ጥምቀትና የኃጢአት ስርየት

የጥምቀት ምሥጢር ከክርስቶስ ጋር ለኃጢአት መሞታችንንና ከእርሱ ጋር ለአዲስ ሕይወት መነሣታችንን ያመለክታል

በመካከላችን በክብር የሚፈጸመው የታላቁ የጥምቀት ምሥጢር ትርጉምም ይህ ነው፤ ይኸውም ወደዚህ ጸጋ የሚደርሱ ሁሉ፥ እርሱ ለኃጢአት ሞተ እንደ ተባለ፥ ለኃጢአት እንዲሞቱ ነው፤ እርሱ የኃጢአት ምሳሌ በሆነው በሥጋ ሞቷልና፤ ደግሞም እርሱ ከመቃብር ሕያው ሆኖ እንደ ተነሣ፥ እነርሱም ዳግመኛ ተወልደው ከመጠመቂያው በመነሣት፥ የሥጋቸው ዕድሜ ምንም ያህል ቢሆን፥ በመንፈስ አዲስ ሕይወትን እንዲጀምሩ ነው።

ጥምቀትና የሚያመለክተው ጸጋ ለሕፃናትም ለአዋቂዎችም ለሁሉ ክፍት ናቸው

አዲስ ከተወለደው ሕፃን ጀምሮ በዕድሜ ብዛት እስከ ጐበጠው ሽማግሌ ድረስ ከጥምቀት የተከለከለ አንድም እንደሌለ፥ እንዲሁ በጥምቀት ለኃጢአት የማይሞት አንድም የለም። ነገር ግን ሕፃናት የሚሞቱት ለጥንተ ኃጢአት ብቻ ነው፤ በዕድሜ የገፉት ግን ይዘውት በመጡት ኃጢአት ላይ ክፉ ኑሮአቸው ለጨመረው ኃጢአት ሁሉ ደግሞ ይሞታሉ።

ስለ ኃጢአት ሲነገር ብዙ ጊዜ ነጠላ ቍጥር በብዙ ቍጥር ፋንታ፣ ብዙ ቍጥርም በነጠላ ቍጥር ፋንታ ይቀመጣል

ሆኖም እነዚህ በዕድሜ የገፉት እንኳ ብዙ ጊዜ «ለኃጢአት ይሞታሉ» ይባልላቸዋል፤ ያለ ጥርጥር ግን የሚሞቱት ለአንድ ኃጢአት ሳይሆን በአሳብ፥ በቃል ወይም በሥራ በገዛ ሥራቸው ለፈጸሟቸው ለብዙ ኃጢአቶች ሁሉ ነው፤ ነጠላ ቍጥር ብዙ ጊዜ በብዙ ቍጥር ፋንታ ይቀመጣልና፤ ለምሳሌ ገጣሚው፦ «ሆዱን በታጠቀ ወታደር ሞሉት» ይላል፤ በዚያ በተጠቀሰው ታሪክ ግን የነበሩት ወታደሮች ብዙ ነበሩ። በገዛ መጻሕፍታችንም፦ «እባቡን ከእኛ ያርቅልን ዘንድ ወደ እግዚአብሔር ጸልይ» ብለን እናነባለን። ሕዝቡ በብዙ እባቦች ይሠቃዩ የነበሩ ቢሆንም እባቦቹን አላለም፤ በሌሎችም ስፍራዎች እንዲሁ ነው። በሌላ በኩል ደግሞ ጥንተ ኃጢአት በብዙ ቍጥር ሲገለጽ፥ ለምሳሌ ሕፃናት ለኃጢአቶች ስርየት ይጠመቃሉ ስንል፥ ለኃጢአት ስርየት ከማለት ፋንታ፥ ይህ ብዙ ቍጥር በነጠላ ፋንታ የሚቀመጥበት ተቃራኒው የአነጋገር ዘይቤ ነው፤ ለምሳሌ በወንጌል ስለ ሄሮድስ ሞት፥ «ሞቷል» ከማለት ፋንታ፥ «የሕፃኑን ነፍስ የፈለጉት ሞተዋልና» ተብሏል። በዘጸአትም ሙሴ፦ «የወርቅ አማልክትን ለራሳቸው ሠርተዋል» ይላል፤ እነርሱ ግን የሠሩት አንድ ጥጃ ብቻ ነበር፤ ስለ እርሱም፦ «እስራኤል ሆይ፥ ከግብፅ ምድር ያወጡህ አማልክትህ እነዚህ ናቸው» አሉ፤—በዚህም ደግሞ ብዙ ቍጥር በነጠላ ፋንታ ተቀምጧል።

