ከቄስ ዊልያም በርንስ ጋር

በፌብሩዋሪ 1855 ሻንጋይ በንጉሠ ነገሥቱ ሠራዊት እንደገና ከተያዘች በኋላ፣ በቻይናውያኑ ከተማ ቅጥር ውስጥ ቤት ለመከራየት ቻልሁ፤ ከጦርነቱ ተርፈው በቆሙት ፍርስራሾች ውስጥ እንዲኖር በቀረው በተጨናነቀው ሕዝብ መካከል ለመኖር ይህን አጋጣሚ በደስታ ተጠቀምሁበት። ብዙ ጊዜ ረዘም ወይም አጠር ላሉ የስብከት ጉዞዎች ከዚያ ብርቅም፣ ዋና መቀመጫዬን በዚያ አደረግሁ።

የለንደን ሚስዮን አንጋፋ መሪ የነበረው ቄስ ዶክተር ሜድኸርስት ባቀረበው ሐሳብ፣ በዚህ ጊዜ ገደማ ወደ አገሪቱ ውስጠኛ ክፍል መጓዝንና በዚያ መኖርን ለማቅለል ከባዕድ አገር ልብስ ይልቅ የአገሬውን ልብስ ለመልበስ ተመራሁ። ቻይናውያን አንድ የውጭ አገር ድርጅት ከጠረፍ ራቅ ብሎ በአገሪቱ ውስጥ የሐር ፋብሪካ እንዲሠራ ፈቅደውለት ነበር፤ ቅድመ ሁኔታውም የሕንጻው አሠራር ፍጹም ቻይናዊ እንዲሆንና የውጭ አገር መሆኑን የሚጠቁም ምንም ነገር ከውጭ እንዳይታይ ነበር። ከዚህ የልብስ ለውጥ ብዙ ጥቅም እንደሚገኝ ታየ፤ እኔም ከእኔ ጋር የተባበሩት አብዛኞቹም የአገሬውን ልብስ መልበሳችንን ቀጥለናል።

በ1851 የጀመረው የታይፒንግ ዓመፅ በዚህ ጊዜ ለአጭር ጊዜ የቆየው ስኬቱ ጫፍ ላይ ደርሶ ነበር። ታላቂቱ የናንኪንግ ከተማ በወራሪው ሠራዊት ፊት ወድቃ ነበር፤ በዚያም ከሻንጋይ ሁለት መቶ ማይል በማይሞላ ርቀት ላይ ዓመፀኞቹ ዋና መቀመጫቸውን አቋቁመው ለተጨማሪ ወረራ ራሳቸውን ማጠናከር ጀመሩ። በ1855 በጋ የእንቅስቃሴውን መሪዎች ጎብኝቶ በእነርሱ ላይ በግልጽ ክርስቲያናዊ የሆነ ተጽዕኖ ለማሳደር ልዩ ልዩ ሙከራዎች ተደርገው ነበር፤ ነገር ግን የተገኘው ውጤት እጅግ ጥቂት ስለ ነበር እነዚህ ጥረቶች ቀሩ።

እኔም ከሌሎች ጋር ናንኪንግ ለመድረስ ሞክሬ ነበር፤ ይህ ግን የማይቻል መሆኑን ባየሁ ጊዜ ትኩረቴን እንደገና በጹንግሚንግ ደሴት ላይ ወደሚደረገው የወንጌል ስርጭት ሥራ መለስሁ። ከጊዜ በኋላ የሕዝቡን ጭፍን ጥላቻና ፍርሃት አሸንፌ አንዲት ትንሽ ቤት ለመከራየትና በመካከላቸው ለመቀመጥ ቻልሁ። ይህ ለእኔ ታላቅ ደስታና ማበረታቻ ነበር፤ ነገር ግን ብዙ ሳምንታት ሳያልፉ የአካባቢው ባለ ሥልጣናት ለብሪታንያ ቆንስል አቤቱታ አቀረቡ፤ እርሱም ከዚያ እንድወጣ አስገደደኝ፤ የፈረንሳይ ቆንስል ግን ለቅቄ ከወጣሁበት ቤት በሦስት ወይም በአራት ማይል ርቀት ውስጥ ለሮማ ካቶሊክ ሚስዮናውያን ራሱ ርስት አስገኝቶላቸው ነበር። ባልጠበቅሁት በዚህ እንቅፋት እጅግ ተፈትኜና ተስፋ ቈርጬ፣ እግዚአብሔር በዚያ ያዘጋጀልኝን በረከት ፈጽሞ ሳላስብ ሳልወድ በግድ ወደ ሻንጋይ ተመለስሁ።

ከጥቂት ወራት በፊት የእንግሊዝ ፕሬስባይቴሪያን ሚስዮን አገልጋይ ቄስ ዊልያም በርንስ ከአገሩ ሲመለስ በዚያ ወደብ ደርሶ ነበር፤ በደቡባዊው የፉጂያን ክፍለ ሀገር ወደነበረው የቀድሞ የአገልግሎት ስፍራው ከመሄዱ በፊትም፣ እንደ እኔው ሁሉ፣ በናንኪንግ የነበሩትን የታይፒንግ ዓመፀኞች ለመጎብኘት ሞክሮ አልተሳካለትም ነበር። ይህ ሙከራው ባለመሳካቱ ለተወሰነ ጊዜ ዋና መቀመጫውን ሻንጋይ አድርጎ፣ በዙሪያዋ ያሉትን ብዙ ሕዝብ የሚኖርባቸውን አካባቢዎች ወንጌል ለማዳረስ ራሱን ሰጠ። እንዲህ ሆኖ በዚያው ዓመት መጸው በእግዚአብሔር መግቦት ከዚህ ከተወደደውና ከተከበረው የእግዚአብሔር ባሪያ ጋር ለመተባበር ተመራሁ።

