Các cuộc Đại Phấn hưng

George Whitefield

Mục sư Anh giáo người Anh, một trong những người sáng lập phong trào Giám Lý và cuộc phục hưng Tin Lành.

Sinh
1714
Mất
1770
Trên Ochorus
5 bài giảng

Nên bắt đầu đọc từ đâu

Bài giảng của George Whitefield (5)

Đường Lối Của Ân Điển

Giê-rê-mi 6:14 50 phút đọc Bài giảng nổi tiếng nhất của Whitefield, về những tiên tri giả kêu lên “Bình an! bình an!” ở nơi chẳng có bình an. Ông trình bày con đường mà Đức Chúa Trời thật sự dùng để đem một linh hồn đến sự bình an — sự cáo trách về tội thật sự, về tội tổ tông, về sự công bình riêng của mình, và về sự không tin — trước khi tấm lòng kết hiệp với Đấng Christ. Một bài giảng dò xét lòng người sâu sắc, được giảng cho hàng ngàn người giữa trời.

Những Dấu Hiệu Của Sự Hoán Cải Thật

Ma-thi-ơ 18:3 50 phút đọc “Nếu các ngươi không đổi lại và nên như đứa trẻ.” Whitefield đặt câu hỏi sự hoán cải thật sự là gì, và đưa ra cho người nghe những dấu hiệu rõ ràng để tự xét mình — sự đơn sơ, sự nương cậy và lòng dễ dạy của một đứa trẻ trước mặt Cha mình. Một bài giảng ấm áp, thẳng thắn, đòi người nghe phải đáp lại ngay tại chỗ.

Đồng Đi Cùng Đức Chúa Trời

Sáng Thế Ký 5:24 47 phút đọc “Hê-nóc đồng đi cùng Đức Chúa Trời.” Từ mấy chữ ấy, Whitefield vẽ nên cả một bức chân dung về đời sống Cơ Đốc: đồng đi cùng Đức Chúa Trời nghĩa là gì, những phương cách giúp ta giữ nhịp bước với Ngài — sự cầu nguyện, Lời Chúa, sự tương giao với dân sự Ngài — và cuối cùng của cuộc đồng đi ấy, khi Đức Chúa Trời tiếp người bạn của Ngài về nhà.

Đức Giê-hô-va Là Sự Công Bình Chúng Ta

Giê-rê-mi 23:6 52 phút đọc Whitefield nói rằng sự tự xưng công bình là thần tượng cuối cùng bị nhổ khỏi lòng người. Để chống lại nó, ông nêu lên giáo lý đã định hình toàn bộ chức vụ của ông: sự công bình của Đấng Christ được quy kể cho người tin, đến nỗi chính Chúa là sự công bình của chúng ta. Một bài giảng nhằm tước bỏ khỏi người nghe mọi lý lẽ tự biện hộ, chỉ còn lại Đấng Christ.

Cầu Thay: Bổn Phận Của Mọi Cơ Đốc Nhân

1 Tê-sa-lô-ni-ca 5:25 30 phút đọc Vì sao giữa vòng Cơ Đốc nhân lại có quá ít tình yêu thương? Whitefield trả lời: vì có quá ít người cầu nguyện cho nhau. Ông khôi phục sự cầu thay như cội rễ bị bỏ quên của tình yêu thương Cơ Đốc — phải cầu nguyện cho ai, và cầu nguyện thế nào — rồi nhấn mạnh rằng đó là một bổn phận mà không tín hữu nào được phép phó mặc cho các mục sư.

Tiểu sử

  1. 1714
  2. 1739
  3. 1770

Ông là tiếng nói vang dội nhất của thế kỷ mình, và ông bắt đầu thế kỷ ấy bằng việc bưng những vại bia. Trước khi George Whitefield đứng trên một gò đất bên ngoài Bristol và giảng cho hai trăm thợ mỏ than — trước khi những cánh đồng của hai lục địa chật kín những người chưa từng một lần bước chân vào nhà thờ — ông chỉ là một cậu bé đeo tạp dề xanh, giặt giẻ lau sàn trong quán trọ của mẹ mình. Ông chẳng bao giờ thật sự quên điều đó. Trong mọi điều có thể nói về người đã góp phần nhóm lửa cho Cuộc Đại Tỉnh Thức, điều chính ông luôn nhấn mạnh là: Đức Chúa Trời đã tìm thấy ông ở chỗ thấp hèn và nâng ông lên.

