በጊዜው የደረሰ ርዳታ

አምላካችን በሌላ መንገድ ሊያውቁት በማይችሉት ሁኔታ እንዲያውቁት ሕዝቡን ሆን ብሎ ወደ ችግር የሚያስገባበት ጊዜ ጥቂት አይደለም። ያን ጊዜ ራሱን «በመከራ ጊዜ ፈጥኖ የሚገኝ ረዳት» አድርጎ ይገልጣል፤ የአባትን ታማኝነት በሚገልጥ በእያንዳንዱ አዲስ መገለጥም ልብን በእውነት ደስ ያሰኛል። የመከራን ጣፋጭ ፍሬዎች እጅግ ጥቂቱን ክፍል ብቻ የምናየው እኛ፣ ለምንም ነገር ባናጣቸው እንደምንመርጥ ብዙ ጊዜ ይሰማናል፤ የተሰወሩት ነገሮች ሁሉ ወደ ብርሃን በሚወጡበት ጊዜማ ስሙን ምን ያህል አብልጠን እንባርክና ከፍ ከፍ እናደርግ ይሆን!

በኒንግፖ ለመኖር ከመጣሁ ልክ ከአንድ ዓመት በኋላ፣ በ1857 የበልግ ወራት፣ በእግዚአብሔር ፍቅራዊ ቸርነትና ዘወትር በሚጠብቀው እንክብካቤ ላይ ያለንን እምነት እጅግ ያጸና አንድ ትንሽ ገጠመኝ ተከሰተ።

በጌታ ወንድማችን የሆነው የአሜሪካ ሰሜን ፕሬስባይቴሪያን ሚስዮን አገልጋይ ቄስ ጆን ኳርተርማን በከባድ ፈንጣጣ ተያዘ፤ በሥቃይ የተሞላውን ሕመሙን እስከ ሞት ፍጻሜው ድረስ ማስታመምም ለእኔ የኀዘን መብት ሆነልኝ። ሁሉ ካለፈ በኋላ ተላላፊውን በሽታ ወደ ሌሎች እንዳላስተላልፍ በመፍራት ሳስታምመው የለበስኋቸውን ልብሶች መተው አስፈላጊ ሆነ። ይህን ለውጥ ለማድረግ የሚያስፈልገውን ለመግዛት በቂ ገንዘብ በእጄ ስላልነበረ ብቸኛው መፍትሔ ጸሎት ነበር። ጌታም ለረጅም ጊዜ ጠፍቶ የነበረ አንድ የልብስ ሣጥን ከስዋቶ ሳይታሰብ እንዲደርስ በማድረግ መለሰው፤ ይህ ሣጥን ባለፈው ዓመት በበጋው መጀመሪያ ቄስ ዊልያም በርንስን ትቼ ወደ ሻንጋይ በሄድሁ ጊዜ በእርሱ እጅ ቀርቶ ነበር። ዕቃዎቹ ልክ በዚያ ጊዜ መድረሳቸው አስደናቂ እንደ ነበረ ሁሉ ተገቢም ነበር፤ አባት ራሱ እንዳዘጋጀልኝ የሚያሳይ ጣፋጭ ስሜትም አመጣልኝ።

ከሁለት ወር ያህል በኋላ የሚከተለው ተጻፈ፦—

ኖቬምበር 18 ቀን 1857።

ብዙዎች እጅግ ድሀ እንደ ሆንሁ የሚያስቡ ይመስላል። ይህ በአንድ በኩል በእርግጥ እውነት ነው፤ ነገር ግን እግዚአብሔርን አመሰግናለሁ፤ ድህነቴ «ድሆች ስንሆን ብዙዎችን ባለ ጠጎች እናደርጋለን፤ አንዳች የሌለን ስንሆን ሁሉ የእኛ ነው።» እንደሚለው ያለ ነው። አምላኬም የሚያስፈልገኝን ሁሉ ይሞላልኛል፤ ክብር ሁሉ ለእርሱ ይሁን። ብችል እንኳ አሁን ካለሁበት ሌላ መሆን አልፈልግም — እኔ ራሴ ፈጽሞ በጌታ ላይ ተደግፌ ለሌሎችም የርዳታ መተላለፊያ ሆኜ ማገልገልን እመርጣለሁ።

