Chương 14 · 25 phút đọc · 32 phút nghe
Gửi Bạn Đọc
hỡi các bạn đồng hành nhã nhặn,
Cách đây ít lâu, việc kể cho các bạn nghe giấc mơ tôi đã thấy về Cơ Đốc Nhân, người hành hương, và về cuộc hành trình đầy hiểm nguy của ông hướng về xứ Thiên Thượng, vừa là điều thú vị cho tôi vừa là điều bổ ích cho các bạn. Khi ấy tôi cũng đã kể cho các bạn những gì tôi thấy về vợ con ông, và họ không muốn cùng ông lên đường hành hương đến mức nào; đến nỗi ông buộc phải lên đường mà không có họ; vì ông không dám liều mình trước sự hủy diệt mà ông sợ sẽ ập đến nếu cứ ở lại với họ trong Thành Hủy Diệt: vì vậy, như tôi đã tỏ cho các bạn biết khi ấy, ông đã bỏ họ mà ra đi.
Nay sự thể là, vì công việc bộn bề, tôi đã bị cản trở nhiều và phải gác lại những chuyến đi thường lệ đến những miền mà từ đó ông đã ra đi, nên cho đến bây giờ tôi vẫn chưa có dịp dò hỏi thêm về những người ông để lại phía sau, hầu có thể thuật lại cho các bạn về họ. Nhưng gần đây có chút việc ở phía ấy, tôi lại đi xuống đó một lần nữa. Bấy giờ, sau khi tìm chỗ trọ trong một khu rừng cách nơi ấy chừng một dặm, trong lúc ngủ, tôi lại mơ thấy.
Và trong giấc mơ, kìa, có một ông cụ đi ngang qua chỗ tôi nằm; và vì ông phải đi một quãng cùng đường tôi đang đi, nên tôi tưởng như mình đứng dậy và đi với ông. Vậy, trong lúc chúng tôi đi, như khách đi đường vẫn thường làm, tôi tưởng như chúng tôi bắt chuyện với nhau; và câu chuyện của chúng tôi tình cờ xoay quanh Cơ Đốc Nhân và cuộc hành trình của ông; vì tôi đã bắt đầu với ông cụ như sau:
Thưa ông, tôi nói, thị trấn ở phía dưới kia, nằm bên tay trái con đường chúng ta, là thị trấn nào vậy?
Bấy giờ Ông Tinh-Tường (vì đó là tên ông) nói: Đó là Thành Hủy Diệt, một nơi đông dân, nhưng đầy những hạng người rất xấu nết và biếng nhác.
Tôi cũng nghĩ đó chính là thành ấy, tôi nói; chính tôi đã có lần đi qua thị trấn đó; vì vậy tôi biết lời ông kể về nó là thật.
Ông Tinh-Tường: Thật quá đi chứ! Ước gì tôi có thể vừa nói thật vừa nói tốt hơn về những người sống trong đó.
Vâng, thưa ông, tôi nói, vậy tôi nhận thấy ông là người có lòng tốt, và vì thế là người thích nghe và kể về điều lành. Xin hỏi, ông chưa từng nghe chuyện đã xảy ra cách đây ít lâu cho một người ở thị trấn này (tên là Cơ Đốc Nhân), người đã lên đường hành hương lên những miền cao hơn sao?
Ông Tinh-Tường: Nghe về ông ấy ư! Có chứ, và tôi cũng đã nghe về những sự quấy nhiễu, hoạn nạn, chiến trận, cảnh bị giam cầm, những tiếng kêu la, rên siết, kinh hoàng và sợ hãi mà ông đã gặp và trải qua trên đường. Vả lại, tôi phải nói với anh, cả xứ chúng tôi vang dội tiếng tăm ông; hiếm có nhà nào đã nghe về ông và những việc ông làm mà lại không tìm kiếm và có được những ghi chép về cuộc hành hương của ông; phải, tôi nghĩ tôi có thể nói rằng cuộc hành trình đầy hiểm nguy của ông đã khiến nhiều người cảm mến đường lối ông; vì dẫu khi còn ở đây, ông bị mọi người gọi là kẻ ngốc, thì nay ông đi rồi, ông lại được mọi người hết lời khen ngợi. Vì người ta nói ông sống thật sung sướng ở nơi ông đang ở: phải, nhiều người trong bọn họ dẫu đã quyết chẳng bao giờ liều mình như ông, vẫn thèm thuồng những gì ông được.