Cậu bé đeo tạp dề xanh

Whitefield sinh tháng 12 năm 1714 tại quán trọ Bell Inn trên phố Southgate, thành Gloucester, nơi mẹ ông trông coi việc kinh doanh. Việc học của ông kết thúc sớm. Hoàn cảnh của mẹ ngày càng sa sút, và cậu bé vốn có năng khiếu ăn nói và diễn xuất đã quyết định rằng học thêm tiếng La-tinh chỉ khiến mình không còn hợp với nghề buôn bán. Vậy nên cậu vào làm trong công việc của gia đình, và ông đã thuật lại sự sa sút ấy không chút né tránh:

Tôi khoác chiếc tạp dề xanh, cầm chiếc kéo cắt bấc nến, giặt giẻ lau, dọn phòng, và nói gọn một lời, tôi đã trở thành một người hầu rượu chính danh và tầm thường trong gần một năm rưỡi.

— George Whitefield, Bản tường thuật ngắn về cách Đức Chúa Trời đối đãi với Mục sư George Whitefield (A Short Account of God’s Dealings with the Reverend Mr. George Whitefield)

Ngay cả ở đây cũng đã có những dấu hiệu. Ông “đôi khi phải gánh việc trông coi cả quán trọ” trên vai mình, thế mà trong những giờ rảnh rỗi hiếm hoi, ông vẫn soạn được hai ba bài giảng và đề tặng một bài cho người anh trai. Một cậu hầu rượu ngồi viết bài giảng trong quán trọ hoặc là một nhân vật hài hước, hoặc là một nhân vật mang tính tiên tri, và phải mất nhiều năm người ta mới biết cậu thuộc về loại nào.

Oxford, và con đường dài đến với ân điển

Tháng 11 năm 1732, ông nhập học tại Pembroke College, Oxford, với tư cách một servitor — bậc thấp nhất trong hàng sinh viên, những người tự trang trải việc học bằng cách hầu hạ các bạn học giàu có hơn. Một lần nữa ông lại là người đầy tớ, chỉ là nay khoác áo choàng sinh viên. Nhưng tại Oxford, ông tìm thấy một nhóm nhỏ bị chế giễu, được gọi là Câu lạc bộ Thánh (Holy Club), và qua Charles Wesley, ông tìm thấy cuốn sách đã làm ông tan vỡ: Sự sống của Đức Chúa Trời trong linh hồn con người (The Life of God in the Soul of Man) của Henry Scougal, cuốn sách cho ông biết rằng đạo thật không phải là việc làm mà là sự hiệp một — Đấng Christ được thành hình bên trong.

Khám phá ấy không đến như một sự nhẹ nhõm. Nó đến như một đòi hỏi, và Whitefield, đúng với bản tính của mình, lao cả thân mình vào đó. Ông kiêng ăn vào các ngày thứ Tư và thứ Sáu suốt Mùa Chay, mỗi lần ba mươi sáu giờ liền. Ông nằm sấp cầu nguyện dưới những tán cây ở bãi cỏ Christ Church Meadow. Ông cho hết tiền bạc, không ăn trái cây, đeo đôi găng tay bẩn thỉu và đi đôi giày vá víu vì cớ sự khiêm nhường, và ép mình khắc nghiệt đến nỗi vào mùa xuân năm 1735 sức khỏe ông suy sụp và ông phải rời trường đại học. Ông đang cố gắng, với lòng can đảm thật sự và sự vô ích hoàn toàn, để tự mình kiếm lấy điều chỉ có thể được ban cho.

Khi điều ấy đến, nó đến thật lặng lẽ, và suốt đời ông không bao giờ hết bồi hồi vì nó.

