
Nên bắt đầu đọc từ đâu
Bài giảng của Martin Luther (3)
Lời Phao-lô Ca Ngợi Tình Yêu Thương Cơ Đốc
Luther đọc đoạn Kinh Thánh vĩ đại này của Phao-lô như một lời quở trách các giáo sư và các nhà giảng đạo kiêu căng: nói được các thứ tiếng loài người và thiên sứ, có mọi sự hiểu biết, có đức tin dời núi được, thậm chí chết như một người tử đạo—nếu không có tình yêu thương thì tất cả đều chẳng ra gì. Ông đặt tình yêu thương lên trên mọi ân tứ, vì đó là trái của chính Đức Thánh Linh, và là dấu hiệu chắc chắn nhất của một Cơ Đốc nhân thật.Câu Chuyện Về Sự Giáng Sinh Của Chúa Giê-xu
Luther dừng lại thật lâu nơi chuồng gia súc: một người vợ trẻ nghèo khó bị khước từ nơi quán trọ, và cuộc giáng sinh trôi qua chẳng ai hay biết tại Bết-lê-hem trong khi trời cao hân hoan. Rồi ông nhấn mạnh hai chữ “cho các ngươi” của thiên sứ, khẳng định rằng đức tin phải nhận lấy sự giáng sinh nầy làm của riêng mình. Ông giải nghĩa những tấm khăn bọc là Kinh Thánh, trong đó Đấng Christ nằm được bọc lại, và sai người nghe đi phục vụ những người túng thiếu ở ngay bên cạnh mình.Về Sự Sống Lại Của Đấng Christ
Các người đàn bà đi ra mộ mà chẳng hề nghĩ đến hòn đá, vì tình yêu đã đưa họ đến đó. Luther hướng về lời của Phao-lô rằng Đấng Christ đã “sống lại vì sự xưng công bình của chúng ta”: tội lỗi chúng ta, đã chất trên Đấng Christ, không thể giữ Ngài lại. Khi tội lỗi vẫn còn cựa quậy, đức tin và cảm giác là hai điều khác nhau: “Bạn có thể trói con heo thật chặt, nhưng bạn không thể ngăn nó kêu ụt ịt.”Cũng xuất hiện trong
Tiểu sử
- 1483
- 1505
- 1517
- 1521
- 1525
- 1546
Martin Luther sinh ngày 10 tháng 11 năm 1483 tại Eisleben, giữa vùng mỏ của xứ Saxony, và chịu phép báp-têm vào sáng hôm sau, nhằm ngày lễ Thánh Martin, vị thánh mà ông mang tên. Cha ông, Hans, nhờ lao động cần cù đã vươn lên từ gốc gác nông dân để làm nghề buôn bán đồng, và quyết tâm rằng cậu con trai sáng dạ của mình phải tiến xa hơn nữa — vào ngành luật, đến một cuộc sống vững vàng và sung túc. Martin là một cậu bé vâng lời dưới một kỷ luật nghiêm khắc, đôi khi tàn nhẫn, và cậu làm đúng như được bảo: lấy bằng thạc sĩ tại Đại học Erfurt rồi bắt đầu học luật. Ông hai mươi mốt tuổi, chu toàn bổn phận, và bề ngoài đang trên đường thành đạt. Rồi trên một con đường mùa hè, Đức Chúa Trời đã quật ông ngã sóng soài.
Lời khấn trong cơn giông
Ngày 2 tháng 7 năm 1505, trên đường trở về Erfurt sau khi thăm cha mẹ, Luther bị một cơn giông dữ dội ập đến giữa đồng trống gần làng Stotternheim. Một tia sét đánh xuống gần đến nỗi hất ông ngã xuống đất, và trong nỗi kinh hoàng trần trụi trước cái chết và sự phán xét, ông kêu lên một lời khấn với vị thánh bổn mạng của thợ mỏ mà cha ông đã dạy ông kêu cầu.
Thánh Anna ơi, xin cứu con, con sẽ đi tu!
