Chương 11 · 25 phút đọc · 32 phút nghe
Cùng Mục Sư William Burns
SAU khi quân triều đình chiếm lại Thượng Hải vào tháng 2 năm 1855, tôi đã có thể thuê được một căn nhà trong vòng thành nội, và vui mừng nắm lấy cơ hội này để sống giữa đám dân cư đông đúc còn lại, cư ngụ trong những đống đổ nát sót lại sau chiến tranh. Tôi đặt trụ sở tại đây, dù thường vắng mặt trong những chuyến đi truyền giảng dài ngắn khác nhau.
Theo đề nghị của Mục sư Tiến sĩ Medhurst, vị lãnh đạo kỳ cựu của Hội Truyền Giáo Luân Đôn, vào khoảng thời gian này tôi được dẫn dắt để mặc y phục Trung Hoa thay vì y phục ngoại quốc, nhằm thuận tiện cho việc đi lại và cư trú trong nội địa. Người Trung Hoa đã cho phép một hãng ngoại quốc xây một xưởng tơ lụa ở khá sâu trong nội địa, với điều kiện kiểu kiến trúc phải hoàn toàn theo lối Trung Hoa, và bên ngoài không được có điều gì gợi cho thấy đó là của người ngoại quốc. Việc thay đổi y phục này đã đem lại nhiều lợi ích; và tôi cùng phần đông những người cộng tác với tôi vẫn tiếp tục mặc y phục Trung Hoa.
Cuộc nổi loạn Thái Bình Thiên Quốc, khởi phát vào năm 1851, đến lúc này đã đạt tới đỉnh cao của sự thành công chóng tàn. Thành phố lớn Nam Kinh đã thất thủ trước đạo quân xâm lăng; và tại đó, cách Thượng Hải chưa đầy hai trăm dặm, quân nổi dậy đã đặt đại bản doanh, rồi củng cố lực lượng để chuẩn bị cho những cuộc chinh phạt tiếp theo. Trong mùa hè năm 1855, đã có nhiều nỗ lực khác nhau nhằm đến thăm các thủ lĩnh của phong trào, hầu đem đến cho họ một ảnh hưởng Cơ Đốc rõ rệt; nhưng kết quả quá ít ỏi, nên những nỗ lực ấy đã bị bỏ dở.
Tôi, cũng như một số người khác, đã tìm cách đến Nam Kinh; nhưng thấy không thể nào đến được, tôi lại quay sang công tác truyền giảng trên đảo Sùng Minh. Sau một thời gian, tôi đã có thể vượt qua thành kiến và nỗi sợ hãi của dân chúng đến mức thuê được một căn nhà nhỏ và định cư ngay giữa họ. Đó là niềm vui và sự khích lệ lớn cho tôi; nhưng chưa được bao nhiêu tuần thì nhà chức trách địa phương đã khiếu nại lên lãnh sự Anh, và ông buộc tôi phải rút đi; dẫu rằng chính lãnh sự Pháp đã bảo đảm cho các giáo sĩ Công giáo La Mã một khu đất cách căn nhà tôi phải rời bỏ chỉ ba bốn dặm. Bị thử thách và thất vọng nặng nề vì trở ngại bất ngờ này, tôi miễn cưỡng trở về Thượng Hải, không hề ngờ đến phước hạnh mà Đức Chúa Trời đã dành sẵn cho tôi tại đó.
Vài tháng trước đó, Mục sư William Burns thuộc Hội Truyền Giáo Trưởng Lão Anh đã đến hải cảng ấy trên đường trở lại từ quê nhà; và trước khi tiếp tục đến nơi hầu việc trước kia của ông ở tỉnh Phúc Kiến phía nam, ông cũng như tôi đã cố gắng đến thăm quân nổi dậy Thái Bình Thiên Quốc ở Nam Kinh mà không thành. Thất bại trong nỗ lực ấy, ông đặt trụ sở tại Thượng Hải một thời gian, dốc sức truyền bá Phúc Âm cho những vùng đông dân chung quanh. Vậy, vào mùa thu năm ấy, theo sự quan phòng, tôi được dẫn đến chỗ cộng tác với đầy tớ yêu dấu và đáng kính này của Đức Chúa Trời.