በአዳም የመጀመሪያ ኃጢአት ውስጥ ብዙ ዓይነት ኃጢአቶች ተካትተው ነበር

ሆኖም «በአንድ ሰው ወደ ዓለም ገባ»፥ «ለሰው ሁሉ ደረሰ» በተባለለትና ሕፃናት በእርሱ ምክንያት በሚጠመቁበት በዚያ በአንዱ ኃጢአት ውስጥ እንኳ፥ ወደ ተለያዩ ክፍሎቹ እንደሚተነተን ተደርጎ ቢመረመር፥ በርካታ የተለያዩ ኃጢአቶች ይታያሉ። በእርሱ ውስጥ ትዕቢት አለ፤ ሰው ከእግዚአብሔር ግዛት በታች ከመሆን ይልቅ በራሱ ግዛት በታች መሆንን መርጧልና፤ የእግዚአብሔርም ስድብ አለ፤ እግዚአብሔርን አላመነምና፤ ነፍስ መግደልም አለ፤ በራሱ ላይ ሞትን አምጥቷልና፤ መንፈሳዊ ዝሙትም አለ፤ የሰው ነፍስ ንጽሕና በእባቡ አታላይ ማባበል ረክሷልና፤ ስርቆትም አለ፤ ሰው እንዳይነካው የተከለከለውን ምግብ ለራሱ ጥቅም አውሎታልና፤ ስግብግብነትም አለ፤ ከሚበቃው በላይ ተመኝቷልና፤ በጥንቃቄ ሲታሰብም በዚህ በሁሉ ዘንድ በታመነው በአንዱ ኃጢአት ውስጥ ተካትቶ የሚገኝ ሌላ ኃጢአት ሁሉ አለ።