Nhưng ôi! linh hồn tôi đã tràn ngập niềm vui biết bao — niềm vui không xiết kể, phải, niềm vui đầy dẫy và chan chứa vinh hiển — khi gánh nặng tội lỗi được cất đi, và một cảm nhận thường trực về tình yêu tha thứ của Đức Chúa Trời cùng một đức tin đầy dẫy, vững chắc tràn vào linh hồn sầu thảm của tôi! Hẳn đó là ngày đính hôn của tôi, một ngày đáng ghi nhớ đời đời.

— George Whitefield, Bản tường thuật ngắn về cách Đức Chúa Trời đối đãi với Mục sư George Whitefield

Mọi bài giảng ông giảng trong ba mươi bốn năm sau đó, theo một nghĩa nào đó, đều là một nỗ lực trao buổi sáng ấy vào tay một người khác.

Lớp băng đã vỡ

Giám mục Martin Benson tấn phong ông làm chấp sự tại Gloucester vào ngày 20 tháng 6 năm 1736. Khi ấy ông hai mươi mốt tuổi. Chúa Nhật kế tiếp, ông giảng bài giảng đầu tiên tại nhà thờ St Mary de Crypt, nơi ông đã chịu báp-têm, trước một hội chúng đầy những người còn nhớ ông thời thơ ấu. Buổi giảng diễn ra khá tốt đẹp. Sau đó có tin đồn đến tai ông, và ông kể lại với niềm thích thú rõ rệt: có người đã khiếu nại với giám mục rằng ông làm cho mười lăm người phát điên. Người ta bảo ông rằng vị giám mục đáng kính chỉ mong sao cơn điên ấy đừng bị quên đi trước Chúa Nhật kế tiếp.

Danh tiếng đến gần như ngay lập tức, và theo sau là những cánh cửa đóng lại. Những nhà thờ từng chen chúc đến nghe vị giảng sư trẻ tuổi bắt đầu đóng chặt cửa trước giáo lý về sự tái sanh của ông. Và thế là, vào tháng 2 năm 1739 ảm đạm, bị từ chối tòa giảng mà không chịu im lặng, ông đã làm điều thay đổi mọi sự. Ông cưỡi ngựa đến Kingswood, nơi những người thợ mỏ than sinh sống — những người bị coi là chẳng hơn gì dân ngoại bao nhiêu, mà chưa ai buồn đến truyền giảng cho — trèo lên một ngọn đồi, và giảng ngoài trời cho chừng hai trăm người trong số họ.

Chúc tụng Đức Chúa Trời vì giờ đây tôi đã phá vỡ lớp băng! Tôi tin rằng chưa bao giờ tôi được đẹp lòng Chủ mình hơn lúc tôi đứng dạy dỗ những người nghe ấy giữa đồng trống. Có người có thể chỉ trích tôi; nhưng ví bằng tôi còn làm cho đẹp lòng người, thì tôi chẳng phải là tôi tớ của Đấng Christ.

— George Whitefield, Nhật ký (Journals), ngày 17 tháng 2 năm 1739

Chỉ trong vài tuần, hai trăm người đã thành hàng ngàn, và cuối cùng, theo một ước tính dè dặt, lên đến gần hai mươi ngàn người. Đó là những người chẳng có danh tiếng tôn giáo nào để giữ gìn, chẳng có sự công bình nào để bênh vực, và Whitefield nhận thấy chính điều đó khiến họ mau tin. Lời ông thuật lại những gì mình chứng kiến đã sống lâu hơn gần như mọi điều khác ông từng viết:

Vì không có sự công bình riêng nào để từ bỏ, họ vui mừng được nghe về một Chúa Giê-xu, Đấng là bạn của những người thâu thuế, và đã đến không phải để gọi kẻ công bình, song gọi kẻ có tội hối cải. Dấu hiệu đầu tiên cho thấy họ đã được cảm động là những vệt trắng do nước mắt để lại, tuôn tràn trên đôi má đen nhẻm của họ khi họ vừa từ hầm than đi lên.

