋይ የሚያንጸውም፥ በእንጨት፥ በሣርና በአገዳ የሚያንጸውም ሰው ነው። ወዲያውኑም እንዲህ ብሎ ይጨምራልና፦ «የእያንዳንዱም ሥራ እንዴት መሆኑን እሳቱ ይፈትነዋል። ማንም በእርሱ ላይ ያነጸው ሥራ ቢጸናለት ደመወዙን ይቀበላል፤ የማንም ሥራ የተቃጠለበት ቢሆን ይጎዳበታል፥ እርሱ ራሱ ግን ይድናል ነገር ግን በእሳት እንደሚድን ይሆናል»። እንግዲህ እሳቱ የሚፈትነው የአንዱን ብቻ ሳይሆን የሁለቱንም ሥራ ነው። የመከራ ፈተና በሌላ ስፍራ በግልጽ የተነገረለት የእሳት ዓይነት ነው፦ «እቶን የሸክላ ሠሪውን ዕቃ ይፈትናል፤ የመከራ እቶንም ጻድቃንን ይፈትናል።» ይህም እሳት በዚህ ሕይወት ዘመን ውስጥ ሐዋርያው በሚናገረው መንገድ በትክክል ይሠራል። ሁለት አማኞችን ቢያገኝ፥ አንዱ «ጌታን እንዴት ደስ እንዲያሰኘው የጌታን ነገር ያስባል»፥ ማለትም በመሠረቱ በክርስቶስ ላይ ወርቅን፥ ብርንና የከበረ ድንጋይን የሚያንጽ፥ ሌላው ደግሞ «ሚስቱን እንዴት ደስ እንዲያሰኛት የዓለምን ነገር ያስባል»፥ ማለትም በዚያው መሠረት ላይ እንጨትን፥ ሣርንና አገዳን የሚያንጽ ቢሆን፥—የፊተኛው ሥራ አይቃጠልም፤ መጥፋታቸው ኀዘን ሊያመጣበት በሚችል ነገሮች ላይ ፍቅሩን አላኖረምና፤ የኋለኛው ሥራ ግን ይቃጠላል፤ በምኞት የሚደሰቱባቸው ነገሮች ያለ ሥቃይ ሊጠፉ አይችሉምና። ነገር ግን እንዳሰብነው፥ ኋለኛው እንኳ ክርስቶስን ከማጣት ይልቅ እነዚህን ነገሮች ማጣት ስለሚመርጥ፥ እነርሱንም አጣለሁ ብሎ በመፍራት ክርስቶስን ስለማይተው፥ ባጣቸውም ጊዜ ቢያዝንም፥ ይድናል፤ ነገር ግን በእሳት እንደሚድን ይሆናል፤ የወደደውና ያጣው ነገር ኀዘን ያቃጥለዋልና። ነገር ግን አይገለብጠውም ወይም አይበላውም፤ በማይናወጠውና በማይበላሸው መሠረቱ ይጠበቃልና።

አንዳንድ አማኞች በሚመጣው ሕይወት የሚያነጻ እሳትን ያልፉ ይሆናል ማለት የማይቻል አይደለም

ተመሳሳይ ነገር ከዚህ ሕይወት በኋላ እንኳ ሊሆን አይችልም ማለት አይደለም። አንዳንድ አማኞች በአንድ ዓይነት የሚያነጻ እሳት ውስጥ ያልፉ እንደ ሆነ፥ የሚጠፉትንም መልካም ነገሮች በበለጠ ወይም ባነሰ ፍቅር እንደ ወደዱት መጠን ከዚያ እሳት ይበልጥ በዝግታ ወይም በፍጥነት ይድኑ እንደ ሆነ፥ ሊመረመር፥ ወይም ተረጋግጦ ሊታወቅ ወይም በጥርጣሬ ሊተው የሚችል ጉዳይ ነው። ይህ ግን «የእግዚአብሔርን መንግሥት አይወርሱም» ስለ ተባለላቸው ለአንዳቸውም ቢሆን አይሆንም፤ ተገቢ ንስሐ ከገቡ በኋላ ኃጢአታቸው ይቅር ቢባልላቸው ብቻ ነው እንጂ። «ተገቢ» ስል በምጽዋት ፍሬ ቢሶች መሆን የለባቸውም ማለቴ ነው፤ ቅዱሳት መጻሕፍት በዚህ በጎነት ላይ እጅግ ትኩረት ያደርጋሉና፥ ጌታችን በቀኙ ላሉት ምጽዋትን አብዝተው ከመስጠታቸው በቀር ሌላ ብቃት እንደማይቈጥርላቸው፥ በግራው ላሉትም ምጽዋትን ከማጣታቸው በቀር ሌላ ጕድለት እንደማይቈጥርባቸው አስቀድሞ ነግሮናል፤ ይህም ለፊተኞቹ፦ «እናንተ የአባቴ ቡሩካን፥ ኑ፤ … መንግሥት ውረሱ»፥ ለኋለኞቹም፦ «እናንተ ርጉማን፥ … ወደ ዘላለም እሳት ከእኔ ሂዱ» በሚላቸው ጊዜ ነው።