ልጆች በመጀመሪያዎቹ ባልና ሚስት በደል ብቻ ሳይሆን በቅርብ ወላጆቻቸውም በደል ተካፋዮች ሳይሆኑ አይቀሩም

ደግሞም ሕፃናት በመጀመሪያዎቹ ባልና ሚስት ኃጢአቶች በደል ብቻ ሳይሆን በቅርብ ወላጆቻቸውም ኃጢአቶች በደል ተካፋዮች ናቸው ይባላል፤ ይህም እውነት የመምሰሉ ብዙ ነው። «የአባቶችን ኃጢአት በልጆች ላይ እጐበኛለሁ» የሚለው ያ መለኮታዊ ፍርድ፥ በዳግመኛ መወለድ ወደ አዲሱ ኪዳን ከመግባታቸው በፊት በእርግጥ በእነርሱ ላይ ይሠራልና። ሕዝቅኤልም ልጆች የአባቶችን ኃጢአት እንደማይሸከሙ፥ በእስራኤልም፦ «አባቶች ጨርቋ ወይን በሉ፥ የልጆችም ጥርስ ጠረሰ» የሚለው ምሳሌ ከእንግዲህ እንደማይነገር በተናገረ ጊዜ፥ ትንቢት የተነገረለት ይኸው አዲስ ኪዳን ነበር። እያንዳንዱ ሰው ከተወለደበት ኃጢአት ነጻ ይወጣ ዘንድ ዳግመኛ መወለድ ያስፈለገው በዚህ ምክንያት ነው። ከዚያ በኋላ የሚሠሩት ኃጢአቶች በንስሐ ሊፈወሱ ይችላሉና፤ ከጥምቀት በኋላ እንደሚሆን እንደምናየው። ስለዚህም የመጀመሪያው ልደት ኃጢአተኛ ባይሆን ኖሮ ዳግመኛው ልደት ባልተሠራ ነበር፤ ያውም በጋብቻ በሕጋዊ መንገድ የተወለደው እንኳ፦ «በዓመፆች ተቀረጽሁ፥ እናቴም በኃጢአቶች ፀነሰችኝ» እስኪል ድረስ ኃጢአተኛ ነበር። በዓመፅ ወይም በኃጢአት አላለም፤ እንዲህ ቢል ኖሮ በትክክል በተናገረ ነበር፤ ነገር ግን «በዓመፆች»ና «በኃጢአቶች» ማለትን መረጠ፤ ምክንያቱም ለሰው ሁሉ በደረሰውና የሰው ባሕርይ በእርሱ ምክንያት ለማይቀርለት ሞት እስኪገዛ ድረስ እጅግ ታላቅ በነበረው በዚያ በአንዱ ኃጢአት ውስጥ፥ ከላይ እንዳሳየሁት፥ ብዙ ኃጢአቶች ተለይተው ሊታዩ ይችላሉና፤ ደግሞም የቅርብ ወላጆች ሌሎች ኃጢአቶች አሉና፤ እነዚህም ባሕርይን በመለወጥ ረገድ ያንኑ ውጤት ባያመጡም፥ መለኮታዊው ጸጋና ምሕረት ጣልቃ ገብቶ ካላዳናቸው በቀር ልጆቹን ለበደል ያስገዛሉ።

የሰው የሌሎቹ ቅድመ አያቶቹ ኃጢአቶች በእርሱ ላይ ይቈጠሩበት እንደ ሆነ መወሰን አስቸጋሪ ነው

ነገር ግን በአዳምና በሰው በገዛ ወላጆቹ መካከል ስላሉት ስለ ሌሎቹ ቅድመ አያቶች ኃጢአቶች ጥያቄ ቢነሣ ተገቢ ነው። የሚወለድ ሁሉ በተከማቸው ክፉ ሥራቸው ሁሉና በተባዛው ጥንተ በደላቸው ሁሉ ተካፋይ ሆኖ፥ ዘግይቶ በተወለደ መጠን ሁኔታው እየከፋ ይሄዳልን? ወይስ እግዚአብሔር የአባቶችን ኃጢአት በልጆች ላይ እስከ ሦስትና እስከ አራት ትውልድ ድረስ እንደሚጐበኝ የሚያስፈራራው፥ በምሕረቱ ቍጣውን በቅድመ አያቶች ኃጢአቶች ላይ ከዚያ በላይ ስለማያስረዝም ነውን? ይህም የዳግመኛ መወለድን ጸጋ ያላገኙት፥ ከሰው ዘር መጀመሪያ አንሥቶ የቅድመ አያቶቻቸውን ሁሉ ኃጢአቶች ሁሉ እንደ ጥንተ በደል እንዲሸከሙና የሚገባቸውን ቅጣት እንዲከፍሉ ቢገደዱ፥ እጅግ በከበደ ሸክም ሥር እንዳይደቅቁ ነው። ወይስ ለዚህ ታላቅ ጥያቄ ሌላ መፍትሔ ይበልጥ በትጋት በመመርመርና ይበልጥ በጥንቃቄ በመተርጐም በቅዱሳት መጻሕፍት ውስጥ ሊገኝ ወይም ላይገኝ ይችላል? ይህን በችኮላ አረጋግጬ ለመናገር አልደፍርም።