— George Whitefield, trích trong John Gillies, Hồi ký về cuộc đời Mục sư George Whitefield (Memoirs of the Life of the Reverend George Whitefield, 1772)

Đáng để dừng lại ở đó một chút. Hình ảnh ấy còn mãi không phải vì nó kịch tính, nhưng vì nó chính xác: ân điển là điều hiện ra như một đường sạch sẽ trên gương mặt lấm lem. Ông đã ra giữa cánh đồng, và từ đó về sau ông chẳng bao giờ rời bỏ nó.

Đại Tây Dương và Cuộc Đại Tỉnh Thức

Whitefield vượt đại dương vào thời mà mỗi chuyến vượt biển là một thử thách khắc nghiệt — bảy lần sang Mỹ, tổng cộng mười ba lần băng qua Đại Tây Dương, mỗi lần nhiều tháng ròng trên một con tàu gỗ. Trong những năm 1739–40, ông cưỡi ngựa từ Georgia lên New England rồi trở về, giảng mỗi ngày, và những đợt khuấy động tôn giáo rải rác ở từng địa phương đã hợp lại phía sau ông thành điều mà ngày nay chúng ta gọi là Cuộc Đại Tỉnh Thức. Ông giảng ở đồng ruộng, trên bậc thềm tòa án, trên những con phố Philadelphia, nơi Benjamin Franklin — chưa tin Chúa, đầy cảm tình nhưng hoài nghi — đã đo xem giọng ông vang xa đến đâu và in các cuốn nhật ký của ông. Trên thực tế, ông là nhân vật đầu tiên được cả miền duyên hải biết đến tận mặt, và ông được biết đến vì một sứ điệp duy nhất: Các ngươi phải sanh lại.

Bethesda, và cái bóng của nó

Gánh nặng của đời ông là một cô nhi viện. Ông bắt đầu xây dựng Bethesda gần Savannah vào ngày 25 tháng 3 năm 1740, và suốt ba mươi năm, ông nài xin cho nó, quyên góp cho nó, bảo vệ sổ sách của nó, và dốc tiền riêng của mình vào đó. Một số bài giảng cảm động nhất của ông là những lời kêu gọi quyên góp, và ông hết sức cẩn trọng về điều này: những cuộc kiểm toán có tuyên thệ đã xác nhận rằng ông chưa bao giờ dùng một đồng xu nào trong đó cho riêng mình, và chưa từng bắt cô nhi viện chịu bất kỳ khoản chi phí đi lại nào của ông.

Và chính tại đây, sự trung thực đòi hỏi đoạn văn khó viết nhất. Bethesda rất tốn kém, và Whitefield tin chắc rằng nó không thể tồn tại bằng sức lao động tự do. Năm 1747, ông dùng £300 được tặng tại Charleston để mua một đồn điền ở Nam Carolina cùng những người nô lệ làm việc trên đó nhằm nuôi cô nhi viện, và viết rằng “cư dân không thể sinh sống nếu không dùng nô lệ.” Hiến chương thành lập của Georgia đã cấm chế độ nô lệ; Whitefield vận động Ban Quản trị bãi bỏ lệnh cấm ấy, lập luận với họ rằng “giá như người da đen được phép, thì giờ đây tôi đã có đủ để nuôi rất nhiều trẻ mồ côi,” và rằng Georgia “không bao giờ có thể là một thuộc địa thịnh vượng, trừ khi dùng người da đen.” Lệnh cấm bị bãi bỏ năm 1751. Ông đã vận động cho kết quả đó, ông hoan nghênh nó, và ông sở hữu những người nam người nữ bị bắt làm nô lệ cho đến khi qua đời.