Họ có thể nghĩ, tôi nói, và nghĩ vậy là phải, nếu họ nghĩ được điều gì đúng, rằng ông sống sung sướng nơi ông đang ở; vì nay ông sống bên cạnh, và ở ngay trong nguồn sự sống, và có những gì ông có mà chẳng phải lao khổ hay buồn rầu, vì ở đó chẳng có chút sầu muộn nào pha lẫn. Nhưng xin hỏi, người ta bàn tán gì về ông?
Ông Tinh-Tường: Bàn tán ư! người ta bàn tán những chuyện lạ lùng về ông: có người nói nay ông mặc áo trắng mà đi, Khải Huyền 3:4; rằng ông đeo một sợi dây chuyền vàng nơi cổ; rằng trên đầu ông có một mão vàng nạm ngọc trai: kẻ khác lại nói rằng các đấng sáng láng, là những đấng đôi khi đã hiện ra cùng ông trên đường, nay trở thành bạn đồng hành của ông, và ở nơi ấy ông thân thiết với họ như ở đây người láng giềng thân với nhau. Vả lại, người ta quả quyết về ông rằng Đức Vua của nơi ông ở đã ban cho ông một chỗ ở rất sang trọng và êm đẹp nơi triều đình, và mỗi ngày ông ăn uống, đi lại và trò chuyện với Ngài, và nhận lấy những nụ cười cùng ân huệ của Đấng làm Quan Án của muôn người ở đó. Xa-cha-ri 3:7; Lu-ca 14:14,15. Hơn nữa, có người trông đợi rằng Hoàng Tử của ông, là Chúa của xứ ấy, chẳng bao lâu sẽ đến những miền này, và sẽ đòi biết lý do, nếu họ đưa ra được, vì sao láng giềng của ông lại coi ông rẻ rúng đến thế, và chế giễu ông nhiều đến thế, khi họ thấy ông muốn làm người hành hương. Giu-đe 14,15.
Vì người ta nói rằng nay ông được Hoàng Tử thương mến đến nỗi Đấng Tể Trị của ông quan tâm rất nhiều đến những sự sỉ nhục đã đổ trên Cơ Đốc Nhân khi ông trở thành người hành hương, đến nỗi Ngài sẽ coi mọi điều ấy như đã làm cho chính Ngài, Lu-ca 10:16; và chẳng lạ gì, vì chính bởi lòng yêu mến Hoàng Tử mà ông đã liều mình như vậy.
Tôi dám chắc vậy, tôi nói; tôi mừng về điều đó; tôi mừng cho con người khốn khổ ấy, vì nay ông được nghỉ ngơi khỏi sự khó nhọc, và vì nay ông gặt hái cách vui mừng kết quả của những giọt nước mắt mình; và vì ông đã ra khỏi tầm súng của kẻ thù, và ở ngoài tầm tay của những kẻ ghét ông. Khải Huyền 14:13; Thi Thiên 126:5,6. Tôi cũng mừng vì tiếng đồn về những điều ấy đã lan khắp xứ này; ai biết được, biết đâu nó sẽ đem lại kết quả tốt nào đó nơi vài người còn ở lại phía sau? Nhưng thưa ông, trong khi chuyện còn mới mẻ trong trí tôi, ông có nghe gì về vợ con ông ấy không? Thật tội nghiệp! Tôi cứ tự hỏi không biết họ ra sao.