የመጀመሪያው ኃጢአት በደል እጅግ ታላቅ ከመሆኑ የተነሣ ሊታጠብ የሚችለው በመካከለኛው በኢየሱስ ክርስቶስ ደም ብቻ ነው

ይሁን እንጂ ያ እንደዚያ ያለ ፍጹም ብፅዕና በነገሠበት ስፍራ የገባው አንዱ ኃጢአት እጅግ አስከፊ ጠባይ ያለው ስለ ነበረ፥ በአንዱ ሰው የሰው ዘር ሁሉ ከመጀመሪያው፥ እንዲያውም ከሥሩ ማለት ይቻላል፥ ተፈረደበት፤ ደግሞም በእግዚአብሔርና በሰው መካከል ባለው በአንዱ መካከለኛ፥ ሰው የሆነ ክርስቶስ ኢየሱስ በሆነው በቀር ይቅር ሊባልና ሊደመሰስ አይችልም፤ ዳግመኛ መወለድ በማያስፈልገው ሁኔታ ለመወለድ የቻለ እርሱ ብቻ ነውና።

ክርስቶስ በዮሐንስ ጥምቀት ዳግመኛ አልተወለደም፤ ነገር ግን የትሕትና ምሳሌ ሊሰጠን ለጥምቀት ተገዛ፤ እንዲሁም ለሞት የተገዛው እንደ ኃጢአት ቅጣት ሳይሆን የዓለምን ኃጢአት ሊያስወግድ ነው

እንግዲህ ክርስቶስ ራሱ በተጠመቀበት በዮሐንስ ጥምቀት የተጠመቁት ዳግመኛ አልተወለዱም፤ ነገር ግን፦ «የጌታን መንገድ አዘጋጁ» ብሎ በጮኸው በመንገድ ጠራጊው አገልግሎት፥ ዳግመኛ ሊወለዱ በእርሱ ብቻ ለሚችሉበት ለእርሱ ተዘጋጁ። የእርሱ ጥምቀት እንደ ዮሐንስ ጥምቀት በውኃ ብቻ አይደለምና፥ በመንፈስ ቅዱስ ደግሞ ነው እንጂ፤ ስለዚህም በክርስቶስ የሚያምን ሁሉ በዚያ መንፈስ ዳግመኛ ይወለዳል፤ ክርስቶስ ራሱ ከዚያ መንፈስ ስለ ተወለደ ዳግመኛ መወለድ አላስፈለገውም። ስለዚህም ከጥምቀቱ በኋላ የተሰማው ያ የአብ ቃል፦ «እኔ ዛሬ ወለድሁህ» የሚለው፥ የሚያመለክተው እርሱ የተጠመቀበትን ያን አንድ የጊዜ ቀን ሳይሆን፥ የማይለወጠውን የዘላለም አንድ ቀን ነው፤ ይህም ይህ ሰው ከአንድያው ልጅ ጋር በአካል አንድ መሆኑን ለማሳየት ነው። አንድ ቀን በትናንቱ መገባደድ የማይጀምር፥ በነገውም መጀመር የማያልቅ ሲሆን፥ ዘላለማዊ ዛሬ ነውና። ስለዚህም በዮሐንስ በውኃ እንዲጠመቅ የለመነው የእርሱ የሆነ አንዳች ዓመፅ ይታጠብ ዘንድ ሳይሆን፥ የትሕትናውን ጥልቀት ይገልጥ ዘንድ ነው። ሞት በእርሱ ዘንድ የሚቀጣው አንዳች እንዳላገኘ፥ ጥምቀትም በእርሱ ዘንድ የሚያጥበው አንዳች አላገኘምና፤ ስለዚህም ዲያብሎስ የተቀጠቀጠውና የተሸነፈው በፍጹም ፍትሕ እንጂ በባዶ የኃይል ግፍ አይደለም፤ ሞት የሚገባው ኃጢአት በእርሱ ሳይኖር ክርስቶስን እጅግ በግፍ ስለ ገደለው፥ በኃጢአት ምክንያት በፍትሕ ለያዘበት ባርነት ተገዝተው በነበሩት ላይ የነበረውን ይዞታ በክርስቶስ በኩል ማጣቱ እጅግ ትክክል ነበርና። እንግዲህ እነዚህን ሁለቱን፥ ማለትም ጥምቀትንና ሞትን፥ የተቀበላቸው በሚያሳዝን ግዴታ ሳይሆን በገዛ ፈቃዱ ለእኛ ባደረገው ርኅራኄ ነው፤ ደግሞም አንድ ሰው ኃጢአትን ወደ ዓለም፥ ማለትም በሰው ዘር ሁሉ ላይ፥ እንዳመጣ፥ እንዲሁ አንድ ሰው የዓለምን ኃጢአት ያስወግድ ዘንድ የተወሰነበት የመለኮታዊ ዕቅድ ክፍል ሆኖ ነው።

