Thiên Lộ Lịch Trình
Tác Giả Tiễn Đưa Phần Thứ Hai

Chương 13 · 13 phút đọc · 17 phút nghe

Tác Giả Tiễn Đưa Phần Thứ Hai

CÁCH TÁC GIẢ
TIỄN ĐƯA PHẦN THỨ HAI
CỦA
THIÊN LỘ LỊCH TRÌNH

Đi nào, cuốn sách nhỏ của tôi, đến mọi nơi

Mà Khách Hành Hương đầu tiên của tôi từng ló mặt:

Hãy gõ cửa nhà họ: nếu ai hỏi, Ai đó?

Thì con hãy đáp, Christiana đến đây.

Nếu họ mời con vào, thì con hãy bước vào,

Cùng hết thảy các con trai của con; rồi, theo cách con biết,

Hãy kể họ là ai, và từ đâu họ đến;

Có lẽ người ta nhận ra họ qua dáng mặt, hay qua tên:

Nhưng nếu không nhận ra, thì con hãy hỏi lại,

Thuở trước họ có từng tiếp đón

Một người tên Cơ Đốc Nhân, khách hành hương chăng? Nếu họ bảo

Có, và từng vui thích đường lối người ấy;

Thì hãy cho họ biết những người này vốn là

Thân quyến người; phải, là vợ và các con người.

Hãy kể rằng họ đã bỏ nhà bỏ cửa;

Đã thành khách hành hương; tìm thế giới hầu đến;

Rằng họ đã gặp gian truân dọc đường;

Rằng họ vẫn gặp hoạn nạn đêm ngày;

Rằng họ đã giày đạp rắn rết; đánh nhau với ma quỷ;

Và cũng đã thắng hơn biết bao điều dữ;

Phải, hãy kể cả về những người kế đó, là những người,

Vì yêu cuộc hành hương, đã kiên cường dũng cảm

Bênh vực con đường ấy; và rằng họ vẫn còn

Khước từ thế gian này để làm theo ý muốn của Cha mình.

Hãy đi kể cho họ cả những điều quý ngọt

Mà cuộc hành hương đem đến cho người hành hương.

Cũng hãy cho họ biết rằng những người ấy

Được Đức Vua mình yêu dấu, ở dưới sự chăm nom của Ngài;

Ngài sắm sẵn cho họ những chỗ ở tốt đẹp dường nào;

Dẫu họ gặp gió dữ và sóng triều dâng,

Thì sau cùng họ sẽ được hưởng sự yên lặng tuyệt vời biết bao,

Là những ai bám chặt lấy Chúa mình và đường lối Ngài.

Có lẽ họ sẽ dang tay, mở lòng ôm lấy

Con, như họ đã ôm đứa con đầu lòng của tôi; và sẽ tiếp đãi

Con cùng bạn đồng hành của con bằng niềm vui và cỗ bàn,

Đủ tỏ ra họ là người yêu mến khách hành hương.

Lời phản bác i

Nhưng nếu người ta chẳng chịu tin con

Thật là sách của cha? Vì có những kẻ

Giả mạo Khách Hành Hương cùng tên tuổi người,

Tìm cách đội lốt, để trông hệt như thật;

Và bằng cách ấy đã len lỏi được vào

Tay và nhà của ai con chẳng biết nữa.

lời đáp

Thật vậy, gần đây có kẻ, để giả mạo

Khách Hành Hương của tôi, đã gắn nhan đề tôi vào sách mình;

Phải, kẻ khác lấy nửa tên tôi, cả nhan đề nữa,

Khâu vào sách họ, để sách mình được trót lọt.

Nhưng dẫu vậy, nhìn diện mạo, chúng tự tỏ ra

Chẳng phải của tôi, dù là của bất cứ ai.

Nếu con gặp những kẻ ấy, thì cách duy nhất của con

Trước mặt hết thảy, là cứ nói lời của con

Bằng chính tiếng mẹ đẻ của con, thứ tiếng chẳng ai

Nay còn dùng, cũng chẳng dễ gì giả được.

Nếu rốt cuộc, người ta vẫn còn ngờ các con,

Tưởng các con, như dân du mục, lang thang khắp chốn,

Làm ô uế xứ sở bằng những trò xằng bậy;

Hoặc tưởng các con tìm cách lừa gạt người lành

Bằng những điều chẳng có căn cứ; thì hãy gọi tôi,

Và tôi sẽ làm chứng các con là khách hành hương;

Phải, tôi sẽ làm chứng rằng chỉ các con

Là Khách Hành Hương của tôi, và chỉ thế là đủ.