Chúng tôi cùng nhau đi khắp nơi, truyền giảng tại các thành phố và thị trấn ở miền nam tỉnh Giang Tô và miền bắc tỉnh Chiết Giang, sống trên thuyền, đi theo dòng các kênh đào và sông ngòi vốn trải ra như một mạng lưới khắp bề mặt vùng đất trù phú màu mỡ ấy. Lúc bấy giờ ông Burns còn mặc y phục kiểu Anh; nhưng ông nhận thấy rằng tuy tôi trẻ hơn và kém kinh nghiệm hơn về mọi mặt, tôi lại có những thính giả trầm lặng, còn ông thì bị bọn trẻ con vô lễ và những kẻ tò mò nhưng hờ hững bám theo; rằng tôi được mời vào nhà dân, còn ông chỉ nhận được lời xin lỗi rằng đám đông sẽ kéo theo khiến người ta không thể mời ông. Sau vài tuần quan sát, ông cũng mặc y phục Trung Hoa, và được hưởng thêm những thuận lợi mà nó đem lại.
Những tháng hạnh phúc ấy là một niềm vui và đặc ân không sao tả xiết đối với tôi. Lòng yêu mến Lời Chúa của ông thật đáng quý, và đời sống thánh khiết, đầy lòng kính sợ cùng sự tương giao không ngừng với Đức Chúa Trời của ông khiến sự thông công với ông làm thỏa mãn những khát khao sâu thẳm của lòng tôi. Những câu chuyện ông kể về công cuộc phục hưng và những cuộc bắt bớ ở Canada, ở Dublin và ở miền Nam Trung Quốc vừa hết sức bổ ích vừa thú vị; vì với sự sáng suốt thuộc linh thật sự, ông thường chỉ ra những mục đích của Đức Chúa Trời trong thử thách theo một cách khiến cả cuộc đời mang một diện mạo và giá trị hoàn toàn mới. Đặc biệt, những quan điểm của ông về việc truyền giảng như là công việc lớn lao của Hội Thánh, và về hàng ngũ người truyền giảng tín hữu như một chức phận đã bị đánh mất mà Kinh Thánh đòi hỏi phải được phục hồi, là những tư tưởng hạt giống về sau đã sinh hoa kết quả trong việc tổ chức Hội Truyền Giáo Nội Địa Trung Hoa (C.I.M.).
Tuy nhiên, bề ngoài con đường của chúng tôi không phải lúc nào cũng suôn sẻ; nhưng mỗi khi được phép lưu lại một thời gian ở thị trấn hay thành phố nào, chúng tôi đều tận dụng tốt cơ hội. Chúng tôi có thói quen rời thuyền vào khoảng chín giờ sáng, sau khi cầu nguyện xin phước lành, tay cầm một chiếc ghế đẩu tre nhẹ. Chọn được một chỗ thích hợp, một người đứng lên ghế giảng chừng hai mươi phút, trong khi người kia nài xin phước lành; rồi đổi chỗ cho nhau, để giọng của người giảng trước được nghỉ. Sau một hai giờ làm như vậy, chúng tôi dời đến một điểm khác cách chỗ đầu tiên khá xa, và lại giảng tiếp. Thường thì khoảng giữa trưa chúng tôi trở về thuyền để ăn, thông công và cầu nguyện, rồi lại tiếp tục công việc ngoài trời cho đến chạng vạng. Sau bữa trà và nghỉ ngơi thêm, chúng tôi cùng các người phụ tá bản xứ đến một quán trà nào đó, nơi có thể dành nhiều giờ để trò chuyện thoải mái với dân chúng. Không ít lần, trước khi rời một thị trấn, chúng tôi có lý do chính đáng để tin rằng nhiều lẽ thật đã được tiếp nhận; và chúng tôi đã trao nhiều sách Kinh Thánh và sách vở vào tay những người quan tâm. Bức thư sau đây được ông Burns viết cho mẹ ông ở quê nhà Tô Cách Lan vào khoảng thời gian này:—
“Cách Thượng Hải hai mươi lăm dặm,Ngày 26 tháng 1 năm 1856.
