በኒንግፖ መቀመጥ

በቻይና ጠረፍ ላይ ካሉት እጅግ ጥንታውያንና ተሰሚነት ካላቸው ከተሞች አንዷ ወደ ሆነችው ወደ ኒንግፖ የደረስሁት የ1856 የበልግ ወራት እጅግ ከገፋ በኋላ ነበር። በ1842 በናንኪንግ ውል የውጭ አገር ሰዎች እንዲኖሩባት ከተከፈተችበት ጊዜ ጀምሮ ለረጅም ጊዜ የሚስዮናውያን ሥራ የሚካሄድባት ስፍራ ሆና ነበር። በሕዝብ በተጨናነቁት ጎዳናዎቿ ውስጥ የሕይወት ግርግር ይጐርፋል። በጥንታዊ ቅጥሯ ውስጥና በዙሪያው — ዙሪያው አምስት ማይል በሆነው ቅጥር — አራት መቶ ሺህ የሰው ልጆች ይኖራሉ፤ እያንዳንዳቸውም ኢየሱስ የሚወዳትና የሞተላት ነፍስ ናቸው።

ክረምቱ እየቀረበ ሲመጣ በዉ-ጊያው-ዴዎ፣ ማለትም በሐይቅ ራስ መንገድ፣ የአገሬውን ሰዎች ቤት ተከራየሁ። በዚያን ጊዜ እጅግ ምቹ መኖሪያ አልነበረም። አሁን እያንዳንዳቸው በሚገባ ኮርኒስ ወደ ተገጠመላቸው አራት ወይም አምስት ትናንሽ ክፍሎች በተከፋፈለው፣ እንደ ጎተራ በሰፋው በላይኛው ክፍል ውስጥ፣ በሌሊት በብርድ ልብሴ ላይ በተከመረው በረዶ ላይ የስሜን የመጀመሪያ ፊደላት በጣቴ የጻፍሁበትን ጊዜ በግልጽ አስታውሳለሁ። ኮርኒስ የሌለው የቻይና ቤት የጣሪያ ጡብ — ጤነኛ ከሆነ — ዝናብን ሊከላከል ይችላል፤ በረዶን ግን እንደዚያ በሚገባ አይከላከልም፤ በረዶው በስንጥቆችና በቀዳዳዎች ውስጥ እየተገፋ ወደ ውስጥ መንገዱን ያገኛልና። ነገር ግን የቤቱ ዝግጅት ምንም ያህል ያልተሟላ ቢሆን፣ ትንሿ ቤት በሕዝቡ መካከል ለሚሠራ ሥራ እጅግ ተስማሚ ነበረች፤ በዚያም በምስጋና ተቀመጥሁ፤ ጠዋት፣ ቀትርና ማታ ሰፊ የአገልግሎት በር አገኘሁ።

በዚህ ዓመት የኋለኛው ክፍል ማኅበሬ ብዙ ጊዜ በዕዳ ውስጥ ስለሚገኝ፣ ከእርሱ ጋር ያለኝን ግንኙነት ስለ መቀጠል አእምሮዬ እጅግ ተጨነቀ። እኔ በግሌ ሁልጊዜ ዕዳን እሸሽ ነበር፤ አንዳንድ ጊዜ እጅግ በጥንቃቄ በመቈጠብ ብቻ ቢሆንም በደመወዜ ልክ እኖር ነበር። አሁን ይህን ማድረግ ምንም አላስቸገረኝም፤ ገቢዬ ጨምሮ ነበርና፤ አገሪቱም ይበልጥ ሰላማዊ ሁኔታ ላይ ስለ ነበረች ነገሮች እንደዚያ ውድ አልነበሩም። ማኅበሩ ራሱ ግን በዕዳ ውስጥ ነበር። እኔና ሌሎች እንድናወጣ የታዘዝነው የየሩብ ዓመቱ የገንዘብ ማዘዣ ብዙ ጊዜ የሚከፈለው በተበደረ ገንዘብ ነበር፤ ስለዚህም የደብዳቤ ልውውጥ ተጀመረ፤ ይህም በሚቀጥለው ዓመት ከኅሊና ምክንያት በመልቀቄ ተጠናቀቀ።