Lời phản bác ii

Nhưng có lẽ, con lại hỏi thăm về người

Nơi những kẻ mong người bị đày đọa cả xác lẫn hồn.

Con phải làm sao, khi con đứng trước cửa như thế

Hỏi thăm khách hành hương, mà họ lại càng giận dữ thêm?

lời đáp

Đừng tự làm mình sợ, sách của tôi, vì những ông kẹ ấy

Chẳng qua chỉ là nỗi sợ vô căn cứ.

Sách Khách Hành Hương của tôi đã đi khắp biển khơi đất liền,

Thế mà tôi chưa từng nghe biết

Rằng sách bị khinh dể hay bị đuổi ra khỏi cửa

Bởi bất cứ vương quốc nào, dù giàu hay nghèo.

Ở Pháp và Flanders, nơi người ta giết hại nhau,

Khách Hành Hương của tôi được quý như bạn, như anh em.

Ở Hà Lan cũng thế, người ta nói, như tôi được nghe kể,

Với một số người, Khách Hành Hương của tôi quý hơn vàng.

Dân miền cao nguyên Tô Cách Lan và người Ái Nhĩ Lan hoang dã đều đồng lòng

Rằng Khách Hành Hương của tôi phải là người thân quen với họ.

Ở New England, sách được đề cao đến thế,

Được đón nhận nơi ấy với bao nhiêu thiện cảm,

Đến nỗi được sửa sang, khoác áo mới, điểm trang châu ngọc,

Để phô bày diện mạo và tay chân mình.

Còn hơn nữa: Khách Hành Hương của tôi bước đi duyên dáng đến nỗi

Mỗi ngày hàng ngàn người hát ca, chuyện trò về người.

Nếu con về gần quê nhà hơn, sẽ thấy rõ

Khách Hành Hương của tôi chẳng có lý do gì phải thẹn hay sợ:

Thành thị lẫn thôn quê đều tiếp đãi người,

Với lời Chào mừng, Khách Hành Hương; phải, họ chẳng nhịn được

Mà mỉm cười, hễ Khách Hành Hương của tôi ở gần bên,

Hay ló mặt trong bất cứ đám đông nào.

Những chàng hào hoa phong nhã ôm ấp và yêu mến Khách Hành Hương của tôi,

Quý trọng sách lắm, phải, đặt sách lên trên

Những thứ đồ sộ hơn; phải, họ vui thích

Mà nói: cái chân chim sơn ca của tôi còn hơn cả một con diều hâu.

Các thiếu nữ, và cả các tiểu thư con nhà gia thế,

Cũng tỏ lòng ưu ái chẳng nhỏ với Khách Hành Hương của tôi;

Tủ sách, vạt áo, và tấm lòng của họ,

Khách Hành Hương của tôi đều chiếm được; vì người trao cho họ

Những câu đố xinh xắn bằng giọng điệu lành mạnh đến thế,

Đến nỗi đem lại cho họ lợi ích gấp đôi công sức

Bỏ ra để đọc; phải, tôi nghĩ tôi có thể mạnh dạn

Mà nói có người quý người hơn cả vàng bạc mình.

Ngay cả trẻ con đi ngoài phố,

Hễ gặp Khách Hành Hương thánh khiết của tôi,

Sẽ chào người; chúc người mọi điều lành, và nói,

Người là chàng trai trẻ duy nhất của thời nay.

Những ai chưa từng thấy người, vẫn ngưỡng mộ

Những gì họ nghe về người, và rất mong ước

Được kết bạn cùng người, và nghe người kể

Những chuyện hành hương mà người thuộc lòng.

Phải, có những kẻ thoạt đầu chẳng ưa người,

Lại gọi người là đồ ngốc, đồ khờ, nay đành phải nói,

Khi đã thấy và nghe người rồi, họ khen ngợi người

Và gửi người đến những ai họ thương mến.

Vậy nên, hỡi Phần Thứ Hai của tôi, con chẳng cần phải

Sợ ló mặt ra: chẳng ai làm hại được con,

Là những ai chỉ mong điều lành cho người đi trước;

Vì con đến sau mang theo một kho thứ hai

Gồm những điều cũng tốt, cũng phong phú, cũng bổ ích,

Cho người trẻ, người già, kẻ chập chững, và người vững vàng.

Lời phản bác iii

Nhưng có kẻ nói, Người cười to quá

Và có kẻ nói, Đầu người ở trong mây.