ሕይወት ካልተለወጠ በቀር ምጽዋት ለኃጢአት ማስተስረያ አይሆንም

ይሁን እንጂ የእግዚአብሔርን መንግሥት የማይወርሱት ሰዎች የሚያደርጓቸው ዓይነት ከባድ ኃጢአቶች በየዕለቱ ሊፈጸሙና በየዕለቱም በምጽዋት ሊሰረዩ ይችላሉ ብሎ ማንም እንዳያስብ መጠንቀቅ አለብን። ሕይወት ወደ በጎ መለወጥ አለበት፤ ምጽዋትም ስለ ቀደሙት ኃጢአቶች እግዚአብሔርን ለማስታረቅ ሊውል ይገባል እንጂ ወደ ፊት እንደዚህ ያሉትን ኃጢአቶች ያለ ቅጣት ለመሥራት ፈቃድ መግዣ ሊሆን አይገባም። እርሱ በምሕረቱ ቀድሞ የተሠሩትን ኃጢአቶች፥ እኛ ተገቢውን ካሣ ማቅረብ ቸል ካላልን፥ ሊደመስስ ቢችልም፥ ለማንም ሰው ኃጢአትን ለመሥራት ፈቃድ አልሰጠምና።

የአማኙ የዕለት ጸሎት በየዕለቱ ሕይወቱን ለሚያቆሽሹት ቀላል ኃጢአቶች ካሣ ይሆናል

እንግዲህ የአማኙ የዕለት ጸሎት የዚህ ሕይወት የማይቀሩ ክስተቶች ለሆኑት ለእነዚያ ለቅጽበታዊና ለቀላል የዕለት ኃጢአቶች ካሣ ይሆናል። እርሱ አሁን ከውኃና ከመንፈስ ለእንደዚህ ያለ አባት ዳግመኛ ስለ ተወለደ፥ «በሰማያት የምትኖር አባታችን ሆይ» ማለት ይችላልና። ይህም ጸሎት የዕለት ሕይወትን እጅግ ጥቃቅን ኃጢአቶች በእርግጥ ያስወግዳል። ደግሞም በአንድ ወቅት የአማኙን ሕይወት እጅግ ክፉ አድርገውት የነበሩትን፥ አሁን ግን በንስሐ ወደ በጎ ስለ ተለወጠ የተዋቸውን ኃጢአቶች ያስወግዳል፤ ይህም፦ «በደላችንን ይቅር በለን» (ይቅር የሚባል በደል አይጠፋምና) ብሎ በእውነት እንደሚናገር፥ እንዲሁ ደግሞ፦ «እኛም ደግሞ የበደሉንን ይቅር እንደምንል» ብሎ በእውነት ከተናገረ ነው፤ ማለትም አደርገዋለሁ የሚለውን ካደረገ ነው፤ ይቅርታ የሚለምንን ሰው ይቅር ማለት በእውነት ምጽዋት መስጠት ነውና።

ብዙ ዓይነት ምጽዋቶች አሉ፤ እነርሱንም መስጠት ለኃጢአታችን ይቅርታ ለማግኘት ይረዳል

በዚህም የአተረጓጐም መርሕ መሠረት፦ «በውስጥ ያለውን ምጽዋት አድርጋችሁ ስጡ፥ እነሆም፥ ሁሉ ንጹሕ ይሆንላችኋል» የሚለው የጌታችን ቃል ሰው በምሕረት ለሚያደርገው ጠቃሚ ተግባር ሁሉ ይሠራል። እንግዲህ ለተራበ ምግብን፥ ለተጠማ መጠጥን፥ ለተራቈተ ልብስን፥ ለእንግዳ መስተንግዶን፥ ለተሰደደ መጠጊያን የሚሰጥ፥ በሽተኛንና እስረኛን የሚጠይቅ፥ ምርኮኛን የሚቤዥ፥ ደካማውን የሚረዳ፥ ዕውሩን የሚመራ፥ ያዘነውን የሚያጽናና፥ በሽተኛውን የሚፈውስ፥ የተቅበዘበዘውን ወደ ትክክለኛው መንገድ የሚመልስ፥ ግራ ለተጋባው ምክርን የሚሰጥ፥ የችግረኛውንም ጕድለት የሚሞላ ሰው ብቻ አይደለም፥—ይህ ሰው ብቻ ሳይሆን ኃጢአተኛውን ይቅር የሚል ሰው ደግሞ ምጽዋትን ይሰጣል፤ ሥልጣን ያለበትን ሰው በበትር የሚቀጣ ወይም በማናቸውም ዓይነት ተግሣጽ የሚገታ፥ በዚያውም ጊዜ የተበደለበትን ኃጢአት ከልቡ ይቅር የሚል ወይም ይቅር እንዲባል የሚጸልይ ሰውም ምጽዋትን ሰጪ ነው፤ ይህም ይቅር ስለሚል ወይም ስለ ኃጢአቱ ይቅርታ ስለሚጸልይ ብቻ ሳይሆን ኃጢአተኛውን ስለሚገሥጽና ስለሚያርም ጭምር ነው፤ በዚህም ደግሞ ምሕረትን ያሳያልና። ደስታቸው ሳይሆን ጥቅማቸው በሚታሰብበት ጊዜ ብዙ መልካም ነገር ፈቃደኞች ላልሆኑ ተቀባዮች ይሰጣል፤ እነርሱም ብዙ ጊዜ የገዛ ራሳቸው ጠላቶች ሆነው ይገኛሉ፤ እውነተኛ ወዳጆቻቸው ግን ጠላቶቻቸው አድርገው የሚቈጥሯቸውና በዕውርነታቸውም በመልካም ፈንታ ክፉን የሚመልሱላቸው ናቸው። (ክርስቲያን ግን በክፉ ፈንታ እንኳ ክፉን እንዲመልስ አልተፈቀደለትም።) እንዲሁም ብዙ ዓይነት ምጽዋቶች አሉ፤ እነርሱንም በመስጠት ለኃጢአታችን ይቅርታ ለማግኘት እንረዳለን።