ክርስቶስ ያስወገደው አንዱን ጥንተ ኃጢአት ብቻ ሳይሆን በእርሱ ላይ የተጨመሩትን ሌሎቹን ኃጢአቶች ሁሉ ደግሞ ነው

ልዩነቱም ይህ ነው፤ የመጀመሪያው ሰው ወደ ዓለም ያመጣው አንድ ኃጢአት ነው፤ ይህ ሰው ግን ያስወገደው ያን አንድ ኃጢአት ብቻ ሳይሆን በእርሱ ላይ ተጨምሮ ያገኘውን ሁሉ ደግሞ ነው። ስለዚህም ሐዋርያው እንዲህ ይላል፦ «አንድ ሰውም ኃጢአትን በማድረጉ እንደ ሆነው መጠን እንደዚያው ስጦታው አይደለም፤ ፍርድ ከአንድ ሰው ለኵነኔ መጥቶአልና፥ ስጦታው ግን በብዙ በደል ለማጽደቅ መጣ።» በባሕርያችን ይዘነው የምንመጣው አንዱ ኃጢአት ብቻውን ቢሆን እንኳ ለኵነኔ እንደሚያደርሰን ግልጽ ነውና፤ ስጦታው ግን ሰውን ከብዙ በደል ያጸድቃል፤ እያንዳንዱ ሰው ከወገኖቹ ሁሉ ጋር በጋራ በባሕርዩ ይዞት ከሚመጣው ከአንዱ ኃጢአት በተጨማሪ፥ በእውነት የገዛ ራሱ የሆኑ ብዙ ኃጢአቶችን ሠርቷልና።

ከአዳም የተወለዱ ሰዎች ሁሉ ከኵነኔ በታች ናቸው፤ ከኵነኔም ነጻ የሚወጡት በክርስቶስ ዳግመኛ ቢወለዱ ብቻ ነው

ነገር ግን ጥቂት ቆይቶ፦ «እንግዲህ በአንድ በደል ምክንያት ፍርድ ለኵነኔ ወደ ሰው ሁሉ እንደ መጣ፥ እንዲሁም በአንድ ጽድቅ ምክንያት ስጦታው ሕይወትን ለማጽደቅ ወደ ሰው ሁሉ መጣ።» ብሎ የሚናገረው፥ ከአዳም የተወለደ ለኵነኔ ያልተገዛ አንድም እንደሌለ፥ በክርስቶስ ዳግመኛ ካልተወለደም ማንም ከኵነኔ ነጻ እንደማይወጣ በበቂ ሁኔታ በግልጽ ያሳያል።