Có kẻ nói, Lời lẽ và chuyện kể của người tối tăm quá,

Họ chẳng biết làm sao nhờ đó mà nhận ra ý người.

lời đáp

Tôi nghĩ, người ta có thể nói, Cả tiếng cười lẫn tiếng khóc của người

Đều đoán được qua đôi mắt rưng rưng của người.

Có những điều mang bản chất khiến cho

Trí tưởng tượng bật cười, trong khi lòng thì đau nhói:

Khi Gia-cốp thấy nàng Ra-chên của mình bên bầy chiên,

Thì cùng một lúc ông vừa hôn vừa khóc.

Còn như có kẻ nói, Có mây trong đầu người;

Điều ấy chỉ tỏ rằng sự khôn ngoan của người được che phủ

Bằng chính áo choàng của nó—và để khơi động tâm trí

Tìm kỹ điều nó khao khát tìm thấy,

Những điều dường như ẩn trong lời tối nghĩa

Lại càng lôi cuốn tâm trí người tin kính

Tra xét xem những lời ấy chứa đựng gì,

Là những lời nói với ta bằng giọng mờ mịt như mây.

Tôi cũng biết rằng một ẩn dụ tối nghĩa

Sẽ len vào trí tò mò sâu hơn,

Và sẽ bám chặt hơn vào lòng và trí,

Hơn những điều chẳng mượn hình ảnh so sánh.

Vậy nên, sách của tôi, đừng để điều nản lòng nào

Cản trở bước đường con. Kìa, con được sai đi

Đến với bạn, chẳng phải kẻ thù; đến với bạn sẽ nhường chỗ

Cho con, và ôm lấy khách hành hương cùng lời lẽ của con.

Vả lại, điều Khách Hành Hương đầu tiên của tôi để ẩn giấu,

Thì con, Khách Hành Hương thứ hai can đảm của tôi, đã bày tỏ;

Điều Cơ Đốc Nhân khóa kín, rồi đi đường mình,

Christiana dịu hiền mở ra bằng chìa khóa của bà.

lời phản bác iv

Nhưng có kẻ chẳng ưa lối viết của cuốn đầu của cha:

Họ coi đó là truyện hoang đường; vứt bỏ như bụi đất.

Nếu con gặp những kẻ ấy, con phải nói chi?

Con phải khinh họ như họ khinh con, hay chăng?

lời đáp

Hỡi Christiana của tôi, nếu con gặp những kẻ ấy,

Thì bằng mọi cách, hãy chào họ hết sức yêu thương;

Đừng lấy lời rủa sả trả lời rủa sả,

Nhưng, nếu họ cau mày, tôi xin con hãy mỉm cười với họ:

Có lẽ vì bản tính, hay vì lời đồn xấu nào đó,

Đã khiến họ khinh dể, hay bắt bẻ như thế.

Có người chẳng ưa cá, có người chẳng ưa phó mát, và có người

Chẳng ưa bạn bè, cũng chẳng ưa nhà cửa của chính mình;

Có người thấy thịt heo thì giật mình, chê thịt gà, chẳng ưa chim

Hơn chi ưa chim cu cu hay con cú.

Hỡi Christiana của tôi, hãy để mặc họ theo sở thích,

Và tìm những ai sẽ vui mừng khi gặp được con;

Chớ hề tranh cãi, nhưng, với cách hết sức khiêm nhường,

Hãy ra mắt họ trong dáng vẻ khách hành hương của con.

Vậy hãy đi, cuốn sách nhỏ của tôi, và tỏ cho hết thảy

Những ai sẽ tiếp đón và chào mừng con,

Điều con sẽ khép kín chẳng cho kẻ khác thấy;

Và mong điều con tỏ cho họ được ban phước

Thành ích lợi cho họ, và khiến họ chọn làm

Khách hành hương, tốt hơn con và tôi bội phần.

Vậy, tôi bảo, hãy đi, nói cho mọi người biết con là ai:

Hãy nói: Tôi là Christiana; và phần việc của tôi

Nay là, cùng bốn con trai tôi, kể cho các bạn biết

Thế nào là nhận lấy phận khách hành hương.

Cũng hãy đi, nói cho họ biết ai và thế nào là những người

Nay đang cùng con lên đường hành hương;

Hãy nói: Đây là cô láng giềng Nhân Từ của tôi: cô là người

Đã cùng tôi hành hương từ lâu:

Hãy đến, xem gương mặt trinh nguyên của cô, mà học

Phân biệt kẻ biếng nhác với người hành hương.