Ông Tinh-Tường: Ai? Christiana và các con trai bà ư? Họ có lẽ cũng sẽ được tốt đẹp như chính Cơ Đốc Nhân; vì dù thoạt đầu tất cả họ đều dại dột, và chẳng chịu để nước mắt hay lời nài xin của Cơ Đốc Nhân thuyết phục, thì những suy nghĩ lại về sau đã tác động trên họ cách lạ lùng: nên họ đã thu xếp hành lý, và cũng đã đi theo ông.
Càng nghe càng hay, tôi nói: nhưng sao! cả vợ lẫn con, tất cả sao?
Ông Tinh-Tường: Thật vậy: tôi có thể thuật lại cho anh việc ấy, vì chính lúc ấy tôi có mặt tại chỗ, và biết tường tận cả sự việc.
Vậy thì, tôi nói, có vẻ người ta có thể thuật lại điều đó như một sự thật.
Ông Tinh-Tường: Anh chẳng cần ngại mà quả quyết điều đó: ý tôi là, tất cả họ đã lên đường hành hương, cả người đàn bà tốt lành ấy lẫn bốn cậu con trai. Và vì, như tôi thấy, chúng ta sẽ đi chung một quãng khá xa, tôi sẽ thuật lại cho anh cả câu chuyện.
Bà Christiana này (vì đó là tên bà kể từ ngày bà cùng các con dấn mình vào đời sống hành hương), sau khi chồng bà đã qua sông, và bà chẳng còn nghe tin gì về ông nữa, thì những ý nghĩ bắt đầu trỗi dậy trong lòng bà. Trước hết, vì bà đã mất chồng, và vì sợi dây yêu thương của mối quan hệ ấy giữa hai người đã hoàn toàn đứt lìa. Vì anh biết đấy, ông nói với tôi, bản tính con người chẳng thể làm gì khác hơn là khiến người sống mang nặng bao nỗi suy tư khi nhớ đến sự mất mát người thân yêu. Vì vậy, việc mất chồng đã khiến bà rơi biết bao giọt lệ. Nhưng đó chưa phải là tất cả; vì Christiana cũng bắt đầu tự xét xem cách cư xử không phải lẽ của bà đối với chồng có phải là một nguyên do khiến bà không còn thấy ông nữa, và khiến ông bị cất khỏi bà theo cách ấy chăng. Rồi từ đó, cả một bầy những cách ăn ở bạc bẽo, trái tự nhiên và vô đạo của bà đối với người bạn đời yêu dấu ùa vào tâm trí bà; điều đó cũng đè nặng lương tâm bà, và chất trên bà gánh mặc cảm tội lỗi. Hơn nữa, bà rất tan nát khi nhớ lại những tiếng rên siết không nguôi, những giọt nước mắt mặn đắng và những lời tự than thở của chồng, và bà đã cứng lòng thế nào trước mọi lời nài xin và lời khuyên nhủ đầy yêu thương của ông, mong bà cùng các con đi với ông; phải, chẳng có điều gì Cơ Đốc Nhân đã nói với bà, hay đã làm trước mặt bà, suốt thời gian gánh nặng còn đeo trên lưng ông, mà lại không trở lại với bà như một tia chớp, xé toạc màng tim bà; nhất là tiếng kêu cay đắng ấy của ông, “Tôi phải làm chi cho được cứu rỗi?” cứ vang lên trong tai bà cách thảm thiết nhất.
Bấy giờ bà nói với các con: Các con ơi, chúng ta hư mất cả rồi. Mẹ đã phạm tội đến nỗi mất cha các con, và cha đã đi rồi: cha muốn chúng ta cùng đi với cha, nhưng chính mẹ không chịu đi: mẹ cũng đã ngăn trở các con khỏi sự sống. Nghe vậy các cậu bé òa khóc, và kêu đòi đi theo cha. Ôi, Christiana nói, phải chi chúng ta được phần cùng đi với cha! thì chúng ta đã được tốt đẹp, hơn hẳn những gì có lẽ sẽ xảy đến bây giờ. Vì dù trước kia mẹ dại dột tưởng rằng những nỗi khổ của cha các con là do một ý tưởng điên rồ nào đó, hay vì cha bị chứng u sầu đè nặng; thì nay mẹ chẳng thể nào bỏ được ý nghĩ rằng chúng phát xuất từ một nguyên do khác; ấy là, vì sự sáng của sự sống đã được ban cho cha, Gia-cơ 1:23-25; Giăng 8:12; nhờ đó, như mẹ nhận thấy, cha đã thoát khỏi bẫy sự chết. Châm Ngôn 14:27. Rồi tất cả họ lại khóc, và kêu lên: Ôi, khốn thay cho ngày này!