— Martin Luther, trong cơn giông ở Stotternheim, năm 1505
Ông giữ lời khấn. Hai tuần sau, bất chấp sự phản đối giận dữ của cha, ông bán hết sách luật và vào tu viện dòng Augustinô tại Erfurt, rồi năm 1507 được thụ phong linh mục. Ông lao mình vào đời sống tu viện với một sự nghiêm túc đến tuyệt vọng. Ông kiêng ăn, thức canh, cầu nguyện, và xưng tội hàng giờ liền, cho đến khi vị cha giải tội mệt mỏi bảo ông hãy đi đi và chỉ quay lại khi nào đã làm được điều gì đáng để xưng. Nhưng sự bình an vẫn không đến. Luther bị đè bẹp bởi một ý thức choáng ngợp về sự công bình của Đức Chúa Trời — một Đức Chúa Trời đòi hỏi sự trọn vẹn mà Luther biết mình không bao giờ đạt tới — và ông càng ra sức làm cho mình được chấp nhận, ông càng thêm tuyệt vọng. Về sau ông nói rằng nếu từng có tu sĩ nào lên được thiên đàng nhờ đời tu của mình, thì người đó hẳn phải là ông; và điều ấy gần như đã hủy hoại ông.
Cánh cổng thiên đàng
Các bề trên của ông, mong rằng việc học sẽ giúp ông yên lòng, đã thúc ông lấy bằng tiến sĩ và nhận ghế giáo sư thần học Kinh Thánh tại Đại học Wittenberg mới thành lập. Đó là điều tốt nhất họ có thể làm, vì nó khiến Luther phải chậm rãi giảng giải từng phần sách Thi Thiên và các thư tín của Phao-lô. Và chính tại đó, khi vật lộn trên hết với một câu duy nhất trong sách Rô-ma — Người công bình sẽ sống bởi đức tin — cả tòa kiến trúc khủng khiếp mà nỗi sợ hãi đã dựng lên trong ông đổ sụp. Cuối cùng ông thấy rằng sự công bình của Đức Chúa Trời trong Tin Lành không phải là một tiêu chuẩn Đức Chúa Trời đòi hỏi nơi chúng ta rồi dựa vào đó mà kết án chúng ta, nhưng là một món quà Đức Chúa Trời ban cho chúng ta, được nhận lãnh chỉ bởi đức tin nơi Đấng Christ mà thôi. Sự khám phá ấy bừng lên trong ông như ánh bình minh.
Tôi cảm thấy mình đã hoàn toàn được sanh lại và đã bước vào chính thiên đàng qua những cánh cổng rộng mở. Phân đoạn ấy của Phao-lô đã trở thành cho tôi một cánh cổng dẫn lên trời.
— Martin Luther, nhớ lại sự khám phá về sự xưng công bình bởi đức tin
Mọi điều khác đều tuôn chảy từ đó. Nếu một tội nhân được làm cho công bình trước mặt Đức Chúa Trời bởi đức tin nơi Đấng Christ chứ không bởi việc làm hay tiền bạc, thì cả guồng máy công đức — những cuộc hành hương, những việc hãm mình đền tội, và trên hết là việc buôn bán giấy xá tội, những tờ giấy tự cho là mua được sự giải thoát cho các linh hồn khỏi luyện ngục — là một sự dối trá đã cướp đi của con người ân điển nhưng không của Đức Chúa Trời. Ngày 31 tháng 10 năm 1517, Luther niêm yết chín mươi lăm luận đề để tranh luận học thuật trên cửa Nhà thờ Lâu đài ở Wittenberg, phản đối việc buôn bán giấy xá tội. Ông chỉ định khơi lên một cuộc tranh luận giữa giới học giả. Nhưng ông đã khơi lên cuộc Cải Chánh. Được in ra và truyền đi khắp nước Đức chỉ trong vài tuần, các luận đề ấy đã nhóm lên một ngọn lửa không ai dập tắt nổi.