የእግዚአብሔር ቃል ትምህርት የማያሻማ ግልጽ መስሎ ታየኝ፦ «ለማንም ዕዳ አይኑርባችሁ»። ገንዘብ መበደር፣ በእኔ አስተሳሰብ፣ የቅዱሳት መጻሕፍትን ቃል መቃረን ነበር — እግዚአብሔር አንዳች መልካም ነገር እንደ ከለከለ መናዘዝና እርሱ ያልሰጠንን ለራሳችን ለማግኘት መቍረጥ። ለአንድ ክርስቲያን ማድረግ ስሕተት የሆነው ነገር ለክርስቲያኖች ማኅበር ትክክል ሊሆን ይችላልን? ወይስ የቱንም ያህል የቀደሙ ምሳሌዎች ቢበዙ የተሳሳተን መንገድ ትክክል ሊያደርጉት ይችላሉን? ቃሉ አንዳች ነገር ካስተማረኝ፣ ከዕዳ ጋር ምንም ግንኙነት እንዳይኖረኝ አስተምሮኛል። እግዚአብሔር ድሀ እንደ ሆነ፣ ሀብቱ እንዳጠረው፣ ወይም በእውነት የእርሱ ለሆነው ለማንኛውም ሥራ የሚያስፈልገውን ሁሉ ለመስጠት ፈቃደኛ እንዳልሆነ ማሰብ አልቻልሁም። ሥራን ለማካሄድ የገንዘብ እጦት ካለ፣ በዚያ መጠን፣ በዚያ በተለየ ዘርፍ ወይም በዚያ ጊዜ ያ ሥራ የእግዚአብሔር ሥራ ሊሆን እንደማይችል መሰለኝ። ስለዚህ ኅሊናዬን ለማሳረፍ እስከዚያ ጊዜ ድረስ ደመወዜን ይከፍለኝ ከነበረው ማኅበር ጋር ያለኝን ግንኙነት ለማቋረጥ ተገደድሁ።

የቻይና ወንጌል ስርጭት ማኅበር አባል የነበረው ወዳጄና የሥራ ባልደረባዬ አቶ ጆንስም ያንኑ እርምጃ እንዲወስድ መመራቱ እጅግ አረካኝ፤ መለያየቱም በሁለቱም ወገን በወዳጅነት ስሜት ላይ አንዳችም መሻከር ሳያስከትል በመፈጸሙ ሁለታችንም በጥልቅ አመሰገንን። እንዲያውም ማኅበሩ በአጠቃላይ ወደ እኛ አቋም ሊመጣ ባይችልም፣ የወሰድነው እርምጃ ለብዙ የኮሚቴው አባላት መልካም ሆኖ እንደ ታያቸው የማወቅ ደስታ ነበረን። ለሚያስፈልገን ሁሉ በእግዚአብሔር ብቻ ተደግፈን፣ ማኅበሩ እስከ ኖረበት ጊዜ ድረስ እንደ ቀድሞው እንዲታተሙ የዕለት ማስታወሻዎቻችንንና የመሳሰሉትን ወደ አገር ቤት በመላክ ከቀድሞ ደጋፊዎቻችን ጋር በተወሰነ መጠን ግንኙነታችንን ለመቀጠል ቻልን።

የወሰድነው እርምጃ እምነትን ጥቂት የሚፈትን አልነበረም። እግዚአብሔር ምን እንዳደርግ እንደሚፈልግ፣ ወይም እንደ ቀድሞው መሥራቴን እንድቀጥል የሚያስፈልገኝን እንደሚሞላልኝ ፈጽሞ እርግጠኛ አልነበርሁም። ገንዘብ ይልኩልኛል ብዬ የምጠብቃቸው ወዳጆች ፈጽሞ አልነበሩኝም። ጌታ ምን መንገድ እንደሚጠቀም አላውቅም ነበር፤ ነገር ግን በማንኛውም መንገድ ልኖርበት የምችለውን እጅግ አነስተኛ ገንዘብ ቢሰጠኝ ጊዜዬን ሁሉ በአሕዛብ መካከል ለወንጌል ስርጭት አገልግሎት ለመስጠት ፈቃደኛ ነበርሁ፤ ይህን ማድረግ ባይወድድ ደግሞ ራሴን ለመርዳት አስፈላጊ የሆነውን ማንኛውንም ሥራ ለመሥራት፣ ከዚያ ሙያ የሚተርፈኝን ጊዜ ሁሉ ይበልጥ ቀጥተኛ ለሆነ የሚስዮን ጥረት ለመስጠት ተዘጋጅቼ ነበር። እግዚአብሔር ግን ባረከኝ፤ አበለጸገኝም፤ መለያየቱ በእርግጥ በተፈጸመ ጊዜም ምንኛ ደስ አለኝ! ምንኛስ አመሰገንሁ! በረካ ልብ ቀና ብዬ የአባቴን ፊት ማየት፣ በጸጋውም እርሱ እንደሚያስተምረኝ ቀጣዩን ነገር ለማድረግ ዝግጁ ሆኜ፣ በፍቅር የተሞላ ጥበቃውን እጅግ እርግጠኛ ሆኜ መኖር ቻልሁ።