“Nhân một ngày mưa buộc tôi phải ở lại trên thuyền, tôi viết đôi dòng, thêm vào một lá thư gửi về Dundee có những chi tiết mà tôi không cần nhắc lại. Đến nay đã bốn mươi mốt ngày kể từ khi tôi rời Thượng Hải lần gần đây nhất. Một giáo sĩ trẻ người Anh, ông Taylor, thuộc Hội Truyền Bá Phúc Âm Trung Hoa, đã là bạn đồng hành của tôi trong những tuần này—ông ở trên thuyền của ông, còn tôi trên thuyền của tôi—và chúng tôi đã kinh nghiệm nhiều sự thương xót, và có những lúc được giúp đỡ đáng kể trong công việc.
“Tôi phải kể lại một lần nữa câu chuyện mà tôi đã kể hơn một lần rồi—rằng cách đây bốn tuần, vào ngày 29 tháng 12, tôi đã mặc y phục Trung Hoa, là bộ tôi đang mặc lúc này. Ông Taylor đã thay đổi như vậy vài tháng trước, và tôi nhận thấy nhờ thế ông ít bị đám đông quấy rầy hơn hẳn khi giảng đạo v.v., đến nỗi tôi kết luận rằng bổn phận của tôi là noi theo gương ông. Lúc ấy chúng tôi ở cách Thượng Hải xa gấp đôi so với bây giờ, và lẽ ra vẫn còn ở xa như thế nếu không gặp tại một nơi một bọn người vô pháp, đòi tiền và dọa đập phá thuyền chúng tôi nếu đòi hỏi của chúng bị khước từ. Những người chèo thuyền hết sức hoảng sợ, và nhất định đòi quay về một nơi nào đó gần nhà hơn. Trước đó bọn người này đã hung hăng phá vỡ một phần thuyền của ông Taylor, vì đòi hỏi vô lý muốn có sách của chúng không được đáp ứng.
“Chúng tôi có một cánh đồng công tác rộng lớn, thật rộng lớn, trong vùng này, dù trong lúc này có lẽ khó cho một người định cư tại một nơi cụ thể nào; dân chúng chăm chú lắng nghe, nhưng chúng tôi cần Quyền Năng từ trên cao để cáo trách và khiến họ hoán cải. Có tinh thần cầu nguyện nào cho chúng tôi giữa con dân Chúa ở Kilsyth không? hay có nỗ lực nào để tìm kiếm tinh thần ấy không? Nhu cầu lớn biết bao, và những lý lẽ cùng động cơ để cầu nguyện trong trường hợp này lớn biết bao. Mùa gặt ở đây thật trúng, mà con gặt thì ít, và nếu không có nhiều ân điển thì họ chưa được trang bị đầy đủ cho một công việc như thế. Thế nhưng ân điển có thể khiến những dụng cụ ít ỏi và yếu đuối trở thành phương tiện để hoàn thành những việc lớn—những việc lớn hơn cả điều chúng ta có thể hình dung.”
Sự việc được nhắc đến trong lá thư này, là điều khiến chúng tôi trở về Thượng Hải sớm hơn dự định ban đầu, đã xảy ra ở vùng biên giới phía bắc tỉnh Chiết Giang. Chúng tôi đã đến một thị trấn buôn bán sầm uất có tên là Ô Trấn, tức “Thị Trấn Đen”, mà theo lời người ta kể, cư dân ở đó là những người hoang dã và vô pháp nhất trong vùng ấy. Quả thật chúng tôi thấy họ đúng như vậy: thị trấn này là nơi ẩn náu của bọn buôn lậu muối và những phần tử bất hảo khác. Những đoạn trích sau đây được lấy từ nhật ký tôi viết lúc bấy giờ:—
Ngày 8 tháng 1 năm 1856.