Tôi đứng đây
Giáo triều La Mã ra tay chống lại ông. Bị triệu tập, bị tra xét, và cuối cùng bị dứt phép thông công bằng một sắc chỉ của giáo hoàng mà ông đã công khai đốt đi, Luther bị gọi đến năm 1521 để trả lời trước Hoàng đế Charles V và các vương hầu của Đế quốc La Mã Thần thánh đang nhóm họp tại Hội nghị Worms. Sách của ông được chất đống trên một chiếc bàn, và ông bị ra lệnh phải rút lại những gì mình đã viết. Ông xin một ngày để suy nghĩ, rồi tối hôm sau trở lại đưa ra câu trả lời đã vang vọng suốt năm thế kỷ. Ông nói ông sẽ không rút lại, trừ khi được thuyết phục bằng Kinh Thánh và lý lẽ rõ ràng, vì ông không thể tin cậy các giáo hoàng và các công đồng vốn đã thường xuyên mâu thuẫn với nhau và với chính mình.
Lương tâm tôi bị ràng buộc bởi Lời Đức Chúa Trời. Làm trái lương tâm thì chẳng đúng cũng chẳng an toàn. Tôi đứng đây; tôi không thể làm khác được. Xin Đức Chúa Trời giúp tôi. A-men.
— Martin Luther tại Hội nghị Worms, năm 1521
Thực chất, đó là một bản án tử; Chiếu chỉ Worms tuyên bố ông là kẻ ngoài vòng pháp luật mà bất cứ ai cũng có thể giết. Nhưng vương hầu của ông, Frederick Hiền Triết xứ Saxony, đã bí mật đưa ông đi bằng một vụ phục kích được dàn dựng và giấu ông trong lâu đài Wartburg, nơi suốt gần một năm Luther sống cải trang thành một hiệp sĩ râu rậm, “Junker Jörg”. Ông thường đau ốm, bị giày vò bởi chứng trầm uất và bởi những gì ông cho là các đợt tấn công trực tiếp của ma quỷ. Và ông làm việc. Trong mười một tuần, ông dịch toàn bộ Tân Ước từ tiếng Hy Lạp sang một thứ tiếng Đức mạnh mẽ, ngân nga như lời ca, mà người bình dân có thể tự mình đọc — một món quà đã định hình chính ngôn ngữ Đức và đặt Lời hằng sống vào tay cậu bé đi cày và người nội trợ, đúng như ông mong muốn.
Một mái nhà trong Tu viện Đen
Trở về Wittenberg, Luther định hình cho phong trào: các buổi thờ phượng bằng tiếng Đức, thánh ca cho cả hội chúng cùng hát, sách giáo lý vấn đáp để dạy đức tin cho trẻ em, và một tầm nhìn được khôi phục về đời sống thường nhật — hôn nhân, công việc, làm cha mẹ — như là đấu trường của sự vâng phục thánh khiết. Chính ông sống tầm nhìn ấy. Năm 1525, ông cưới Katharina von Bora, một nữ tu bỏ trốn, người hai năm trước đã thoát khỏi tu viện bằng cách nấp giữa những thùng cá trên xe của một thương nhân. Việc ấy khiến nửa châu Âu phẫn nộ và khiến Luther thích thú. Katharina — người ông gọi là “Katie của anh” và trêu là “sao mai của Wittenberg” vì bà hay dậy sớm — nắm quyền điều hành cả một gia đình đông đúc, bề bộn trong tu viện dòng Augustinô cũ — con cái, sinh viên ở trọ, khách khứa không ngớt — và cai quản nó, cũng như cai quản ông, bằng một bàn tay cứng rắn mà ông vui vẻ thừa nhận, đùa rằng trong việc nhà thì ông nhường Katie, còn những việc khác thì ông được Đức Thánh Linh dẫn dắt.