እንዴትስ በበረከት እንደ መራኝና እንደ ሰጠኝ ፈጽሞ፣ ፈጽሞ ልነግር አልችልም። በአገር ቤት ካሳለፍኋቸው ቀደምት ገጠመኞቼ የአንዳንዶቹ ቀጣይ ይመስል ነበር። እምነቴ ያልተፈተነ አልነበረም፤ ብዙ ጊዜ፣ እጅግ ብዙ ጊዜ ደከመ፤ እንዲህ ያለውን አባት ለመታመን በመውደቄም እጅግ አዘንሁ፤ አፈርሁም። ነገር ግን ኦ! እርሱን ማወቅ እየተማርሁ ነበር። ያን ጊዜም እንኳ ፈተናው ባያልፈኝ ይሻለኝ ነበር። እጅግ ቅርብ፣ እጅግ እውነተኛ፣ እጅግ የልብ ወዳጅ ሆነልኝ። አልፎ አልፎ ይገጥመን የነበረው የገንዘብ ችግር ለግል ፍላጎቶቻችን የሚመጣው ገንዘብ ስላነሰ ሳይሆን በዙሪያችን ያሉትን የተራቡና የሚሞቱ በብዙ ደርዘን የሚቈጠሩ ሰዎችን ስናገለግል የመጣ ነበር። በሌሎች መንገዶች የመጡ እጅግ ጥልቅ ፈተናዎችም እነዚህን ችግሮች ፈጽመው አስረሷቸው፤ ይበልጥ ጥልቅ ስለ ነበሩም ይበልጥ የበለጸገ ፍሬ አፈሩ። ዛሬ ከውዷ ወይዘሪት ሃቨርጋል ጋር —

«ፈጽመው የሚታመኑበት
ፈጽሞ ታማኝ ሆኖ ያገኙታል»

የሚለውን ብቻ ሳይሆን፣ እኛ ፈጽመን መታመን ባቃተን ጊዜም እርሱ ሳይለወጥ ታማኝ ሆኖ እንደሚኖር ማወቅ ምንኛ ደስ ያሰኛል! ብንታመንበትም ባንታመንበትም እርሱ ፈጽሞ ታማኝ ነው። «ባናምነው፥ እርሱ የታመነ ሆኖ ይኖራል፤ ራሱን ሊክድ አይችልምና።» ነገር ግን ኦ፣ እርሱን መታመን ባቃተን ቍጥር ጌታችንን ምንኛ እናዋርዳለን! በታማኙ ላይ እንዲህ በመበደላችንስ ምን ያህል ሰላም፣ በረከትና ድል እናጣለን! በምንም ነገር እርሱን ለመጠራጠር ዳግመኛ አንድፈር!