Đêm hôm sau Christiana nằm mơ; và kìa, bà thấy như có một tấm da cuộn lớn mở ra trước mặt bà, trên đó ghi chép tất cả đường lối của bà; và bà tưởng những tội ác hiện ra đen tối lắm trên mình. Bấy giờ trong giấc ngủ bà kêu lớn tiếng: “Lạy Chúa, xin thương xót lấy tôi, vì tôi là kẻ có tội!” Lu-ca 18:13; và mấy đứa con nhỏ nghe thấy bà.
Sau đó bà tưởng thấy hai kẻ rất xấu xí đứng cạnh giường mình, nói rằng: Chúng ta làm gì với người đàn bà này đây? vì mụ kêu xin thương xót cả khi thức lẫn khi ngủ: nếu để mụ cứ tiếp tục như đã bắt đầu, thì chúng ta sẽ mất mụ như đã mất chồng mụ. Vì vậy, bằng cách này hay cách khác, chúng ta phải tìm cách kéo mụ khỏi những ý nghĩ về đời sau, bằng không thì cả thế gian cũng chẳng ngăn được mụ trở thành người hành hương.
Bấy giờ bà tỉnh dậy, mồ hôi đầm đìa, và run rẩy cả người: nhưng một lúc sau bà lại ngủ thiếp đi. Rồi bà tưởng thấy Cơ Đốc Nhân, chồng bà, ở một nơi phước hạnh giữa nhiều đấng bất tử, tay cầm một cây đàn hạc, đứng gảy đàn trước mặt Đấng ngồi trên ngai, có cầu vồng bao quanh đầu Ngài. Bà cũng thấy như ông cúi đầu, sấp mặt xuống nền lát dưới chân Hoàng Tử của ông, mà nói: “Tôi hết lòng cảm tạ Chúa và Vua của tôi vì đã đem tôi vào nơi này.” Bấy giờ một đoàn những người đứng chung quanh reo hò, và gảy đàn hạc của họ; nhưng chẳng người sống nào hiểu được họ nói gì, ngoại trừ Cơ Đốc Nhân và các bạn đồng hành của ông.
Sáng hôm sau, khi bà đã dậy, cầu nguyện với Đức Chúa Trời, và trò chuyện với các con một lúc, thì có người gõ cửa mạnh; bà lên tiếng nói với người ấy: “Nếu ông nhân danh Đức Chúa Trời mà đến, thì xin mời vào.” Người ấy bèn nói: “A-men;” rồi mở cửa, và chào bà bằng lời: “Cầu sự bình an cho nhà nầy!” Khi đã chào xong, người nói: “Christiana, bà có biết vì sao tôi đến không?” Bấy giờ bà đỏ mặt và run rẩy; lòng bà cũng bắt đầu nóng lên, khao khát muốn biết người từ đâu đến, và đến với bà có việc gì. Vậy người nói với bà: “Tên tôi là Bí Mật; tôi ở với những đấng trên cao. Nơi tôi ở, người ta nói rằng bà có lòng muốn đến đó: cũng có tiếng đồn rằng bà đã nhận biết điều ác bà làm trước kia đối với chồng mình, khi cứng lòng chống lại đường lối của ông, và khi giữ những đứa trẻ thơ này trong sự ngu muội. Christiana, Đấng Thương Xót đã sai tôi đến bảo bà rằng Ngài là Đức Chúa Trời sẵn tha thứ, và Ngài vui lòng tha thứ dư dật những tội lỗi. Ngài cũng muốn bà biết rằng Ngài mời bà đến trước mặt Ngài, đến bàn tiệc Ngài, và Ngài sẽ nuôi bà bằng sự dư dật của nhà Ngài, và bằng sản nghiệp của Gia-cốp, tổ phụ bà.
