Astahili Mwana-Kondoo

Ufunuo 5:12

Astahili Mwana-Kondoo aliyechinjwa, kuupokea uweza, na utajiri, na hekima, na nguvu, na heshima, na utukufu, na baraka!

Ilikuwa habari njema aliyoisikia malkia wa Sheba, katika nchi yake mwenyewe, juu ya hekima na utukufu wa Sulemani. Iliupunguza mshikamano wake na nyumbani, ikamsukuma kufunga safari ndefu ili amtembelee mfalme huyu aliye mkuu zaidi, ambaye alikuwa amesikia mengi mno juu yake. Alikwenda, wala hakuvunjwa moyo. Ingawa matarajio aliyokuwa amejijengea kutokana na habari alizoelezwa na wengine yalikuwa makubwa, yalipungua mbali na yale aliyoyaona na kuyasikia yeye mwenyewe alipokaribishwa mbele yake. Vivyo hivyo, habari ya Injili nayo ni njema. Ina nguvu kubwa juu ya wale wanaoipokea kwa imani. Inatosha kabisa kuwathibitishia jinsi yalivyo madogo, kwa kulinganisha, yote waliyoyastaajabia na kuyathamini zaidi katika ulimwengu huu. Tangu saa ile, wanakuwa wageni na wasafiri duniani. Wanaanza safari katika njia ambayo Mungu ameiamuru, wakitumaini kumwona Yeye aliye mkuu kuliko Sulemani; na habari waliyoisikia juu yake ndiyo mada yao, wimbo wao, na furaha yao wakiwa safarini, na tegemeo lao kuu katika taabu wanazokutana nazo njiani. Basi itakuwaje kumwona kama alivyo? Mpaka sasa hawajaambiwa hata nusu. Au, angalau, bado hawawezi kuwaza nusu, wala sehemu moja ya elfu, ya yale wanayoyasoma katika Maandiko juu ya hekima yake, utukufu wake, na neema yake. Kwa maelezo yetu dhaifu tunaipunguza, badala ya kuipanua, maana ya fungu kama hili. Hatuna budi kufa kabla hatujaweza kulielewa. Kwa wanadamu walio wengi, ^* ‘Mngojeni mwalimu mkuu, Mauti,’ ni shauri baridi, tena la hatari. Wasipofundishwa na Injili wangali hai, mafundisho ya mauti yatakuja wakiwa wamechelewa mno. Itakuwa ya kutisha hali ya wale wasioweza kusadikishwa juu ya makosa yao mpaka toba na kujirekebisha kusiwezekane tena. Lakini kwa mwamini, mauti itakuwa mwalimu mkuu kweli kweli; ndipo atakapojua zaidi kwa mtazamo mmoja, na kwa dakika moja, juu ya furaha anayoingoja sasa, kuliko yote ambayo angeweza kukusanya kwa uchunguzi na uzoefu wa miaka mingi katika ulimwengu huu.

^* Kutoka "Essay on Man" ya Alexander Pope

Mandhari ya sura hii, yakitafakariwa kwa makini, yanatosha kuyanyakua mawazo yetu kutoka kwa mambo madogo ya wakati huu, na kutupa kionjo cha mapema cha shughuli na furaha za mbinguni. Njooni, ninyi nyote mliochoka na kulemewa na dhiki na majaribu, tazameni juu, na kwa kitambo, angalau, zisahauni huzuni zenu! Mwana-Kondoo yuko juu ya kiti chake cha enzi, amezungukwa na umati wa watu wake aliowakomboa, ambao hapo zamani walikuwa wameteseka na kulemewa kama ninyi; lakini sasa machozi yote yamefutwa katika macho yao. Wana wimbo ulio wao wenyewe hasa, nao wanaonyeshwa wakishika sehemu ya kwanza na ya kuongoza katika ibada na sifa. Malaika hawawezi kuuimba wimbo wao, kwa kuwa wao hawakukombolewa kwa Mungu kwa damu yake; lakini wanalijali jambo hilo. Maono yao yaliyo juu kabisa ya hekima ya Mungu iliyo ya namna nyingi yanatokana na maajabu ya ukombozi. Kwa hiyo wanajiunga katika kiitikio, Astahili Mwana-Kondoo aliyechinjwa, kuupokea uweza, na utajiri, na hekima, na nguvu, na heshima, na utukufu, na baraka. Ikiwa mna tumaini la unyenyekevu la kushiriki katika wimbo huu usiokufa, je, mtainamisha vichwa vyenu kama unyasi, kwa sababu mna heshima ya kumfuata Bwana wenu, kupitia dhiki nyingi, hadi katika Ufalme wake?

