Kutembea Pamoja na Mungu

“Naye Henoko akaenda pamoja na Mungu; naye hakuonekana, kwa maana Mungu alimtwaa.”

Visingizio na hoja ambazo watu wenye nia potovu hutoa mara kwa mara ili wasizitii amri za Mungu zilizo za haki na takatifu ni za namna nyingi. Lakini, pengine, mojawapo ya pingamizi zao zilizo za kawaida kabisa ni hili: kwamba amri za Bwana wetu haziwezi kutekelezeka, kwa sababu zi kinyume cha mwili na damu; na kwa hiyo, kwamba yeye ni ‘bwana mgumu, avunaye asipopanda, akusanyaye asipotawanya’. Twaona kwamba hayo ndiyo yaliyokuwa mawazo ya yule mtumishi mwovu na mvivu anayetajwa katika sura ya 25 ya Mathayo Mtakatifu; na bila shaka ndiyo yale yale yanayoshikiliwa na wengi katika kizazi hiki cha sasa kilicho kiovu na cha zinaa. Roho Mtakatifu, akiliona hili mapema, ameshughulika kuwavuvia watu watakatifu wa kale waandike mifano ya wanaume na wanawake wengi watakatifu, ambao, hata chini ya utaratibu wa Agano la Kale, waliwezeshwa kuitwaa nira ya Kristo juu yao kwa moyo mkunjufu, na kuuhesabu utumishi wake kuwa uhuru mkamilifu. Orodha ndefu ya watakatifu, waungamaji na wafia dini iliyoandikwa katika sura ya 11 ya Waraka kwa Waebrania inaithibitisha kwa wingi kweli ya maneno haya. Tazama wingu kubwa jinsi gani la mashahidi linalowekwa mbele ya macho yetu pale! Wote ni mashuhuri kwa imani yao, lakini baadhi yao wang'aa kwa utukufu mkubwa kuliko wengine. Habili, mfia dini wa kwanza, ndiye aongozaye msafara. Na baada yake twamkuta Henoko akitajwa, si kwa sababu tu alikuwa wa pili kwa mfuatano wa wakati, bali pia kwa sababu ya utauwa wake ulio bora; anatajwa katika maneno ya andiko letu kwa namna ya ajabu sana. Hapa tuna habari fupi, lakini iliyo kamili sana na tukufu, ya mwenendo wake katika ulimwengu huu, na pia ya namna ya ushindi alivyoingia katika ulimwengu ujao. Jambo la kwanza limo katika maneno haya, ‘Naye Henoko akaenda pamoja na Mungu’. La pili limo katika haya, ‘naye hakuonekana, kwa maana Mungu alimtwaa’. Hakuonekana; yaani, hakupatikana, hakuondolewa kwa njia ya kawaida, hakuona mauti; kwa maana Mungu alikuwa amemhamisha. (Waebrania 11:5.) Henoko huyu alikuwa nani, hilo halionekani waziwazi. Kwangu mimi, anaonekana kuwa alikuwa mtu wa hadhara; nadhani, kama Nuhu, alikuwa mhubiri wa haki. Na, tukimwamini mtume Yuda, alikuwa mhubiri mwenye moto. Kwa maana ananukuu mojawapo ya unabii wake, ambamo asema, ‘Tazama, Bwana anakuja na watakatifu wake maelfu kumi, ili afanye hukumu juu ya watu wote, na kuwathibitishia wote wasiomcha Mungu miongoni mwao matendo yao yote ya uasi waliyoyatenda kwa jinsi isiyo ya kimungu, na maneno yao yote magumu ambayo wenye dhambi wasiomcha Mungu wameyanena juu yake’. Lakini akiwa mtu wa hadhara au mtu wa faragha, amepewa ushuhuda bora katika maneno yaliyo hai ya Mungu. Mwandishi wa Waraka kwa Waebrania asema kwamba kabla ya kuhamishwa kwake alikuwa na ushuhuda huu, ‘kwamba amempendeza Mungu’; na kuhamishwa kwake kulikuwa uthibitisho wa jambo hilo pasipo shaka yoyote. Nami ningependa kueleza kwamba ilikuwa hekima ya ajabu kwa Mungu kuwahamisha Henoko na Eliya chini ya utaratibu wa Agano la Kale, ili baadaye, itakapotangazwa kwamba Bwana Yesu alichukuliwa juu mbinguni, jambo hilo lisionekane kwa Wayahudi kuwa lisilosadikika kabisa; kwa kuwa wao wenyewe walikiri kwamba manabii wao wawili walikuwa wamehamishwa miaka mia kadhaa kabla. Lakini sikusudii kuwakawisha tena kwa kupanua maelezo, au kutoa mawazo, juu ya tabia ya Henoko iliyo fupi lakini pana; kwa maana jambo nililonalo mbele yangu ni kutoa mahubiri, kama Bwana atakavyoniwezesha, juu ya somo zito na la maana kubwa sana; namaanisha, kutembea pamoja na Mungu. ‘Naye Henoko akaenda pamoja na Mungu’. Ikiwa jambo hili linaweza kusemwa kwa kweli juu yako na juu yangu baada ya kufa kwetu, hatutakuwa na sababu yoyote ya kulalamika kwamba tumeishi bure.

Katika kulishughulikia somo nililokusudia, nitafanya hivi:

Kwanza, Nitajitahidi kuonyesha ni nini kinachomaanishwa na maneno haya, akaenda pamoja na Mungu.

Pili, Nitaeleza njia kadhaa ambazo, zikishikwa ipasavyo, waaminio wanaweza kuudumisha na kuushika mwenendo wao pamoja na Mungu. Na,

Tatu, Nitatoa sababu kadhaa za kutuchochea, ikiwa hatujapata kamwe kutembea pamoja na Mungu kabla, tuje sasa tutembee pamoja na Mungu. Yote yatahitimishwa kwa neno moja au mawili ya kutumia.

Kwanza, Nitaonyesha ni nini kinachomaanishwa na maneno haya, ‘akaenda pamoja na Mungu’; au, kwa maneno mengine, tunapaswa kuelewa nini kwa kutembea pamoja na Mungu.