“Kìa Cơ Đốc Nhân, người trước kia là chồng bà, cùng với vô số người khác là bạn đồng hành của ông, đang luôn chiêm ngưỡng gương mặt ban sự sống cho những ai nhìn xem; và hết thảy họ sẽ vui mừng khi nghe tiếng chân bà bước qua ngưỡng cửa nhà Cha mình.”
Nghe vậy Christiana rất bối rối trong lòng, và cúi đầu xuống đất. Vị khách tiếp tục nói: “Christiana, đây cũng có một bức thư cho bà, mà tôi mang đến từ Đức Vua của chồng bà.” Bà bèn cầm lấy và mở ra, thì thư tỏa mùi thơm như thứ hương thơm quý nhất. Nhã Ca 1:3. Thư cũng được viết bằng chữ vàng. Nội dung bức thư như sau: Đức Vua muốn bà làm như Cơ Đốc Nhân, chồng bà, đã làm; vì đó là con đường để đến thành của Ngài, và được ở trước mặt Ngài trong niềm vui mãi mãi. Nghe vậy người đàn bà tốt lành ấy hoàn toàn xúc động; bà kêu lên với vị khách: Thưa ông, ông có đem tôi và các con tôi theo với ông, để chúng tôi cũng được đi thờ lạy Đức Vua chăng?
Bấy giờ vị khách nói: Christiana, cay đắng đi trước ngọt ngào. Bà phải trải qua hoạn nạn, như người đã đi trước bà, mới vào được Thành Thiên Thượng này. Vì vậy tôi khuyên bà hãy làm như Cơ Đốc Nhân, chồng bà, đã làm: hãy đến Cửa Hẹp đằng kia, bên kia đồng bằng, vì cửa ấy nằm ở đầu con đường mà bà phải đi lên; và tôi chúc bà mọi sự thuận lợi. Tôi cũng khuyên bà hãy để bức thư này trong lòng, để bà đọc cho chính mình và cho các con nghe cho đến khi thuộc lòng; vì đó là một trong những bài hát bà phải hát khi còn ở trong nhà bà ở làm khách lạ này, Thi Thiên 119:54; bà cũng phải nộp thư này ở cổng phía xa kia.
Bấy giờ tôi thấy trong giấc mơ rằng ông cụ này, khi kể chuyện cho tôi, dường như chính ông cũng rất xúc động. Ông lại tiếp tục nói: Vậy Christiana gọi các con trai lại, và bắt đầu nói với chúng như sau: “Các con ơi, như các con có thể thấy, gần đây linh hồn mẹ bị giày vò nhiều về cái chết của cha các con: chẳng phải vì mẹ ngờ vực chút nào về hạnh phúc của cha, vì nay mẹ đã yên lòng rằng cha được an lành. Mẹ cũng rất xúc động khi nghĩ đến tình trạng của chính mẹ và của các con, mà mẹ thật tin rằng theo bản tính là khốn khổ. Cách mẹ đối xử với cha các con khi cha gặp cơn khốn khó cũng là một gánh nặng lớn đè trên lương tâm mẹ; vì mẹ đã làm cứng lòng chính mẹ lẫn lòng các con chống lại cha, và từ chối cùng cha lên đường hành hương.
Những ý nghĩ về các điều ấy hẳn đã giết chết mẹ rồi, nếu không nhờ một giấc mơ mẹ thấy đêm qua, và nếu không nhờ sự khích lệ mà người khách lạ này đã ban cho mẹ sáng nay. Hãy đến, các con ơi, chúng ta hãy thu xếp hành lý, và lên đường đến cánh cổng dẫn vào xứ Thiên Thượng, để chúng ta được gặp cha các con, và được ở cùng cha và các bạn đồng hành của cha trong bình an, theo luật lệ của xứ ấy.