Idadi ya malaika imeelezwa kwa namna isiyo na kikomo, elfu kumi mara elfu kumi, na elfu mara elfu; makumi ya maelfu na mamilioni; ili kutujulisha kwamba, kwa kadiri ya uwezo wetu wa kufahamu na kuwaza, hawahesabiki. Idadi yao inajulikana kwake Yeye aihesabuye idadi ya nyota, na kuzipa zote majina yao (Zaburi 147:4); na kwake Yeye peke yake. Maandiko yanadokeza kwamba kuna tofauti za vyeo na daraja kati yao, Viti vya enzi, usultani, enzi, na mamlaka; lakini kwa habari ya mambo yao kwa undani, kidogo tu kimesemwa ambacho kingeweza kuridhisha udadisi wetu. Yatutosha kujua kwamba walio juu kabisa kati yao, naam, wote pia, wanamwabudu Yeye aliyevikwa hali yetu ya kibinadamu. Andiko langu linatuambia waziwazi kwamba anayeabudiwa nao ni Mwana-Kondoo aliyechinjwa. Si kwamba ubinadamu wa Kristo, ambao ni kiumbe tu, ndio hasa na moja kwa moja unaoabudiwa nao. Bali wanamwabudu Yeye aliyeitwaa hali ya kibinadamu katika muungano wa nafsi moja naye — Mungu aliyedhihirishwa katika mwili —Mungu ndani ya Kristo. Ingawa ulimwengu utulaumu au kutudharau kwa kumheshimu Mwana kama tunavyomheshimu Baba (Yohana 5:23), tunacho hapa kielelezo kizuri, kama vile tulivyo na idhini ya amri iliyo wazi katika sehemu nyingi za Maandiko. Watu wapende wasipende, sisi tutamwabudu, naam, lazima tumwabudu, Mwana-Kondoo aliyechinjwa. Ili kuihuisha ibada yetu, na tutafakari kwa shukrani: Kwa nini alichinjwa, na Jinsi alivyochinjwa.

I.

KWA NINI ALICHINJWA. Waliokombolewa wanasema, Kwa ajili yetu. Alitupenda, akatuosha dhambi zetu katika damu yake mwenyewe (Ufunuo 1:5). Walikuwa wenye dhambi na maadui. Walikuwa watumwa wa dhambi na wa Shetani, lakini aliwapenda, akafa ili awakomboe. Ni kwa nguvu ya damu yake na kifo chake kwamba sasa wako mbele ya kiti cha enzi. Hakuna kitu chochote pungufu ya kifo chake kingeweza kuwafanya waitambue ipasavyo taabu yao; hakuna kitu pungufu ya hicho kingeweza kuwaokoa nayo. Aliinuliwa juu ya msalaba, ili kwa mvuto wenye nguvu wa pendo lake la kufa, apate, katika saa ya neema yake, kuivuta mioyo yao kwake (Yohana 12:32). Hilo ndilo lililokuwa kusudi. Hilo ndilo lililokuwa tunda la mateso yake. Mwokozi aliyesulubiwa, ingawa ni kikwazo kwa wanaojiona wenye haki, na upuzi kwa wenye kujidai hekima, kwao alikuwa nguvu ya Mungu na hekima ya Mungu kwa wokovu. Walimtazama, wakatiwa nuru; walimtumaini, wala hawakuaibika. Kwa imani katika jina lake walipata amani kwa Mungu, wakaziacha njia za dhambi, wakavipiga vile vita vizuri, wakaushinda ulimwengu, na hatimaye wakafanywa zaidi ya washindi. Kwa ajili yake waliustahimili msalaba na kuidharau aibu. Walitendewa vibaya na ulimwengu, lakini ulikuwa ni ulimwengu ule ule uliomsulubisha Yeye. Walipokuwa hapa, sifa zao zilifunikwa na kasoro zao wenyewe, na kwa masingizio na lawama za adui zao. Lakini sasa aibu yao imeondolewa, nao wanang'aa, kila mmoja kama jua, katika Ufalme wa Baba yao (Mathayo 13:43). Ni kundi kubwa namna gani la majua! Wokovu wao huu kamili ndio uliokuwa furaha iliyowekwa mbele yake, ambayo kwa ajili yake alikuwa mtii hata mauti, naam, mauti ya msalaba. Na sasa, wakimwona kama alivyo, wanamhesabia Yeye ushindi wao wote na heshima zao zote, na kuungana katika wimbo mmoja wa sifa isiyo na mwisho kwa Mwana-Kondoo aliyechinjwa.