የክርስቶስ ሞትና ትንሣኤ ምሳሌ በሆነው በጥምቀት ሕፃናትም አዋቂዎችም ሁሉ በአዲስ ሕይወት ይመላለሱ ዘንድ ለኃጢአት ይሞታሉ

ሐዋርያው ለዚያ የመልእክቱ ክፍል በቂ ነው ብሎ ያሰበውን ያህል በአንድ ሰው በኩል ስለ መጣው ኵነኔና በአንድ ሰው በኩል ስለ መጣው ስጦታ ከተናገረ በኋላ፥ በክርስቶስ መስቀል ስላለው ስለ ቅዱስ ጥምቀት ታላቅ ምሥጢር ወደ መናገር ይሸጋገራል፤ በክርስቶስ የሚደረግ ጥምቀት የክርስቶስ ሞት ምሳሌ እንጂ ሌላ እንዳልሆነ፥ የክርስቶስም በመስቀል ላይ መሞት የኃጢአት ይቅርታ ምሳሌ እንጂ ሌላ እንዳልሆነ በግልጽ ያብራራልናል፤ ስለዚህም ሞቱ እውነተኛ እንደ ሆነ የኃጢአታችን ስርየትም እንዲሁ እውነተኛ ነው፤ ትንሣኤውም እውነተኛ እንደ ሆነ መጽደቃችንም እንዲሁ እውነተኛ ነው። እንዲህ ይላል፦ «እንግዲህ ምን እንላለን? ጸጋ እንዲበዛ በኃጢአት ጸንተን እንኑርን?» ከዚህ ቀደም፦ «ኃጢአት በበዛበት ጸጋ ከመጠን ይልቅ በለጠ» ብሎ ነበርና። ስለዚህም ከዚያ በሚከተለው በበዛ ጸጋ ምክንያት በኃጢአት መጽናት ተገቢ ይሆን እንደ ሆነ ለራሱ ጥያቄ ያቀርባል። ነገር ግን፦ «አይደለም» ብሎ ይመልሳል፤ ደግሞም፦ «ለኃጢአት የሞትን እኛ ወደ ፊት እንዴት አድርገን በእርሱ እንኖራለን?» ብሎ ይጨምራል። ከዚያም ለኃጢአት እንደ ሞትን ለማሳየት፦ «ወይስ ከክርስቶስ ኢየሱስ ጋር አንድ እንሆን ዘንድ የተጠመቅን ሁላችን ከሞቱ ጋር አንድ እንሆን ዘንድ እንደ ተጠመቅን አታውቁምን?» ይላል። እንግዲህ ወደ ክርስቶስ ሞት መጠመቃችን ለኃጢአት እንደ ሞትን የሚያረጋግጥ ከሆነ፥ ወደ ክርስቶስ የሚጠመቁ ሕፃናት እንኳ ወደ ሞቱ ስለሚጠመቁ ለኃጢአት እንደሚሞቱ ይከተላል። ምንም የተለየ የለምና፦ «ከክርስቶስ ኢየሱስ ጋር አንድ እንሆን ዘንድ የተጠመቅን ሁላችን ከሞቱ ጋር አንድ እንሆን ዘንድ ተጠመቅን።» ይህም የተነገረው ለኃጢአት እንደ ሞትን ለማረጋገጥ ነው። እንግዲህ ሕፃናት በዳግመኛ መወለዳቸው የሚሞቱት በልደታቸው ይዘውት ለመጡት ኃጢአት ካልሆነ ለየትኛው ኃጢአት ነው? ስለዚህም ቀጥሎ ያለው ለእነርሱም ደግሞ ይሠራል፦ «እንግዲህ ክርስቶስ በአብ ክብር ከሙታን እንደ ተነሣ እንዲሁ እኛም በአዲስ ሕይወት እንድንመላለስ፥ ከሞቱ ጋር አንድ እንሆን ዘንድ በጥምቀት ከእርሱ ጋር ተቀበርን። ሞቱንም በሚመስል ሞት ከእርሱ ጋር ከተባበርን ትንሣኤውን በሚመስል ትንሣኤ ደግሞ ከእርሱ ጋር እንተባበራለን፤ ከእንግዲህስ ወዲያ ለኃጢአት እንዳንገዛ የኃጢአት ሥጋ ይሻር ዘንድ አሮጌው ሰዋችን ከእርሱ ጋር እንደ ተሰቀለ እናውቃለን፤ የሞተስ ከኃጢአቱ ጸድቋልና። ከክርስቶስ ጋር ግን ከሞትን ከእርሱ ጋር ደግሞ በሕይወት እንድንኖር እናምናለን፤ ክርስቶስ ከሙታን ተነሥቶ ወደ ፊት እንዳይሞት ሞትም ወደ ፊት እንዳይገዛው እናውቃለንና። መሞትን አንድ ጊዜ ፈጽሞ ለኃጢአት ሞቶአልና፤ በሕይወት መኖርን ግን ለእግዚአብሔር ይኖራል። እንዲሁም እናንተ ደግሞ ለኃጢአት እንደ ሞታችሁ፥ ግን በክርስቶስ ኢየሱስ በጌታችን ሆናችሁ ለእግዚአብሔር ሕያዋን እንደ ሆናችሁ ራሳችሁን ቈጠሩ።» እንግዲህ ጸጋ እንዲበዛ በኃጢአት መጽናት እንደሌለብን በማረጋገጥ ጀምሮ፦ «ለኃጢአት የሞትን እኛ ወደ ፊት እንዴት አድርገን በእርሱ እንኖራለን?» ብሎ ነበር። ለኃጢአትም እንደ ሞትን ለማሳየት፦ «ወይስ ከክርስቶስ ኢየሱስ ጋር አንድ እንሆን ዘንድ የተጠመቅን ሁላችን ከሞቱ ጋር አንድ እንሆን ዘንድ እንደ ተጠመቅን አታውቁምን?» ብሎ ጨመረ። እንግዲህ ይህን ክፍል በሙሉ በጀመረበት ሁኔታ ይደመድመዋል። የክርስቶስን ሞት ያቀረበው ክርስቶስ ራሱ ደግሞ ለኃጢአት እንደ ሞተ በሚያመለክት መንገድ ነውና። ኃጢአት ሳይሆን የኃጢአት ምሳሌ ለነበረበትና ስለዚህም በኃጢአት ስም ለተጠራው ለሥጋ ካልሆነ ለየትኛው ኃጢአት ሞተ? እንግዲህ ወደ ክርስቶስ ሞት ለተጠመቁት፥—ይህም ወገን አዋቂዎችን ብቻ ሳይሆን ሕፃናትንም ደግሞ ያጠቃልላል፥—እንዲህ ይላል፦ «እንዲሁም እናንተ ደግሞ ለኃጢአት እንደ ሞታችሁ፥ ግን በክርስቶስ ኢየሱስ በጌታችን ሆናችሁ ለእግዚአብሔር ሕያዋን እንደ ሆናችሁ ራሳችሁን ቈጠሩ።»