Bấy giờ các con bà òa lên khóc, vì vui mừng thấy lòng mẹ mình đã nghiêng về như thế. Vậy vị khách từ giã họ; và họ bắt đầu sửa soạn lên đường.
Nhưng trong khi họ sắp sửa ra đi, có hai người đàn bà láng giềng của Christiana đến nhà bà, và gõ cửa. Bà nói với họ như trước: Nếu các chị nhân danh Đức Chúa Trời mà đến, thì xin mời vào. Nghe vậy những người đàn bà sững sờ; vì họ chưa từng quen nghe kiểu nói ấy, hay thấy nó thốt ra từ môi miệng Christiana. Dù vậy họ vẫn bước vào: nhưng kìa, họ thấy người đàn bà tốt lành ấy đang sửa soạn rời bỏ nhà mình.
Vậy họ bắt đầu nói: Chị láng giềng ơi, xin cho biết việc này nghĩa là sao?
Christiana đáp lời, nói với người lớn tuổi nhất trong họ, tên là Bà Nhút-Nhát: Tôi đang sửa soạn cho một chuyến đi.
Bà Nhút-Nhát này là con gái của người đã gặp Cơ Đốc Nhân trên Đồi Gian Nan, và muốn ông quay về vì sợ mấy con sư tử.
Nhút Nhát: Xin hỏi, đi chuyến nào vậy?
Christiana: Là đi theo người chồng tốt lành của tôi. Nói rồi bà bật khóc.
Nhút Nhát: Mong là không phải vậy, chị láng giềng tốt bụng ơi; xin chị, vì cớ mấy đứa con tội nghiệp của chị, đừng liều thân một cách chẳng ra dáng đàn bà như thế.
Christiana: Không, các con tôi sẽ đi với tôi; chẳng đứa nào muốn ở lại.
Nhút Nhát: Tận đáy lòng tôi thật lấy làm lạ, chẳng biết điều gì hay ai đã khiến chị có ý ấy!
Christiana: Ôi chị láng giềng, giá mà chị biết được như tôi biết, tôi chắc chị cũng sẽ cùng đi với tôi.
Nhút Nhát: Này, chị đã có được hiểu biết mới mẻ gì, mà nó kéo lòng chị xa bạn bè như thế, và xui chị đi đến nơi chẳng ai biết là đâu?
Christiana: Bấy giờ Christiana đáp: Từ khi chồng tôi lìa tôi, tôi đã đau khổ vô cùng; nhưng nhất là từ khi ông qua sông. Nhưng điều làm tôi day dứt nhất là cách tôi cư xử cộc cằn với ông khi ông đang khốn khổ. Vả lại, nay tôi đang như ông khi ấy; chẳng gì làm tôi yên được ngoài việc lên đường hành hương. Đêm qua tôi mơ thấy ông. Ôi, ước gì linh hồn tôi được ở với ông! Ông đang ở trước mặt Đức Vua của xứ ấy; ông ngồi ăn với Ngài tại bàn Ngài; ông đã trở thành bạn của các đấng bất tử, và nay được ban cho một ngôi nhà để ở, mà nếu đem so, thì cung điện đẹp nhất trên đất đối với tôi cũng chỉ như một đống phân. 2 Cô-rinh-tô 5:1-4. Hoàng Tử của nơi ấy cũng đã sai người đến gọi tôi, với lời hứa sẽ tiếp đãi, nếu tôi đến với Ngài; sứ giả của Ngài mới vừa ở đây, và đã mang đến cho tôi một bức thư mời tôi đến. Nói rồi bà rút bức thư ra, đọc lên, và nói với họ: Bây giờ các chị nói sao về điều này?