በደቡባዊ ኪያንግሱና በሰሜን ቼኪያንግ ያሉትን ከተሞችና መንደሮች ወንጌል እየሰበክን፣ በጀልባዎቻችን እየኖርን፣ በዚያ ለምና ባለጸጋ አገር ገጽ ሁሉ ላይ እንደ መረብ የተዘረጉትን ቦዮችና ወንዞች እየተከተልን አብረን ተጓዝን። አቶ በርንስ በዚያን ጊዜ የእንግሊዝ ልብስ ይለብስ ነበር፤ ነገር ግን እኔ በዕድሜ ያነስሁና በሁሉም መንገድ ልምዴ ያነሰ ብሆንም፣ ጸጥ ብለው የሚያዳምጡት ሰዎች ወደ እኔ እንደሚመጡ፣ እርሱን ግን ባለጌ ልጆችና የማወቅ ጉጉት እንጂ ግድ የሌላቸው ሰዎች እንደሚከተሉት አስተዋለ፤ እኔ ወደ ሰዎች ቤት ስጋበዝ፣ እርሱ ግን ከኋላው የሚከተለው ሕዝብ እንዳይጋበዝ ስለሚያደርገው ይቅርታ ብቻ ይቀርብለት ነበር። ለጥቂት ሳምንታት ከተመለከተ በኋላ እርሱም የአገሬውን ልብስ ለበሰ፤ ልብሱም ያስገኘለትን የተጨመረ ምቹ አጋጣሚ ተደሰተበት።

እነዚያ አስደሳች ወራት ለእኔ ሊነገር የማይችል ደስታና ልዩ መብት ነበሩ። ለቃሉ የነበረው ፍቅር ደስ የሚያሰኝ ነበር፤ ቅዱስና እግዚአብሔርን በመፍራት የተሞላው ሕይወቱና ከእግዚአብሔር ጋር የነበረው የማያቋርጥ ኅብረቱ ከእርሱ ጋር ያለኝ ኅብረት የልቤን ጥልቅ ናፍቆት የሚያረካ እንዲሆን አደረገው። በካናዳ፣ በደብሊንና በደቡብ ቻይና ስለ ሆኑት የመነቃቃት ሥራዎችና ስደቶች የሚተርካቸው ታሪኮች አስደሳች ብቻ ሳይሆኑ እጅግ አስተማሪዎችም ነበሩ፤ በእውነተኛ መንፈሳዊ ማስተዋል በመከራ ውስጥ ያለውን የእግዚአብሔርን ዓላማ ብዙ ጊዜ ያመለክት ነበርና፤ አገላለጹም ሕይወት ሁሉ ፍጹም አዲስ መልክና ዋጋ እንዲኖረው ያደርግ ነበር። በተለይም ወንጌልን ማዳረስ የቤተ ክርስቲያን ታላቅ ሥራ እንደ ሆነ፣ የምእመናን ወንጌላውያን አገልግሎትም መጽሐፍ ቅዱስ እንደገና እንዲቋቋም የሚጠይቀው የጠፋ አገልግሎት እንደ ሆነ የነበረው አመለካከት፣ በኋላ ለቻይና የውስጥ ሚስዮን አደረጃጀት ፍሬያማ ሆነው የሚገኙ የአሳብ ዘሮች ነበሩ።

በውጭ ግን መንገዳችን ሁልጊዜ ለስላሳ አልነበረም፤ ነገር ግን በአንድ መንደር ወይም ከተማ ለተወሰነ ጊዜ እንድንቆይ ሲፈቀድልን አጋጣሚውን በሚገባ እንጠቀምበት ነበር። ለበረከት ከጸለይን በኋላ ከጠዋቱ ሦስት ሰዓት ገደማ ቀላል የቀርከሃ በርጩማ በእጃችን ይዘን ከጀልባዎቻችን መውጣት ልማዳችን ነበር። ተስማሚ ስፍራ መርጠን አንዳችን በበርጩማው ላይ ቆሞ ለሃያ ደቂቃ ይናገር ነበር፤ ሌላው ደግሞ ለበረከት ይማልድ ነበር፤ ከዚያም ቦታ ተለዋውጠን የመጀመሪያው ተናጋሪ ድምፁን ያሳርፍ ነበር። በዚህ ሁኔታ አንድ ወይም ሁለት ሰዓት ካሳለፍን በኋላ ከመጀመሪያው ራቅ ወዳለ ሌላ ስፍራ ሄደን እንደገና እንናገር ነበር። ብዙውን ጊዜ ቀትር ገደማ ለምሳ፣ ለኅብረትና ለጸሎት ወደ ጀልባዎቻችን እንመለስ ነበር፤ ከዚያም እስኪመሽ ድረስ የውጪ ሥራችንን እንቀጥል ነበር። ከምሽቱ ሻይና ከተጨማሪ ዕረፍት በኋላ ከአገሬው ረዳቶቻችን ጋር ወደ አንድ ሻይ ቤት እንሄድ ነበር፤ በዚያም ከሰዎቹ ጋር በነጻነት በመወያየት ብዙ ሰዓታት ልናሳልፍ እንችል ነበር። አንድን ከተማ ለቅቀን ከመሄዳችን በፊት ብዙ እውነት እንደ ተጨበጠ የምናምንበት በቂ ምክንያት ያገኘንበት ጊዜ ጥቂት አልነበረም፤ ለፈለጉትም ብዙ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎችንና መጻሕፍትን በእጃቸው አኖርን። የሚከተለውን ደብዳቤ በዚህ ጊዜ ገደማ አቶ በርንስ በስኮትላንድ ለምትኖረው ለእናቱ ጻፈ፦—