Không thể bào chữa cho ông với lý do rằng chẳng ai biết điều gì đúng hơn; chính ông đã biết điều đúng hơn. Ông viết rằng những người nô lệ đã bị “đưa ra khỏi quê hương mình bằng một cách sai trái,” và rằng đó là “một nghề buôn không đáng tán thành” — rồi lại lý luận rằng vì đằng nào nó cũng sẽ tiếp diễn, ông chi bằng cứ hưởng lợi từ nó và truyền giảng cho những người mình mua về. Trước đó, ông từng công khai trên báo chí quở trách các chủ đồn điền miền Nam vì sự tàn ác của họ đối với những người họ giam giữ. Chính điều đó khiến việc này trở thành một bản án chứ không chỉ là một bi kịch: con người có thể thấy, từ bên kia cả một đại dương, rằng một người thợ mỏ than cũng có linh hồn, đã nhìn thẳng vào chế độ nô lệ, gọi nó là sai trái, rồi vẫn xây dựng công cuộc từ thiện của mình trên nó. Phúc Âm ông rao giảng rốt cuộc sẽ trang bị cho những người chủ trương bãi nô. Nhưng nó đã không chạm đến sổ sách của chính ông. Bất cứ tình yêu chân thật nào dành cho Whitefield cũng phải ôm lấy điều này mà không làm nhẹ nó đi.

Hai người bạn, một Phúc Âm

Tình bạn với John Wesley là tình cảm lớn lao và cũng là vết thương lớn lao trong đời sống công khai của ông. Họ từng là anh em trong Câu lạc bộ Thánh; chính Whitefield đã trao cho Wesley những cánh đồng giảng ngoài trời ở Kingswood. Nhưng Wesley giảng và in bài Ân điển nhưng không (Free Grace) chống lại giáo lý tiền định, và Whitefield — một người theo Calvin đầy xác tín — đã đáp lại bằng một lá thư phản biện vào tháng 12 năm 1740. Sự rạn nứt diễn ra công khai, đau đớn, và bị những kẻ tầm thường hơn ở cả hai phía lợi dụng. Whitefield về sau hết sức hối tiếc về sự ồn ào của cuộc tranh cãi, và không chịu để sự rạn nứt ấy cứng lại thành thù nghịch. Họ lại giảng trên tòa giảng của nhau. Họ khác biệt nhau cho đến cuối cùng và yêu thương nhau cho đến cuối cùng.

Bằng chứng đến sau khi ông qua đời. Bạn ông là Robert Keen thường hỏi ông, nửa đùa nửa thật, rằng nếu ông qua đời nơi đất khách thì ai sẽ giảng trong tang lễ của ông — có phải là người bạn cũ, ông John Wesley, không? Câu trả lời của Whitefield, lặp đi lặp lại nhiều lần, gồm bốn chữ: “Chính là người ấy.” Và vì vậy, khi tin tức đến London, những người thi hành di chúc đã mời Wesley, và vào Chúa Nhật ngày 18 tháng 11 năm 1770, ông đứng trong chính nhà nguyện của Whitefield trên đường Tottenham Court, trước một đoàn dân đông vô kể kéo đến từ khắp mọi góc thành phố, và giảng trong tang lễ của người từng là đối thủ của mình. Wesley ghi lại rằng đó là một giờ phút trang nghiêm đáng sợ; mọi người đều lặng im như đêm. Dù ai trong hai người đúng về giáo lý tuyển chọn, cảnh tượng ấy vẫn là một trong những lập luận đẹp đẽ nhất cho đức tin chung của hai người.

Mỏi mệt trong công việc, chứ không mỏi mệt vì công việc

Quy mô công khó của ông thật khó tin. Bạn ông là Henry Venn làm chứng rằng trong nhiều năm, Whitefield giảng từ bốn mươi đến sáu mươi giờ mỗi tuần. Con số thường gắn với tên ông nhất — rằng ông đã giảng hơn mười tám ngàn bài giảng — cần được thận trọng thay vì cứ lặp lại. Đó không phải là một phỏng đoán hiện đại: Augustus Toplady, người từng quen biết ông, cho biết con số ấy lấy từ một cuốn sổ trong đó chính Whitefield ghi chép thời gian và địa điểm các công tác chức vụ của mình, và cũng con số ấy về sau được khắc trên đài tưởng niệm ông. Dù vậy, đó là một lời khẳng định dựa trên một hồ sơ mà ngày nay chúng ta không thể kiểm tra được nữa, và cách nói trung thực là: một người đương thời, dẫn theo cuốn sổ tay của chính Whitefield, đã đưa ra tổng số trên mười tám ngàn. Hãy gọi đó là một ước tính có căn cứ đáng tin hơn là một sự thật đã được đếm. Còn sự thật mà con số ấy hướng đến thì không ai tranh cãi.