Na Kwanza, kutembea pamoja na Mungu kunamaanisha kwamba nguvu itawalayo ya uadui ulio moyoni mwa mtu imeondolewa na Roho wa Mungu aliyebarikiwa. Pengine neno hili laweza kuonekana gumu kwa wengine, lakini uzoefu wetu wenyewe huthibitisha kila siku yale ambayo maandiko yanasema mahali pengi, kwamba nia ya mwili, nia ya mtu wa asili asiyeongoka, naam, nia ya mtu aliyezaliwa mara ya pili, kwa kadiri sehemu yoyote yake inavyobaki bila kufanywa upya, ni uadui, si adui tu, bali uadui wenyewe, juu ya Mungu; hata haitii sheria ya Mungu, wala haiwezi kuitii. Kwa kweli, mtu aweza kustaajabu sana kwamba kiumbe chochote, hasa kile kiumbe kizuri, mwanadamu, aliyeumbwa kwa mfano wa Muumba wake mwenyewe, apate kamwe kuwa na uadui wowote, sembuse uadui utawalao, juu ya Mungu yule yule ambaye ndani yake yeye anaishi, na kwenda, na kuwa na uhai wake. Lakini ole! ndivyo ilivyo. Wazazi wetu wa kwanza waliupata walipoanguka mbali na Mungu kwa kula tunda lililokatazwa, na ambukizo lake chungu na la kufisha limeshuka kwa wazao wao wote, na kuwaenea kabisa. Uadui huu ulijidhihirisha katika jitihada ya Adamu ya kujificha katikati ya miti ya bustani. Alipoisikia sauti ya Bwana Mungu, badala ya kukimbia kwa moyo wazi, akisema, Mimi hapa; ole! sasa hakutaka ushirika wowote na Mungu; na aliudhihirisha zaidi uadui wake aliokuwa ameupata karibuni, kwa udhuru aliomtolea Aliye Juu: ‘Yule mwanamke (au, mwanamke huyu) uliyenipa awe pamoja nami, ndiye aliyenipa matunda ya mti, nami nikala’. Kwa kusema hivyo, kwa kweli anamtwika Mungu lawama yote; kana kwamba alisema, Kama usingalinipa mwanamke huyu, nisingalikutenda dhambi, kwa hiyo jilaumu mwenyewe kwa kosa langu. Kwa namna hiyo hiyo uadui huu hufanya kazi mioyoni mwa watoto wa Adamu. Mara kwa mara wao huona kitu fulani kikiinuka juu ya Mungu, na kumwambia hata Mungu, Unafanya nini? ‘Hukataa kushindana na mshindani yeyote aliye duni (asema mwenye elimu Dkt. Owen, katika kitabu chake bora juu ya dhambi ikaayo ndani) kuliko Mungu mwenyewe.’ Amri yake ni kama ile ya Waashuru kuhusu Ahabu — mpigeni mfalme peke yake. Nayo hushambulia kila kitu chenye sura ya utauwa wa kweli, kama Waashuru walivyompiga Yehoshafati katika mavazi yake ya kifalme. Lakini upinzani hukoma unapogundua kwamba ni sura tu, kama Waashuru walivyoacha kumpiga Yehoshafati, walipotambua kwamba hakuwa Ahabu waliyekuwa wakimpiga. Uadui huu ulijidhihirisha katika Kaini aliyelaaniwa; alimchukia na kumwua ndugu yake Habili, kwa sababu Habili alimpenda Mungu wake, na alipendelewa naye kwa namna ya pekee. Na uadui huu huu hutawala na kushinda ndani ya kila mtu anayezaliwa kwa asili kutoka katika uzao wa Adamu. Ndiyo sababu ya ule uzito wa moyo kuelekea maombi na wajibu mtakatifu tunaouona kwa watoto, na mara nyingi sana kwa watu wazima, ambao hata hivyo wamebarikiwa kwa malezi ya kidini. Na dhambi na uovu wote ule wa wazi, ambao kama gharika umeufurika ulimwengu, ni vijito vingi tu vinavyotiririka kutoka katika chemchemi hii ya kutisha iambukizayo; namaanisha uadui wa moyo wa mwanadamu ulio mwovu kupita kiasi na mdanganyifu. Yeye asiyeweza kutia muhuri wake juu ya jambo hili, hajui bado chochote, kwa namna ya kuokoa, juu ya Maandiko Matakatifu, wala juu ya uweza wa Mungu. Na wote wanaojua jambo hili watakiri upesi kwamba, kabla mtu hajasemwa kuwa anatembea pamoja na Mungu, nguvu itawalayo ya uadui huu wa moyo lazima iangamizwe: kwa maana watu walio na uadui na chuki isiyopatanika wao kwa wao hawana desturi ya kutembea na kuandamana pamoja. Nisikilizeni, nasema, nguvu itawalayo ya uadui huu lazima iondolewe; kwa maana kuwepo kwake ndani hakutaondolewa kabisa kamwe, mpaka tuinamishe vichwa vyetu na kuitoa roho. Mtume Paulo, bila shaka, ananena juu ya nafsi yake, na hilo, pia, si wakati alipokuwa Farisayo, bali Mkristo wa kweli; anapolalamika ‘kwamba atakapo kutenda mema, uovu upo pamoja naye’; si ukimtawala, bali ukipinga na kushindana na makusudi yake mema na matendo yake, hata asiweze kuyatenda yale aliyoyataka, katika ukamilifu ule ambao mtu mpya aliutamani. Hiki ndicho anachokiita dhambi ikaayo ndani yake. ‘Na hii ndiyo ile phronhma sarko’, ambayo (kwa kutumia maneno ya kifungu cha tisa cha kanisa letu,) wengine huieleza kuwa hekima, wengine tamaa za kimwili, wengine mielekeo, wengine matakwa, ya mwili, ambayo hubaki, naam, hata ndani yao waliozaliwa mara ya pili.’ Lakini kuhusu nguvu yake itawalayo, imeangamizwa ndani ya kila nafsi iliyozaliwa kweli na Mungu, na hudhoofishwa zaidi na zaidi hatua kwa hatua kadiri mwaminio anavyokua katika neema, na Roho wa Mungu anavyopata mamlaka makubwa zaidi na zaidi moyoni.

Lakini Pili, Kutembea pamoja na Mungu hakumaanishi tu kwamba nguvu itawalayo ya uadui wa moyo wa mtu imeondolewa, bali pia kwamba mtu amepatanishwa kweli na Mungu Baba, ndani ya na kwa njia ya haki na upatanisho wa Mwana wake mpendwa unaotosha kwa yote. ‘Je! watu wawili waweza kwenda pamoja, wasipokuwa wamepatana?’ (asema Sulemani, [kwa kweli Amosi 3:3]). Yesu ni amani yetu na pia mfanya-amani wetu. Tunapohesabiwa haki kwa imani katika Kristo, hapo, lakini si kabla ya hapo, tuna amani na Mungu; na kwa hiyo hatuwezi kusemwa kuwa tunatembea pamoja naye kabla ya hapo, kwa kuwa kutembea pamoja na mtu ni ishara na alama kwamba sisi ni rafiki wa mtu huyo, au angalau kwamba, ingawa tulikuwa tumekosana, sasa tumepatanishwa na kuwa rafiki tena. Huu ndio ujumbe mkuu ambao wahudumu wa injili hutumwa kuupeleka. Sisi tumekabidhiwa huduma ya upatanisho; kama wajumbe kwa ajili ya Mungu, tunapaswa kuwasihi wenye dhambi, kwa niaba ya Kristo, wapatanishwe na Mungu; na wanapoitikia mwaliko huo wa neema, na kwa imani kuletwa kweli katika hali ya upatanisho na Mungu, hapo, na si kabla ya hapo, wanaweza kusemwa kuwa wameanza hata kidogo kutembea pamoja na Mungu.