II.

Sifa zao zinapanda juu zaidi wanapotafakari, JINSI ALIVYOCHINJWA. Hakufa kifo cha kawaida. Alichinjwa. Wala hakuanguka, kama shujaa, kwa jeraha la heshima katika uwanja wa vita. Mguso ambao kifo cha marehemu Jenerali Wolfe [tazama tanbihi katika sura ya XLIV] kiliacha juu ya umma, bado haujasahauliwa kabisa. Alishinda kwa ajili yetu, lakini ilimgharimu uhai wake. Hata hivyo alikufa kwa heshima, na taifa lake likamwombolezea. Sivyo ilivyokuwa kwa Mwana-Kondoo wa Mungu. Alikufa kifo cha mtumwa, cha mhalifu. Ukatili, uovu, na dharau viliungana kuyaongezea mateso yake kila uchungu uwezekanao. Na baada ya kuchinjwa, ni wachache mno walioliweka moyoni. Ulimwengu uliendelea kama ulivyokuwa hapo awali, kana kwamba hakuna jambo lolote la ajabu lililotokea. Lakini juu ya mandhari hii ya giza, ukamilifu wa Mungu ulidhihirishwa katika mng'ao wake kamili kabisa. Nao ni ukamilifu wa Mkombozi mkuu, na kwa hiyo unahesabiwa kwake waziwazi, na malaika, katika maneno yanayofuata— Uweza, na hekima, na utajiri, na nguvu, na heshima, na utukufu, na baraka.

Ingawa kila moja ya maneno haya lina maana yake ya pekee, usahihi mwingi [uhakika kamili] katika kuyafafanua, na kueleza maana yake halisi, si muhimu kama kuuhisi uwezo wa pamoja wa maneno yote, wa kuitia mioyo yetu hisia za kicho, matumaini, na upendo. Wingi huu wa maneno waweza kutufundisha kwamba kila aina ya ubora ni haki na milki isiyo na shaka ya Mwana-Kondoo aliyechinjwa. Anastahili kuhesabiwa kuwa navyo vyote, kwa maana kamili kabisa, na kwa hiyo anastahili kuabudiwa nasi, kutegemewa nasi, na kusifiwa nasi.

(1.)

UWEZA —Imenenwa mara moja, naam, mara mbili tumesikia neno hilo, ya kuwa uweza ni wa Mungu (Zaburi 62:11). Ni wake kwa ukuu wote, na ni wake peke yake. Uweza wote wa viumbe unatoka kwake. Ndivyo ulivyo uweza wa Mwana-Kondoo. Anajiita Άλφα και ωμέγα — Alfa na Omega (Ufunuo 1:8, 11), Mwenyezi, Mhimili na Mmiliki wa vitu vyote. Anatumia uweza huu katika hali ya kibinadamu (Mathayo 28:18) Hufanya apendavyo katika majeshi ya mbinguni, na kati ya wakaao duniani (Danieli 4:35); wala hakuna awezaye kuuzuia mkono wake, au kusema, Wafanya nini? Kwa hiyo anao utoshelevu wote, na mamlaka yasiyoweza kuzuiliwa, kwa kuitimiza kazi yake, kama Mpatanishi na Kichwa cha Kanisa lake. Ukamilifu wa Kiungu, kwa kuwa hauna mipaka, hautengani wenyewe kwa wenyewe, ingawa Maandiko, kwa kujishusha kwa ajili ya udhaifu wetu, yanatuidhinisha kuunena kana kwamba unaweza kutofautishwa. Mungu ni Mmoja. Na Uweza unaoweza kuuhifadhi na kuutawala ulimwengu unajumuisha, katika wazo lake lenyewe, kila ubora mwingine, ambao umetajwa mmoja mmoja katika fungu hili.