Nhút Nhát: Ôi, sự điên rồ đã ám lấy chị và chồng chị, khiến hai người lao mình vào những gian nan như thế! Tôi chắc chị đã nghe những gì chồng chị gặp phải, gần như ngay từ bước đầu tiên ông đi trên đường, như ông láng giềng Ương Ngạnh của chúng ta còn có thể làm chứng, vì ông ấy đã đi cùng chồng chị; phải, cả Dễ Dãi nữa, cho đến khi họ, như những người khôn ngoan, sợ không dám đi xa hơn. Ngoài ra chúng tôi còn nghe ông đã gặp mấy con sư tử, A-bô-ly-ôn, Bóng Chết, và nhiều điều khác nữa. Chị cũng đừng quên mối hiểm nguy ông đã gặp ở Hội Chợ Phù Hoa. Vì nếu ông, là đàn ông, còn bị khốn đốn đến thế, thì chị, chỉ là một người đàn bà yếu đuối, làm được gì? Chị cũng hãy nghĩ rằng bốn đứa trẻ dễ thương này là con chị, là thịt và xương của chị. Vì vậy, dẫu chị có liều lĩnh đến nỗi tự bỏ mạng mình, thì vì cớ bông trái của thân thể chị, chị hãy ở nhà.
Nhưng Christiana nói với bà: Chị láng giềng ơi, đừng cám dỗ tôi: nay trong tay tôi đã có giá để mua lấy lợi, và tôi sẽ là kẻ ngu dại bậc nhất nếu chẳng có lòng nắm lấy cơ hội. Còn về những hoạn nạn chị kể mà tôi có thể gặp trên đường, thì chúng chẳng những không làm tôi nản lòng, mà còn cho thấy tôi đi đúng. Cay đắng phải đến trước ngọt ngào, và điều đó cũng sẽ làm cho ngọt ngào càng thêm ngọt. Vì vậy, bởi các chị đã không đến nhà tôi nhân danh Đức Chúa Trời, như tôi đã nói, xin các chị hãy về đi, và đừng quấy rầy tôi nữa.
Bấy giờ Bà Nhút-Nhát mắng nhiếc bà, và nói với người bạn đi cùng: Đi thôi, cô Nhân Từ, chúng ta để mặc chị ta, vì chị ta khinh lời khuyên và sự bầu bạn của chúng ta. Nhưng Nhân Từ đứng ngập ngừng, và không thể dễ dàng chiều theo người láng giềng mình; và điều đó vì hai lẽ. 1. Lòng cô thương xót Christiana. Vậy cô tự nhủ: nếu chị láng giềng của mình nhất định ra đi, thì mình sẽ đi với chị một quãng, và giúp chị. 2. Lòng cô thương xót linh hồn chính mình; vì những lời Christiana nói đã phần nào in vào tâm trí cô. Vì vậy cô lại tự nhủ: Mình sẽ còn nói chuyện thêm với chị Christiana này; và nếu mình thấy lẽ thật và sự sống trong những gì chị nói, thì chính mình cũng sẽ hết lòng đi với chị. Vậy Nhân Từ bắt đầu đáp lời người láng giềng Nhút Nhát như sau:
Nhân Từ: Chị láng giềng ơi, quả thật sáng nay em đã cùng chị đến thăm chị Christiana; và vì, như chị thấy, chị ấy đang từ biệt xứ này lần cuối, em nghĩ em sẽ đi bộ một quãng với chị ấy trong buổi sáng đầy nắng này, để giúp chị ấy lên đường. Nhưng cô chẳng nói cho bà biết lẽ thứ hai, mà giữ kín trong lòng.
Nhút Nhát: Thôi được, tôi thấy cô cũng muốn đi làm chuyện dại dột; nhưng hãy coi chừng cho kịp, và khôn ngoan một chút: chừng nào mình còn ở ngoài vòng hiểm nguy, thì mình còn ở ngoài; nhưng một khi đã sa vào, thì đã sa vào rồi.