ከምጽዋቶች ሁሉ የሚበልጠው የበደሉንን ይቅር ማለትና ጠላቶቻችንን መውደድ ነው

ነገር ግን ከእነዚህ ሁሉ በእኛ ላይ የተሠራውን ኃጢአት ከልብ ይቅር ከማለት የሚበልጥ የለም። ምንም ክፉ ላላደረገብህ ሰው በጎ መመኘት፥ ወይም በጎ ማድረግ እንኳ፥ በንጽጽር ትንሽ ነገር ነውና። ጠላትህን መውደድ፥ ክፉ ለሚመኝልህና በቻለ ጊዜ ለሚጎዳህ ሰው ሁልጊዜ በጎ መመኘት፥ አጋጣሚውንም ባገኘህ ጊዜ በጎ ማድረግ ግን እጅግ ከፍ ያለ ነገርና ከሁሉ የላቀ የበጎነት ፍሬ ነው። ይህም፦ «ጠላቶቻችሁን ውደዱ፥ ለሚጠሉአችሁ መልካም አድርጉ፥ ስለሚያሳድዱአችሁም ጸልዩ» የሚለውን የእግዚአብሔርን ትእዛዝ መታዘዝ ነው። ነገር ግን ይህ ፍጹማን የሆኑ የእግዚአብሔር ልጆች ብቻ የሚደርሱበት የልብ ሁኔታ ስለ ሆነ፥ ምንም እንኳ አማኝ ሁሉ ወደዚህ ሊተጋ፥ ወደ እግዚአብሔርም በመጸለይና ከራሱ ጋር አጥብቆ በመታገል ነፍሱን ወደዚህ ደረጃ ለማድረስ ሊጣጣር ቢገባውም፥ ይህን ያህል ከፍ ያለ የበጎነት ደረጃ፦ «እኛም ደግሞ የበደሉንን ይቅር እንደምንል በደላችንን ይቅር በለን» የሚለውን ልመና ሲያቀርቡ ይሰማሉ ብለን ለምናምናቸው ለዚያ ታላቅ ሕዝብ ሁሉ ሊሆን አይችልም፤ ይህን ሁሉ ስናስብ፥ ሰው ጠላቱን እስከ መውደድ ገና ባይደርስም፥ የበደለው ሰው ኃጢአቱን ይቅር እንዲለው በለመነው ጊዜ ከልቡ ይቅር ቢለው፥ በልመናው ውስጥ ያለው ቃል ኪዳን እንደ ተፈጸመ ምንም አያጠራጥርም። «እኛም ደግሞ የበደሉንን ይቅር እንደምንል» ብሎ ሲጸልይ እርሱ ራሱ ይቅር እንዲባል በእርግጥ ይፈልጋልና፤ ይህም ማለት፦ እኛ ይቅርታ የሚለምኑንን የበደሉንን ይቅር እንደምንል፥ እኛም ይቅርታ በምንለምንበት ጊዜ በደላችንን ይቅር በለን ማለት ነው።

ሌሎችን ከልባቸው ይቅር የማይሉትን ሰዎች ኃጢአት እግዚአብሔር ይቅር አይልም

እንግዲህ የበደለውን ሰው ይቅርታ የሚለምን፥ በኃጢአቱም ተነክቶ ይቅርታን ለመለመን የተነሣ ሰው፥ አሁን መውደዱ በግልጽ ጠላትነት ተሰማርቶ በነበረበት ጊዜ እንደ ነበረው አስቸጋሪ እስኪሆን ድረስ ጠላት ተብሎ ሊቈጠር አይችልም። ስለ ኃጢአቱ ንስሐ የገባውንና ይቅርታ የሚለምነውን ሰው ከልቡ ይቅር የማይል ሰው ግን የገዛ ኃጢአቱ በእግዚአብሔር ይቅር እንደ ተባለለት ሊያስብ አይገባውም። እውነት ሊዋሽ አይችልምና። «እኔ እውነት ነኝ» ያለው ያው አካል ይህን የጸሎት ሥርዓት እንዳስተማረን፥ ይህንንም ልመና በልቡናችን ላይ አጥብቆ ለመቅረጽ፦ «ለሰዎች ኃጢአታቸውን ይቅር ብትሉ፥ የሰማዩ አባታችሁ እናንተን ደግሞ ይቅር ይላችኋልና፤ ለሰዎች ግን ኃጢአታቸውን ይቅር ባትሉ፥ አባታችሁም ኃጢአታችሁን ይቅር አይላችሁም» እንዳለ ያላስተዋለ የወንጌል አንባቢ ወይም ሰሚ ማን ነው? የዚህ ማስጠንቀቂያ ነጐድጓድ የማይቀሰቅሰው ሰው ሞቶአል እንጂ አልተኛም፤ ያም ድምፅ ግን እጅግ ኃይለኛ ከመሆኑ የተነሣ ሙታንን እንኳ ሊቀሰቅስ ይችላል።