(2.)

HEKIMA —Yeye ndiye Mungu peke yake mwenye hekima, Mwokozi wetu (Yuda 25). Ujuzi wake ni kamili, mpango wake ni kamili. Ndani yake mwenyewe yeye kwa asili ni hekima ya Mungu (Mithali 8:23), naye ndiye hekima yetu (1 Wakorintho 1:30). Ni uzima wa milele kumjua Mungu wa pekee wa kweli (Yohana 17:3), na, kwa hiyo, ni uzima wa milele kumjua Yesu Kristo aliyemtuma . Kwa maana Yeye ndiye njia pekee, na mlango pekee, wa kuufikia ujuzi huu; hakuna awezaye kuja kwa Mungu, wala kupata wazo lolote lililo sahihi juu yake, ila ndani ya, na kwa njia ya, Mwana wa pendo lake, anayemwakilisha Mungu kwetu kikamilifu hivyo, naye kwa ukamilifu wote ni mng'ao wa utukufu wake, na chapa ya nafsi yake, hata kila aliyemwona yeye amemwona Baba (Yohana 14:9). Kwa njia yake tumefunuliwa hekima isiyochunguzika ya mashauri ya Kiungu, hasa katika kazi kuu ya ukombozi. Hakuna mtu aliyemwona Mungu wakati wo wote; Mwana pekee, aliye kifuani mwa Baba, huyo ndiye aliyemfunua (Yohana 1:18; 15:15). Ni kwa hekima itokayo kwake ndipo watu wake wanapohekimishwa hata kupata wokovu. Ingawa kati yao kuna wasomi na wanafalsafa wachache, na wengi wao wanadharauliwa kwa ujinga na udhaifu wao, lakini kwa kweli, wote wana ufahamu mzuri, kwa maana wanamjua Bwana na mapenzi yake; wanajua furaha yao halisi iko katika nini, na jinsi ya kuipata. Wamefundishwa jinsi ya kuenenda na kumpendeza Mungu, jinsi ya kustahimili mateso kwa saburi, na kuikabili mauti kwa utulivu. Hekima hii inapita mbali sana ile ya vyuoni. Lakini ni Yeye anayeitoa na kuidumisha. Macho ya akili zao yametiwa nuru, nao wanaona kwa nuru yake, lakini hawana nuru yao wenyewe, wala ndani yao wenyewe. Wanamngoja Yeye ili awaongoze katika kila shida, na kuwafumbulia kila swali gumu linalozitatiza roho zao; naye hupanyoosha palipopotoka, huwafundisha kuiepuka mitego waliyotegewa, au huwanasua wanapokuwa wamenaswa. Kwa hiyo katika wakati huu, na hata milele, wataistaajabia na kuiabudu hekima yake.

(3.)

UTAJIRI —Hazina zote za rehema, neema, na faraja, zimo ndani yake, kama nuru ndani ya jua, au maji ndani ya bahari. Mtume, akinena juu ya utajiri wa Kristo usiochunguzika (Waefeso 3:8), anatupa picha ya mgodi, ambao kimo chake, urefu, kina, na upana wake haviwezi kuchunguzwa, wala utajiri mwingi mno ulio ndani yake hauwezi kumalizika. Maskini wanaalikwa kupokea bure kutoka katika utimilifu huu, na umati mkubwa, kizazi hata kizazi, umetajirishwa, na hazina bado haijapungua. Hakuna anayerudishwa mikono mitupu. Na wote watakapokuwa wamepewa, itakuwa imejaa kama ilivyokuwa mwanzo.

(4.)