Zaidi ya hayo, Tatu, Kutembea pamoja na Mungu kunamaanisha ushirika na urafiki na Mungu ulio thabiti na wa kudumu, au kile ambacho katika maandiko huitwa, ‘Roho Mtakatifu akaaye ndani yetu’. Hiki ndicho Bwana wetu alichoahidi alipowaambia wanafunzi wake kwamba ‘Roho Mtakatifu atakuwa ndani yao na pamoja nao’; si kuwa kama msafiri, akae usiku mmoja tu, bali kuishi na kufanya makao yake mioyoni mwao. Hiki, naelekea kuamini, ndicho mtume Yohana anachotaka tuelewe, anapozungumza juu ya mtu ‘anayekaa ndani yake, ndani ya Kristo, na kuenenda vile vile kama yeye mwenyewe alivyoenenda’. Na hiki ndicho kinachomaanishwa hasa katika maneno ya andiko letu. ‘Naye Henoko akaenda pamoja na Mungu’, yaani, alidumisha na kushika ushirika na urafiki na Mungu ulio mtakatifu, thabiti, wa kudumu kama tabia, ingawa bila shaka si usiokatika kamwe kabisa, ndani ya na kwa njia ya Kristo Yesu. Hivyo, kwa kufupisha yaliyosemwa katika sehemu hii ya kichwa kikuu cha kwanza, kutembea pamoja na Mungu kunajumuisha hasa mwelekeo thabiti wa kudumu wa mapenzi kuelekea kwa Mungu, kutegemea kwa kudumu uweza wake na ahadi yake, kuweka wakfu kwa hiari na kwa kudumu vyote tulivyo navyo kwa utukufu wake, kuiangalia daima amri yake katika yote tufanyayo, na kuridhika daima na mapenzi yake katika yote tuteswayo.

Nne, kutembea pamoja na Mungu kunamaanisha kwamba tunapiga hatua au kusonga mbele katika uzima wa kimungu. Kutembea, katika maana yake ya kwanza kabisa, kunaonekana kudokeza mwendo wa kusonga mbele. Mtu anayetembea, ingawa aende polepole, bado anasonga mbele, wala habaki mahali pamoja. Na ndivyo ilivyo kwa wale wanaotembea pamoja na Mungu. Wanaendelea, kama asemavyo Mtunga Zaburi, ‘toka nguvu hata nguvu’; au, kwa lugha ya mtume Paulo, ‘wanabadilishwa toka utukufu hata utukufu, kama vile kwa Roho wa Bwana’. Kwa kweli, kwa maana moja, uzima wa kimungu haukubali kuongezeka wala kupungua. Nafsi inapozaliwa na Mungu, kwa kila hali na makusudi yote yeye ni mtoto wa Mungu; na hata kama angeishi hadi umri wa Methusela, bado mwisho wa yote angekuwa mtoto wa Mungu tu. Lakini kwa maana nyingine, uzima wa kimungu hukubali kudhoofika na kuongezeka. Ndiyo sababu twaona watu wa Mungu wakilaumiwa kwa kurudi nyuma na kuuacha upendo wao wa kwanza. Na ndiyo sababu twasikia habari za watoto wachanga, vijana, na akina baba katika Kristo. Na kwa sababu hiyo mtume anamwonya Timotheo, ‘ili kuendelea kwako kuonekane kwa watu wote’. Na kile kinachotakiwa hapa kwa Timotheo hasa, Petro Mtakatifu anakiamuru kwa Wakristo wote kwa ujumla. ‘Bali kueni katika neema, na katika kumjua Bwana wetu na Mwokozi Yesu Kristo’, asema yeye. Kwa maana kiumbe kipya hukua katika kimo cha kiroho; na ingawa mtu hawezi kuwa zaidi ya kiumbe kipya, hata hivyo wapo wengine walioufanana mfano wa kimungu kuliko wengine, nao baada ya kufa watapokelewa katika kiwango kikubwa zaidi cha heri. Kwa kukosa kuzingatia tofauti hii, hata baadhi ya nafsi zenye neema, zilizo na mioyo bora kuliko vichwa, (pamoja na watu wenye nia potovu, waliokataliwa kwa habari ya imani) zimejitumbukiza bila kujua katika kanuni za wazi za Antinomia, zikikana ukuaji wowote wa neema ndani ya mwaminio, au alama zozote za neema kuwa zimewekwa katika maandiko ya kweli. Kutoka katika kanuni kama hizo, na hasa zaidi kutoka katika matendo yanayofuata kwa kawaida kanuni kama hizo, Bwana wa mabwana wote na atuokoe!

Basi, kutokana na yaliyosemwa, sasa tunaweza kujua ni nini kinachomaanishwa na maneno, ‘akaenda pamoja na Mungu’, yaani: Kuondolewa kwa uadui utawalao wa mioyo yetu kwa uweza wa Roho wa Mungu; kupatanishwa kwetu kweli na kuunganishwa naye kwa imani katika Yesu Kristo; kuwa kwetu na kudumisha ushirika na urafiki thabiti pamoja naye; na kupiga kwetu hatua kila siku katika ushirika huu, hata tufananishwe zaidi na zaidi na mfano wa kimungu.

Jinsi hili linavyofanyika, au, kwa maneno mengine, ni kwa njia gani waaminio hudumisha na kushika mwenendo wao pamoja na Mungu, ndilo litakalofikiriwa chini ya kichwa chetu kikuu cha pili.