«ከሻንጋይ ሃያ አምስት ማይል ርቆ፣
ጃንዋሪ 26 ቀን 1856።

«ዝናባማ ቀን በጀልባዬ ውስጥ ስላቈየኝ ይህን አጋጣሚ ተጠቅሜ ጥቂት መስመሮችን እጽፋለሁ፤ ይህም ወደ ደንዲ ከላክሁት ደብዳቤ በተጨማሪ ነው፤ በዚያ የጻፍሁትን ዝርዝር መድገም አያስፈልገኝም። በዚህ በመጨረሻው ጉዞ ሻንጋይን ከለቀቅሁ እነሆ አርባ አንድ ቀን ሆነኝ። የቻይና ወንጌል ስርጭት ማኅበር ሚስዮናዊ የሆነ አቶ ቴለር የተባለ አንድ ወጣት እንግሊዛዊ በእነዚህ ሳምንታት ጓደኛዬ ነበር — እርሱ በጀልባው፣ እኔም በጀልባዬ — ብዙ ምሕረትንም አይተናል፤ አንዳንድ ጊዜም በሥራችን ብዙ እርዳታ አግኝተናል።

«ከዚህ በፊት ከአንድ ጊዜ በላይ የነገርሁትን ታሪክ እንደገና መንገር አለብኝ — ይኸውም ከአራት ሳምንት በፊት፣ ዲሴምበር 29 ቀን፣ አሁን የምለብሰውን የቻይና ልብስ እንዴት እንደ ለበስሁ ነው። አቶ ቴለር ይህን ለውጥ ያደረገው ከጥቂት ወራት በፊት ነበር፤ በዚህም ምክንያት በሚሰብክበትና በሌላውም ጊዜ ሕዝቡ እጅግ ያነሰ እንደሚያስቸግረው ስላየሁ የእርሱን ምሳሌ መከተል ግዴታዬ እንደ ሆነ ደመደምሁ። በዚያን ጊዜ ከሻንጋይ የነበርንበት ርቀት አሁን ካለንበት እጥፍ በላይ ነበር፤ በአንድ ስፍራ ገንዘብ የጠየቁንና ጥያቄያቸው ካልተፈጸመ ጀልባዎቻችንን እንደሚሰብሩ የዛቱብን የሕግ አልባ ሰዎች ቡድን ባያጋጥመን ኖሮ አሁንም በዚያው ርቀት ላይ እንሆን ነበር። ጀልባ ነጂዎቹ እጅግ ደንግጠው ወደ ቤት ቀረብ ወዳለ ስፍራ እንድንመለስ አጥብቀው ጠየቁ። እነዚህ ሰዎች ከዚህ በፊት መጻሕፍት እንዲሰጣቸው ያቀረቡት ምክንያት የለሽ ጥያቄ ስላልተፈጸመላቸው የአቶ ቴለርን ጀልባ ከፊሉን በኃይል ሰብረውት ነበር።

«በዚህ አካባቢ ታላቅ፣ እጅግ ታላቅ የሥራ መስክ አለን፤ ለጊዜው አንድ ሰው በአንድ ስፍራ ተደላድሎ መኖር አስቸጋሪ ሊሆንበት ቢችልም፣ ሕዝቡ በትኩረት ያዳምጣል፤ እኛ ግን ለማሳመንና ለመለወጥ ከላይ ኃይል ያስፈልገናል። በኪልሳይዝ ባለው የእግዚአብሔር ሕዝብ መካከል ስለ እኛ የጸሎት መንፈስ ይኖር ይሆን? ወይስ ይህን መንፈስ ለመሻት የሚደረግ ጥረት አለ? ፍላጎቱ ምንኛ ታላቅ ነው! በዚህ ጉዳይ ለጸሎት የሚገፋፉ ምክንያቶችና መነሻዎችም ምንኛ ታላላቅ ናቸው! እዚህ በእውነት መከሩስ ብዙ ነው፥ ሠራተኞች ግን ጥቂቶች ናቸው፤ ያለ ብዙ ጸጋም ለእንዲህ ያለው ሥራ በሚገባ የተዘጋጁ አይደሉም። ቢሆንም ጸጋ ጥቂቶቹንና ደካሞቹን መሣሪያዎች ታላላቅ ነገሮችን — ልናስበው እንኳ ከምንችለው የሚበልጡ ነገሮችን — የሚፈጽሙበት መሣሪያ ሊያደርጋቸው ይችላል።»

በዚህ ደብዳቤ የተጠቀሰውና መጀመሪያ ካሰብነው ቀድመን ወደ ሻንጋይ እንድንመለስ ያደረገን ገጠመኝ የሆነው በቼኪያንግ ሰሜናዊ ድንበር ላይ ነበር። ዉቼን ወይም ጥቁሯ ከተማ በሚባል ሥራ የበዛበት የገበያ ከተማ ደርሰን ነበር፤ ነዋሪዎቿ በዚያ የአገሪቱ ክፍል ካሉት ሰዎች ሁሉ እጅግ አረመኔዎችና ሕግ አልባዎች እንደ ሆኑ ተነግሮን ነበር። በእርግጥም እንዲሁ ሆነው አገኘናቸው፤ ከተማዪቱ የጨው ኮንትሮባንዲስቶችና የሌሎች ክፉ ሰዎች መሸሸጊያ ነበረች። የሚከተሉት ቅንጭብጦች በዚያን ጊዜ ከጻፍሁት ማስታወሻዬ የተወሰዱ ናቸው፦—