Sáng nay chúng tôi bắt đầu công việc ở Ô Trấn bằng cách phát ra rất nhiều truyền đạo đơn và một số sách Tân Ước. Dân chúng có vẻ rất ngạc nhiên, và chúng tôi không nghe nói có người ngoại quốc nào từng đến đây trước chúng tôi. Chúng tôi giảng hai lần—một lần trong miếu Quan Đế (thần chiến tranh), và sau đó tại một khoảng đất trống do một trận hỏa hoạn để lại, trận cháy đã thiêu rụi hoàn toàn nhiều căn nhà. Buổi chiều chúng tôi lại giảng cho một đám đông thính giả lớn và chăm chú ngay tại chỗ ấy; và buổi tối chúng tôi chuyển sang một quán trà, nơi chúng tôi có cơ hội tốt để nói chuyện, cho đến khi tin chúng tôi có mặt ở đó lan ra, người kéo vào quá đông, buộc chúng tôi phải rời đi. Tuy nhiên, hai người phụ tá bản xứ của chúng tôi là Tsien và Kuei-hua vẫn có thể ở lại. Trên đường trở về thuyền, chúng tôi nói chuyện với một số người đang đứng trên một cây cầu, và cảm thấy mình có dư dật lý do để cảm tạ và được khích lệ bởi kết quả của ngày lao động đầu tiên.
Ngày 10 tháng 1.
Trước hết chúng tôi sai Tsien và Kuei-hua đi phát một số truyền đạo đơn tờ rời. Sau khi họ trở về, chúng tôi cùng đi với họ, và tại một khoảng đất trống do hỏa hoạn để lại, chúng tôi chia nhau ra và giảng cho hai đám thính giả. Khi trở về thuyền ăn trưa, chúng tôi thấy dân chúng đang chờ như thường lệ, muốn xin sách. Chúng tôi phát một ít cho những người biết đọc; rồi sau khi nhã nhặn xin họ thứ lỗi để chúng tôi dùng bữa trưa, tôi vào thuyền mình và đóng cửa lại.
Vừa kịp rót một tách trà thì tiếng đập phá nổi lên, và mui thuyền lập tức bị đập thủng. Tôi đi ra phía sau, và thấy bốn năm người đang nhặt những tảng đất đông cứng lớn bị cày lên ở một thửa ruộng gần đó—theo tôi đoán, mỗi tảng nặng từ bảy đến mười bốn cân Anh—và ném vào thuyền. Can ngăn cũng vô ích, và chẳng bao lâu một phần đáng kể phần trên của thuyền đã bị đập nát, và đất phủ lên đồ đạc bên trong. Cuối cùng, Tsien đón được một chiếc thuyền đi ngang qua để đưa anh lên bờ cách đó một quãng ngắn, và nhờ vài tờ truyền đạo đơn anh đã lôi kéo sự chú ý của bọn người kia, nhờ vậy chấm dứt cuộc tấn công.
Bấy giờ chúng tôi mới biết rằng trong số những kẻ gây ra sự phá hoại chỉ có hai người là dân sở tại, số còn lại là bọn buôn lậu muối, và nguyên nhân là chúng tôi đã không đáp ứng đòi hỏi vô lý muốn có sách của chúng. Nhờ sự quan phòng lạ lùng, không ai bị thương; và ngay khi sự yên tĩnh phần nào được vãn hồi, tất cả chúng tôi nhóm lại trên thuyền của ông Burns, cùng nhau dâng lời cảm tạ vì đã được gìn giữ khỏi bị tổn hại thân thể, đồng thời cầu nguyện cho những kẻ gây ra sự phá hoại, và xin cho việc này được Chúa dùng để đem lại điều tốt cho chúng tôi và cho những người ở cùng chúng tôi. Rồi chúng tôi ăn trưa và lên bờ, và chỉ cách thuyền vài bước, chúng tôi giảng cho một đám đông lớn chẳng mấy chốc đã tụ tập lại. Chúng tôi được giúp đỡ cách đặc biệt; chưa bao giờ chúng tôi được lắng nghe chăm chú hơn thế, và không một tiếng nói nào bênh vực những kẻ đã quấy phá chúng tôi. Buổi tối, tại các quán trà, cũng tinh thần ấy được bày tỏ, và một số người dường như vui mừng nghe tin lành về sự cứu rỗi qua một Cứu Chúa đã chịu đóng đinh và đã sống lại.