በዚሁ ወር በ4ኛው ቀን፣ ቅዳሜ፣ ከአገር ቤት የሚመጣው መደበኛ ፖስታችን ደረሰ። በዚያች ጠዋት እንደ ልማዳችን ለችግረኛ ድሆች ቁርስ አቀረብን፤ የመጡትም ሰባ ነበሩ። አንዳንድ ጊዜ አርባ አይሞሉም፤ ሌላ ጊዜ ደግሞ ከሰማንያ ይበልጣሉ። ከጌታ ቀን በቀር በየቀኑ ወደ እኛ ይመጣሉ፤ በዚያ ቀን እነርሱን ማስተናገድና ሌሎቹን ተግባሮቻችንን ሁሉ መፈጸም አይቻለንምና። እንግዲህ በዚያች ቅዳሜ ጠዋት ወጪዎቹን ሁሉ ከፈልን፤ ለነገውም ለራሳችን አዘጋጀን፤ ከዚያ በኋላ በሁለታችን መካከል አንድም ዶላር አልቀረልንም። ጌታ ለሰኞ እንዴት እንደሚያዘጋጅልን አናውቅም ነበር፤ ነገር ግን ከምድጃችን በላይ ባለው መደርደሪያ ላይ በቻይንኛ ፊደላት የተጻፉ ሁለት ጥቅልሎች ተሰቅለው ነበር — አቤንኤዘር፣ «እስከዚህ ድረስ እግዚአብሔር ረዳን»፤ እና ይሖዋ ይርኤ፣ «እግዚአብሔር ያዘጋጃል» — እርሱም ለአፍታ እንኳ ከመጠራጠር ጠበቀን። በዚያው ቀን ፖስታው ከተጠበቀው አንድ ሳምንት ቀድሞ ደረሰ፤ አቶ ጆንስም የሁለት መቶ አሥራ አራት ዶላር የገንዘብ ማዘዣ ተቀበለ። እግዚአብሔርን አመስግነን ተበረታታን። ማዘዣው ወደ አንድ ነጋዴ ተወሰደ፤ ብዙውን ጊዜ ገንዘቡን ለመመንዘር የብዙ ቀናት መዘግየት ቢኖርም፣ በዚህ ጊዜ ግን «ሰኞ ላኩ» አለ። ላክን፤ ዶላሮቹን ሁሉ መግዛት ባይችልም ሰባውን በቅድሚያ ሰጠን፤ ስለዚህ ሁሉ መልካም ሆነ። ኦ፣ ከቶ በማይጥለን በጌታ ላይ እንዲህ በቀጥታ ተደግፎ መኖር እንዴት ጣፋጭ ነው!

ሥራው የጌታ እንደ ሆነና ጌታም እንደሚያዘጋጅ እርግጠኞች ስለ ነበርን ድሆቹን እንዳይመጡ አልነገርናቸውም ነበር፤ ስለዚህ ሰኞ ዕለት እንደ ልማዳቸው ቁርሳቸውን በሉ። የራሳችን ፍላጎት መሟላቱን ብቻ ሳይሆን፣ መበለቲቱና ወላጅ አልባው፣ ዕውሩና አንካሳው፣ ወዳጅ የሌለውና ችግረኛው በአንድነት ቍራዎችን በሚመግበው በእርሱ ልግስና ሲጠገቡ ባየን ጊዜ ዓይኖቻችን በምስጋና እንባ ከመሞላት ሊቈጠቡ አልቻሉም። «ከእኔ ጋር እግዚአብሔርን ታላቅ አድርጉት፥ በአንድነትም ስሙን ከፍ ከፍ እናድርግ። . . . እግዚአብሔር ቸር እንደ ሆነ ቅመሱ እዩም፤ በእርሱ የሚታመን ሰው ብፁዕ ነው። ቅዱሳኑ ሁሉ፥ እግዚአብሔርን ፍሩ፥ ለሚፈሩት ጕድለት የለባቸውምና። የአንበሳ ግልገሎች ተቸገሩ ተራቡም፤ እግዚአብሔርን የሚፈልጉ ግን ከመልካም ነገር ሁሉ አይጐድሉም» — መልካም ካልሆነስ ለምን እንመኘዋለን?