ጃንዋሪ 8 ቀን 1856።

ዛሬ ጠዋት ብዙ በራሪ ጽሑፎችንና አንዳንድ አዲስ ኪዳኖችን በማደል በዉቼን ሥራችንን ጀመርን። ሕዝቡ እጅግ የተገረሙ ይመስሉ ነበር፤ ከዚህ በፊት ማንም ባዕድ ወደዚህ መጥቶ እንደ ሆነ ልንረዳ አልቻልንም። ሁለት ጊዜ ሰበክን — አንድ ጊዜ በጦርነት አምላክ ቤተ መቅደስ ውስጥ፣ ከዚያም ብዙ ቤቶችን ፈጽሞ ያወደመ እሳት በተወው ባዶ ስፍራ። ከሰዓት በኋላ በዚያው ስፍራ ለብዙና በትኩረት ለሚያዳምጥ ሕዝብ እንደገና ሰበክን፤ ማታም ወደ አንድ ሻይ ቤት ሄድን፤ በዚያም መኖራችን እስኪወራ ድረስ ለመናገር መልካም አጋጣሚ አገኘን፤ ከዚያ ግን እጅግ ብዙ ሰዎች ስለ ገቡ ለመውጣት ተገደድን። የአገሬው ረዳቶቻችን ፂየንና ኩዌይሁዋ ግን ሊቀሩ ቻሉ። ወደ ጀልባዎቻችን ስንመለስ በአንድ ድልድይ ላይ ቆመው ለነበሩ ብዙ ሰዎች ተናገርን፤ ከመጀመሪያው ቀን ድካማችን ውጤት የተነሣ ለማመስገንና ለመበረታታት የተትረፈረፈ ምክንያት እንዳለን ተሰማን።

ጃንዋሪ 10።

በመጀመሪያ ፂየንንና ኩዌይሁዋን ባለ አንድ ገጽ በራሪ ጽሑፎችን እንዲያድሉ ላክናቸው። ከተመለሱ በኋላ ከእነርሱ ጋር ሄድን፤ እሳት ባጸዳው ስፍራም ተለያይተን ለሁለት ጉባኤዎች ተናገርን። ለምሳ ወደ ጀልባዎቹ ስንመለስ እንደ ወትሮው ሰዎች መጻሕፍትን ፈልገው ሲጠብቁ አገኘን። ማንበብ ለሚችሉት አንዳንድ መጻሕፍት ተሰጡ፤ ከዚያም የቀትር ምግባችንን እስክንበላ በትሕትና እንዲታገሡን ከለመንናቸው በኋላ ወደ ጀልባዬ ገብቼ በሩን ዘጋሁ።

አንድ ሲኒ ሻይ ለመቅዳት እንኳ ጊዜ ሳይኖር ድብደባ ጀመረ፤ ጣሪያውም ወዲያው ተሰበረ። በኋላ በኩል ወጥቼ አራት ወይም አምስት ሰዎች በአጠገቡ ካለ እርሻ የታረሰውን በውርጭ የጠነከረ ትልልቅ የአፈር ጓል — እያንዳንዱ ከሰባት እስከ አሥራ አራት ፓውንድ ይመዝናል ብዬ እገምታለሁ — እያነሡ በጀልባው ላይ ሲወረውሩ አገኘሁ። ብንቃወማቸውም ምንም አልጠቀመም፤ ብዙም ሳይቆይ የጀልባው የላይኛው ክፍል ብዙው ተሰባበረ፤ ብዙ አፈርም በውስጥ ያሉትን ዕቃዎች ሸፈነ። በመጨረሻም ፂየን በዚያ ያልፍ የነበረን አንድ ጀልባ በአጭር ርቀት ላይ እንዲያወርደው አድርጎ፣ በጥቂት በራሪ ጽሑፎች የሰዎቹን ትኩረት ወደ ሌላ ሳበ፤ በዚህም ጥቃቱ አበቃ።

ጉዳቱን ካደረሱት ሰዎች መካከል የከተማዪቱ ተወላጆች ሁለት ብቻ እንደ ሆኑ፣ ሌሎቹ የጨው ኮንትሮባንዲስቶች እንደ ሆኑ፣ ምክንያቱም መጻሕፍት እንዲሰጣቸው ያቀረቡትን ምክንያት የለሽ ጥያቄ ስላልፈጸምንላቸው እንደ ሆነ አሁን ተረዳን። በታላቅ መግቦት ማንም አልተጎዳም፤ ጸጥታ በመጠኑ እንደ ተመለሰም ሁላችንም በአቶ በርንስ ጀልባ ተሰብስበን ከአካል ጉዳት ስለ ተጠበቅን በአንድነት አመሰገንን፤ ጉዳቱን ላደረሱትም ሰዎች ጸለይን፤ ይህም ለእኛና ከእኛ ጋር ላሉት ለበጎ እንዲሆን ለመንን። ከዚያም ምሳችንን በልተን ወደ ምድር ወጣን፤ ከጀልባዎቹ ጥቂት እርምጃ ርቀንም ብዙም ሳይቆይ ለተሰበሰበ እጅግ ብዙ ሕዝብ ተናገርን። ልዩ እርዳታ ተደረገልን፤ ከዚያ በበለጠ ትኩረት ተደምጠን አናውቅም፤ ያንገላቱንን ሰዎች የሚደግፍ አንድም ድምፅ አልተገኘም። ማታም በሻይ ቤቶቹ ያው መንፈስ ታየ፤ አንዳንዶቹም በተሰቀለውና ከሙታን በተነሣው አዳኝ በኩል የሚገኘውን የመዳን የምሥራች በደስታ የሰሙ ይመስሉ ነበር።