Na, Kwanza, Waaminio hudumisha na kushika mwenendo wao pamoja na Mungu kwa kusoma neno lake takatifu. ‘Yachunguzeni maandiko’, asema Bwana wetu aliyebarikiwa, ‘kwa maana hayo ndiyo yanayonishuhudia’. Na Mtunga Zaburi wa kifalme hutuambia ‘kwamba neno la Mungu lilikuwa taa ya miguu yake, na mwanga wa njia zake’; na huifanya kuwa sifa moja ya mtu mwema, kwamba ‘sheria ya Bwana ndiyo impendezayo, na sheria yake huitafakari mchana na usiku’. ‘Ufanye bidii katika kusoma’, (asema Paulo kwa Timotheo); ‘Kitabu hiki cha torati, (asema Mungu kwa Yoshua) kisiondoke kinywani mwako’. Kwa maana yote yaliyotangulia kuandikwa yaliandikwa ili tufundishwe. Na neno la Mungu lafaa kwa kuwaonya watu makosa yao, kwa kuwaongoza, na kwa kuwaadibisha katika haki, nalo latosha kwa kila namna kumfanya kila mtoto wa kweli wa Mungu kuwa kamili, amekamilishwa apate kutenda kila tendo jema. Ikiwa mara tutajiona kuwa juu ya Biblia zetu, na kuacha kulifanya neno la Mungu lililoandikwa kuwa kanuni yetu pekee kuhusu imani na matendo pia, tutakuwa wazi upesi kwa kila namna ya udanganyifu, na katika hatari kubwa ya kuvunjikiwa na jahazi kwa habari ya imani na dhamiri njema. Bwana wetu aliyebarikiwa, ingawa alikuwa na Roho wa Mungu pasipo kipimo, hata hivyo siku zote aliongozwa na, na kupigana na Ibilisi kwa, ‘Imeandikwa’. Hili ndilo mtume analoliita ‘upanga wa Roho’. Twaweza kusema juu yake, kama Daudi alivyosema juu ya upanga wa Goliathi, ‘Hapana mfano wake’. Maandiko huitwa maneno yaliyo hai ya Mungu: si kwa sababu tu kwa kawaida hutumiwa kutuzalia uzima mpya, bali pia kuudumisha na kuuongeza nafsini. Mtume Petro, katika waraka wake wa pili, analitanguliza hata kuliko kumwona Kristo akigeuka sura juu ya mlima. Kwa maana baada ya kusema, sura 1:18, ‘Na sauti hiyo sisi tuliisikia ikitoka mbinguni, tulipokuwa pamoja naye katika mlima ule mtakatifu’; anaongeza, ‘Nasi tuna neno la unabii lililo imara zaidi; ambalo mwafanya vema mkiliangalia, kama taa ing'aayo mahali penye giza, mpaka kutakapopambazuka, na nyota ya asubuhi kuzuka mioyoni mwenu’: yaani, mpaka tuivue miili hii, na kumwona Yesu uso kwa uso. Mpaka wakati huo lazima tumwone na kuzungumza naye kupitia kioo cha neno lake. Lazima tuzifanye shuhuda zake kuwa washauri wetu, na kila siku, pamoja na Mariamu, tuketi miguuni pa Yesu, tukilisikia neno lake kwa imani. Ndipo kwa uzoefu wenye furaha tutaona kwamba maneno hayo ni roho na uzima, chakula cha kweli na kinywaji cha kweli, kwa nafsi zetu.

Pili, Waaminio hudumisha na kushika mwenendo wao pamoja na Mungu kwa maombi ya siri. Roho wa neema siku zote huandamana na roho ya kuomba. Ndiyo pumzi yenyewe ya kiumbe kipya, kipepeo cha uzima wa kimungu, ambacho kwacho cheche ya moto mtakatifu, iliyowashwa nafsini na Mungu, si kwamba inadumishwa tu, bali inapulizwa kuwa mwali. Kupuuza maombi ya siri mara nyingi kumekuwa mlango wa magonjwa mengi ya kiroho, na kumefuatwa na matokeo ya kuangamiza. Origen alieleza, ‘kwamba siku ile alipofukiza uvumba kwa sanamu, alikuwa ametoka chumbani mwake bila kufanya maombi ya siri’. Ni mojawapo ya sehemu bora kabisa za silaha za kiroho za waaminio. ‘Mkisali kila wakati kwa sala zote na maombi,’ asema mtume. ‘Kesheni na kuomba, msije mkaingia majaribuni,’ asema Bwana wetu. Naye aliwaambia mfano, kwamba wanafunzi wake imewapasa kusali siku zote, wala wasikate tamaa. Si kwamba Bwana wetu angetaka tuwe siku zote tumepiga magoti, au tumo vyumbani mwetu, hata tupuuze wajibu wetu mwingine wa kila siku. Bali anamaanisha kwamba nafsi zetu zidumishwe katika hali ya kuomba, ili tuweze kusema, kama mtu mmoja mwema huko Uskoti alivyowaambia rafiki zake alipokuwa kitandani akifa, ‘Kama mapazia haya, au kama kuta hizi zingeweza kusema, zingewaambia ni ushirika mtamu jinsi gani nimekuwa nao na Mungu wangu hapa’. Ee maombi! Maombi! Huwaleta na kuwadumisha Mungu na mwanadamu pamoja. Humwinua mwanadamu juu kwa Mungu, na kumleta Mungu chini kwa mwanadamu. Kwa hiyo, enyi waaminio, kama mngetaka kudumisha mwenendo wenu pamoja na Mungu; ombeni, ombeni bila kukoma. Dumuni sana katika maombi ya siri, ya nyakati maalum. Na mnapokuwa katika shughuli za kawaida za maisha, dumuni sana katika maombi ya ghafla ya moyoni, na tumeni, mara kwa mara, barua fupi kwa haraka mbinguni juu ya mabawa ya imani. Zitaufikia moyo wenyewe wa Mungu, na kurudi kwenu tena zimesheheni baraka za kiroho.

Tatu, Kutafakari kwa utakatifu na mara kwa mara ni njia nyingine iliyobarikiwa ya kudumisha mwenendo wa mwaminio pamoja na Mungu. ‘Maombi, kusoma, majaribu, na kutafakari’, asema Luther, ‘humfanya mhudumu.’ Nayo pia humfanya na kumkamilisha Mkristo. Kutafakari kwa nafsi ni sawa na kusaga chakula kwa mwili. Daudi mtakatifu aliona hivyo, na kwa hiyo mara nyingi alijishughulisha na kutafakari, hata wakati wa usiku. Twasoma pia habari ya Isaka kutoka kwenda mashambani kutafakari wakati wa jioni; au, kama ilivyo pembezoni, kuomba. Kwa maana kutafakari ni aina ya maombi ya kimya, ambayo kwayo nafsi mara nyingi huchukuliwa, kana kwamba, nje ya nafsi yake hadi kwa Mungu, na kwa kiasi fulani kufanywa kama zile roho zilizobarikiwa, ambazo kwa aina ya kuona moja kwa moja siku zote huutazama uso wa Baba yetu wa mbinguni. Hakuna awezaye kueleza jinsi kutafakari kulivyo mstawishaji aliyebarikiwa wa uzima wa kimungu, ila zile nafsi zenye furaha ambazo zimezoea kazi hii ya kimungu. ‘Nilipokuwa nikitafakari moto uliwaka,’ asema Daudi. Na mwaminio anapotafakari kazi na neno la Mungu, hasa ile kazi ya kazi zote, lile ajabu la maajabu yote, ile siri ya utauwa, ‘Mungu alidhihirishwa katika mwili’, Mwana-Kondoo wa Mungu aliyechinjwa kwa ajili ya dhambi za ulimwengu, mara nyingi huhisi moto wa upendo wa kimungu ukiwaka, hata analazimika kunena kwa ulimi wake, na kueleza wema wa Bwana kwa nafsi yake. Basi, dumuni katika kutafakari, ninyi nyote mnaotamani kudumisha na kushika mwenendo ulio karibu na usiobadilika pamoja na Mungu aliye juu sana.

