Hồi Tưởng
Những Kinh Nghiệm Truyền Giáo Ban Đầu

Chương 9 · 8 phút đọc · 10 phút nghe

Những Kinh Nghiệm Truyền Giáo Ban Đầu

Khi đặt chân lên Thượng Hải ngày 1 tháng 3 năm 1854, tôi thấy mình bị bao vây bởi những khó khăn hoàn toàn không ngờ. Một toán quân nổi dậy, được gọi là quân “Khăn Đỏ”, đã chiếm thành nội, và đóng trại vây thành là một đạo quân triều đình từ bốn mươi đến năm mươi nghìn người; đạo quân này là nguồn gây phiền toái và nguy hiểm cho cộng đồng nhỏ bé người châu Âu còn lớn hơn nhiều so với chính quân nổi dậy. Vừa lên bờ, tôi được cho biết rằng không thể sống bên ngoài khu Tô giới, trong khi bên trong tô giới ngoại quốc thì gần như không thể thuê được chỗ ở với bất cứ giá nào. Đồng đô-la, nay chỉ đáng khoảng ba si-linh, khi ấy đã tăng giá lên tới tám si-linh chín xu, và viễn cảnh đối với một người chỉ có một khoản thu nhập ít ỏi bằng tiền Anh thật vô cùng u ám. Tuy nhiên, tôi có ba lá thư giới thiệu, và trông cậy sẽ nhận được lời khuyên và sự giúp đỡ, nhất là từ một trong những người mà tôi được giới thiệu đến, là người có những bạn hữu mà tôi biết rõ và rất quý trọng. Dĩ nhiên tôi tìm gặp ông ngay, nhưng chỉ để biết rằng ông đã được an táng một hai tháng trước, vì qua đời do sốt trong thời gian tôi đang trên đường sang.

Buồn bã vì tin ấy, tôi hỏi thăm một giáo sĩ là người nhận một lá thư giới thiệu khác của tôi; nhưng một nỗi thất vọng nữa đang chờ tôi — ông đã đi Hoa Kỳ. Còn lại lá thư thứ ba; nhưng vì nó do một người khá xa lạ viết, nên tôi đã ít trông mong nơi nó hơn hai lá kia. Tuy nhiên, chính lá thư ấy lại trở thành con kênh Đức Chúa Trời dùng để giúp đỡ tôi. Mục sư Tiến sĩ Medhurst của Hội Truyền Giáo Luân Đôn, người nhận lá thư ấy, đã giới thiệu tôi với bác sĩ Lockhart, là người tử tế cho tôi ở cùng ông trong sáu tháng. Tiến sĩ Medhurst tìm cho tôi người thầy dạy tiếng Hoa đầu tiên; và ông, Tiến sĩ Edkins, cùng ông Alexander Wylie quá cố đã giúp tôi rất nhiều trong việc học ngôn ngữ.

Đó thật là những thời kỳ rối ren và nguy hiểm. Một hôm, khi tôi cùng ông Wylie từ trong thành đi ra, ông bắt chuyện với hai người phu khuân vác, trong lúc chúng tôi dừng lại một lát ở Cửa Đông chờ một người bạn đồng hành còn đi phía sau. Trước khi người bạn ấy đến kịp, một cuộc tấn công vào thành từ các ụ pháo bên kia sông bắt đầu, khiến chúng tôi phải vội vã đến một nơi ít nguy hiểm hơn, vì tiếng đạn rít bay qua gần đến mức chẳng dễ chịu gì. Không may, hai người phu nán lại quá lâu và bị thương. Khi về đến khu Tô giới, chúng tôi dừng lại vài phút để mua một món đồ, rồi đi thẳng đến khu nhà của Hội Truyền Giáo Luân Đôn; tại đó, trước cửa bệnh viện, chúng tôi thấy hai người phu đáng thương mà ông Wylie vừa trò chuyện, cả bốn mắt cá chân của họ bị một quả đạn đại bác làm nát bét. Hai người đáng thương từ chối cưa chân, và cả hai đều chết. Chúng tôi cảm thấy mình vừa thoát nạn trong đường tơ kẽ tóc.

Một lần khác, vào sáng sớm, tôi cùng một giáo sĩ đứng trên hiên nhà ông xem trận đánh đang diễn ra, ở khoảng cách có lẽ chừng ba phần tư dặm, thì bỗng một viên đạn đã hết đà bay vụt qua giữa hai chúng tôi và cắm vào tường hiên. Một hôm khác, bạn tôi là ông Wylie để quên một cuốn sách trên bàn sau bữa trưa, và khoảng năm phút sau quay lại lấy thì thấy tay vịn của chiếc ghế ông vừa ngồi đã bị bắn bay mất. Nhưng giữa những hiểm nguy này và nhiều hiểm nguy khác, Đức Chúa Trời đã gìn giữ chúng tôi.