ወደ ማረፊያችን ስንመለስ ገና ክፍት የነበረ አንድ የፀጉር አስተካካይ ቤት አለፍን፤ እኔም ገብቼ ራሴን እየተላጨሁ ለጥቂት ሰዎች ለመናገር አጋጣሚ አገኘሁ፤ ከዚያም ለወደፊት ደንበኞች ጥቅም ሁለት ባለ አንድ ገጽ በራሪ ጽሑፎችን ግድግዳው ላይ ለጠፍሁ።

ጃንዋሪ 11።

በዉቼን በቆየንበት በመጀመሪያው ወይም በሁለተኛው ቀን የአዲስ ኪዳን ክፍሎችንና አንድ በራሪ ጽሑፍ የተቀበለ ያዎ የተባለ አንድ የተከበረ ባለ ሱቅ፣ ጀልባችን በተሰበረበት በትናንትናው ዕለት ተጨማሪ መጻሕፍት ለመለመን መጥቶ ነበር። በዚያን ጊዜ በደረሰው ጉዳትና በጀልባው ውስጥ በተወረወረው አፈር ምክንያት ሁሉም ነገር ተዘበራርቆብን ስለ ነበር፣ በደስታ እንድንሰጠው ከአንድ ወይም ከሁለት ቀን በኋላ ተመልሶ እንዲመጣ ጋበዝነው። ዛሬ ጠዋት መጥቶ የሚከተለውን ማስታወሻ ሰጠን፦—

«በቀደመው ቀን ሁለቱን ‹ረቢዎች›፣ በርንስንና ቴለርን፣ መልካም መጻሕፍትን እንዲሰጡኝ ለምኜ ነበር። በዚያን ጊዜ ልባቸው በሰይጣን የተታለለ፣ የዳዊት ልጅን የማያውቁ የከተማችን ሰዎች ‹ጨርቃም›ና ‹ደንቆሮ› እስከ ማለትና የተከበረች ጀልባችሁን እስከ መጉዳት ደፈሩ። ከዚያ በኋላ መጻሕፍቱን ልትሰጡኝ ቃል ስለ ገባችሁልኝ አመሰግናችኋለሁ፤ የሚከተሉትንም እለምናለሁ፦ ሙሉ አዲስ ኪዳን፣ ‹ደግ ሰው ሊሞት በተቃረበ ጊዜ የተናገረው ንግግር›፣ ‹ጠቃሚ የክርስትና ትምህርቶች›፣ አንድ የዘመን መቍጠሪያ፣ ‹የክርስትና መሠረታዊ ትምህርቶች›፣ ‹ዓለምን ደስተኛ የማድረጊያ መንገድ›፣ — የእያንዳንዳቸውን አንድ አንድ ቅጂ። ሱንግና ፂየን፣ መምህራንም ሁሉ ደኅና እንደ ሆኑ ተስፋ አደርጋለሁ። ሌላው ሰላምታ አልተጻፈም።»

ይህ ማስታወሻ አዲስ ኪዳንን በትኩረት ሲያነብ እንደ ነበረ ስለሚያሳይ ትኩረት የሚስብ ነው፤ በሰያፍ የተጻፉት ቃላት ሁሉ ከእርሱ የተወሰዱ ናቸውና። ስድብን ለመግለጽ «ጨርቃም»ና «ደንቆሮ» የሚሉትን ቃላት መጠቀሙም ትርጕማቸው እንዳልጠፋበት ያሳያል።

ይህን ሰው መጻሕፍት ከሰጠነው በኋላ ከፂየንና ከኩዌይሁዋ ጋር ወደ ከተማዪቱ ምሥራቅ ወጥተን ለጥቂት ጊዜ በመንገድ ላይ ተናገርን። ወደ ጀልባዎቹ ስመለስ እዚህ በዳኛው ጽሕፈት ቤት የሚሠሩ ከቺሕሊ ክፍለ ሀገር የመጡ ሁለት ሰዎች ጎበኙኝ። ስለ ተሰቀለው አዳኝ በማንዳሪን ቋንቋ ስነግራቸው እጅግ ተረዳሁ፤ ከእነርሱም አንዱ ብዙም ትኩረት ባይሰጥም፣ ሌላው ግን ትኩረት ሰጠ፤ የተሰማውንም ፍላጎት የሚያሳዩ ጥያቄዎችን ጠየቀ። ከሄዱ በኋላ ወደ ምድር ወጥቼ ኩዌይሁዋ ሲሰብክላቸው ለነበሩት በዚያ ለተሰበሰቡ ሰዎች ተናገርሁ። የምትጠልቀው ፀሐይ ምሳሌ ሆነችልኝ፤ «ማንም ሊሠራ የማይችልባት ሌሊት ትመጣለች፤» የሚለውንም የኢየሱስን ቃል አሳሰበችኝ፤ ስለዚህ ሕይወት ቆይታ አለመረጋገጥና ክርስቶስ የሚመለስበትን ጊዜ ስለማናውቅ ስናገር፣ በቻይና ከዚያ በፊት አይቼው የማላውቀው ጥልቅ የሆነ የቍም ነገር መንፈስ ሰፈነ። በጸሎት መራሁ፤ ታላቅ ሥርዓትም ተጠበቀ። ከዚያም በጉባኤው ውስጥ ከነበረ አንድ የቡድሂስት መነኩሴ ጋር ወደ ጀልባዬ ተመለስሁ፤ እርሱም ቡድሂዝም በሞት ጊዜ ምንም ተስፋ ሊሰጥ የማይችል የማታለል ሥርዓት እንደ ሆነ አመነ።