Vậy Bà Nhút-Nhát trở về nhà mình, còn Christiana lên đường. Nhưng khi về tới nhà, Bà Nhút-Nhát cho mời mấy bà láng giềng đến, ấy là Bà Mắt-Dơi, Bà Vô-Tâm, Bà Nhẹ-Dạ và Bà Chẳng-Biết-Gì. Vậy khi họ đã đến nhà bà, bà liền kể chuyện Christiana, và chuyến đi bà ấy định thực hiện. Và bà bắt đầu câu chuyện như sau:
Nhút Nhát: Các chị láng giềng ơi, sáng nay chẳng có mấy việc làm, tôi đi thăm Christiana; và khi tới cửa, tôi gõ, như các chị biết là thói quen của chúng ta; và chị ta đáp: Nếu chị nhân danh Đức Chúa Trời mà đến, thì xin mời vào. Thế là tôi vào, cứ tưởng mọi sự đều ổn; nhưng khi vào rồi, tôi thấy chị ta đang sửa soạn rời thị trấn, cả chị ta lẫn mấy đứa con. Vậy tôi hỏi chị ta làm thế là có ý gì. Và chị ta nói vắn tắt với tôi rằng nay chị ta đã quyết lên đường hành hương, như chồng chị ta đã làm. Chị ta cũng kể cho tôi về một giấc mơ chị ta đã thấy, và việc Đức Vua của xứ nơi chồng chị ta đang ở đã gửi một bức thư mời chị ta đến đó.
Bấy giờ Bà Chẳng-Biết-Gì nói: Thế chị nghĩ sao, chị ta sẽ đi thật à?
Nhút Nhát: Phải, chị ta sẽ đi, dù chuyện gì xảy ra đi nữa; và tôi nghĩ tôi biết điều đó qua chuyện này; vì cái lý lẽ lớn nhất tôi dùng để thuyết phục chị ta ở nhà (ấy là, những hoạn nạn chị ta có thể gặp trên đường) lại là một lý lẽ lớn khiến chị ta càng thêm hăng hái lên đường. Vì chị ta nói với tôi rõ ràng từng chữ: Cay đắng đi trước ngọt ngào; phải, và bởi vì là như thế, nên nó làm cho ngọt ngào càng thêm ngọt.
Bà Mắt-Dơi: Ôi, cái người đàn bà mù quáng và dại dột này! bà nói; chị ta chẳng chịu lấy những hoạn nạn của chồng làm gương sao? Phần tôi, tôi thấy nếu ông ta có trở lại đây, ông ta sẽ cam lòng giữ cho mình lành lặn, và chẳng bao giờ liều mạng nhiều phen như thế vì chẳng được gì.
Bà Vô-Tâm cũng đáp lời: Đuổi những kẻ dại dột hão huyền như thế ra khỏi thị trấn đi: phần tôi, tôi nói, chị ta đi thì càng đỡ; nếu chị ta cứ ở nơi mình đang ở, mà giữ cái ý ấy, thì ai sống yên ổn bên cạnh chị ta được? vì chị ta sẽ hoặc ủ ê, hoặc chẳng ra láng giềng, hoặc nói những chuyện mà chẳng người khôn nào chịu nổi. Vì vậy, phần tôi, tôi chẳng bao giờ tiếc khi chị ta đi; cứ để chị ta đi, và để người tốt hơn đến thế chỗ: từ khi những kẻ dại dột kỳ quặc này sống ở đời, thế gian chưa bao giờ được yên lành.
Bấy giờ Bà Nhẹ-Dạ nói thêm như sau: Thôi nào, bỏ cái kiểu chuyện ấy đi. Hôm qua tôi ở nhà Mụ Dâm-Đãng, ở đó chúng tôi vui như các cô gái trẻ. Vì các chị nghĩ ai có mặt ở đó, ngoài tôi và Bà Mê-Xác-Thịt, cùng ba bốn người khác, với Bà Dâm-Dục, Bà Ô-Uế, và vài người nữa: thế là ở đó chúng tôi có nhạc, có khiêu vũ, và mọi thứ khác cho thỏa cuộc vui. Và tôi dám nói, chính bà chủ là một phu nhân có giáo dục tuyệt vời, còn Ông Dâm-Dục là một anh chàng thật bảnh bao.