Sau sáu tháng ở với bác sĩ Lockhart, tôi thuê một căn nhà kiểu Trung Hoa bên ngoài khu Tô giới, và bắt đầu một ít công việc truyền giáo giữa những người hàng xóm Trung Hoa của mình; trong vài tháng, công việc ấy vẫn còn tiếp tục được. Khi người Pháp hợp sức với quân triều đình tấn công thành, vị trí căn nhà của tôi trở nên nguy hiểm đến nỗi trong mấy tuần cuối, vì những cuộc giao tranh tái diễn hằng đêm, tôi thôi không cố ngủ nữa, trừ vào ban ngày. Một đêm, có đám cháy xuất hiện rất gần, và tôi trèo lên một đài quan sát nhỏ tôi đã dựng trên mái nhà để xem có cần phải tìm cách chạy thoát hay không. Trong lúc tôi ở trên đó, một quả đạn rơi trúng nóc mái ở phía bên kia sân trong, làm những mảnh ngói vỡ văng tung tóe quanh tôi, còn chính quả đạn thì lăn xuống cái sân bên dưới. Nó nặng bốn hay năm cân Anh; và nếu nó bay cao hơn vài phân, có lẽ nó đã trút sức mạnh vào tôi thay vì vào ngôi nhà. Người mẹ thân yêu của tôi đã giữ quả đạn ấy nhiều năm. Ít lâu sau, tôi phải bỏ căn nhà và trở về khu Tô giới ngoại quốc — một bước đi không hề quá sớm, vì trước khi những món đồ cuối cùng của tôi được dọn đi, căn nhà đã bị thiêu rụi hoàn toàn.

Thật khó mà diễn tả cho thỏa đáng những thử thách của thời kỳ ban đầu ấy. Đối với một người có bản tính nhạy cảm, những cảnh kinh hoàng, tàn bạo và khốn khổ gắn liền với chiến tranh là một thử thách khủng khiếp. Sự túng quẫn của thời buổi ấy cũng không nhỏ. Với thu nhập chỉ tám mươi bảng Anh một năm, khi dọn vào khu Tô giới tôi buộc phải trả một trăm hai mươi bảng tiền thuê nhà, và cho người khác thuê lại một nửa căn nhà; và dù Ban Điều Hành của Hội Truyền Bá Phúc Âm Trung Hoa đã tăng thu nhập cho tôi khi, sau lúc bác sĩ Parker đến, họ biết rõ hơn hoàn cảnh của chúng tôi, thì trước đó tôi đã không tránh khỏi phải trải qua nhiều kinh nghiệm đau đớn. Ít ai có thể hình dung được những khó khăn ấy dường như nặng nề biết bao đối với một người làm việc còn quá trẻ và chưa từng trải như tôi, hoặc nỗi cô đơn cùng cực trong cương vị của một người đi tiên phong, là người thậm chí không thể ngỏ ý dù chỉ một chút về nhiều hoàn cảnh của mình, vì làm như vậy chẳng khác gì ngầm kêu xin giúp đỡ.

Kẻ thù lớn luôn sẵn sàng với lời gợi ý hắn lặp đi lặp lại: “Các nông nỗi nầy đều đổ lại cho tao hết!” Nhưng ôi, lời ấy sai biết bao! Cái lạnh, thậm chí cái đói, những đêm canh thức và mất ngủ giữa hiểm nguy, và cảm giác có lúc hoàn toàn cô lập và bất lực, đều đã được chọn lựa cách tốt lành và khôn ngoan, và được ban phát cách dịu dàng và yêu thương. Có hoàn cảnh nào có thể làm cho Lời Đức Chúa Trời ngọt ngào hơn, sự hiện diện của Đức Chúa Trời thật hơn, sự giúp đỡ của Đức Chúa Trời quý báu hơn? Quả thật, đó là những thời kỳ bị làm cho trống không và bị hạ xuống, nhưng là những kinh nghiệm không làm cho hổ thẹn, và đã củng cố quyết tâm tiến bước theo sự dẫn dắt của Đức Chúa Trời, với lời hứa đã được kiểm nghiệm của Ngài: “Ta sẽ không lìa ngươi, không bỏ ngươi đâu.” Ngay cả bây giờ, người ta vẫn có thể thấy rằng, còn Đức Chúa Trời, các đường lối Ngài là trọn vẹn, và vẫn có thể vui mừng rằng con đường truyền giáo ngày nay tương đối bằng phẳng và dễ dàng.

Việc đi vào nội địa là trái với các điều khoản của hiệp ước, và gặp rất nhiều khó khăn, nhất là trong một thời gian sau trận Muddy Flat (trận Bãi Bùn), trong đó một đội quân Anh–Mỹ gồm khoảng ba trăm lính thủy đánh bộ và thủy thủ, cùng với một đoàn quân tình nguyện chưa đến một trăm cư dân, đã tấn công doanh trại quân triều đình và đánh đuổi từ ba mươi đến năm mươi nghìn binh lính Trung Hoa, vì tầm bắn của súng đạn và pháo của chúng tôi khiến pháo binh của người Trung Hoa trở nên vô dụng. Dù vậy, vào mùa thu năm 1854, một chuyến đi kéo dài có lẽ chừng một tuần đã được thực hiện an toàn cùng với Tiến sĩ Edkins; dĩ nhiên ông là người nói chuyện và giảng dạy, còn tôi thì có thể giúp phân phát sách.


Bạn đã đọc xong Những Kinh Nghiệm Truyền Giáo Ban Đầu