Từ mái nhà ấy ra đời một số tác phẩm tĩnh nguyện ấm áp nhất của thời Cải Chánh. Khi người thợ cạo của ông, Peter Beskendorf, hỏi thẳng ông phải cầu nguyện thế nào, Luther viết cho ông ấy một quyển sách nhỏ, Một cách cầu nguyện đơn sơ (A Simple Way to Pray), khuyên ông lấy Bài Cầu Nguyện Chung và Mười Điều Răn làm trường học hằng ngày của mình, và đừng bao giờ để sự cầu nguyện trở nên nguội lạnh hay vội vã. Cũng trong những năm ấy ra đời bài thánh ca đã trở thành bài ca biểu tượng của cả phong trào — Ein feste Burg ist unser Gott, “Đức Chúa Trời là đồn lũy vững bền, là thành trì chẳng hề sụp đổ” — bản phỏng theo Thi Thiên 46 đầy khí phách của ông, được cất lên giữa mọi hiểm nguy.
Được cầu nguyện kéo về từ cõi chết
Đối với Luther, cầu nguyện không phải là một kỷ luật của sự điềm tĩnh mà là một cuộc vật lộn, và ông cầu nguyện như một người tin rằng Đức Chúa Trời đã tự ràng buộc chính Ngài vào những lời hứa của Ngài và có thể được nài giữ theo những lời ấy. Trường hợp nổi tiếng nhất xảy ra vào mùa hè năm 1540, khi người bạn thân yêu nhất và cũng là bạn đồng lao của ông, Philip Melanchthon, lâm bệnh nặng ở Weimar đến nỗi dường như đã hấp hối, mắt đờ đi và không còn nói được. Luther vội đến bên giường bạn, rồi quay về phía cửa sổ, ông cầu nguyện với một sự dạn dĩ gần như đáng sợ, nhắc Đức Chúa Trời mọi lời hứa trong Kinh Thánh rằng Ngài nghe lời cầu nguyện, và nhất quyết không để bạn mình ra đi.
Sức khỏe của chính Luther, hao mòn bởi hàng chục năm làm việc quá sức, bệnh tật và căng thẳng, suy sụp dần trong những năm cuối đời. Mùa đông năm 1546, dù đang ốm, ông lên đường trở về Eisleben — thị trấn nơi ông chào đời — để giảng hòa cuộc tranh chấp giữa hai anh em quý tộc. Ông hoàn tất công việc hòa giải, rồi tim ông kiệt sức. Vào những giờ đầu ngày 18 tháng 2 năm 1546, khi cái chết đến gần, người bạn của ông là Justus Jonas hỏi ông có sẵn sàng chết trong sự tin cậy nơi Đấng Christ và Tin Lành mà ông đã rao giảng không. Luther trả lời rõ ràng: “Vâng.” Ông qua đời cách không xa chiếc bồn nơi ông đã chịu phép báp-têm sáu mươi hai năm trước.
Trên một mẩu giấy bên cạnh ông, người ta tìm thấy những lời cuối cùng ông viết, một câu gói trọn cả cuộc đời và sứ điệp của ông trong một hơi thở. Con người đã cố gắng biết bao để leo lên đến Đức Chúa Trời, và rồi lại khám phá rằng chính Đức Chúa Trời ngự xuống trong ân điển nhưng không để gặp những kẻ hai tay trắng, đã đặt bút xuống tại nơi duy nhất mà ông từng thật sự được yên nghỉ.
Chúng ta là những kẻ ăn xin. Điều này là thật.
— Martin Luther, những lời cuối cùng ông viết, năm 1546
Hỏi và đáp
Martin Luther là ai?
Martin Luther (1483–1546) là vị tu sĩ người Đức đã tìm lại chân lý xưng công bình chỉ bởi đức tin, và nhờ đó nhóm lên cuộc Cải Chánh Tin Lành. Bị nỗi kinh hoàng trong một cơn giông đẩy vào tu viện, rồi được một câu Kinh Thánh trong sách Rô-ma đưa vào sự bình an, ông niêm yết Chín Mươi Lăm Luận Đề năm 1517, đứng vững trước giáo hoàng và hoàng đế tại Hội nghị Worms, dịch Tân Ước sang tiếng Đức tại lâu đài Wartburg, và để lại cho Hội Thánh những bài thánh ca cùng các sách giáo lý vấn đáp. Những lời cuối cùng ông viết là: “Chúng ta là những kẻ ăn xin. Điều này là thật.”