ክፉዎችና የማያምኑ ዳግመኛ ካልተወለዱ በቀር ምጽዋትን በመስጠት አይነጹም

እንግዲያስ በከፋ ክፋት የሚኖሩ፥ ሕይወታቸውንና ጠባያቸውን ለማረም ግድ የማይላቸው፥ ሆኖም በወንጀላቸውና በነውሮቻቸው ሁሉ መካከል ብዙ ጊዜ ምጽዋት መስጠትን የማይተዉ ሰዎች፦ «በውስጥ ያለውን ምጽዋት አድርጋችሁ ስጡ፥ እነሆም፥ ሁሉ ንጹሕ ይሆንላችኋል» ከሚለው የጌታችን ቃል በከንቱ ይጽናናሉ። ይህ ቃል ምን ያህል እንደሚደርስ አያስተውሉምና። ይህን ያስተውሉ ዘንድ ግን እርሱ የሚለውን ይስሙ። በወንጌል እንዲህ ብለን እናነባለንና፦ «ይህንንም ሲናገር አንድ ፈሪሳዊ ከእርሱ ጋር ምሳ ይበላ ዘንድ ለመነው ገብቶም ተቀመጠ። ከምሳም በፊት አስቀድሞ እንዳልታጠበ ባየው ጊዜ ፈሪሳዊው ተደነቀ። ጌታም እንዲህ አለው። አሁን እናንተ ፈሪሳውያን የጽዋውንና የወጭቱን ውጭ ታጠራላችሁ፥ ውስጣችሁ ግን ቅሚያና ክፋት ሞልቶበታል። እናንት ደንቆሮዎች፥ የውጭውን የፈጠረ የውስጡን ደግሞ አልፈጠረምን? ነገር ግን በውስጥ ያለውን ምጽዋት አድርጋችሁ ስጡ፥ እነሆም፥ ሁሉ ንጹሕ ይሆንላችኋል»። ይህን፥ የክርስቶስ እምነት ለሌላቸው ፈሪሳውያን፥ በክርስቶስ ፈጽሞ ባያምኑም፥ ከውኃና ከመንፈስም ዳግመኛ ባይወለዱም፥ እነዚህ ሰዎች ምጽዋት ብለው በሚቈጥሩት መንገድ ምጽዋትን ብቻ ቢሰጡ ሁሉ ንጹሕ ይሆንላቸዋል ማለት እንደ ሆነ ልንረዳው ይገባናልን? እውነቱ ግን፦ «ልባቸውንም በእምነት ሲያነጻ» በሚለው አገላለጽ መሠረት፥ በክርስቶስ እምነት ያልነጹ ሁሉ ርኩሳን መሆናቸው ነው፤ ሐዋርያውም፦ «ለርኵሳንና ለማያምኑ ግን ንጹሕ የሆነ ምንም የለም፥ ነገር ግን አእምሮአቸውም ሕሊናቸውም ረክሶአል» ይላል። እንግዲህ ፈሪሳውያን ምጽዋትን ቢሰጡም፥ አማኞች ካልሆኑ፥ ሁሉ እንዴት ንጹሕ ሊሆንላቸው ይችላል? በክርስቶስ ማመንንና በጸጋውም ዳግመኛ መወለድን ካልፈቀዱስ እንዴት አማኞች ሊሆኑ ይችላሉ? ሆኖም የሰሙት ቃል እውነት ነው፦ «በውስጥ ያለውን ምጽዋት አድርጋችሁ ስጡ፥ እነሆም፥ ሁሉ ንጹሕ ይሆንላችኋል»።

ምጽዋትን በትክክል ለመስጠት ከራሳችን መጀመርና ለገዛ ነፍሳችን መራራት ይገባናል

ምጽዋትን እንደሚገባ ለመስጠት የሚፈልግ ሰው ከራሱ ሊጀምር፥ አስቀድሞም ለራሱ ሊሰጥ ይገባዋልና። ምጽዋት የምሕረት ሥራ ነውና፤ «ለነፍስህ መራራት እግዚአብሔርን ደስ ያሰኛል» የተባለውም እጅግ እውነት ነው። ዳግመኛ የምንወለደውም ለዚሁ ዓላማ ነው፤ ይኸውም ስንወለድ ይዘነው በመጣነው ነገር በትክክል በሚቈጣው በእግዚአብሔር ፊት ደስ የምናሰኝ እንድንሆን ነው። ይህ ለራሳችን የምንሰጠው የመጀመሪያው ምጽዋታችን ነው፤ ይኸውም በሚራራ አምላክ ምሕረት እኛ ራሳችን ጐስቋሎች እንደ ሆንን ስንገነዘብ፥ ጐስቋሎች የሆንንበትንም የፍርዱን ትክክለኛነት ስንመሰክር ነው፤ ስለዚህ ፍርድ ሐዋርያው፦ «ፍርድ ከአንድ ሰው ለኵነኔ መጥቶአል» ይላል፤ የፍቅሩንም ታላቅነት ስናመሰግን ነው፤ ስለዚህ ፍቅር ያው የጸጋ ሰባኪ፦ «ነገር ግን ገና ኃጢአተኞች ሳለን ክርስቶስ ስለ እኛ ሞቶአልና እግዚአብሔር ለእኛ ያለውን የራሱን ፍቅር ያስረዳል» ይላል፤ እንዲሁም ስለ ገዛ ጕስቍልናችን በእውነት በመፍረድ፥ እርሱም ራሱ በሰጠን ፍቅር እግዚአብሔርን በመውደድ፥ ቅዱስና በጎ ሕይወትን እንኖራለን። ፈሪሳውያን ግን ከፍሬዎቻቸው ሁሉ፥ እጅግ ኢምንት ከሆኑት እንኳ፥ አሥራትን ምጽዋት አድርገው ሲሰጡ፥ ፍርድንና እግዚአብሔርን መውደድ ተላለፉ፤ በዚህም ምጽዋት መስጠታቸውን ከቤታቸው አልጀመሩም፥ ርኅራኄያቸውንም በመጀመሪያ ለራሳቸው አላደረጉም። «ባልንጀራህን እንደ ነፍስህ ውደድ» የተባለውም ይህን የፍቅር ሥርዓት በማመልከት ነው። እንግዲህ ጌታችን በውጭ ራሳቸውን ስለሚያነጹ በውስጣቸው ግን ቅሚያና ክፋት ስለ ሞላባቸው ከገሠጻቸው በኋላ፥ ሰው ሁሉ በመጀመሪያ ለራሱ ባለበት ፍቅር በመጠቀም ውስጣቸውን እንዲያነጹ መከራቸው። «ነገር ግን» ይላል፥ «በውስጥ ያለውን ምጽዋት አድርጋችሁ ስጡ፥ እነሆም፥ ሁሉ ንጹሕ ይሆንላችኋል»። ቀጥሎም የመከራቸው ምን እንደ ሆነና እነርሱ ሊያደርጉት ግድ ያልሰጣቸው ምን እንደ ሆነ ለማሳየት፥ ደግሞም ምጽዋት መስጠታቸውን ቸል እንዳላለው ወይም እንዳልረሳው ለማሳየት፦ «ነገር ግን እናንተ ፈሪሳውያን፥ … ወዮላችሁ» ይላል፤ ይህም እንዲህ ለማለት እንደ ፈለገ ነው፦ እኔ ሁሉን ንጹሕ የሚያደርግላችሁን ምጽዋት እንድትሰጡ በእርግጥ እመክራችኋለሁ፤ «ከአዝሙድና ከጤና አዳም ከአትክልትም ሁሉ አሥራት ስለምታወጡ፥ … ወዮላችሁ»፤ ይህም እንዲህ ለማለት እንደ ፈለገ ነው፦ እነዚህን ምጽዋቶቻችሁን አውቃቸዋለሁ፤ ስለ እንደዚህ ያሉት ነገሮች አሁን የምገሥጻችሁ እንዳይመስላችሁ፤ «ፍርድንና እግዚአብሔርን መውደድ ስለምትተላለፉ»፤ ይህም ከውስጣዊ ርኩሰት ሁሉ ልትነጹበት የምትችሉበት ምጽዋት ነበር፤ በዚህም አሁን የምታጥቡት ሥጋችሁ እንኳ ንጹሕ በሆነላችሁ ነበር። «ሁሉ» የሚለው ቃል ትርጕም ይህ ነውና፤ ይኸውም በሌላ ስፍራ፦ «ውጭው ደግሞ ጥሩ እንዲሆን አስቀድመህ … ውስጡን አጥራ» ተብሎ እንደምናነበው ውስጣዊውንም ውጫዊውንም ነገር ሁሉ ያጠቃልላል። ነገር ግን ከምድር ፍሬ የሚሰጡትን ምጽዋት የናቀ እንዳይመስል፦ «ይህን ልታደርጉት ይገባችሁ ነበር» ይላል፤ ፍርድንና እግዚአብሔርን መውደድን ማለቱ ነው፤ «ሌላውን ሳትተዉ» ደግሞ ይላል፤ አሥራት ማውጣትን ማለቱ ነው።