ጃንዋሪ 12።

ከሰዓት በኋላ ከጀልባዎቻችን አጠገብ በምድር ላይ ላሉት ሰዎች፣ በከተማዪቱ ከመንገዶቿ በአንዱ ላይና በአንድ ሻይ ቤት ውስጥም ተናገርን፤ በየአጋጣሚውም መጻሕፍት ታደሉ። ማታ እንደ ወትሮው በሻይ ቤቶቹ ለመናገር ሄድን፤ ነገር ግን በዚያ የሚኖሩት እኛን የሚያገኙበት የተሻለ አጋጣሚ እንዲያገኙ ወደ ከተማዪቱ ተቃራኒ ጫፍ ለመሄድ ወሰንን። ከተማዪቱ ርዝመቷ ሁለት የእንግሊዝ ማይል የሚጠጋ፣ ረጅምና ተዘርግታ የተበታተነች ነበረች። እኔና አቶ በርንስ እርስ በርሳችን በቻይንኛ መነጋገር ልማዳችን ስለ ነበር፣ ይህ ውሳኔያችን በጀልባዎቹ ውስጥ ላሉት ታወቀ።

ጥቂት ርቀት ከሄድን በኋላ አሳባችንን ለውጠን፣ ምናልባት ሰዎች እኛን ለማግኘት ጠብቀው ወደዚያ ሄደው ይሆናል ብለን በማሰብ በምትኩ ወደተለመደው ሻይ ቤት ሄድን። ነገሩ ግን እንዲህ አልነበረም፤ በቀደሙት ጊዜያት እንዳገኘናቸው ያሉ ቍም ነገረኛ አድማጮችንም አላገኘንም። በዚህ ምክንያት አቶ በርንስ ከወትሮው ቀደም ብለን እንድንሄድ ሐሳብ አቀረበ፤ ፂየንንና ኩዌይሁዋንም ጥቂት ቆይተው መምጣት እንደሚችሉ ነግረናቸው እንዲሁ አደረግን። ወደ ጀልባዎቹ ስንመለስ ጥቂት መጻሕፍትን ሰጠን፤ ነገር ግን የሚገርመው፣ ብዙውን ጊዜ እንደሚሆነው አንድም ሰው አብሮን ሳይሄድ ብቻችንን እንድንሄድ ተተውን። ስንነሣ እንደ ነበረው ጥርት ያለ ሌሊት ከመሆን ይልቅ እጅግ ድቅድቅ ጨለማ ሆኖ አገኘነው። በመንገዳችን ላይ ጀልባ ነጂውን አገኘነው፤ ሁኔታው እጅግ እንግዳ ይመስል ነበር፤ ምንም ሳያስረዳንም የፋኖሳችንን ሻማ አጠፋው፤ እኛም ዳግመኛ እንዳያጠፋው ነግረነው ፋኖሱን እንደገና አበራነው፤ እርሱ ግን እጅግ በገረመን ሁኔታ ሆን ብሎ ሻማውን አውጥቶ ወደ ቦዩ ወረወረው። ከዚያም እስከ ወንዙ ዳር ተዘርግቶ በወጣ ዝቅተኛ ግንብ ላይ ተራምዶ ወደ ውኃው አፈጠጠ።

ምን እንደ ሆነ ስላላወቅሁ ራሱን ሊያሰጥም ይሆናል ብዬ ፈርቼ ልይዘው ወደ ፊት ሮጥሁ፤ ነገር ግን እጅግ እፎይ እንድል በጸጥታ ተመለሰ። ደጋግመን ለጠየቅነው ጥያቄ መልስ ሲሰጥ፣ አንዳንድ ክፉ ሰዎች ጀልባዎቹን ለማጥፋት ይፈልጉ ስለ ነበር እነርሱን ለማምለጥ ጀልባዎቹ ከስፍራቸው እንደ ተነሡ፣ ስለዚህም እንዳንናገር ነገረን። ከዚያም ከጀልባዎቹ አንዱ ወደቆመበት ስፍራ መራን። ብዙም ሳይቆይ ፂየንና ኩዌይሁዋ መጥተው በደኅና ተሳፈሩ፤ ቀጥሎም መምህሩ ሱንግ ተቀላቀለን፤ ጀልባውም ተንቀሳቀሰ።