NGUVU —Ule utendaji na ufanisi wa uweza wake, ambao kwa huo hutimiza makusudi yake matakatifu. Ni nani awezaye kulielewa hili? Jinsi ilivyo sahihi hoja ya Mtunga-zaburi: Yeye aliyelifanya jicho, je! hataona? Yeye aliyelitia sikio mahali pake, je! hatasikia? (Zaburi 94:9). Vivyo hivyo twaweza kusema: Jinsi alivyo na nguvu Yeye, ambaye kutoka kwake nguvu zote za viumbe zinatoka, na ambaye mbele yake nguvu za viumbe vyote, zikikusanywa pamoja katika juhudi moja, zingekuwa kama makapi mbele ya kisulisuli! Bwana wa uweza wote na nguvu hunena, nalo likawa. Huamuru, nalo likasimama imara. Ingawa mawimbi ya bahari yenye dhoruba yanajitupa, hayawezi kushinda (Zaburi 93:3, 4); Yeye huyazuia katika kilele cha ghadhabu yao, akiweka mipaka kwa jeuri yao ambayo hayawezi kuivuka, akisema Utafika hata hapa, wala si zaidi; na hapa mawimbi yako yanayojivuna yatazuiliwa (Ayubu 38:10, 11). Kwa enzi ile ile, uhakika, na wepesi, huwatawala viumbe wenye akili na dhamiri. Aliuumba moyo wa mwanadamu, naye aweza kuujaza hofu kuu au faraja kwa dakika moja, katika hali yoyote ile. Aweza kuufanya uwe na furaha gerezani (Matendo 16:25), au kuutia fadhaa na kukata tamaa ukiwa juu ya kiti cha enzi (Danieli 5:5, 6). Hivyo mioyo yote iko chini ya mvuto wake bila kukoma. Na ukingo wa ahadi yake na ulinzi wake unawazunguka wale wanaomtumaini, kama milima na kuta za shaba na moto, zisizoweza kupenywa na mashambulizi ya nguvu za giza, isipokuwa kwa kadiri Yeye, kwa makusudi ya hekima na utakatifu, apendavyo kuruhusu. Kwa mkono wa nguvu zake huwategemeza wote waangukao, na kuwainua wote walioinama chini (Zaburi 145:14), na, katika dakika moja ile ile, ni msaada uliopo tayari wakati wa taabu kwa wote wamwitao (Zaburi 46:4). Kwa hiyo wale wakaao chini ya uvuli wake wako salama; wanapita, bila kudhurika, katika mafuriko na miali ya moto, kwa sababu Mkombozi wao ni hodari. Na Yeye, licha ya adui zao wote, atakapokuwa amewakusanya pamoja katika Ufalme wake wa mbinguni, kwa nia moja watampa Bwana utukufu na nguvu.

(5.)

HESHIMA —Yeye ndiye chemchemi yake. Heshima yote ya viumbe vyake, na ya watu wake, inatoka kwake; kama vile jua linavyovipamba na kuvitia rangi ya dhahabu vitu linavyoviangazia, ambavyo pasipo jua ni vyenye giza na visivyoonekana wazi. Kwa sababu watu wake ni wa thamani machoni pake, wanaheshimiwa. Huwavika mavazi ya wokovu, huwafunika kwa vazi la haki, kama bwana arusi ajipambavyo kwa mapambo, kama bibi arusi ajipambavyo kwa vito vyake (Isaya 61:10); lakini ni nani awezaye kunena juu ya heshima yake mwenyewe iliyo ndani yake, akiwa Mungu-mtu na Mpatanishi! Hatuna budi kungoja mpaka tumwone bila wingu wala pazia, akipokea heshima na ibada ya malaika na wanadamu. Kwa maana, mpaka sasa, hatuwezi kuambiwa hata nusu! Hata hivyo, wakati huo itajulikana kote, kwamba Yeye aliye na utimilifu wa hekima na uweza, utajiri, na nguvu, anastahili kupokea heshima yote. Aa! jinsi atakavyoonekana tofauti wakati huo, na umbo lile la unyenyekevu alilolitwaa hapo zamani, wakati, kwa ajili yetu, alipokuwa mtu wa huzuni, aliyedharauliwa, aliyekataliwa, na kupigiliwa misumari katika msalaba wa aibu!

(6.)