ለራሳችን ምጽዋትን ለመስጠት ከፈለግን ከዓመፃ መሸሽ አለብን፤ ዓመፃን የሚወድ ነፍሱን ይጠላልና

እንግዲህ በገንዘብም ሆነ በዓይነት፥ ምንም ያህል የበዛ ቢሆን ምጽዋትን በመስጠት በአስከፊ ወንጀላቸውና በአስጸያፊ ነውሮቻቸው ያለ ቅጣት ጸንተው የመኖርን መብት ለራሳቸው መግዛት እንደሚችሉ የሚያስቡ ሰዎች እንዲህ ራሳቸውን ማታለል አይገባቸውም። እነዚህን ኃጢአቶች የሚሠሩ ብቻ አይደሉምና፥ ነገር ግን ያለ ቅጣት ማድረግ ቢችሉ ለዘላለም ሊሠሯቸው እስኪመኙ ድረስ እጅግ ይወዷቸዋል። እንግዲህ ዓመፃን የሚወድ የገዛ ነፍሱን ይጠላል፤ የገዛ ነፍሱንም የሚጠላ ለእርስዋ ጨካኝ ነው እንጂ መሐሪ አይደለም። እንደ ዓለም ሲወዳት እንደ እግዚአብሔር ይጠላታልና። ሁሉን ንጹሕ የሚያደርግለትን ምጽዋት ሊሰጣት ቢፈልግ ግን፥ እንደ ዓለም በጠላት፥ እንደ እግዚአብሔርም በወደዳት ነበር። ማንም ሰው የሚሰጠውን ከማይጐድለው ከእርሱ ካልተቀበለ በቀር ምጽዋትን አይሰጥም። ስለዚህም፦ «ምሕረቱ ይቀድመኛል» ተብሏል።