1857 የሁከት ዓመት ነበር፤ በእንግሊዞች በታወቀው የካንቶን የመድፍ ድብደባና በሁለተኛው የቻይና ጦርነታችን መጀመሪያም ተጠናቀቀ። የሁከት ወሬዎች በየቦታው ተስፋፍተው ነበር፤ በብዙ ስፍራዎችም ሚስዮናውያን ጥቂት በማይባል አደጋ ውስጥ አለፉ። ይህ በተለይ በኒንግፖ እውነት ነበር፤ ስለዚህም ለጸሎት መልስ የሆነው የእግዚአብሔር ጠባቂነት እጅግ ጐልቶ ታየ። የካንቶን የመድፍ ድብደባ አስደንጋጭ ወሬ በኒንግፖ ወደሚኖሩት የካንቶን ሰዎች በደረሰ ጊዜ ቍጣቸውና ንዴታቸው ወሰን አልነበረውም፤ ወዲያውኑም በከተማዪቱና በአካባቢዋ የሚኖሩትን የውጭ አገር ሰዎች ሁሉ ለማጥፋት ማሴር ጀመሩ። ብዙዎቹ የውጭ አገር ሰዎች በየእሁዱ ምሽት ከሚስዮናውያን ቤቶች በአንዱ ለአምልኮ የመሰብሰብ ልማድ እንደ ነበራቸው በሚገባ ይታወቅ ነበር፤ ዕቅዱም በአንድ በተወሰነ ምሽት ቤቱን ከበው በዚያ የተገኙትን ሁሉ ፈጥነው መጨረስ፣ ከዚያም ያልተገኙትን ሁሉ ማጥፋት ነበር።

የከተማዪቱ ዋና የሲቪል ዳኛ የሆነው የታኦ-ታዩ ፈቃድ በቀላሉ ተገኘ፤ የውጭ አገር ሰዎቹ እርግጥ ምንም ያላወቁትን ሴራ ከመፈጸም የሚያግድ ምንም ነገር አልቀረም ነበር። (ከጥቂት ወራት በኋላ በፖርቱጋላውያን ላይ የተጠነሰሰ ተመሳሳይ ሴራ ተፈጸመ፤ ከሃምሳ እስከ ስድሳ የሚሆኑትም በጠራራ ፀሐይ ተጨፈጨፉ።) ይሁን እንጂ ሴራውን ከሚያውቁት አንዱ በሚስዮናውያን አገልግሎት የተቀጠረ ወዳጅ ነበረው፤ ስለ ደኅንነቱም ተጨንቆ የሚመጣውን አደጋ እንዲያስጠነቅቀውና የውጭ አገር ሰዎችን ሥራ እንዲተው እንዲያሳስበው ተመራ። አገልጋዩ ነገሩን ለጌታው አሳወቀ፤ በዚህም ትንሹ ማኅበረሰብ ያለበትን አደጋ ተረዳ። የሁኔታውን ክብደት በመገንዘብም የልዑልን ጥበቃ ለመፈለግና በክንፎቹ ጥላ ሥር ለመሸሸግ ከመካከላቸው በአንዱ ቤት ለመሰብሰብ ወሰኑ። እንዲህ መሰብሰባቸውም በከንቱ አልነበረም።

እኛ እየጸለይን ሳለን ጌታ እየሠራ ነበር። የጉምሩክ ኃላፊ የነበረውን አንድ ዝቅተኛ ማዕረግ ያለው ማንዳሪን ወደ ታኦ-ታዩ እንዲሄድና እንዲህ ያለውን ሙከራ መፍቀዱ ሞኝነት እንደ ሆነ እንዲከራከረው መራው፤ ይህም በሌሎች ስፍራዎች ያሉትን የውጭ አገር ሰዎች የአገራቸውን ሰዎች ሞት ለመበቀልና ከተማዪቱን ከምድር ጋር ለማደባለቅ ታጥቀው እንዲመጡ እንደሚያነሣሣቸው አረጋገጠለት። ታኦ-ታዩም የውጭ አገር ሰዎቹ ለዚያ ዓላማ በመጡ ጊዜ ስለ ሴራው ምንም እንደማያውቅና ተባባሪም እንዳልነበረ በመካድ በቀላቸውን ወደ ካንቶን ሰዎች እንደሚያዞረው፣ እነርሱም በተራቸው እንደሚጠፉ መለሰ፤ «በዚህም» አለ፣ «በአንድ የፖለቲካ ብልሃት የካንቶን ሰዎችንም የውጭ አገር ሰዎችንም እናስወግዳለን።» የጉምሩክ ኃላፊውም እንዲህ ያለው የማምለጫ ሙከራ ሁሉ ከንቱ እንደሚሆን አረጋገጠለት፤ በመጨረሻም ታኦ-ታዩ ፈቃዱን መሰረዙንና ጥቃቱን መከልከሉን ለካንቶን ሰዎች ላከባቸው። ይህ የሆነው ልክ እኛ የጌታን ጥበቃ እየለመንን በነበረበት ጊዜ ነበር፤ ነገሩን ያወቅነው ግን ከጥቂት ሳምንታት በኋላ ነበር። በዚህም እንደገና —