Lời khấn trong cơn giông là gì?
Ngày 2 tháng 7 năm 1505, trên đường trở về Erfurt sau khi thăm cha mẹ, Luther — khi ấy là một sinh viên luật chu toàn bổn phận, vâng lời người cha muốn ông thành đạt trong ngành luật — bị một cơn giông dữ dội ập đến gần Stotternheim. Một tia sét đánh xuống gần đến nỗi hất ông ngã xuống đất, và trong nỗi kinh hoàng trần trụi trước cái chết và sự phán xét, ông kêu lên: “Thánh Anna ơi, xin cứu con, con sẽ đi tu!” Hai tuần sau, bất chấp sự phản đối giận dữ của cha, ông bán hết sách luật và vào tu viện dòng Augustinô tại Erfurt.
Nỗi kinh hoàng của ông trong tu viện là gì?
Ông lao mình vào đời sống tu viện với một sự nghiêm túc đến tuyệt vọng — kiêng ăn, thức canh, cầu nguyện, và xưng tội hàng giờ liền cho đến khi vị cha giải tội mệt mỏi bảo ông chỉ quay lại khi nào đã làm được điều gì đáng để xưng. Nhưng sự bình an vẫn không đến. Ông bị đè bẹp bởi một ý thức choáng ngợp về sự công bình của Đức Chúa Trời, Đấng đòi hỏi sự trọn vẹn mà ông biết mình không bao giờ đạt tới, và ông càng ra sức thì càng thêm tuyệt vọng; ông nói rằng nếu từng có tu sĩ nào lên được thiên đàng nhờ đời tu của mình, thì người đó hẳn phải là ông.
Sự khám phá “cánh cổng thiên đàng” của ông là gì?
Khi được giao giảng giải sách Thi Thiên và các thư tín của Phao-lô tại Wittenberg, và vật lộn trên hết với câu “Người công bình sẽ sống bởi đức tin”, cả tòa kiến trúc mà nỗi sợ hãi đã dựng lên trong ông đổ sụp. Ông thấy rằng sự công bình của Đức Chúa Trời trong Tin Lành không phải là một tiêu chuẩn Đức Chúa Trời đòi hỏi rồi dựa vào đó mà kết án chúng ta, nhưng là một món quà Đức Chúa Trời ban cho, được nhận lãnh chỉ bởi đức tin nơi Đấng Christ mà thôi: “Tôi cảm thấy mình đã hoàn toàn được sanh lại và đã bước vào chính thiên đàng qua những cánh cổng rộng mở. Phân đoạn ấy của Phao-lô đã trở thành cho tôi một cánh cổng dẫn lên trời.”
Chín Mươi Lăm Luận Đề là gì?
Nếu một tội nhân được làm cho công bình trước mặt Đức Chúa Trời bởi đức tin chứ không bởi việc làm hay tiền bạc, thì cả guồng máy công đức — và trên hết là việc buôn bán giấy xá tội, những tờ giấy tự cho là mua được các linh hồn ra khỏi luyện ngục — là một sự dối trá. Ngày 31 tháng 10 năm 1517, Luther niêm yết chín mươi lăm luận đề để tranh luận học thuật trên cửa Nhà thờ Lâu đài ở Wittenberg, phản đối việc buôn bán giấy xá tội. Ông chỉ định khơi lên một cuộc tranh luận giữa giới học giả; nhưng khi các luận đề được in ra và truyền đi khắp nước Đức chỉ trong vài tuần, ông đã khơi lên cuộc Cải Chánh.
Điều gì đã xảy ra tại Hội nghị Worms?