የትኞቹ ኃጢአቶች ቀላል፣ የትኞቹስ ከባድ እንደ ሆኑ መወሰን የእግዚአብሔር ፍርድ ጉዳይ ነው

እንግዲህ የትኞቹ ኃጢአቶች ቀላል የትኞቹስ ከባድ እንደ ሆኑ የሚወሰነው በሰው ፍርድ ሳይሆን በእግዚአብሔር ፍርድ ነው። ሐዋርያት ራሳቸው ለአንዳንድ ኃጢአቶች ፈቃድ እንደ ሰጡ ግልጽ ነውና፤ ለምሳሌ ሐዋርያው ጳውሎስ ላገቡት እንዲህ የሚለውን ተመልከት፦ «ለጸሎት ትተጉ ዘንድ ተስማምታችሁ ለጊዜው ካልሆነ በቀር፥ እርስ በርሳችሁ አትከላከሉ፤ ራሳችሁን ስለ አለመግዛት ሰይጣን እንዳይፈታተናችሁ ደግሞ አብራችሁ ሁኑ»። እንግዲህ ሐዋርያው፦ «ዳሩ ግን ይህን እንደ ፈቃድ እላለሁ እንጂ እንደ ትእዛዝ አይደለም» ብሎ ባይጨምር ኖሮ፥ ከትዳር ጓደኛ ጋር ግንኙነት ማድረግ፥ የጋብቻ ታላቅ በረከት ለሆነው ልጅ ለመውለድ ሳይሆን ለሥጋዊ ደስታ ሲባል፥ ራሳቸውን የማይገዙትም በድካማቸው ወደ ሚገድለው የዝሙት ወይም የምንዝርና ኃጢአት፥ ወይም መጥራቱ እንኳ ወደሚያሳፍር ወደ ሌላ ዓይነት ርኩሰት እንዳይመሩ ለመጠበቅ ቢሆን፥ ኃጢአት ተብሎ ላይቈጠር ይችል ነበር፤ በሰይጣን ፈተና ሥር ሆነው በምኞት ወደዚያ ሊሳቡ ይችሉ ነበርና። እላለሁ፥ ሐዋርያው ያን ቃል ባይጨምር ኖሮ ይህ ኃጢአት ተብሎ ላይቈጠር ይችል ነበር። እንግዲህ ለሚያደርጉት ሰዎች ፈቃድ የተሰጠው በሐዋርያዊ ሥልጣን ብቻ እንደ ሆነ የታመነ ሲሆን፥ ኃጢአት መሆኑን ማን ሊክድ ይችላል? ሌላው ተመሳሳይ ጉዳይ፦ «ከእናንተ አንዱ ከባልንጀራው ጋር ሙግት ቢኖረው በቅዱሳን ፊት በመፋረድ ፋንታ በዓመፀኞች ፊት ሊፋረድ ይደፍራልን?» የሚልበት ነው። ጥቂት ቈይቶም፦ «እንግዲህ ስለ ትዳር ጉዳይ የፍርድ ቤት ቢያስፈልጋችሁ በቤተ ክርስቲያን የተናቁትን ሰዎች ፈራጆች አድርጋችሁ ታስቀምጣላችሁን? አሳፍራችሁ ዘንድ ይህን እላለሁ። እንደዚህ ነውን? በወንድሞች መካከል ሽማግሌ ሊሆን የሚችል አንድ አስተዋይ ሰው በእናንተ ዘንድ አይገኝምን? ነገር ግን ወንድም ወንድሙን ይከሳል፥ ይህም በማያምኑ ፊት ይደረጋልን?» ይላል። እንግዲህ ሐዋርያው ወዲያውኑ፦ «እንግዲህ ፈጽሞ የእርስ በርስ ሙግት እንዳለባችሁ በእናንተ ጉድለት ነው» ብሎ ባይጨምር ኖሮ፥ በዚህ ጉዳይ ከሌላው ጋር መጣላት ኃጢአት አይደለም፥ ብቸኛው ኃጢአት ጉዳዩ ከቤተ ክርስቲያን ውጭ እንዲዳኝ መፈለግ ብቻ ነው ተብሎ ሊታሰብ ይችል ነበር። ማንም ሰው ትክክለኛ ጉዳይ እንዳለው፥ እየተበደለም እንደ ሆነ፥ የፈለገውም የዳኞቹ ፍርድ በደሉን እንዲያስወግድለት ብቻ እንደ ሆነ በመናገር ራሱን እንዳያመካኝ፥ ሐዋርያው እንደዚህ ያሉትን አሳቦችና ምክንያቶች ወዲያውኑ ቀድሞ ይመልስና፦ «ብትበደሉ አይሻልምን? ብትታለሉስ አይሻልምን?» ይላል። በዚህም፦ «እንዲከስህም እጀ ጠባብህንም እንዲወስድ ለሚወድ መጎናጸፊያህን ደግሞ ተውለት»፥ ደግሞም፦ «ገንዘብህንም የሚወስድ እንዲመልስ አትጠይቀው» ወደሚለው ወደ ጌታችን ቃል ይመልሰናል። ስለዚህ ጌታችን ተከታዮቹ ስለ ዓለማዊ ጉዳዮች ከሌሎች ሰዎች ጋር እንዳይካሰሱ ከልክሎአል። ሐዋርያውም ይህን መርሕ በመፈጸም እንዲህ ማድረግ «ፈጽሞ … ጉድለት ነው» ብሎ በዚህ ስፍራ ያውጃል። ነገር ግን ይህ ሆኖ ሳለ፥ በወንድሞች መካከል ያሉት እንደዚህ ያሉ ጉዳዮች ሌሎች ወንድሞች እየዳኙ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ እንዲወሰኑ ፈቃዱን ሲሰጥ፥ ከቤተ ክርስቲያን ውጭ እንዳይወሰዱ ብቻ አጥብቆ ሲከለክል፥ በዚህም ደግሞ ለደካሞች ድካም ፈቃድ እንደ ተሰጠ ግልጽ ነው። እንግዲህ ስለ እነዚህ ኃጢአቶችና ስለ ሌሎች ተመሳሳይ ኃጢአቶች፥ ደግሞም በቃልና በአሳብ የሚደረጉ በደሎች ስለ ሆኑት ከዚህም ይበልጥ ቀላል ስለ ሆኑት ሌሎች ኃጢአቶች (ሐዋርያው ያዕቆብ፦ «ሁላችን በብዙ ነገር እንሰናከላለን» ብሎ እንደሚመሰክረው)፥ በየዕለቱና ብዙ ጊዜ ወደ ጌታ፦ «በደላችንን ይቅር በለን» ብለን መጸለይ፥ በእውነትና በቅንነትም፦ «እኛም ደግሞ የበደሉንን ይቅር እንደምንል» ብለን መጨመር ያስፈልገናል።