የክርስቶስ መስቀልና መቀበር፣ ትንሣኤው፣ ዕርገቱና በእግዚአብሔር ቀኝ መቀመጡ የክርስቲያን ሕይወት ምሳሌዎች ናቸው

እንግዲህ የክርስቶስ የመሰቀሉ፥ የመቀበሩ፥ በሦስተኛው ቀን የመነሣቱ፥ ወደ ሰማይ የማረጉና በአብ ቀኝ የመቀመጡ ድርጊቶች ሁሉ፥ ክርስቲያን እዚህ የሚኖረው ሕይወት በምሥጢራዊ ትርጉም ብቻ ሳይሆን በእውነት በእነርሱ አምሳል እንዲቀረጽ ተደርገው የተዘጋጁ ናቸው። ስለ መሰቀሉ፦ «የክርስቶስ ኢየሱስም የሆኑቱ ሥጋን ከክፉ መሻቱና ከምኞቱ ጋር ሰቀሉ።» ተብሏልና። ስለ መቀበሩም፦ «ከሞቱ ጋር አንድ እንሆን ዘንድ በጥምቀት ከእርሱ ጋር ተቀበርን።» ስለ ትንሣኤውም፦ «ክርስቶስ በአብ ክብር ከሙታን እንደ ተነሣ እንዲሁ እኛም በአዲስ ሕይወት እንድንመላለስ።» ወደ ሰማይ ስለ ማረጉና በአብ ቀኝ ስለ መቀመጡም፦ «እንግዲህ ከክርስቶስ ጋር ከተነሣችሁ፥ ክርስቶስ በእግዚአብሔር ቀኝ ተቀምጦ ባለበት በላይ ያለውን እሹ። በላይ ያለውን አስቡ እንጂ በምድር ያለውን አይደለም። ሞታችኋልና፥ ሕይወታችሁም በእግዚአብሔር ከክርስቶስ ጋር ተሰውሮአልና።»