የዚህ ሁሉ ሁከት ምክንያት ከዚያ በኋላ ተገለጠ። እኛ በሌለንበት የከተማው ዘብ ነኝ የሚል አንድ ሰው አሥር ዶላርና ብዙ ኦፒየም እንዲሰጠው በጽሑፍ የቀረበ ጥያቄ ይዞ ወደ ጀልባዎቹ መጥቶ ነበር። ከሃምሳ የሚበልጡ የገጠር ሰዎች (የጨው ኮንትሮባንዲስቶች) በአጠገቡ ባለ አንድ ሻይ ቤት መልሳችንን እየጠበቁ እንደ ሆኑ ተናገረ፤ የፈለጉትን ብንሰጣቸውና ለሻይ ዋጋቸው የሚከፈል ሦስት መቶ የቻይና የናስ ሳንቲሞች ብንጨምርላቸው በሰላም ልንቆይ እንደምንችል፣ ባንሰጣቸው ግን ወዲያው መጥተው ጀልባዎቻችንን እንደሚያጠፉ ገለጸ። ሱንግም ጥያቄያቸውን ልንፈጽም እንደማንችል ነገራቸው፤ የምንሰብክና መጻሕፍትን የምናድል እንጂ በንግድ ሥራ የተሰማራን ስላልሆንን አንዲት ቅንጣት ኦፒየም እንኳ እንደሌለን፣ ገንዘባችንም ከሞላ ጎደል እንዳለቀ ነገራቸው። ሰውየው ግን እንደማያምነው በግልጽ ነገረው፤ ሱንግም ሰውየው መልሳችንን እንዲጠብቅ ጠይቆ እኛን ከመፈለግ በቀር ሌላ አማራጭ አልነበረውም። ዕቅዳችንን እንደ ለወጥን ስላላወቀ በተሳሳተ አቅጣጫ ፈለገን፤ በእርግጥም በከንቱ ነበር።

በዚህ መካከል ጀልባ ነጂዎቹ ከስፍራቸው መንቀሳቀስ ችለው ነበር። እጅግ ደንግጠው ነበር፤ እነዚህ ሰዎች በጠራራ ፀሐይ ምን እንደሚያደርጉ በቅርቡ ማስረጃ አይተው ስለ ነበር፣ በሌሊት ምን ሊሞክሩ እንደሚችሉ ለማየት ምንም ፍላጎት አልነበራቸውም። ስለዚህ ሲንቀሳቀሱ አንዱ ጀልባ ቢጎዳ ሌላው መጠጊያ እንዲሆነን ተለያይተው ነበር። ጀልባ ነጂውን በመግቦት አግኝተን በደኅና ወደ ጀልባው የተመራነው ከዚህ በኋላ ነበር። ሱንግ ቀደም ብለን ወደቆምንበት ስፍራ ተመልሶ ሲያልፍ በዛፎቹ መካከል አሥራ ሁለት ወይም ከዚያ የሚበልጡ ሰዎችን አየ፤ ጀልባዎቹ ወዴት እንደ ሄዱ ሲጠይቁም ሰማ፤ ነገር ግን ማንም ሊነግራቸው አልቻለም። ደግነቱ በከንቱ ፈለጉ።

ከጥቂት ጊዜ በኋላ ሁለቱ ጀልባዎች ተገናኝተው ለተወሰነ ጊዜ አብረው ቀዘፉ። ጊዜው ቀድሞውንም መሽቶ ነበር፤ በዚያ የአገሪቱ ክፍል በሌሊት መጓዝ ደግሞ ከክፉ ሰዎች የሚመጣን አደጋ የማምለጫ መንገድ አልነበረም፤ ስለዚህ ምን መደረግ አለበት የሚል ጥያቄ ተነሣ። ይህን ጀልባ ነጂዎቹ እንዲወስኑ ተውነው፤ በራሳቸው ፈቃድ ከስፍራቸው ተንቀሳቅሰው ነበርና፤ እኛም በግላችን የምንፈልገው ምንም ቢሆን ሌሎች ስለ እኛ ብለው በአደጋ ውስጥ እንዲቆዩ ልናስገድዳቸው እንደማንችል ተሰማን። ነገር ግን በማግሥቱ የጌታ ቀን ስለ ነበረና በዚያ ቀን መጓዝ ስለማንፈልግ፣ ሊያደርጉ ያሰቡትን ሁሉ ቶሎ እንዲያደርጉ አሳሰብናቸው። በየትም ብንሆን ተልእኳችንን መፈጸምና ወንጌልን መስበክ እንዳለብን ደግሞ ነገርናቸው፤ ስለዚህ የምናድርበት ስፍራ ብዙም ልዩነት አያመጣም ነበር፤ ሌሊቱን ሳንታይ ብናሳልፍም በማግሥቱ ጠዋት መገኘታችን አይቀርምና። ስለዚህ ሰዎቹ ወደተነሣንበት ስፍራ ብንመለስ ይሻላል ብለው ደመደሙ፤ እኛም በዚህ ሙሉ በሙሉ ተስማማን፤ እነርሱም በዚሁ መሠረት ተመለሱ። ነገር ግን — በአጋጣሚ ይሁን ወይም በሌላ ልንለይ አልቻልንም — ወደ ሌላ ወንዝ ገብተው ወዴት እንደሚሄዱ ሳያውቁ ለተወሰነ ጊዜ ቀዘፉ። በመጨረሻም እጅግ ጨለማ ስለ ነበረ ለሌሊቱ ጀልባዎቹን አሰሩ።

ከዚያም ጀልባ ነጂዎቹን ሁሉ ከአገሬው ረዳቶቻችን ጋር ጠርተን ዘጠና አንደኛውን መዝሙር አነበብንላቸው። ይህ የእግዚአብሔር ቃል ክፍል ለሁኔታችንና ለችግራችን ምንኛ ተስማሚ እንደ ነበር፣ ምንኛስ በጣፋጭነት እንዳጽናናን መገመት ይቻላል፦—