ነገር ግን ሁለት መቶ ዶላርም እንኳ ለዘላለም ሊበቃ አይችልም፤ የአዲስ ዓመት ቀን ሲደርስም ስንቃችን እንደገና እያለቀ ነበር። በመጨረሻም ጃንዋሪ 6 ቀን 1858 በእኔና በአቶ ጆንስ የጋራ እጅ የቀረችው አንዲት ብቸኛ ካሽ ብቻ ነበረች — የአንድ ፔኒ ሃያኛ እጅ፤ ብንፈተንም እንኳ ጸጋ የሞላበትን እንክብካቤውን እንዲገልጥ እንደገና ወደ እግዚአብሔር ተመለከትን። በቤቱ ውስጥ ለአንድ ቀጭን ቁርስ የሚበቃ ምግብ ተገኘ፤ ከዚያ በኋላ ለቀሪው ቀን ምግብም ሆነ ምግብ የሚገዛበት ገንዘብ ስላልነበረን፣ የሚያስፈልገንን ሁሉ ሊሞላ ወደሚችለው ወደ እርሱ «የዕለት እንጀራችንን ዛሬ ስጠን» በሚለው ልመና ከመቅረብ በቀር ሌላ ማድረግ የምንችለው አልነበረም።

ከጸሎትና ከምክክር በኋላ፣ አሁን ያለብንን ችግር ለመወጣት ምናልባት ካለን ንብረት አንዳች ነገር መሸጥ ይገባን ይሆናል ብለን አሰብን። ዙሪያችንን ስንመለከት ግን በቀላሉ ልንለየው የምንችለው ነገር አላየንም፤ ቻይናውያን በጥሬ ገንዘብ የሚገዙትም ጥቂት ነበር። በኅሊናችን ልንጠቀምበት ብንችል ኖሮ በማንኛውም መጠን ብድር ማግኘት በቻልን ነበር፤ ይህ ግን በራሱ ከቅዱሳት መጻሕፍት ጋር የሚቃረን፣ ካለንበትም አቋም ጋር የማይስማማ እንደ ሆነ ተሰማን። እርግጥ ቻይናውያን በፈቃደኝነት እንደሚገዙት የምናውቀው አንድ ዕቃ ነበረን — የብረት ምድጃ፤ ነገር ግን እርሱን ለመሸጥ መገደዳችን እጅግ አሳዘነን። ይሁን እንጂ በመጨረሻ ወደ ብረት ማቅለጫው ቤት ተነሣን፤ ጥቂት ርቀት ከተጓዝን በኋላ ከጀልባዎች በተሠራ ተንሳፋፊ ድልድይ ልንሻገረው ወዳሰብነው ወንዝ ደረስን፤ እዚህ ግን ጌታ መንገዳችንን ዘጋው። ድልድዩ ባለፈው ሌሊት ተጠርጎ ተወስዶ ነበር፤ ወንዙም የሚሻገረው በመሻገሪያ ጀልባ ብቻ ነበር፤ ዋጋውም ለአንድ ሰው ሁለት ካሽ ነበር። እኛ ያለን አንድ ካሽ ብቻ ስለ ነበረ መንገዳችን በግልጽ ተመልሰን እግዚአብሔር ራሱ ስለ እኛ ጣልቃ እስኪገባ መጠበቅ ነበር።

ቤት ስንደርስ ወይዘሮ ጆንስ ከጥቂት ቀናት በፊት የተቀበለችውን ግብዣ ተከትላ ከልጆቹ ጋር በአንድ ወዳጅ ቤት ምሳ ለመብላት ሄዳ እንደ ነበር አወቅን። አቶ ጆንስ እርሱም በግብዣው ውስጥ የተካተተ ቢሆንም፣ አሁን ሄዶ እኔን ብቻዬን እንድጦም ሊተወኝ እምቢ አለ። ስለዚህ ቁምሳጥኖቹን በጥንቃቄ መፈተሽ ጀመርን፤ የሚበላ ነገር ባይኖርም አንድ ትንሽ እሽግ ኮኮዋ አገኘን፤ ከጥቂት ሙቅ ውኃ ጋርም በመጠኑ አበረታን። ከዚህ በኋላ በመከራችን እንደገና ወደ ጌታ ጮኽን፤ ጌታም ሰማን፤ ከጭንቀታችንም ሁሉ አዳነን። ገና በጉልበታችን ተንበርክከን ሳለን ከእንግሊዝ የተላከ ገንዘብ የያዘ ደብዳቤ ደረሰ።