Bị dứt phép thông công sau khi đốt sắc chỉ của giáo hoàng, Luther bị gọi đến năm 1521 để trả lời trước Hoàng đế Charles V và các vương hầu đang nhóm họp tại Worms; sách của ông được chất đống trên một chiếc bàn, và ông bị ra lệnh phải rút lại. Ông từ chối, trừ khi được thuyết phục bằng Kinh Thánh và lý lẽ rõ ràng: “Lương tâm tôi bị ràng buộc bởi Lời Đức Chúa Trời. Làm trái lương tâm thì chẳng đúng cũng chẳng an toàn. Tôi đứng đây; tôi không thể làm khác được. Xin Đức Chúa Trời giúp tôi. A-men.” Chiếu chỉ Worms tuyên bố ông là kẻ ngoài vòng pháp luật mà bất cứ ai cũng có thể giết.
Ông đã làm gì tại lâu đài Wartburg?
Vương hầu của ông, Frederick Hiền Triết, đã bí mật đưa ông đi bằng một vụ phục kích được dàn dựng và giấu ông trong lâu đài Wartburg, nơi suốt gần một năm Luther sống cải trang thành một hiệp sĩ râu rậm, “Junker Jörg”, thường đau ốm và bị giày vò bởi chứng trầm uất. Và ông làm việc: trong mười một tuần, ông dịch toàn bộ Tân Ước từ tiếng Hy Lạp sang một thứ tiếng Đức mạnh mẽ, ngân nga như lời ca mà người bình dân có thể đọc được — một món quà đã định hình chính ngôn ngữ Đức và đặt Lời hằng sống vào tay cậu bé đi cày và người nội trợ.
Đời sống gia đình của ông ra sao?
Năm 1525, ông cưới Katharina von Bora, một nữ tu bỏ trốn, người đã thoát khỏi tu viện bằng cách nấp giữa những thùng cá trên xe của một thương nhân; việc ấy khiến nửa châu Âu phẫn nộ và khiến ông thích thú. “Katie của anh” nắm quyền điều hành cả một gia đình đông đúc, bề bộn trong tu viện cũ, và cai quản nó, cũng như cai quản ông, bằng một bàn tay cứng rắn mà ông vui vẻ thừa nhận. Từ mái nhà ấy ra đời một số tác phẩm ấm áp nhất của thời Cải Chánh — “Một cách cầu nguyện đơn sơ”, viết cho người thợ cạo của ông, và bài thánh ca “Đức Chúa Trời là đồn lũy vững bền”.
Ông đã cầu nguyện kéo Melanchthon trở về từ cõi chết như thế nào?
Vào mùa hè năm 1540, người bạn thân yêu nhất và cũng là bạn đồng lao của ông, Philip Melanchthon, lâm bệnh nặng ở Weimar đến nỗi dường như đã hấp hối. Luther vội đến bên giường bạn, rồi quay về phía cửa sổ, ông cầu nguyện với một sự dạn dĩ gần như đáng sợ, nhắc Đức Chúa Trời mọi lời hứa trong Kinh Thánh rằng Ngài nghe lời cầu nguyện, và nhất quyết không để bạn mình ra đi. Melanchthon bắt đầu hồi lại, ăn được, và bình phục. Luther nói: “Đức Chúa Trời đã trả lại cho tôi người anh em Melanchthon, như sự đáp lời trực tiếp cho lời cầu nguyện”; Philip còn sống và lao khổ thêm hai mươi năm nữa.
Ông qua đời như thế nào?
Hao mòn bởi hàng chục năm làm việc quá sức, vào mùa đông năm 1546, dù đang ốm, ông lên đường trở về Eisleben — thị trấn nơi ông chào đời — để giảng hòa giữa hai anh em quý tộc đang tranh chấp. Ông hoàn tất việc hòa giải, rồi tim ông kiệt sức. Vào những giờ đầu ngày 18 tháng 2 năm 1546, người bạn của ông là Justus Jonas hỏi ông có sẵn sàng chết trong sự tin cậy nơi Đấng Christ và Tin Lành mà ông đã rao giảng không, và ông trả lời rõ ràng: “Vâng.” Bên cạnh ông, người ta tìm thấy những lời cuối cùng ông viết: “Chúng ta là những kẻ ăn xin. Điều này là thật.”