Nne, Waaminio hudumisha mwenendo wao pamoja na Mungu kwa kuangalia na kuzingatia jinsi anavyowashughulikia katika maongozi yake. Tukiyaamini maandiko, lazima tuamini kile ambacho Bwana wetu amekitangaza humo, ‘Kwamba hata nywele za vichwa vya wanafunzi wake zote zimehesabiwa; na kwamba shomoro haanguki chini, (ama kuokota punje ya nafaka, ama anapopigwa na mwindaji wa ndege), bila Baba yetu wa mbinguni kujua’. Kila msalaba una mwito ndani yake, na kila tukio la pekee la maongozi ya Mungu lina kusudi fulani la pekee la kutimiza kwa wale linaowajia. Likiwa la kuleta dhiki, Mungu kwa hilo husema, ‘Mwanangu, jilinde nafsi yako na sanamu’: likiwa la kufanikisha, yeye husema, kana kwamba kwa sauti ndogo ya utulivu, ‘Mwanangu, nipe moyo wako’. Basi, waaminio wakitaka kudumisha mwenendo wao pamoja na Mungu, lazima mara kwa mara wasikie kile Bwana anachosema juu yao katika sauti ya maongozi yake. Hivyo twaona kwamba mtumishi wa Ibrahimu, alipokwenda kumtafutia bwana wake Isaka mke, aliangalia na kuyavizia maongozi ya Mungu, na kwa njia hiyo akamgundua mtu aliyekusudiwa kuwa mke wa bwana wake. ‘Kwa maana dokezo dogo kutoka kwa maongozi’, asema Askofu Hall mcha Mungu, ‘latosha imani kujilisha nalo.’ Na kama ninavyoamini kwamba itakuwa sehemu moja ya furaha yetu mbinguni kutazama, na kuangalia nyuma, pingili mbalimbali za mnyororo wa dhahabu uliotuvuta huko; vivyo hivyo wale wanaofurahia sehemu kubwa zaidi ya mbingu hapa chini, naamini, ndio watakaokuwa waangalifu kupita wote katika kuzingatia jinsi Mungu alivyowashughulikia kwa namna mbalimbali, kuhusu maongozi yake hapa duniani.

Tano, Ili kutembea karibu na Mungu, watoto wake lazima waangalie si tu mienendo ya maongozi ya Mungu nje yao, bali pia mienendo ya Roho wake aliyebarikiwa mioyoni mwao. ‘Wote walio wana wa Mungu huongozwa na Roho wa Mungu’, na hujitoa kuongozwa na Roho Mtakatifu, kama mtoto mdogo atoavyo mkono wake kuongozwa na mlezi au mzazi. Bila shaka ni kwa maana hii tunapaswa kuongoka, na kuwa kama watoto wadogo. Na ingawa ni kilele cha ushupavu wa kidini kudai kuongozwa na Roho bila neno lililoandikwa; hata hivyo ni wajibu wa lazima wa kila Mkristo kuongozwa na Roho pamoja na neno la Mungu lililoandikwa. Kwa hiyo, nawasihi, enyi waaminio, angalieni mienendo ya Roho wa Mungu aliyebarikiwa nafsini mwenu, na siku zote pimeni mawazo au misukumo mnayoweza kuihisi wakati wowote, kwa kanuni isiyokosea ya neno la Mungu lililo takatifu kupita yote: na kama haionekani kupatana nalo, ikataeni kuwa ya kishetani na ya udanganyifu. Kwa kushika tahadhari hii, mtashika njia ya katikati kati ya ncha mbili za hatari ambazo wengi wa kizazi hiki wamo hatarini kuzitumbukia; namaanisha, ushupavu wa kidini, upande mmoja, na udeisti, na ukafiri wa wazi, upande mwingine.

Sita, Wale wanaotaka kudumisha mwenendo mtakatifu pamoja na Mungu, lazima watembee pamoja naye katika maagizo yake na pia katika maongozi yake, n.k. Kwa hiyo imeandikwa juu ya Zakaria na Elisabeti kwamba ‘walikwenda katika maagizo yote ya Mungu, na pia katika amri zake, bila lawama’. Na Wakristo wote waliofundishwa vema, watayatazama maagizo, si kama mafundisho ya awali manyonge, bali kama mifereji mingi ambayo kwayo Yehova, ajishushaye pasipo mipaka, huzipitishia nafsi zao neema yake. Watayatazama kama mkate wa watoto, na kama mapendeleo yao yaliyo bora kabisa. Kwa hiyo watafurahi wanaposikia wengine wakisema, ‘Njoni, twende juu nyumbani mwa Bwana’. Watapenda kutembelea mahali ambapo heshima ya Mungu hukaa, nao watakuwa na shauku kubwa kuzitumia nafasi zote za kuitangaza mauti ya Bwana Kristo hata ajapo.

Saba na Mwisho, Kama mngetaka kutembea pamoja na Mungu, mtashirikiana na kuandamana na wale wanaotembea pamoja naye. ‘Furaha yangu’, asema Daudi mtakatifu, ‘iko kwao walio bora’ katika wema. Hao, machoni pake, walikuwa watu bora wa dunia. Na Wakristo wa kanisa la kwanza, bila shaka, waliudumisha nguvu zao na upendo wao wa kwanza kwa kudumu katika ushirika wao kwa wao. Mtume Paulo alilijua hili vema kabisa, na kwa hiyo anawaonya Wakristo kuhakikisha kwamba hawaachi kukusanyika pamoja. Kwa maana mtu mmoja awezaje kupata joto peke yake? Na je, yule mwenye hekima kuliko watu wote hajatuambia kwamba ‘Kama chuma hunoa chuma, ndivyo uso wa mtu unavyomnoa rafiki yake?’ Basi, tukitazama katika historia ya kanisa, au tukizitazama kwa haki nyakati zetu wenyewe, naamini tutaona kwamba kadiri uweza wa Mungu unavyoshinda, vyama vya Kikristo na mikutano ya ushirika hushamiri kwa kadiri hiyo hiyo. Na kimoja kinapodhoofika, kingine kimedhoofika na kufifia bila kutambulika wakati huo huo. Ndivyo ilivyo lazima kwa wale wanaotaka kutembea pamoja na Mungu, na kudumisha uhai wa dini, kukutana pamoja kadiri wapatavyo nafasi, ili kuhimizana katika upendo na matendo mema.