UTUKUFU —Kudhihirika kwa Mungu, kile ambacho kwa hicho anajulikana na kutukuzwa, machoni pa akili zenye kikomo; tunda lake, yaani mng'ao wa pamoja wa utakatifu wake, neema, hekima, kweli, na upendo wake: huu ndio utukufu wake, na utukufu huu umefunuliwa na kudhihirishwa katika Kristo. Yeye ni mtukufu katika kazi zake za Uumbaji na za Maongozi, lakini hizo hazionyeshi tabia yake kikamilifu. Lakini katika Mwana-Kondoo aliye juu ya kiti cha enzi, utukufu wake unang'aa kwa ukamilifu wake wote. Na wote walio mbinguni, na wote walio duniani, wanaoutazama, wanauimba wimbo wa Musa na wa Mwana-Kondoo (Kutoka 15:11), Ni nani aliye kama wewe, Ee Bwana? Ni nani aliye kama wewe? Mtukufu katika utakatifu, mwenye kutisha katika sifa, mfanya maajabu! Ni makuu, ni ya ajabu, matendo yako, Bwana Mungu Mwenyezi! Ni za haki, ni za kweli, njia zako, Ee Mfalme wa watakatifu! (Ufunuo 15:3)

(7.)

BARAKA —Yeye ndiye mwanzilishi wa baraka zote, wa furaha yote na mema yote ambayo watu wake wanapokea, naye ndiye anayestahili kuwa kiini cha sifa yao yote. Maana mbalimbali ambazo kwazo tunalitumia neno ‘ baraka,’ zikichukuliwa pamoja, zaweza kueleza ule ushirika au mawasiliano yaliyopo kati ya Kichwa na viungo vya kisiri vya Mwili wake. Huwabariki kwa ufanisi, kwa nuru ya uso wake, kwa uhuru, neema, na amani. Huwabariki kila siku. Rehema zake ni mpya kwao kila asubuhi. Atawabariki milele. Heri watu walio na Bwana huyu kuwa Mungu wao. Hawawezi kumlipa kwa kadiri inavyostahili, lakini, kwa namna yao, wanamhimidi. Wanamstaajabia, wanamwabudu, na kumsifu. Wanaziita nguvu zote za nafsi zao zimhimidi. Wanautangaza wema wake, na kwamba anastahili kupokea uweza, na utajiri, na hekima, na nguvu, na heshima, na utukufu na baraka. Kwa kadiri wanavyopiga hatua katika zoezi hili la kupendeza la ibada, upendo, na shukrani, ndivyo wanavyofurahia mbingu hapa duniani; na kusimama mbele zake daima ili kuutazama utukufu wake, kuishi chini ya miali ya fadhili zake isiyofunikwa na wingu, na kuweza kumhimidi na kumsifu kama iwapasavyo, bila kuchoka, kupungua, kukatizwa, wala mwisho, ndivyo wanavyomaanisha, wanaponena juu ya mbingu wanayoitumainia baadaye. Ndivyo ilivyo heri ya wale ambao wamekwisha kufa katika Bwana. Wanauona uso wake, wanakunywa katika mito ya furaha iliyo mkono wake wa kuume, wanaziweka taji zao mbele yake, na kusema, Wewe unastahili — Tusiwe wavivu (Waebrania 6:12), bali tuwe wafuasi wa wale ambao, kwa imani na uvumilivu, wameumaliza mwendo wao, na wameingia katika furaha ya Bwana wao.

Maandiko yanamtangaza Mwana-Kondoo aliyechinjwa, kuwa anastahili utukufu huu wote na heshima hii yote. Hekima, utajiri, na nguvu ni vyake. Uweza wake hauna mipaka, mamlaka yake ni ya juu kuliko yote. Yeye ndiye Mwanzilishi na Mpaji wa mema yote. Anao uzima ndani yake mwenyewe, naye ndiye uzima wa wote walio hai; Bwana na Kichwa cha Kanisa, na cha Ulimwengu wote. Je, lugha yaweza kueleza, au moyo waweza kuwaza, sifa na ukiri ulio juu kuliko huu? Je, haya yote yaweza kumstahili kiumbe, mmoja ambaye hali yake imetoka kwa mwingine na inamtegemea mwingine? Hapo kwa hakika Maandiko yangekuwa na mwelekeo wa moja kwa moja wa kuendeleza ibada ya sanamu. Wazo hilo na liwe mbali nasi! Maandiko yanatufundisha kumjua Mungu wa kweli, na ibada anayostahili. Kwa hiyo MASIHI , Mwana-Kondoo aliyechinjwa, ndiye Mungu wa kweli, anayestahili hasa na moja kwa moja kuabudiwa na malaika na wanadamu.