Trên đường về, chúng tôi đi ngang qua một tiệm hớt tóc vẫn còn mở cửa, và tôi bước vào; trong khi được cạo đầu, tôi có dịp nói chuyện với vài người, và sau đó dán một vài tờ truyền đạo đơn lên tường để giúp ích cho những khách hàng về sau.
Ngày 11 tháng 1.
Một chủ tiệm đáng kính tên là Yao, người vào ngày thứ nhất hoặc thứ hai chúng tôi lưu lại Ô Trấn đã nhận được mấy phần sách Tân Ước và một tờ truyền đạo đơn, hôm qua, lúc thuyền chúng tôi bị đập phá, đã đến xin thêm sách. Lúc ấy chúng tôi còn đang bề bộn vì những thiệt hại và vì đất bị ném vào thuyền, nên đã mời ông một hai ngày nữa trở lại, khi ấy chúng tôi sẽ vui lòng cung cấp sách cho ông. Sáng nay ông đến và trao cho chúng tôi mảnh giấy sau đây:—
“Hôm trước, tôi đã khẩn xin hai vị ‘Ra-bi’ Burns và Taylor ban cho những sách tốt. Đúng lúc ấy, những người trong thị trấn chúng tôi bị Sa-tan lừa dối tấm lòng, không biết Con vua Đa-vít, đã dám buông lời ‘Ra-ca’ và ‘đồ điên’, lại làm hư hại quý thuyền. Tôi xin cảm tạ các ngài đã hứa sau đó sẽ ban sách, và kính xin những sách sau: trọn bộ Tân Ước, ‘Lời Người Lành Khi Gần Lâm Chung’, ‘Những Giáo Lý Cơ Đốc Quan Trọng’, một cuốn Niên Lịch, ‘Các Nguyên Lý Của Cơ Đốc Giáo’, ‘Con Đường Làm Cho Thế Gian Hạnh Phúc’—mỗi thứ một bản. Kính chúc thầy Sung, thầy Tsien cùng chư vị thầy đều an mạnh. Những lời kính chúc khác xin miễn viết.”
Mảnh giấy này đáng chú ý, vì cho thấy ông đã chăm chú đọc sách Tân Ước, bởi những chữ in nghiêng đều được lấy từ đó. Việc ông dùng “Ra-ca” và “đồ điên” để chỉ sự lăng mạ cho thấy ông đã không bỏ sót ý nghĩa của những chữ ấy.
Sau khi cung cấp sách cho người này, chúng tôi cùng Tsien và Kuei-hua đi về phía đông thị trấn, và giảng ngoài đường một lúc. Khi trở về thuyền, tôi được hai người Trực Lệ làm việc trong nha môn quan huyện ở đây đến thăm. Tôi được giúp đỡ rất nhiều khi nói với họ bằng tiếng Quan Thoại về một Cứu Chúa đã chịu đóng đinh; và dù một người trong họ không mấy chú ý, người kia thì chú ý, và đặt những câu hỏi cho thấy sự quan tâm của ông. Khi họ đã đi, tôi lên bờ và nói chuyện với dân chúng tụ tập ở đó, là những người Kuei-hua vừa giảng cho. Mặt trời đang lặn gợi nên một ẩn dụ, và nhắc người ta nhớ lời Chúa Giê-xu: “Tối lại, thì không ai làm việc được”; và khi tôi nói về sự ngắn ngủi bất định của đời này, và về việc chúng ta không biết lúc nào Đấng Christ trở lại, một bầu không khí nghiêm trang sâu xa bao trùm mà tôi chưa từng chứng kiến tại Trung Quốc. Tôi cầu nguyện, và mọi người giữ trật tự hết sức nghiêm chỉnh. Sau đó tôi trở về thuyền cùng một nhà sư đã có mặt trong đám thính giả, và ông thừa nhận rằng Phật giáo là một hệ thống lừa dối không thể đem lại hy vọng nào khi đối diện cái chết.