Sasa na tuendelee kwenye jambo la tatu kuu lililokusudiwa: kutoa sababu kadhaa za kuwachochea wote waje na kutembea pamoja na Mungu.

Na, Kwanza, kutembea pamoja na Mungu ni jambo la heshima kubwa sana. Kwa kawaida hii ni sababu yenye nguvu kwa watu wa vyeo vyote, ya kuwachochea kuanza jambo lolote la maana. Laiti ingekuwa na uzito na uvutano wake unaostahili kwenu kuhusu jambo lililo mbele yetu sasa! Nadhani nyote mngeona kuwa ni heshima kubwa sana kukubaliwa kuingia katika baraza la siri la mfalme wa duniani, kuaminiwa siri zake, na kupata sikio lake wakati wote na majira yote. Inaonekana Hamani aliona hivyo alipojisifu, Esta 5:11, kwamba zaidi ya kuwa ‘amekwezwa juu ya wakuu na watumishi wa mfalme; naam, zaidi ya hayo, Esta malkia hakumruhusu mtu yeyote kuingia pamoja na mfalme kwenye karamu aliyoiandaa, ila mimi; na kesho pia nimealikwa naye pamoja na mfalme’. Na baadaye swali lilipoulizwa kwa Hamani huyo huyo, Sura 6:6, ‘Afanyiwe nini mtu yule ambaye mfalme apenda kumheshimu?’ alijibu, mstari wa 8, ‘Na yaletwe mavazi ya kifalme ambayo mfalme huyavaa, na farasi ambaye mfalme humpanda, na taji ya kifalme ambayo huwekwa kichwani pake; na mavazi hayo na farasi huyo yatiwe mkononi mwa mmoja wa wakuu wa mfalme walio bora, ili wamvike mtu yule ambaye mfalme apenda kumheshimu, na kumpandisha juu ya farasi katika njia ya mji, na kutangaza mbele yake, Hivi ndivyo atakavyofanyiwa mtu yule ambaye mfalme apenda kumheshimu.’ Basi, inaonekana, hayo ndiyo yote ambayo Hamani mwenye tamaa ya makuu angeweza kuomba, na kitu cha thamani kupita vyote alichodhani kwamba Ahasuero, mfalme mkuu kupita wote duniani, angeweza kutoa. Lakini, ole, heshima hii ni nini ikilinganishwa na ile wanayoifurahia hata walio wanyonge kabisa miongoni mwa wale wanaotembea pamoja na Mungu! Mwadhani ni jambo dogo, waheshimiwa, kuwa na siri ya Bwana wa mabwana pamoja nanyi, na kuitwa rafiki za Mungu? Na heshima hiyo wanayo watakatifu wote wa Mungu. Siri ya Bwana iko kwao wamchao: na ‘Tangu sasa (asema Yesu aliyebarikiwa) siwaiti tena watumwa, bali rafiki; kwa maana mtumwa hajui mapenzi ya bwana wake’. Mwaweza kufikiri lolote juu yake, lakini Daudi mtakatifu aliitambua sana heshima iliyomo katika kutembea pamoja na Mungu hata akatangaza kwamba ‘afadhali angekuwa bawabu nyumbani mwake, kuliko kukaa hata katika hema za uovu’. Laiti wote wangekuwa na nia moja naye!

Lakini, Pili, Kama vile ni jambo la heshima, vivyo hivyo ni jambo la kupendeza, kutembea pamoja na Mungu. Yule mwenye hekima kuliko watu wote ametuambia kwamba ‘njia za hekima ni njia za kupendeza, na mapito yake yote ni amani’. Nami nakumbuka Bwana Henry mcha Mungu, alipokuwa karibu kukata roho, alimwambia rafiki yake, ‘Umesikia maneno ya mwisho ya watu wengi wanapokufa, na haya ndiyo yangu: Maisha yaliyotumika katika ushirika na Mungu, ndiyo maisha yenye kupendeza kuliko yote duniani’. Nina hakika naweza kutia muhuri wangu kwamba jambo hili ni kweli. Kwa kweli, nimeandikishwa chini ya bendera ya Yesu kwa miaka michache tu; lakini nimefurahia furaha ya kweli zaidi katika dakika moja ya ushirika na Mungu wangu, kuliko ambavyo ningefurahia, au ningeweza kufurahia, katika njia za dhambi, hata kama ningeendelea kuzifuata kwa maelfu ya miaka. Na je, siwezi kuwasihi ninyi nyote mnaomcha Mungu na kutembea pamoja naye, mshuhudie ukweli wa jambo hili? Je, siku moja katika nyua za Bwana haijakuwa bora kwenu kuliko elfu? Katika kuzishika amri za Mungu, je, hamkupata thawabu ya sasa, tena kubwa sana? Je, neno lake halijakuwa tamu kwenu kuliko asali na sega la asali? Ee, mmehisi nini, mlipokuwa, kama Yakobo, mkishindana mweleka na Mungu wenu? Je, Yesu hajakutana nanyi mara nyingi mlipokuwa mkitafakari mashambani, na kujulikana kwenu tena na tena katika kuumega mkate? Je, Roho Mtakatifu hajaumimina mara nyingi upendo wa kimungu mioyoni mwenu kwa wingi, na kuwajaza furaha isiyoneneka, naam, furaha iliyojaa utukufu? Najua mtajibu maswali haya yote kwa ndiyo, na kukiri kwa hiari kwamba nira ya Kristo ni laini, na mzigo wake ni mwepesi; au (kwa kutumia maneno ya mojawapo ya sala zetu za kanisa), ‘Utumishi wake ni uhuru mkamilifu’. Basi tuna haja gani ya sababu nyingine yoyote ya kutuchochea kutembea pamoja na Mungu?