እጅግ ቀላል የሚመስሉ ኃጢአቶች አንዳንድ ጊዜ በእውነቱ እጅግ ከባድ ናቸው

ደግሞም ቅዱሳት መጻሕፍት በእውነቱ እጅግ ከባድ መሆናቸውን ባያሳዩ ኖሮ እጅግ ቀላል ተብለው ሊቈጠሩ የሚችሉ አንዳንድ ኃጢአቶች አሉ። እውነት የሆነው እርሱ ባይናገር ኖሮ፥ ወንድሙን፦ «ደንቆሮ» የሚለው ሰው የገሃነመ እሳት ፍርድ ይገባዋል ብሎ ማን ያስብ ነበር? ሆኖም ለቍስሉ ወዲያውኑ መድኃኒትን ያደርጋል፤ ከተበደለው ወንድም ጋር የሚታረቁበትን ሥርዓት ሰጥቶ፦ «እንግዲህ መባህን በመሠዊያው ላይ ብታቀርብ፥ በዚያም ወንድምህ አንዳች በአንተ ላይ እንዳለው ብታስብ፥ በዚያ በመሠዊያው ፊት መባህን ትተህ ሂድ፥ አስቀድመህም ከወንድምህ ጋር ታረቅ፥ በኋላም መጥተህ መባህን አቅርብ» ይላል። ደግሞም ቀንንና ወርን፥ ዘመንንና ዓመትን መጠበቅ፥ የሰዎች ከንቱ ትምህርት እንደዚህ ያሉትን ጊዜያት ዕድለኞች ወይም ዕድለ ቢሶች አድርገው እንዲያስቡ ስለሚያደርጋቸው፥ በተወሰኑ ቀናት ወይም በተወሰኑ ወራት ወይም ዓመታት ማንኛውንም ነገር ለመጀመር እንደሚጨነቁ ወይም እንደማይፈቅዱ ሰዎች ማድረግ፥ ይህን ያህል ታላቅ ኃጢአት እንደ ሆነ ማን ያስብ ነበር? ሐዋርያው እንደዚህ ላሉት ሰዎች፦ «ምናልባት በከንቱ ለእናንተ ደክሜአለሁ ብዬ እፈራችኋለሁ» ብሎ ከገለጸው ፍርሃት የክፋቱን ታላቅነት የምንመዝንበት መንገድ ባይኖረን ኖሮ ማን ያስብ ነበር?

ኃጢአቶች ምንም ያህል ታላላቅና አስጸያፊ ቢሆኑ በለመድናቸው ጊዜ ቀላል መስለው ይታያሉ

በዚህ ላይ ደግሞ ይህን ጨምር፤ ኃጢአቶች ምንም ያህል ታላላቅና አስጸያፊ ቢሆኑ፥ ሰዎች በለመዷቸው ጊዜ እንደ ቀላል ወይም ፈጽሞ ኃጢአት እንዳልሆኑ ተደርገው ይታያሉ፤ ይህም እስከዚህ ድረስ ይሄዳል፤ እንደዚህ ያሉት ኃጢአቶች የማይሰወሩ ብቻ ሳይሆኑ ይመኩባቸዋል፥ በሩቅና በቅርብም ያወሩአቸዋል፤ በዚህም፦ «ኃጢአተኛ በልቡ ምኞት ይመካል፥ እግዚአብሔር የሚጸየፈውንም ስግብግብ ይባርካል» ተብሎ እንደ ተጻፈ ይሆናል። እንደዚህ ያለው ዓመፃ በቅዱሳት መጻሕፍት ጩኸት ተብሎ ይጠራል። በነቢዩ ኢሳይያስ ዘንድ ስለ ክፉው የወይን ቦታ በተነገረው ምሳሌ አለህ፦ «ፍርድን ተስፋ አደረገ፥ እነሆም ግፍ፤ ጽድቅን ተስፋ አደረገ፥ እነሆም ጩኸት።» ከዚህም የተነሣ በዘፍጥረት፦ «የሰዶምና የገሞራ ጩኸት በዝቶአል» የሚለው አገላለጽ ይገኛል፤ በእነዚህ ከተሞች ወንጀሎች የማይቀጡ ብቻ ሳይሆኑ በሕግ ጥበቃ ሥር እንዳሉ ያህል በግልጽ ይፈጸሙ ነበርና። በእኛም ዘመን እንዲሁ ነው፤ ብዙ ዓይነት ኃጢአቶች፥ ከሰዶምና ከገሞራ ኃጢአቶች ጋር አንድ ዓይነት ባይሆኑም፥ አሁን እጅግ በግልጽና በልማድ ስለሚፈጸሙ፥ እነዚህን በማድረጉ ምክንያት ምእመንን ከቤተ ክርስቲያን ኅብረት ለመለየት አንደፍርም ብቻ ሳይሆን ካህንን ከማዕረጉ ለማውረድ እንኳ አንደፍርም። ስለዚህ ከጥቂት ዓመታት በፊት የገላትያን መልእክት ስተረጒም፥ ሐዋርያው፦ «ምናልባት በከንቱ ለእናንተ ደክሜአለሁ ብዬ እፈራችኋለሁ» የሚልበትን ያንኑ ስፍራ ሳብራራ፥ እንዲህ ብዬ ለመጮኽ ተገድጃለሁ፦ «ለሰዎች ኃጢአት ወዮለት! የምንሸሻቸው ያልለመድናቸው ጊዜ ብቻ ነውና፤ አንድ ጊዜ ከለመድናቸው በኋላ ግን፥ የእግዚአብሔር ልጅ ደም ሊያጥባቸው ቢፈስስም፥ የእግዚአብሔር መንግሥት ፈጽሞ እስኪዘጋባቸው ድረስ ታላላቅ ቢሆኑም፥ ዘወትር መላመዳቸው ሁሉንም ወደ መታገሥ ይመራል፤ ልማድ የሆነው መታገሥም ብዙዎቹን ወደ ማድረግ ይመራል። አቤቱ ጌታ ሆይ፥ ልንከለክለው ኃይል የሌለንን ሁሉ ወደ ማድረግ እንዳንደርስ አድርገን።» ነገር ግን የኀዘኑ ብዛት በችኮላ ወደ መናገር እንዳላደረሰኝ እንደ ሆነ አያለሁ።