Phải, hãy để các thiếu nữ học nơi cô mà quý trọng

Thế giới hầu đến, bằng mọi cách.

Khi những cô gái nhỏ tung tăng theo Đức Chúa Trời,

Và để mặc những tội nhân già lẩm cẩm cho cây roi Ngài,

Thì giống như những ngày trẻ nhỏ reo lên

Hô-sa-na! trong khi người lớn nhạo cười.

Kế đó hãy kể về cụ Thật-Thà, người các con đã gặp

Với mái tóc bạc, bước trên đường khách hành hương;

Phải, hãy kể người này có tấm lòng chân chất dường nào;

Ông đã vác thập tự giá theo Chúa nhân lành mình ra sao.

Có lẽ với vài mái đầu bạc, điều này sẽ khiến họ

Đem lòng yêu mến Đấng Christ, và khóc than tội lỗi.

Cũng hãy kể Ông Sợ-Sệt đã

Lên đường hành hương thế nào, và ông đã trải qua thời gian

Trong cô quạnh, với bao nỗi sợ và tiếng kêu than;

Và sau cùng, ông đã giành được phần thưởng vui mừng ra sao.

Ông là người tốt, dù tinh thần nhiều phen sa sút;

Ông là người tốt, và được hưởng sự sống làm cơ nghiệp.

Cũng hãy kể về Ông Yếu-Lòng,

Người chẳng đi trước, mà cứ lẽo đẽo theo sau.

Cũng hãy tỏ cho họ biết ông suýt bị giết ra sao,

Và một người tên Đại Dũng đã cứu lại mạng ông thế nào.

Người này có tấm lòng chân thật; dù yếu trong ân điển,

Người ta có thể đọc thấy sự tin kính thật trên gương mặt ông.

Rồi hãy kể về Ông Sắp-Quỵ,

Một người chống nạng, nhưng hầu như chẳng có lỗi gì.

Hãy kể Ông Yếu-Lòng và ông ấy

Đã thương mến nhau, và rất đồng ý với nhau ra sao.

Và hãy cho mọi người biết, dẫu yếu đuối là phận của họ,

Thế mà đôi khi người này ca hát, người kia nhảy múa.

Chớ quên Ông Dũng-Cảm-Vì-Lẽ-Thật,

Con người can đảm ấy, dù còn rất trẻ:

Hãy kể cho mọi người rằng tinh thần ông vững vàng đến nỗi

Chẳng ai có thể khiến ông quay lưng lại;

Và Đại Dũng với ông chẳng thể nào nhịn được,

Mà phá đổ Lâu Đài Nghi Ngờ, giết chết Tuyệt Vọng!

Chớ bỏ sót Ông Chán-Nản,

Cũng đừng quên Sợ-Hãi-Lắm, con gái ông, dù họ nằm

Dưới lớp áo choàng khiến họ trông

(Trong mắt vài người) như thể Đức Chúa Trời đã lìa bỏ họ.

Họ đi chậm rãi, nhưng chắc chắn; và, đến cuối cùng,

Nhận ra Chúa của khách hành hương là bạn của họ.

Khi con đã kể cho thế gian nghe mọi điều ấy,

Thì hãy quay lại, sách của tôi, và gảy những dây đàn này;

Là dây đàn, chỉ cần chạm đến, sẽ tấu lên khúc nhạc

Khiến kẻ què phải nhảy múa, gã khổng lồ phải run rẩy.

Những câu đố nằm ẩn trong lòng con,

Hãy thong thả nêu ra, giải nghĩa; còn phần còn lại

Của những dòng huyền nhiệm của con, hãy để đó

Cho những ai có trí tưởng tượng nhanh nhạy sẽ nắm được.

Giờ đây, nguyện cuốn sách nhỏ này trở nên phước hạnh

Cho những ai yêu mến cuốn sách nhỏ này và tôi;

Và nguyện người mua sách chẳng có cớ gì để nói,

Tiền mình chỉ mất toi hay vứt bỏ.

Phải, nguyện Khách Hành Hương thứ hai này sinh ra bông trái

Hợp với lòng ưa thích của mỗi khách hành hương tốt lành;

Và nguyện sách thuyết phục được vài người đang lạc lối

Quay chân và lòng về con đường ngay thẳng,

Ấy là lời cầu nguyện tha thiết của
Tác giả,
JOHN BUNYAN.

Bạn đã đọc xong Tác Giả Tiễn Đưa Phần Thứ Hai