Ngày 12 tháng 1.
Buổi chiều chúng tôi giảng cho dân chúng trên bờ gần thuyền, cũng như tại một con phố trong thành và trong một quán trà, mỗi lần đều có phát sách. Buổi tối chúng tôi lại đi giảng ở các quán trà như thường lệ, nhưng quyết định đến đầu bên kia của thị trấn, để những người sống ở đó có cơ hội gặp chúng tôi dễ hơn. Đó là một nơi dài, nhà cửa trải ra lộn xộn, dài gần hai dặm Anh. Vì ông Burns và tôi vẫn quen nói chuyện với nhau bằng tiếng Hoa, nên những người trên thuyền đều biết quyết định này.
Sau khi đi được một đoạn ngắn, chúng tôi đổi ý và thay vào đó đến quán trà quen thuộc, nghĩ rằng có thể có người đã đến đó mong gặp chúng tôi. Nhưng không phải vậy; và chúng tôi không gặp được những thính giả nghiêm túc như những lần trước. Vì thế ông Burns đề nghị ra về sớm hơn thường lệ, và chúng tôi làm như vậy, dặn Tsien và Kuei-hua có thể ở lại lâu hơn một chút. Trên đường về thuyền, chúng tôi phát vài cuốn sách; nhưng lạ thay, chúng tôi phải đi một mình, không có ai đi theo như thường thấy. Lúc chúng tôi ra đi trời còn quang đãng, nay đã trở nên tối đen như mực. Dọc đường chúng tôi gặp người chèo thuyền, thái độ của anh ta có vẻ rất lạ, và không giải thích gì, anh ta thổi tắt ngọn nến trong đèn lồng của chúng tôi; chúng tôi thắp lại đèn và bảo anh đừng thổi tắt nữa, thì lạ thay, anh ta thản nhiên lấy cây nến ra và ném xuống kênh. Rồi anh ta đi dọc theo một bức tường thấp nhô ra tận mép sông, và nhìn chăm chăm xuống nước.
Không biết anh ta bị làm sao, tôi chạy tới giữ anh lại, sợ anh định trầm mình; nhưng tôi nhẹ nhõm biết bao khi anh lặng lẽ quay lại. Trước những câu hỏi dồn dập của chúng tôi, anh bảo chúng tôi đừng lên tiếng, vì có mấy kẻ xấu đang tìm cách phá hủy thuyền, và họ đã dời thuyền đi để tránh chúng. Rồi anh dẫn chúng tôi đến chỗ một trong hai chiếc thuyền đang đậu. Chẳng bao lâu Tsien và Kuei-hua đến và lên thuyền an toàn, rồi ít lâu sau thầy giáo Sung cũng đến với chúng tôi, và thuyền rời đi.
Bấy giờ nguyên nhân của mọi sự náo động này mới được giải thích. Một người tự xưng là tuần phiên đã đến thuyền trong lúc chúng tôi vắng mặt, mang theo một văn bản đòi mười đô-la và một số thuốc phiện. Hắn nói rằng có hơn năm mươi người nhà quê (bọn buôn lậu muối) đang chờ câu trả lời của chúng tôi trong một quán trà gần bên; và nếu chúng tôi đưa cho họ những gì họ muốn, cùng ba trăm đồng tiền kẽm để trả tiền trà, thì chúng tôi có thể ở lại bình an; còn nếu không, họ sẽ đến ngay và phá hủy thuyền của chúng tôi. Sung nói với họ rằng chúng tôi không thể đáp ứng đòi hỏi ấy; vì chúng tôi không buôn bán gì, chỉ giảng đạo và phát sách, nên chẳng có chút thuốc phiện nào, và tiền bạc của chúng tôi cũng gần tiêu hết. Tuy nhiên, người kia nói thẳng rằng hắn không tin, và Sung chẳng còn cách nào khác ngoài việc đi tìm chúng tôi, bảo người ấy chờ câu trả lời của chúng tôi. Không biết chúng tôi đã đổi kế hoạch, ông đi tìm sai hướng, và dĩ nhiên là vô ích.