«በልዑል መጠጊያ የሚኖር
ሁሉን በሚችል አምላክ ጥላ ሥር ያድራል።
እግዚአብሔርን፦ እርሱ መጠጊያዬና አምባዬ ነው፤
አምላኬ ነው፤ በእርሱ እታመናለሁ እለዋለሁ።

«እርሱ ከአዳኝ ወጥመድ፥
ከሚያጠፋም ቸነፈር ያድንሃልና።
በላባዎቹ ይጋርድሃል፥ በክንፎቹም በታች ትተማመናለህ፤
እውነቱ ጋሻና ጥሩር ይሆንልሃል።
ከሌሊት ግርማ፥
በቀን ከሚበርር ፍላጻም አትፈራም።

«በእኔ ላይ ፍቅሩን አድርጎአልና አድነዋለሁ፤
ስሜን አውቆአልና ከፍ ከፍ አደርገዋለሁ።
ይጠራኛል፥ እመልስለትማለሁ፤
በመከራው ጊዜ ከእርሱ ጋር እሆናለሁ፤—አድነዋለሁ፥ አከብረውማለሁ።
ረጅም ዕድሜን አጠግበዋለሁ፥—ማዳኔንም አሳየዋለሁ።»

እኛን በድቅድቅ ጨለማ ሸፍኖ ከግፈኞች እጅ እንድናመልጥ ለፈቀደልን ለእርሱ ጥበቃና ጠባቂነት ራሳችንን በጸሎት አደራ ሰጥተን ለሌሊቱ ዐረፍን፤ ሌሊቱንም — ለማያንቀላፋውና ሕዝቡን ለማይረሳው ለእስራኤል ጠባቂ ደግ ጥበቃ ምስጋና ይሁንና — በሰላምና በጸጥታ አሳለፍነው፤ «አንተ መሸሸጊያዬና ጋሻዬ ነህ» የሚለውን የዚያን የከበረ ቃል እውነት በመጠኑም ቢሆን ለመረዳት ቻልን።

እሑድ፣ ጃንዋሪ 13።

ዛሬ ጠዋት ከሌሊቱ አሥር ሰዓት ገደማ በጕልበቴ መገጣጠሚያ ላይ በተሰማኝ ኃይለኛ ሕመም ነቃሁ። ትናንትና አጋጭቼው ነበር፤ ውጤቱም ብርቱ እብጠት ሆነ። ከዚያ በፊት የአየሩ ሁኔታ በተለይ መልካም ስለ ነበር ዝናቡ እንደ ጎርፍ ሲወርድ በመስማቴ እጅግ ተገረምሁ። ወደ ውጭ ስንመለከት ቀድሞ ከቆምንበት ስፍራ እጅግ ቅርብ ሆነን አገኘነው፤ ስለዚህ የሚከለክለን ነገር ባይኖር ኖሮ እንደ ወትሮው ለመስበክ ወደ ከተማዪቱ ከመሄድ ብንቀር ተገቢ ሆኖ አይሰማንም ነበር፤ ነገር ግን ቀኑን ሙሉ ዝናቡ እጅግ ከባድ ስለ ነበር ማንም ከጀልባዎቹ መውጣት አልቻለም። በዚህም ለተወሰነ ጊዜ አግኝተነው የማናውቀውን አስደሳች የዕረፍት ቀን አሳለፍን፤ የአየሩ ሁኔታም ስለ እኛ ብዙ እንዳይጠየቅ ከለከለ። ቀኑ ጥሩ ቢሆን ኖሮ ከጀልባዎቹ ባንወጣ እንኳ ምናልባት እንገኝ ነበር። እንዲሁ ሆኖ፣ ጥቂት እንድናርፍ ለብቻችን «ወደ ምድረ በዳ» ስለ ወሰደን ስለ አምላካችን የጸጋ አያያዝ በአድናቆትና በምስጋና በሰላም እንድናስብ ተፈቀደልን።

ሰኞ፣ ጃንዋሪ 14።

ደመና የሌለበት ጠዋት። ከአገሬው ረዳቶች አንዱ ለማጠብ የተሰጡ ልብሶችን ለማምጣት ጎሕ ሳይቀድ ሄደ። የትናንትናው ዶፍ ዝናብ ቢሆንም ሰዎች በየአቅጣጫው እኛን ሲፈልጉ እንደ ነበሩ የሚገልጽ ወሬ ይዞ ተመለሰ። እኛ ግን «ሁሉን በሚችል አምላክ ጥላ ሥር» በሰላምና በደኅንነት ተጠብቀን ነበር።

ጀልባ ነጂዎቹ አሁን እጅግ ስለ ደነገጡ ከዚያ በላይ ሊቆዩ አልፈለጉም፤ ጎሕ ሲቀድም ተነሡ። እኔ በአንካሳነት ምክንያት በክፍሌ ውስጥ ተወስኜ ስለ ነበር ከእነርሱ ጋር ከመሄድ በቀር ሌላ አማራጭ አልነበረኝም። ከሰዓት በኋላ ወደ ሻንጋይ በሚወስደው መንገድ ላይ ፒንግዋንግ ደረስን።

«እግዚአብሔር የሚባርከው ክፉ ለእኛ በጎ ነው፤
ያልተባረከ በጎ ግን ክፉ ነው፤
እጅግ ስሕተት የሚመስለው ሁሉ ትክክል ነው፤
የእርሱ መልካም ፈቃድ ከሆነ።»

---