«ክንዱ ብቻውን በቂ ነው፤
መከላከያችንም የጸና ነው»

የሚለውን ለመፈተን ተመራን። ስለዚህ ዘመን ሁኔታዎች የታሪክ መዝገብ ለመስጠት ልሞክር አልችልም፤ ነገር ግን 1857 ሳያልቅ እኔና አቶ ጆንስ በበረከት ምልክቶች ተበረታታን። ያበረታታንን በክርስቶስ የመጀመሪያውን የእምነት ምስክርነት የከበቡትን ሁኔታዎች ማስታወስ ደስ ያሰኛል።

አንድ ጊዜ በክርስቶስ በተፈጸመው ሥራ ስለሚገኘው የመዳን የምሥራች እየሰበክሁ ሳለ፣ አንድ ጎልማሳ ሰው ተነሥቶ በተሰበሰቡት የአገሩ ሰዎች ፊት በወንጌል ኃይል ማመኑን መሰከረ።

«እውነትን ለረጅም ጊዜ ስፈልግ ኖሬአለሁ» አለ በቅንነት፤ «ከእኔ በፊት አባቶቼ እንዳደረጉት፤ ነገር ግን ከቶ አላገኘሁትም። ሩቅም ቅርብም ተጓዝሁ፤ ነገር ግን አላገኘሁትም። በኮንፊሽየስ ትምህርትም፣ በቡድሃ ሃይማኖትም፣ በታኦ ሃይማኖትም ዕረፍት አላገኘሁም፤ ዛሬ ማታ እዚህ በሰማሁት ነገር ግን ዕረፍት አገኛለሁ። ከዛሬ ጀምሮ በኢየሱስ አማኝ ነኝ።»

ይህ ሰው በኒንግፖ የነበረ የተሐድሶ ቡድሂስቶች ወገን ከዋነኞቹ መሪዎች አንዱ ነበር። በአዳኙ ማመኑን ከመሰከረ ጥቂት ጊዜ በኋላ ቀደም ሲል በሊቀ መንበርነት ይመራው የነበረው ወገን ስብሰባ ነበረ። ወደዚያ ስብሰባ አብሬው ሄድሁ፤ በዚያም ለቀድሞ የሃይማኖት ባልደረቦቹ በማመን ያገኘውን ሰላም መሰከረላቸው። ብዙም ሳይቆይ ከቀድሞ ጓደኞቹ አንዱ ተለወጠ፤ ተጠመቀም። ሁለቱም አሁን በኢየሱስ አንቀላፍተዋል። ከሁለቱ የመጀመሪያው ለአገሩ ሰዎች የታላቅ ደስታ የምሥራችን ለረጅም ጊዜ ሰበከ። ከተለወጠ ከጥቂት ምሽቶች በኋላ ይህ ወንጌል በእንግሊዝ ምን ያህል ጊዜ ሲታወቅ እንደ ኖረ ጠየቀ። ለብዙ መቶ ዓመታት እንደምናውቀው ተነገረው።

«ምን!» አለ በመደነቅ፤ «የዚህን የምሥራች እውቀት ለመቶ ዓመታት በእጃችሁ ይዛችሁ፣ እኛን ልትሰብኩን የመጣችሁት አሁን ብቻ ነውን? አባቴ ከሃያ ዓመት በላይ እውነትን ፈለገ፤ ሳያገኘውም ሞተ። ኦ፣ ለምን ቀድማችሁ አልመጣችሁም?»

ያ አሳዛኝ ጥያቄ ከተጠየቀ ወዲህ አንድ ሙሉ ትውልድ አልፏል፤ ነገር ግን ወዮ! ዛሬ ያንኑ ጥያቄ ሊደግሙ የሚችሉ ስንት ናቸው? በዚህ መካከል ከሁለት መቶ ሚሊዮን የሚበልጡ ሰዎች የመዳን ጥሪ ሳይቀርብላቸው ወደ ዘላለም ተወስደዋል። ይህ እስከ መቼ ይቀጥላል? «ለፍጥረት ሁሉ» የሚለው የጌታ ቃልስ እስከ መቼ ቸል ተብሎ ይኖራል?

---