ይህ በጊዜው የደረሰ ርዳታ የዕለቱን አስቸኳይና አጣዳፊ ፍላጎት ብቻ አልሞላም፤ እኛ የእርሱ የሆንነውና የምናገለግለው እግዚአብሔር ፈጽመው በእርሱ ብቻ የሚታመኑትን እንደማያሳፍር በጽኑ በመተማመን፣ ሠርጌ ከዚህ ቀን ልክ ከአሥራ አራት ቀን በኋላ እንዲፈጸም አስቀድሞ ተወስኖ ነበርና። ይህ ተስፋችንም አልከሰመም፤ «ተራሮች ይፈልሳሉ፥ ኮረብቶችም ይንቀሳቀሳሉ፤ ቸርነቴ ግን ከአንቺ አይፈልስም፥ የሰላሜም ቃል ኪዳን አይናወጥም»። በተከታዮቹ ዓመታትም እምነታችን ብዙ ጊዜ፣ አንዳንድ ጊዜም በብርቱ ቢፈተንም፣ እርሱ ለተስፋ ቃሉ ዘወትር ታማኝ ሆኖ ተገኘ፤ አንዳችም መልካም ነገር እንዲጐድለን ከቶ አልፈቀደም።

ምናልባት «ሚስትን ያገኘ መልካም ነገርን አገኘ፥ ከእግዚአብሔርም ዘንድ ሞገስን ተቀበለ» የሚለውን የተባረከ እውነት ከዚህ ይበልጥ በሙላት የገለጠ ጋብቻ ከቶ አልነበረም። ውድ ባለቤቴ ለእኔ ክቡር ስጦታ ብቻ አልነበረችም፤ ለሚወዷትና ለቻይና በሕይወት በተረፈችባቸው በዐሥራ ሁለቱ ሁነቶች የበዙባቸው ዓመታት እግዚአብሔር ለብዙ ሌሎች ሰዎች በረከት አደረጋት።

ከሚስዮን ሥራ ጋር በዚያ ታላቅ ግዛት የነበራት ቍርኝት የዕድሜ ልክ ነበር፤ አባቷ፣ የተወደደውና ራሱን የሰጠው ሳሙኤል ዳየር፣ የለንደን ሚስዮን በምሥራቅ ከነበሩት እጅግ የመጀመሪያዎቹ ወኪሎች አንዱ ነበርና። ገና በ1827 ወደ ማላካ ሰርጥ አገሮች ደረሰ፤ ለዐሥራ ስድስት ዓመታትም በፔናንግና በሲንጋፖር በቻይናውያን መካከል በትጋት ደከመ፤ በዚያው ጊዜም ጠቃሚ የሆነ የቻይንኛ የብረት ፊደላት ስብስብ አጠናቀቀ፤ ይህም እስከዚያ ጊዜ ከተሞከሩት የዚያ ዓይነት የመጀመሪያው ነበር። አቶ ዳየር በ1843 ስለ ሞተ በመጨረሻ በቻይና ምድር የመኖር ተስፋው ሲፈጸም ለማየት አልታደለም፤ ልጆቹ ግን አገሪቱ ለወንጌል ስትከፈት ለማየትና ለልቡ እጅግ ውድ በነበረው በታላቁ ሥራ ድርሻቸውን ለመውሰድ በሕይወት ኖሩ። በተጋባንበት ጊዜ ውድ ባለቤቴ ከወዳጇ ከወይዘሪት ኦልደርሲ ጋር ለብዙ ዓመታት በኒንግፖ ስትኖር ቆይታ ነበር፤ በወይዘሪት ኦልደርሲ ልዩ ልዩ የሚስዮን ሥራዎችም ጠቃሚ ርዳታ ለመስጠት በሚገባ የተዘጋጀች ነበረች።