Điều đó đã lấy đi thân thể ông. Mắc bệnh hen suyễn và kiệt sức ở tuổi năm mươi lăm, ông được khuyên nên chậm lại nhưng không chịu. Khi được bảo rằng ông nên giảng ít đi, ông chỉ đáp đơn giản rằng ông thà mòn đi vì làm việc còn hơn gỉ sét vì ngồi không.

Vào thứ Bảy ngày 29 tháng 9 năm 1770, ông cưỡi ngựa mười lăm dặm từ Portsmouth đến Exeter và giảng ngoài đồng cho một đoàn dân đông. Trước khi ông ra đi, một người bạn tên Clarkson, thấy ông khó ở hơn thường lệ, bảo ông rằng ông nên lên giường nằm hơn là lên tòa giảng. “Đúng vậy, thưa ông,” Whitefield nói — rồi quay sang một bên, chắp tay, ngước mắt lên và cầu nguyện:

Ông giảng suốt hai giờ. Rồi ông dùng bữa, cưỡi ngựa tiếp đến Newburyport, ăn một bữa tối đạm bạc, nói rằng mình mệt, và lên lầu. Ông đọc Kinh Thánh với cuốn thánh thi của Tiến sĩ Watts mở sẵn bên cạnh, quỳ bên giường, và khép lại buổi tối bằng sự cầu nguyện. Thức giấc giữa đêm vì khó thở, ông lại cầu nguyện — xin Đức Chúa Trời ban phước cho những bài giảng ông đã giảng, và cho bài giảng ông định giảng trong ngày hôm ấy, để thêm nhiều linh hồn được đem đến với Đấng Christ; và xin ban phước cho Bethesda của ông. Ông qua đời vào khoảng sáu giờ sáng ngày 30 tháng 9 năm 1770, trong nhà mục sư của Hội Thánh Trưởng Lão Old South.

Theo ý nguyện của chính ông, ông được an táng nơi ông vẫn còn yên nghỉ đến ngày nay, trong một hầm mộ bên dưới tòa giảng ở Newburyport — bên dưới một nơi rao giảng, thật hết sức xứng hợp. Ông đã xin thêm một bài giảng rồi được nghỉ ngơi, và đã nhận được cả hai, và con người đã dành ba mươi bốn năm nói với những người xa lạ giữa đồng trống rằng họ phải được sanh lại đã ra đi để biết xem điều mình nói với họ có phải là sự thật hay không.

Hãy đọc ông vì ngọn lửa, và vì niềm vui đã nhóm lên ngọn lửa ấy. Nhưng cũng hãy đọc ông với đôi mắt mở to. Ông là một chàng servitor đã trở thành tiếng nói cho hàng triệu người và chưa bao giờ thôi kinh ngạc trước ân điển — và ông cũng là một người coi con người như tài sản trong khi rao giảng rằng Đấng Christ đã chết vì họ. Cả hai đều là sự thật. Ông hẳn sẽ là người đầu tiên nói với bạn rằng bất cứ điều tốt đẹp nào nơi ông đều là vay mượn, và là người cuối cùng tự cho rằng món vay ấy đã khiến ông xứng đáng với nó.

Hỏi và đáp

Có thật George Whitefield khởi đầu bằng việc làm thuê trong một quán trọ không?

Đúng vậy. Ông sinh tháng 12 năm 1714 tại quán trọ Bell Inn trên phố Southgate, thành Gloucester, nơi mẹ ông trông coi việc kinh doanh, và khi còn là cậu bé, ông đã khoác tạp dề xanh, cầm kéo cắt bấc nến, giặt giẻ lau, dọn phòng, và trở thành “người hầu rượu tầm thường” trong gần một năm rưỡi. Ngay cả khi ấy, ông vẫn lặng lẽ soạn bài giảng trong những giờ rảnh rỗi hiếm hoi. Ông không bao giờ quên mình đã bắt đầu từ chỗ thấp hèn đến mức nào, và suốt đời ông luôn khẳng định rằng Đức Chúa Trời đã tìm thấy ông ở đó và nâng ông lên.