የክርስቶስ ዳግም ምጽአት ያለፈ ነገር አይደለም፤ በዓለም መጨረሻ ይፈጸማል እንጂ

ነገር ግን ክርስቶስ በሕያዋንና በሙታን ሊፈርድ ከሰማይ በሚመጣበት ጊዜ ወደ ፊት ስለሚያደርገው ነገር የምናምነው፥ አሁን እዚህ ከምንኖረው ሕይወት ጋር ግንኙነት የለውም፤ በምድር ላይ ካደረገው ነገር ክፍል አይደለምና፥ በዓለም መጨረሻ ከሚያደርገው ነገር ክፍል ነው እንጂ። ሐዋርያውም ከላይ የጠቀስነውን ክፍል ወዲያው በሚከተለው ቃል የሚያመለክተው ይህንኑ ነው፦ «ሕይወታችሁ የሆነ ክርስቶስ በሚገለጥበት ጊዜ፥ በዚያን ጊዜ እናንተ ደግሞ ከእርሱ ጋር በክብር ትገለጣላችሁ።»

«ክርስቶስ በሕያዋንና በሙታን ይፈርዳል» የሚለው አነጋገር በሁለት መንገድ ሊተረጐም ይችላል

እንግዲህ «በሕያዋንና በሙታን ሊፈርድ» የሚለው አነጋገር በሁለት መንገድ ሊተረጐም ይችላል፤ ወይ «ሕያዋን» ስንል በመምጣቱ ጊዜ ገና ያልሞቱትን፥ ነገር ግን በሥጋ በሕይወት የሚያገኛቸውን፥ «ሙታን» ስንል ደግሞ ከሥጋ የተለዩትን ወይም ከመምጣቱ በፊት የሚለዩትን ልንረዳ እንችላለን፤ ወይም «ሕያዋን» ጻድቃንን፥ «ሙታን» ደግሞ ዓመፀኞችን ያመለክታሉ ብለን ልንረዳ እንችላለን፤ ጻድቃንም እንደ ሌሎቹ ለፍርድ ይቀርባሉና። የእግዚአብሔር ፍርድ አንዳንድ ጊዜ በክፉ ትርጉም ይወሰዳል፤ ለምሳሌ፦ «ክፉም ያደረጉ ለፍርድ ትንሣኤ»፤ አንዳንድ ጊዜ ደግሞ በበጎ ትርጉም ይወሰዳል፤ ለምሳሌ፦ «አቤቱ፥ በስምህ አድነኝ፥ በኃይልህም ፍረድልኝ»። መልካሞችን ከክፉዎች የሚለይ፥ ከክፉ ይድኑ ዘንድ ከኃጥኣንም ጋር እንዳይጠፉ መልካሞቹን በቀኙ የሚያቆም የእግዚአብሔር ፍርድ መሆኑን ስናስብ ይህ በቀላሉ ይገባናል፤ መዝሙረኛውም፦ «አቤቱ፥ ፍረድልኝ» ብሎ የጮኸውና ከዚያም እንደ ማብራሪያ፦ «ክርክሬንም እግዚአብሔርን ከማይፈራ ሕዝብ ለይ» ብሎ የጨመረው ስለዚህ ነው።