Lakini nadhani nasikia baadhi yenu mkisema, ‘Mambo haya yawezaje kuwa? Kwa maana, kama kutembea pamoja na Mungu, kama usemavyo, ni jambo la heshima na la kupendeza hivyo, basi kwa nini jina la watu wa njia hii linatupwa nje kama ovu, na kunenwa vibaya kila mahali? Imekuwaje kwamba mara nyingi wanateswa, wanajaribiwa, ni maskini, na wanaadhibiwa? Je, hii ndiyo heshima, hii ndiyo furaha, unayoisema?’ Najibu, Ndiyo. Ngojeni kidogo; msiwe na haraka kupita kiasi. Msihukumu kwa kufuata sura ya nje, bali hukumuni hukumu iliyo ya haki, na yote yatakuwa sawa. Ni kweli, tunakiri kwamba ‘watu wa njia hii’, kama ninyi, na Paulo kabla yenu alipokuwa mtesaji, mlivyowaita, majina yao yanatupwa nje kama ovu, nao ni dhehebu linalonenwa vibaya kila mahali. Lakini na nani? Hasa na maadui wa Mungu aliye juu sana. Je, mnadhani ni aibu kunenwa vibaya na hao? Ahimidiwe Mungu, sisi hatukujifunza Kristo hivyo. Bwana wetu wa kifalme amewatangaza kuwa ‘heri, wale wanaoudhiwa, na kunenewa kila neno baya kwa uongo’. Amewaamuru ‘kufurahi na kushangilia’, kwa maana ni pendeleo la uanafunzi wao, na kwamba thawabu yao itakuwa kubwa mbinguni. Yeye mwenyewe alitendewa hivyo. Na je, iko heshima kubwa zaidi iwezayo kuwekwa juu ya kiumbe, kuliko kufananishwa na Mwana wa Mungu aliyebarikiwa milele? Na zaidi, ni kweli vilevile kwamba watu wa njia hii mara nyingi wanateswa, wanajaribiwa, ni maskini, na wanaadhibiwa. Lakini je, hayo yote ni nini? Je, hayo yanaiharibu furaha ya kutembea pamoja na Mungu? Hapana, hata kidogo; kwa maana wale wanaotembea pamoja na Mungu huwezeshwa, kwa Kristo anayewatia nguvu, kufurahi hata katika dhiki, na kufurahi wanapoangukia majaribu ya namna nyingi. Nami naamini naweza kuutegemea uzoefu wa wote wanaotembea pamoja na Mungu kwa kweli na kwa ukaribu, kama nyakati zao za mateso hazijakuwa mara nyingi nyakati zao tamu kupita zote, na kwamba walimfurahia Mungu zaidi walipotupwa nje zaidi na kudharauliwa na wanadamu? Twaona hivi ndivyo ilivyokuwa kwa watumishi wa kwanza wa Kristo, walipotishwa na baraza la Kiyahudi, na kuamriwa wasihubiri tena kwa jina la Yesu; walifurahi kwa kuwa wamehesabiwa kuwa wamestahili kuaibishwa kwa ajili ya Yesu. Paulo na Sila waliimba sifa hata gerezani mwa ndani; na uso wa Stefano, yule mfia dini wa kwanza mtukufu wa kanisa la Kikristo, uling'aa kama uso wa malaika. Na Yesu ni yeye yule sasa kama alivyokuwa wakati ule, naye hujali kuyatia utamu mateso na dhiki kwa upendo wake, hata wanafunzi wake waone, kwa uzoefu wenye furaha, kwamba kadiri dhiki zinavyozidi, faraja huzidi zaidi sana. Na kwa hiyo pingamizi hizi, badala ya kuziharibu, huzitia nguvu tu zile sababu zilizotolewa kabla, za kuwachochea kutembea pamoja na Mungu.

Lakini tuseme pingamizi hizo zingekuwa za haki, na wale wanaotembea pamoja na Mungu wangekuwa wa kudharauliwa na wenye huzuni kama mngetaka kuwaonyesha; hata hivyo nina sababu ya tatu ya kutoa, ambayo ikipimwa katika mizani ya patakatifu, itazizidi uzito pingamizi zote, yaani, Kwamba kuna mbingu mwishoni mwa mwenendo huu. Kwa maana, kwa kutumia maneno ya askofu Beveridge mcha Mungu, ‘Ingawa njia ni nyembamba, hata hivyo si ndefu: na ingawa mlango ni mwembamba, hata hivyo unafunguka kuingia katika uzima wa milele’. Henoko aliona hivyo. Alitembea pamoja na Mungu duniani, naye Mungu akamtwaa aketi pamoja naye milele katika ufalme wa mbinguni. Si kwamba tunapaswa kutazamia kuchukuliwa kama yeye alivyochukuliwa: la, nadhani sote tutakufa kifo cha kawaida cha wanadamu wote. Lakini baada ya kufa, roho za wale waliotembea pamoja na Mungu zitamrudia Mungu aliyezitoa; na katika asubuhi ya ufufuo, roho na mwili vitakuwa pamoja na Bwana milele; miili yao itafanana na mwili wa utukufu wa Kristo, na roho zao zitajazwa utimilifu wote wa Mungu. Wataketi juu ya viti vya enzi; watawahukumu malaika. Watawezeshwa kuustahimili uzito wa milele wa utukufu uzidio kuwa mwingi, naam, ule utukufu ambao Yesu Kristo aliufurahia pamoja na Baba kabla ulimwengu haujakuwako. ‘O gloriam quantam et qualem’, alisema Arndt, mwenye elimu na mcha Mungu, muda mfupi kabla ya kuinamisha kichwa chake na kuitoa roho. Wazo lenyewe la jambo hilo latosha kutufanya ‘tutamani kuirukia miaka yetu sabini’, kama anavyoeleza Dkt. Watts mwema, na kutufanya tulipuke kwa lugha ya shauku ya Mtunga Zaburi wa kifalme, ‘Nafsi yangu inamwonea kiu Mungu, naam, Mungu aliye hai. Ni lini nitakapokuja kuonekana mbele za Mungu wangu?’ Sistaajabu kwamba kuhisi jambo hili, wakati wa kuangaziwa na kumiminiwa uzima na upendo wa kimungu kupita kawaida, huwafanya watu fulani kuzimia, na hata kwa muda kupoteza nguvu za fahamu zao. Kuona kitu kidogo kuliko hiki, yaani, kuuona utukufu wa Sulemani, kulimshangaza malkia wa Sheba; na kuona kitu kidogo zaidi ya hicho, yaani, kuyaona magari ya Yusufu, kulimfanya Yakobo mtakatifu azimie, na kwa muda, kana kwamba, afe kabisa. Danieli, alipopewa kuutazama kwa mbali utukufu huu bora, alianguka miguuni pa malaika kama mtu aliyekufa. Na kama kuutazama kwa mbali utukufu huu ni bora hivyo, kuumiliki hasa kutakuwa nini? Kama malimbuko ni matukufu hivyo, mavuno yatazidi kwa utukufu kiasi gani pasipo mipaka?