Làm thế nào một cậu bé hầu quán rượu lại vào được Oxford?

Tháng 11 năm 1732, ông vào Pembroke College, Oxford, với tư cách một servitor — bậc thấp nhất trong hàng sinh viên, tự trang trải việc học bằng cách hầu hạ các sinh viên giàu có hơn. Tại đó, ông gia nhập một nhóm nhỏ bị chế giễu, được gọi là Câu lạc bộ Thánh, và qua Charles Wesley, ông đọc cuốn Sự sống của Đức Chúa Trời trong linh hồn con người của Henry Scougal, cuốn sách thuyết phục ông rằng đạo thật không phải là việc làm mà là Đấng Christ được thành hình bên trong. Ông ép mình khắc nghiệt bằng kiêng ăn và từ bỏ bản thân, cố gắng tự kiếm lấy điều chỉ có thể được ban cho, đến nỗi sức khỏe suy sụp — và chỉ khi ấy, sự bảo đảm về tình yêu tha thứ của Đức Chúa Trời mới tràn vào lòng ông.

Vì sao Whitefield bắt đầu giảng ngoài đồng trống thay vì trong nhà thờ?

Khi danh tiếng ông lan rộng, nhiều nhà thờ đã đóng chặt cửa trước sự nhấn mạnh của ông về sự tái sanh. Vào tháng 2 năm 1739 ảm đạm, bị từ chối tòa giảng mà không chịu im lặng, ông cưỡi ngựa đến với những người thợ mỏ than ở Kingswood gần Bristol và giảng ngoài trời cho chừng hai trăm thợ mỏ. “Chúc tụng Đức Chúa Trời vì giờ đây tôi đã phá vỡ lớp băng!” ông viết — và chỉ trong vài tuần, đám đông đã lên đến hàng ngàn người.

Giọng nói của ông có thật mạnh mẽ như truyền thuyết kể lại không?

Giọng ông thật phi thường. Tại Philadelphia, Benjamin Franklin, một người hoài nghi, đứng nghe giữa đám đông và đi lùi dần để ước lượng giọng ông vang xa đến đâu, đã tính rằng Whitefield có thể được gần ba mươi ngàn người nghe thấy cùng một lúc. Franklin chưa bao giờ có chung đức tin với ông, thế nhưng đã trở thành một người bạn thật sự, in các cuốn nhật ký của ông, và ngưỡng mộ ông cho đến cuối cùng.

Whitefield thật sự đã làm gì ở các thuộc địa Mỹ?

Ông vượt Đại Tây Dương bảy lần sang Mỹ, tổng cộng mười ba chuyến hải trình, vào thời mà mỗi lần vượt biển nghĩa là nhiều tháng ròng trên một con tàu gỗ. Trong các năm 1739 và 1740, ông cưỡi ngựa từ Georgia lên New England rồi trở về, giảng mỗi ngày, và những đợt khuấy động tôn giáo rải rác ở từng địa phương đã hợp lại phía sau ông thành điều mà ngày nay chúng ta gọi là Cuộc Đại Tỉnh Thức. Trên thực tế, ông trở thành nhân vật công chúng đầu tiên được biết đến tận mặt dọc khắp miền duyên hải nước Mỹ, và ông được biết đến vì một sứ điệp duy nhất: Các ngươi phải sanh lại.

Cô nhi viện Bethesda là gì, và có thật ông từng sở hữu nô lệ không?

Bethesda, được khởi công gần Savannah vào ngày 25 tháng 3 năm 1740, là gánh nặng lớn của đời ông; suốt ba mươi năm, ông nài xin và quyên góp cho nó, dốc tiền riêng của mình vào đó, và những cuộc kiểm toán có tuyên thệ đã xác nhận rằng ông chưa bao giờ lấy một đồng xu nào trong đó cho riêng mình. Nhưng sự trung thực đòi hỏi phải nói đến phần khó khăn. Tin chắc rằng cô nhi viện không thể tồn tại bằng sức lao động tự do, ông đã dùng số tiền được tặng tại Charleston để mua một đồn điền cùng những người nô lệ làm việc trên đó nhằm nuôi cô nhi viện, và ông vận động Ban Quản trị Georgia bãi bỏ lệnh cấm chế độ nô lệ của thuộc địa, lệnh cấm ấy bị bãi bỏ năm 1751. Ông sở hữu những người nam người nữ bị bắt làm nô lệ cho đến khi qua đời, và bất cứ tình yêu chân thật nào dành cho ông cũng phải ôm lấy điều đó mà không làm nhẹ nó đi.