የኃጢአት ምክንያቶች ሁለት ናቸው፣ ድንቁርናና ድካም፤ ሁለቱንም ለማሸነፍ መለኮታዊ እርዳታ ያስፈልገናል

አሁን በሌሎች የሥራዎቼ ስፍራዎች ቀደም ብዬ ብዙ ጊዜ የተናገርሁትን ይህን እናገራለሁ። ወደ ኃጢአት የሚመሩ ሁለት ምክንያቶች አሉ፤ ወይ ግዴታችንን ገና አናውቅም፥ ወይም የምናውቀውን ግዴታ አንፈጽምም። የፊተኛው የድንቁርና ኃጢአት ነው፥ የኋለኛው የድካም ኃጢአት ነው። እንግዲህ በእነዚህ ላይ መታገል ግዴታችን ነው፤ ነገር ግን ግዴታችንን እንድናይ ብቻ ሳይሆን፥ በግልጽ ባየነውም ጊዜ የጽድቅን ፍቅር ከምድራዊ ነገሮች ፍቅር ይልቅ በእኛ ውስጥ እንድናበረታ በእግዚአብሔር ካልተረዳን፥ በውጊያው በእርግጥ እንሸነፋለን፤ እነዚህን ነገሮች አጥብቆ መመኘት ወይም እነርሱን አጣለሁ ብሎ መፍራት ዓይኖቻችን እያዩ ወደምናውቀው ኃጢአት ይመራናልና። በኋለኛው ሁኔታ ኃጢአተኞች ብቻ አይደለንም፤ በድንቁርና በምንሳሳትበት ጊዜም እንኳ ኃጢአተኞች ነንና፤ ነገር ግን ደግሞ ሕግን ተላላፊዎች ነን፤ ልናደርገው እንደሚገባን የምናውቀውን ሳናደርግ እንቀራለን፥ ልናደርገው እንደማይገባንም የምናውቀውን እናደርጋለንና። ስለዚህ ኃጢአት በሠራን ጊዜ፦ «እኛም ደግሞ የበደሉንን ይቅር እንደምንል በደላችንን ይቅር በለን» ብለን ይቅርታን ልንለምን ብቻ ሳይሆን፥ ከኃጢአት እንድንጠበቅ፦ «ወደ ፈተና አታግባን» ብለን መመሪያን ልንለምን ይገባናል። መዝሙረኛው፦ «እግዚአብሔር ብርሃኔና መድኃኒቴ ነው» ብሎ ወደሚናገርለት ወደ እርሱም እንጸልይ፤ ብርሃኔ ነው፥ ድንቁርናዬን ያስወግዳልና፤ መድኃኒቴ ነው፥ ድካሜን ያርቃልና።

ለእውነተኛ ንስሐ የእግዚአብሔር ምሕረት አስፈላጊ ነው

እንግዲህ የንስሐ ቀኖና ራሱ እንኳ፥ በቤተ ክርስቲያን ሥርዓት መሠረት ሊፈጸም በቂ ምክንያት ሲኖር፥ ብዙ ጊዜ በድካም ምክንያት ይሸሻል፤ ኀፍረት ማለት፥ ሰውን በንስሐ ራሱን እንዲያዋርድ ከሚያደርገው ጽድቅ ይልቅ የሰዎች መልካም አስተያየት የበለጠ ደስ ሲያሰኝ፥ ያንን ደስታ የማጣት ፍርሃት ነውና። ስለዚህ የእግዚአብሔር ምሕረት የሚያስፈልገው ሰው ንስሐ በሚገባበት ጊዜ ብቻ ሳይሆን ወደ ንስሐ እንዲመጣ ለመምራት እንኳ ነው። አለዚያማ ሐዋርያው ስለ አንዳንድ ሰዎች፦ «ምናልባት እግዚአብሔር ንስሐን ይሰጣቸው እንደ ሆነ» የሚለውን እንዴት እናብራራዋለን? ጴጥሮስም ምርር ብሎ አለቀሰ ከማልቀሱ በፊት ወንጌላዊው፦ «ጌታም ዘወር ብሎ ጴጥሮስን ተመለከተው» ብሎ ይነግረናል።

የእግዚአብሔርን ምሕረት የሚንቅ ሰው በመንፈስ ቅዱስ ላይ በሚደረግ ኃጢአት በደለኛ ነው

እንግዲህ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ኃጢአት እንደሚሰረይ ባለማመን ይህን ታላቅ የእግዚአብሔር የምሕረት ስጦታ የሚንቅ፥ በዚህም የልብ እልከኝነት እስከ ሕይወቱ የመጨረሻ ቀን ድረስ የሚጸና ሰው፥ ክርስቶስ ኃጢአትን ይቅር በሚልበት በመንፈስ ቅዱስ ላይ በሚደረገው ይቅር በማይባለው ኃጢአት በደለኛ ነው። ነገር ግን ይህን አስቸጋሪ ጥያቄ ለዚህ አንድ ነጥብ ብቻ በተለየ መጽሐፍ ውስጥ በተቻለኝ መጠን በግልጽ ተወያይቼበታለሁ።