Basi, na tuwaombolezee wale wanaomdharau Mkombozi mtukufu, na kumnyima heshima ilistahiliyo jina lake. Kosa lao lingetuamshia huruma na maombi, si hasira wala dharau. Je, wapo wa namna hiyo kati yetu? Ole, wenzangu wenye dhambi, hamjui mtendalo! Ole, hamumjui Yeye, wala hamjijui wenyewe. Najua vema kwamba hoja zangu elfu hazitawashawishi. Lakini naweza tu kuwaambia kile ambacho kingewafanya upesi, angalau, mtamani kuyakubali mawazo yetu juu ya jambo hili. Kama Yeye, aliye na uweza ule juu ya moyo niliokuwa nikiunena, angependa kuwapa ninyi, dakika hii hii, hisia ya utakatifu na mamlaka ya Mungu, na ya mwenendo wenu kwake, ninyi mlio viumbe vyake; pingamizi zenu zenye nguvu kabisa dhidi ya heshima kuu tunazompa Mwokozi, zingeanguka chini, dakika hii hii. Nanyi mngesadikishwa mara moja, kwamba ama Yesu Kristo ndiye Mungu wa kweli na uzima wa milele, ama ni lazima mwangamie. Hamngetazamia tena rehema; ila kwa njia inayopatana kikamilifu na haki na kweli ya Mungu, iliyotangazwa katika Neno lake, na pamoja na heshima na usafi wa utawala wake wa kimaadili [sic] . Jambo hili lingewaongoza kuona ulazima wa upatanisho, na kutotosha kwa upatanisho wowote, isipokuwa ule ambao Mwana-Kondoo wa Mungu ameufanya kwa dhabihu ya nafsi yake (Waebrania 9:26), na kwamba nguvu hata ya upatanishi wake inategemea hali yake ya Kiungu. Mafundisho ya Maandiko juu ya upotovu wa mwanadamu, ubaya mkuu wa dhambi, uweza wa milele na Uungu wa Mwokozi, ulazima na nguvu ya upatanishi wake, na taabu isiyoepukika, iliyo kuu kabisa, na isiyo na mwisho ya wale wanaomkataa mwishowe, yameunganika kwa karibu mno, hata kwamba fundisho la kwanza likieleweka ipasavyo, litaifungua akili kuyapokea mengine. Lakini mpaka la kwanza lijulikane na kuhisiwa, umuhimu na uhakika wa hayo mengine utatiliwa shaka, kama hautakanwa waziwazi.

Ingawa mafundisho niliyoyataja, katika siku hizi za mashaka, yanabishwa na kupingwa mno kila mahali, nina hakika kabisa kwamba haiwezekani kuthibitisha kuwa ni ya uongo. Kwa dhana ya chini kabisa, basi, huenda yakawa ya kweli; na matokeo yanayoyategemea, yakionekana kuwa ya kweli mwishowe, ni mazito mno kiasi kwamba hata ile huenda-ikawa, uwezekano tu wa kuwa kweli, unayafanya yastahili kutafakariwa nanyi kwa uzito wote. Msizichezee nafsi zenu tena. Ikiwa ni kweli, basi ni kweli za Mungu. Juu ya mamlaka hiyo hiyo inasimama kweli ya ile ahadi ya neema, kwamba atawapa Roho wake Mtakatifu wale wamwombao. Nawasihi mjaribu. Hapa ndipo mahali pa kuanzia. Badala ya kujifurahisha kwa hoja na makisio, jinyenyekezeni mbele za Bwana, na kuomba nuru na msukumo, ambao amesema atawapa wale walio tayari kufundishwa. Someni Maandiko kwa utulivu, wala msijitahidi kujihami dhidi ya kusadikishwa. Acheni desturi zile ambazo dhamiri zenu wenyewe zinawaonya kwamba haziwezi kumpendeza Yeye aliye na macho safi hata asiweze kuutazama uovu. Ndipo mtakapojua, mkiendelea kwa unyofu kumjua Bwana (Hosea 6:3). Lakini kama sivyo, kama kwa roho ya upuuzi, mtathubutu kuamua juu ya mambo ambayo hamtaki kujiruhusu kuyachunguza kwa uzito, ikiwa mwishowe mtaangamia katika ukaidi wenu na kutokuamini kwenu, maangamizi yenu yatakuwa ni juu yenu wenyewe. Mmeonywa kwa uaminifu, nasi hatuna hatia ya damu yenu.

—— O ——