Ông có giảng cho những người nô lệ không, và làm sao dung hòa điều đó với việc ông sở hữu nô lệ?

Ông có giảng cho những người nô lệ và khẳng định rằng họ có linh hồn cần được cứu, và trước đó ông từng công khai trên báo chí quở trách các chủ đồn điền miền Nam vì sự tàn ác của họ đối với những người họ giam giữ. Thế nhưng cũng chính con người ấy đã viết rằng buôn bán nô lệ là “một nghề buôn không đáng tán thành,” gọi nó là sai trái, rồi vẫn xây dựng công cuộc từ thiện của mình trên nó. Phúc Âm ông rao giảng một ngày kia sẽ trang bị cho những người chủ trương bãi nô; nhưng nó chưa bao giờ chạm đến sổ sách của chính ông, và sự mâu thuẫn ấy là của ông, chứ không phải điều người đời sau bịa ra.

Whitefield và John Wesley là bạn hay là đối thủ?

Họ là cả hai. Hai người từng là anh em trong Câu lạc bộ Thánh, và chính Whitefield đã trao cho Wesley những cánh đồng giảng ngoài trời ở Kingswood, nhưng họ đã công khai chia rẽ vào năm 1740 khi Whitefield, một người theo Calvin đầy xác tín, đáp lại bài giảng Ân điển nhưng không của Wesley, vốn chống lại giáo lý tiền định. Whitefield về sau hết sức hối tiếc về sự ồn ào của cuộc tranh cãi và không chịu để nó cứng lại thành thù nghịch; họ lại giảng trên tòa giảng của nhau và yêu thương nhau cho đến cuối cùng. Khi được hỏi ai nên giảng trong tang lễ của mình, Whitefield nói về Wesley: “Chính là người ấy” — và khi tin tức đến, Wesley đã giảng lễ tang ấy.

Những bài giảng nổi tiếng nhất của ông là gì?

Sự giảng dạy của ông còn lưu lại qua các bài giảng được in như Phương cách của ân điển (The Method of Grace), Chúa là sự công bình của chúng ta (The Lord Our Righteousness), Những dấu hiệu của sự quy đạo thật (Marks of a True Conversion) và Đồng đi với Đức Chúa Trời (Walking with God), tất cả đều xoay quanh một chủ đề duy nhất là sự tái sanh và một sự công bình được nhận lãnh chứ không phải tự mình làm ra. Riêng khối lượng giảng dạy của ông đã khó tin: bạn ông là Henry Venn làm chứng rằng trong nhiều năm, Whitefield giảng từ bốn mươi đến sáu mươi giờ mỗi tuần.

George Whitefield qua đời như thế nào?

Kiệt sức và mắc bệnh hen suyễn ở tuổi năm mươi lăm, ông nói rằng mình thà mòn đi vì làm việc còn hơn gỉ sét vì ngồi không. Ngày 29 tháng 9 năm 1770, ông giảng suốt hai giờ ngoài đồng gần Exeter sau khi cầu nguyện: “Lạy Chúa Giê-xu, con mỏi mệt trong công việc của Ngài, nhưng không mỏi mệt vì công việc của Ngài,” rồi cưỡi ngựa tiếp đến Newburyport, Massachusetts, và qua đời vào sáng sớm hôm sau, ngày 30 tháng 9 năm 1770, trong nhà mục sư của Hội Thánh Trưởng Lão Old South. Theo ý nguyện của chính ông, ông được an táng trong một hầm mộ bên dưới tòa giảng nơi đó — thật xứng hợp, bên dưới một nơi rao giảng.