Na sasa, niseme nini, au, kwa kweli, naweza kusema nini zaidi kuwachochea, naam, ninyi ambao bado ni wageni kwa Kristo, mje mtembee pamoja na Mungu? Kama mnapenda heshima, furaha, na taji ya utukufu, njoni, mvitafute pale tu vinapoweza kupatikana. Njoni, mvaeni Bwana Yesu. Njoni, fanyeni haraka mwende mtembee pamoja na Mungu, wala msiuangalie tena mwili, kwa kuziwasha tamaa zake. Simama, simama, ewe mwenye dhambi! Geukeni, geukeni, enyi watu msioongoka, kwa maana mwisho wa njia mnayoitembea sasa, hata ionekane sawa kiasi gani machoni penu yaliyopofushwa, utakuwa mauti, naam, uharibifu wa milele wa mwili na roho pia. Msikawie tena, nasema: kwa hatari yenu wenyewe nawaagiza, msipige hatua moja zaidi katika mwenendo wenu wa sasa. Kwa maana wajuaje, ewe mwanadamu, kwamba hatua utakayoipiga ijayo haitakuwa ya kuingia jehanamu? Mauti yaweza kukukamata, hukumu ikukute, na hapo ule shimo kubwa utawekwa kati yako na utukufu usio na mwisho milele na milele. Ee, yafikirini mambo haya, ninyi nyote msiotaka kutembea pamoja na Mungu. Yawekeni moyoni. Jionyesheni kuwa wanaume, na kwa nguvu ya Yesu semeni, Kwaheri, tamaa ya mwili, sitatembea pamoja nawe tena! Kwaheri, tamaa ya macho, na kiburi cha uzima! Kwaheri, marafiki wa kimwili na maadui wa msalaba, sitatembea tena wala kuwa na urafiki wa karibu nanyi! Karibu Yesu, karibu neno lako, karibu maagizo yako, karibu Roho wako, karibu watu wako, tangu sasa nitatembea pamoja nanyi. Laiti ingekuwa ndani yenu nia kama hiyo! Mungu atatia amri yake ya uweza wote juu yake, na kuitia muhuri kwa muhuri mpana wa mbinguni, naam, pete ya muhuri ya Roho wake mtakatifu. Naam, atafanya hivyo, ingawa mmekuwa mkitembea pamoja na, na kufuata, hila na tamaa za mioyo yenu iliyo mibaya kupita kiasi tangu mlipozaliwa. ‘Mimi, niliye juu na niliyetukuka’, asema Yehova mkuu, ‘nikaaye milele, nitakaa pamoja na moyo mnyenyekevu na uliopondeka, naam, pamoja na mtu yule atetemekaye asikiapo neno langu.’ Damu, naam, damu ya thamani ya Yesu Kristo, mkimjia Baba ndani yake na kwa njia yake, itawasafisha dhambi yote.

Lakini andiko linaniongoza kusema nanyi mlio watakatifu na pia nanyi mlio wenye dhambi wa wazi msioongoka. Sina haja ya kuwaambia kwamba kutembea pamoja na Mungu si jambo la heshima, bali la kupendeza na la faida pia; kwa maana mnalijua kwa uzoefu wenye furaha, na mtaliona kuwa hivyo zaidi na zaidi kila siku. Ila niruhusuni tu kuziamsha nia zenu safi kwa kuwakumbusha, na kuwasihi kwa rehema za Mungu katika Kristo Yesu, mjiangalie nafsi zenu, na kutembea karibu zaidi na Mungu wenu kuliko mlivyofanya siku zilizopita: kwa maana kadiri mnavyotembea karibu zaidi na Mungu, ndivyo mtakavyomfurahia zaidi yeye ambaye kuwako kwake ni uzima, na kuwa tayari zaidi kuwekwa mkono wake wa kuume, ambapo kuna mema ya milele. Ee, msimfuate Yesu kwa mbali! Ee, msiwe wa desturi tu hivyo, wafu na wazito hivyo katika kuhudhuria maagizo matakatifu! Msiache kwa aibu hivyo kukusanyika pamoja, wala msiwe wabahili au wasiojali hivyo kuhusu mambo ya Mungu. Kumbukeni Yesu anavyosema juu ya kanisa la Laodikia, ‘Kwa sababu hu moto wala hu baridi, nitakutapika utoke katika kinywa changu’. Ufikirini upendo wa Yesu, na upendo huo uwabidiishe kukaa karibu naye; na hata mkifa kwa ajili yake, msimkane, msikae mbali naye kwa namna yoyote.

Neno moja kwa ndugu zangu katika huduma walio hapa, nami nitakuwa nimemaliza. Mnaona, ndugu zangu, moyo wangu umejaa; karibu naweza kusema umejaa mno hata kusema, na bado umejaa mno hata kunyamaza, bila kuwadondoshea neno. Kwa maana je, andiko hili halisemi kwa namna ya pekee na wale walio na heshima ya kuitwa wajumbe wa Kristo, na mawakili wa siri za Mungu? Nilieleza mwanzoni mwa mahubiri haya kwamba Henoko kwa uwezekano wote alikuwa mtu wa hadhara, na mhubiri mwenye moto. Ingawa amekufa, je, hasemi nasi bado, ili kuiamsha bidii yetu, na kutufanya tuwe hodari zaidi katika utumishi wa Bwana wetu mtukufu aliyebarikiwa milele? Jinsi gani Henoko alivyohubiri! Jinsi gani Henoko alivyotembea pamoja na Mungu, ingawa aliishi katika kizazi kiovu na cha zinaa! Basi na tumfuate yeye, kama yeye alivyomfuata Yesu Kristo, na punde, pale alipo yeye ndipo tutakapokuwa na sisi. Yeye sasa ameingia katika raha yake: bado kitambo kidogo nasi tutaingia katika yetu, na hilo mapema zaidi kuliko yeye. Alikaa kama mgeni hapa chini miaka mia tatu; lakini ahimidiwe Mungu, siku za mwanadamu sasa zimefupishwa, na katika siku chache mwenendo wetu utakuwa umekwisha. Hakimu yuko mlangoni: yeye ajaye atakuja, wala hatakawia: thawabu yake i pamoja naye. Nasi sote (tukiwa na bidii kwa ajili ya Bwana wa majeshi) punde tutang'aa kama nyota katika anga, katika ufalme wa Baba yetu wa mbinguni, milele na milele. Kwake Yeye, Yesu aliyebarikiwa, na Roho wa milele, iwe heshima yote na utukufu, sasa, na hata milele yote. Amina, na Amina.