Trong lúc ấy, những người chèo thuyền đã dời thuyền đi được. Họ hết sức hoảng sợ; và vì mới đây đã thấy tận mắt những kẻ này dám làm gì giữa ban ngày, họ chẳng muốn biết chúng có thể toan làm gì ban đêm. Vì thế, khi dời đi, họ tách hai thuyền ra, để nếu một chiếc bị phá thì chiếc kia có thể làm nơi trú ẩn cho chúng tôi. Chính sau đó, theo sự quan phòng, chúng tôi đã gặp người chèo thuyền, và được dẫn lên thuyền an toàn. Khi Sung đi ngang lại chỗ thuyền chúng tôi neo trước đó, ông thấy giữa hàng cây có chừng một tá người hoặc hơn, và nghe chúng hỏi nhau thuyền đã đi đâu; nhưng không ai biết. May thay chúng tìm kiếm vô ích.
Một lúc sau, hai thuyền nhập lại và cùng chèo đi một thời gian. Trời đã khuya, mà đi đêm trong vùng ấy chẳng phải là cách tránh được nguy hiểm từ những kẻ ác; nên câu hỏi đặt ra là phải làm gì. Chúng tôi để cho những người chèo thuyền quyết định; họ đã tự ý dời đi, và chúng tôi cảm thấy rằng dù bản thân mình mong muốn điều gì, chúng tôi cũng không thể ép người khác ở lại trong tình thế nguy hiểm vì cớ chúng tôi. Tuy vậy, chúng tôi giục họ hãy mau làm điều họ định làm, vì ngày mai là Ngày của Chúa, là ngày chúng tôi không muốn đi đường. Chúng tôi cũng cho họ biết rằng dù ở đâu chúng tôi cũng phải làm trọn sứ mạng mình và rao giảng Phúc Âm; vì thế ở lại nơi nào cũng chẳng khác gì mấy, vì dù có qua đêm mà không bị phát hiện, sáng hôm sau chắc chắn chúng tôi cũng sẽ bị tìm ra. Do đó những người ấy kết luận rằng chúng tôi cứ trở về chỗ đã khởi hành cũng được; chúng tôi hoàn toàn đồng ý, và họ bèn quay lại. Nhưng—không biết có phải tình cờ hay không—họ lạc vào một dòng nước khác, và chèo một hồi lâu chẳng biết đi đâu. Cuối cùng, vì trời rất tối, họ neo thuyền qua đêm.
Bấy giờ chúng tôi gọi tất cả những người chèo thuyền cùng các người phụ tá bản xứ lại, và đọc cho họ nghe Thi Thiên thứ chín mươi mốt. Bạn có thể hình dung phần Lời Đức Chúa Trời này thích hợp biết bao với hoàn cảnh và nhu cầu của chúng tôi, và an ủi ngọt ngào biết bao:—
“Người nào ở nơi kín đáo của Đấng Chí cao,
Sẽ được hằng ở dưới bóng của Đấng Toàn năng.
Tôi nói về Đức Giê-hô-va rằng: Ngài là nơi nương náu tôi, và là đồn lũy tôi;
Cũng là Đức Chúa Trời tôi, tôi tin cậy nơi Ngài.
“Ngài sẽ giải cứu ngươi khỏi bẫy chim,
Và khỏi dịch lệ độc-hại.
Ngài sẽ lấy lông Ngài mà che chở ngươi, và dưới cánh Ngài, ngươi sẽ được nương náu mình;
Sự chân thật Ngài là cái khiên và cái can của ngươi.
Ngươi sẽ chẳng sợ hoặc sự kinh khiếp ban đêm,
Hoặc tên bay ban ngày.
“Bởi vì người tríu mến ta, nên ta sẽ giải cứu người;
Ta sẽ đặt người lên nơi cao, bởi vì người biết danh ta.
Người sẽ kêu cầu ta, ta sẽ đáp lời người;
Trong sự gian truân, ta sẽ ở cùng người,—giải cứu người, và tôn vinh người.
Ta sẽ cho người thỏa lòng sống lâu,—và chỉ cho người thấy sự cứu rỗi của ta.”
Phó thác mình trong sự cầu nguyện cho sự chăm sóc và gìn giữ của Đấng đã lấy bóng tối dày đặc che phủ chúng tôi và cho chúng tôi thoát khỏi tay kẻ hung bạo, chúng tôi đi nghỉ; và—nhờ sự bảo vệ nhân từ của Đấng gìn giữ Y-sơ-ra-ên, Đấng chẳng hề ngủ, cũng chẳng quên dân Ngài—chúng tôi đã qua đêm ấy trong bình an yên tĩnh, và phần nào được nhận biết lẽ thật của lời quý báu ấy: “Chúa là nơi ẩn náu và cái khiên của tôi.”
Chúa Nhật, ngày 13 tháng 1.
Sáng nay, khoảng 4 giờ sáng, tôi bị đánh thức bởi cơn đau dữ dội ở khớp gối. Hôm trước tôi đã bị va bầm chỗ ấy, và hậu quả là bị viêm nặng. Tôi rất ngạc nhiên khi nghe mưa đổ như trút, vì trước đó thời tiết đặc biệt đẹp. Nhìn ra ngoài, chúng tôi thấy mình ở rất gần chỗ dừng chân trước kia, đến nỗi, nếu không có gì ngăn trở, chúng tôi sẽ thấy mình không có lý do chính đáng để bỏ không vào thị trấn giảng đạo như thường lệ; nhưng mưa nặng hạt suốt cả ngày đến nỗi không ai có thể rời thuyền. Vậy chúng tôi được hưởng một ngày nghỉ ngơi tuyệt vời, điều đã lâu chúng tôi chưa có; và thời tiết đã ngăn cản người ta dò hỏi nhiều về chúng tôi. Nếu hôm ấy trời đẹp, rất có thể chúng tôi đã bị phát hiện, dù chúng tôi không rời thuyền. Đằng này, chúng tôi được bình an suy ngẫm, với lòng kinh ngạc và biết ơn, về những cách đối đãi đầy ân điển của Đức Chúa Trời chúng tôi, Đấng đã dẫn chúng tôi riêng ra “nơi vắng vẻ” để nghỉ ngơi một chút.
Thứ Hai, ngày 14 tháng 1.
Một buổi sáng không gợn mây. Một người phụ tá bản xứ đi từ trước lúc trời sáng để lấy mấy bộ quần áo đã đem đi giặt. Anh trở về với tin rằng, dù hôm qua mưa như trút, người ta vẫn đi tìm chúng tôi khắp mọi hướng. Tuy nhiên, chúng tôi đã được gìn giữ bình an vô sự “dưới bóng của Đấng Toàn năng.”
Những người chèo thuyền giờ đây hoảng sợ đến nỗi không chịu ở lại nữa, và nhổ neo lúc rạng đông. Tôi bị què chân phải nằm yên một chỗ, nên chẳng còn cách nào khác ngoài việc đi cùng họ. Buổi chiều chúng tôi đến Bình Vọng, trên đường về Thượng Hải.
“Điều dữ Đức Chúa Trời ban phước là điều lành cho ta,
Còn điều lành không được Ngài ban phước lại là điều dữ;
Và mọi sự đều đúng, dù dường như sai nhất,
Nếu đó là ý muốn ngọt ngào của Ngài.”